afrikaans – Bladsy 29

Lesers, adverteerders en media

deur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Enkele gedagtes oor die stand van media in Afrikaans. Elders hier verskyn ‘n berig oor reklamebesteding op digitale media in Suid-Afrika. Dit is net 2% – teenoor 35% in die VSA! Ook word advertensiemaatskappye beoordeel, nie op die hoeveelheid produkte wat die advertensie verkoop nie, maar op die “toekennings” wat hulle jaarliks ontvang. Dit verklaar waarom daar soveel politiek in die advertensies is.

Wie is uiteindelik Beeld, Rapport, Huisgenoot, ens. se kliënte? Nie die lesers nie, maar die adverteerders, want hulle word deur laasgenoemde betaal. Daarom skryf Naspers berigte waarvan hulle dink dat die adverteerders sal hou. Die lesers is net “oogballe” wat hulle aan die adverteerders verkoop.

Adverteerders en groot maatskappye steur hulle dus grootliks nie aan die internet nie, maar betaal groot somme geld vir gedrukte advertensies of TV- en radioreklame waarvan hulle nie eens die uitwerking kan bepaal nie.

Dit skep vir ons ‘n geleentheid om ‘n nuwe mediamodel in Afrikaans te skep wat nie van adverteerders en advertensiemaatskappye wat ‘n vorm van linkse politiek bedryf, afhanklik is nie. Ons sal deur die lesers ondersteun word, omdat ons die belang van die lesers dien en nie dié van die adverteerders nie.

Natuurlik sal Naspers ook op ‘n dag die belang van lesers insien as hulle geen meer “oogballe” het om te verkoop nie. Maar dan gaan dit te laat wees en hul invloed in Afrikaans, wat reeds byna 100 jaar oud is, sal ten einde loop.

Soos hulle sê: Diegene wat die gode wil vernietig, maak hulle eers arrogant. Naspers is seker die arrogantste maatskappy in die ganse Suid-Afrika!

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Roodt se Facebook-blad

Hierdie kommentaar het oorspronklik op praag se Facebookblad en op roodt.org verskyn.

Vertrapping van Afrikaans

Die afgelope week het die vertrapping van Afrikaans verdere momentum gekry toe Michael le Cordeur, die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad (ATR), standpunt teen Standaardafrikaans ingeneem het. Hy gee Standaardafrikaans die skuld vir die swak leesprestasie van bruin skoliere. “Taal is kritiek [hy bedoel: van deurslaggewende belang] vir basiese opvoeding. Hulle word benadeel as hulle nie getoets word in die taal [Kaaps] waarin hulle aanbid, sing en emosioneel leef nie.” Dit is om etniese en politieke redes dat Le Cordeur emosionele snare soos benadeling en aanbidding aanroer. Hy verduidelik nie waarom bruin skoolkinders naas swak leesprestasie ook in bv wiskunde swak vaar nie. Le Cordeur maak van Standaardafrikaans ‘n slaansak.

“Volgens Le Cordeur moet kinders op skool toegelaat word om hulself uit te druk in die taal wat hulle praat.” Maar is skoolonderrig nie juis daar om, onder andere, reg te stel wat kinders verkeerd doen nie? As Le Cordeur, ‘n opvoedkundige, konsekwent wil wees, moet hy ook pleit dat skoliere voort moet kan gaan met die geradbraakte Engels wat hulle praat. Klaarblyklik heg die huidige voorsitter van die ATR meer waarde aan korrekte Engels as korrekte (dus Standaard-) Afrikaans. “Hy het gesê Kaaps moet erkenning kry as ‘n variëteit van Afrikaans. Volgens hom moet daar meer debatte gevoer word om dié taal te bevorder” (Die Burger, 4 deser, p 8).

Kaaps is ‘n mengeltaal bestaande uit Afrikaanse, Engelse en eiesoortige woorde, uitdrukkings en sinskonstruksies. Kaaps kan nie sonder kennis van sowel Afrikaans as Engels verstaan word nie. In hierdie sin is Kaaps ‘n variëteit van sowel Afrikaans as Engels. Die bestaan van hierdie mengeltaal word nie ontken nie. Wat wel bevraagteken moet word, is die wysheid van Le Cordeur se oproep dat Kaaps as ‘n taal uit eie reg erken moet word, bv as ‘n twaalfde amptelike taal. Hy verlang egter nie net erkenning vir die bestaan van hierdie taalverskynsel nie, maar ook dat hierdie mengeltaal bevorder moet word.

Moet daar nie veel eerder energie aan die bevordering van Standaardafrikaans bestee word nie? Taalstandaardisering word dwarsoor die wêreld as wenslik beskou. Dit druis in teen Le Cordeur se sentimentele pleidooi vir ‘n nistaal soos Kaaps. Die kern van my beswaar is dat die koestering van Kaaps die oordondering van alle variëteite van Afrikaans deur Engels bevorder. Daar is geen moontlikheid dat Kaaps die voortbestaan van respektabele (of soos ons voorheen toegelaat is om te sê: algemeen-beskaafde) Afrikaans kan bevorder nie. Die bestaan van talle variëteite van Afrikaans kan maar erken en as spreektale geduld en selfs aanvaar word. Maar slegs in die vorm van die grootste moontlike eenheid is ‘n taal kragtig en het dit op die langtermyn ‘n toekoms. In die konteks van Afrikaans is Standaardafrikaans daardie verlangde eenheid.

Standaardafrikaans moet daarom as sowel spreek- as skryftaal bevorder word. Dit is voor die hand liggend dat dit is wat die ATR, insluitende sy voorsitter, behoort te doen. Die probleem is dat ‘n tradisie in die ATR geskep is waarvolgens dit eerder ‘n versoeningsraad, dus ‘n politieke liggaam, en ‘n meertaligheidsraad, as ‘n taalraad ten bate van Afrikaans is. Dit is die nalatenskap van die vorige ATR-voorsitter, Wannie Carstens (Praag 17 Maart). Deur te pleit vir die bevordering van ‘n mengeltaal ten koste van ‘n blink toekoms vir respektabele (dus Standaard-) Afrikaans, bevestig Le Cordeur dat die ATR nie daarop ingestel is om ‘n doeltreffende Afrikaanse Taalraad te wees nie.

As die ATR hom vorentoe wil laat geld as ‘n pleitsbesorger vir Afrikaans sal die meerderheid raadslede die moed van hulle oortuiging moet hê om ondubbelsinnig kant teen Kaaps en vir Standaardafrikaans te kies. Eers dan sal die ATR kan begin om leiding teen die huidige mode van taalverbastering (die gebruik van onnodige Engelse woorde in Afrikaanse spreek- en skryftaal) te gee. Die talle Afrikaanse en Afrikaner-organisasies wat tot dusver die ATR gesteun het, behoort in hierdie verband druk uit te oefen en, indien nodig, hulle steun te onttrek en dan die ATR met ‘n doeltreffende liggaam te vervang.

Stellenbosch: Verraad teen wittes en Afrikaans

Dit is ‘n Bybelse waarheid dat wanneer verraad gepleeg word, die haan drie keer kraai. Ek het op 7 (Wit Afikaanse Stellenbosch in sy swernoot) en 23 deser (Afrikaans aan die Universiteit Stellenbosch) op Praag geskryf oor die raadsbesluit van 29 April waarvolgens die Universiteit Stellenbosch (US) by sy eeuwording in 2018 nie meer hoofsaaklik ‘n wit en ook nie meer hoofsaaklik ‘n Afrikaanse universiteit mag wees nie. Engels vervang Afrikaans as die hoofonderrigtaal. Hiermee my derde skrywe of haangekraai oor hierdie verraad. Die Rubicon van Afrikaner- en Afrikaans-vertrapping is op 29 laaslede oorgesteek. Die Judas in hierdie verhaal, die rektor Russel Botman, het soos ‘n wafferse ANC-minister na die buiteland verkas.

In ons Orwelliaanse werklikheid plaas Die Burger min maar positiewe berigte oor die US-gebeure. Op 25 deser (p 12) het ‘n briefskrywer dit tereg eienaardig gevind dat so weinig kommentaar oor hierdie “prysenswaardige ‘reddingsboei'” gepubliseer word. Weereens veroorloof Die Burger hom ‘n positiewe opskrif: US-taalboei behoort frustrasie te besweer. Die koerantlesers wat net die opskrifte bo berigte lees, moet ‘n hoogs positiewe indruk van die gebeure aan die US hê. Die briefskrywer herhaal Leopold Scholtz se vertolking (Praag 23 deser), maar is darem ook skepties: “Ons sal maar moet sien wanneer die Kaap weer Hollands is.”

Die Afrikaanse Taalraad (ATR) is stil. Met sy naïewe toegeeflikheid het Wannie Carstens as US-raadslid en as voorsitter van die ATR hierdie Rubicon-brug help bou. Hy is te oorverlig om ‘n taalbul te wees. Carstens sit nou in Leiden, Nederland, en het ‘n rubriek onder hierdie opskrif geskryf: Help die verlede só wegwerk … in Afrikaans (Die Burger, 6 Mei, p 10), bv deur, as jy wit is, verskoning vir apartheid te vra. As voorsitter het hy die ATR ‘n versoenings- en meertaligheidsraad pleks van die Afrikaanse taalraad gemaak (Praag 17 Maart).

Carstens se opvolger as voorsitter van die ATR, ‘n US-dosent Michael le Cordeur, is stil. As die US-raad besluit het dat bruines voortaan nie meer die hoofbevoordeeldes van die US-transformasieproses sou wees nie, sou hy lankal ‘n lawaai opgeskop het. Dit is hy wat anti-blanke sentiment probeer opwek deur die valsheid te verkondig dat die slawe aan die Kaap net een dag per jaar, Tweede Nuwejaar, vry gehad het. As ondervoorsitter van die ATR was daar destyds die belaglikheid dat hierdie US-personeellid ‘n ATR-afvaardiging na die rektor gelei het om van Botman versekeringe oor sy “bestuur” van Afrikaans te kry. Botman het die ATR oortuig dat hy as die stroper van Afrikaans eintlik die wildbewaarder is.

Waar is die reaksie van Henry Jeffreys, wat heel onlangs, soos Le Cordeur, Nederlandse politici verseker het dat Afrikaans ‘n blink toekoms het (Praag 18 Desember); dus dat Afrikaans niks te vrees het van hulle geliefde ANC en ‘n bevrydingsteoloog en ANC-aktivis soos Botman nie? Waar is die reaksie van die uitvoerende hoof van die AHi, Christo van der Rheede, ‘n ATR-direksielid, wat graag poste beklee waarin hy seggenskap oor die lot van Afrikaans het en wat net so graag negatiewe ideologiese eiertjies oor wittes en veral Afrikaners te lê het? (Praag 21 deser).

In die huidige Orwelliaanse stilte word daar geen woord oor Afrikaans deur die US-taalbulle van weleer gerep nie. Die dosente in die US se departement Afrikaans en die direkteur van die US-taalsentrum, Leon de Stadler, geniet hulle voortgesette stilte. Waar is die geluide van denkende US-filosowe soos Johan Hattingh en Anton van Niekerk? Waar is die beswaar van die voorsitter van die konvokasie? Die Afrikaner- en Afrikaanse kultuurorganisasies swyg ook.

Daar is bv geen moontlikheid dat die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) se kultuurhoof, Danny Titus, ‘n ATR-direksielid, ‘n onverligte vinger ten behoewe van Afrikaans sou lig nie. Nadat hy, danksy Hollandse goedertierenheid, ses jaar lank in die Lae Lande studeer het, sou ‘n mens verwag dat hy vir die saak van Afrikaans gewen sou wees. Pleks daarvan praat hy Engels met sy kind. As menseregtekommissaris verfoei hy Afrikaners se strewe na die vrye uitlewing van hulle kultuur. Maar dit alles word gelate deur die transformerende ATKV aanvaar. Net so min as wat die ATR ‘n Afrikaanse taalraad is, is die ATKV ‘n Afrikaanse taalvereniging. Red nou Afrikaans met sulke mense.

Dit gaan by die US nie net om die versnelde afskaling van Afrikaans as onderrigtaal nie. Dit gaan ook om verskerpte rassediskriminasie teen blankes. Dit is nie deel van die US-visie dat die studentetal vermeerder moet word ten einde die verlangde toestroming van swart studente te akkommodeer en die ideaal van ‘n nie-wit meerderheid teen 2018 moontlik te maak nie. Die US-raadsbesluit noodsaak dus blatante verskerpte rassediskriminasie teen wittes ten gunste van nie-wittes. Die getal wittes op die kampus gaan op ‘n suiwer rassistiese grondslag drasties ingekort word.

Dít is wat lede van die US-studenteraad met hulle naïewe pleidooie vir versnelde transformasie bereik het. Van sommige US-koshuise het daar darem gesonde besware teen die nuwe rasgebaseerde koshuisplasingsbeleid gekom en op die webwerf Bonfiire Stellenbosch is daar ‘n paar voorbeelde van studente wat insig het en hulle teen die anglofilie en neo-rassediskriminasie verset.

‘n Mens sou dink dat besware teen blatante rassediskriminasie van politieke partye sou opklink, bv van die KP en die DA; laasgenoemde omdat, wanneer dit hom pas, hy graag voorgee dat hy ‘n huis met baie wonings is. Maar daar is net dawerende stilte. Waar is die steun van die politiek-bewuste UWK-klipgooiers wat destyds beweer het dat hulle hulle tot misdadigheid wend om alle rassediskriminasie te beëindig, maar nou genoeë daarmee neem dat op suiwer rassistiese gronde blatant teen wittes gediskrimineer word?

Vanwaar sou Afrikaners se hulp kom? Net ‘n enkele US-raadslid, Piet le Roux, het die onverkwiklike waarheid oor die gewraakte US-raadsbesluit op 5 deser in Rapport wêreldkundig gemaak (Praag 7 deser). ‘n Ander insigvolle ligpunt het ek op LitNet (Menings, Taal, Taaldebat, 14.11.2012) opgespoor. Koos du Toit is op Stellenbosch woonagtig en beywer hom reeds jare lank omvermoeid vir die heil van Afrikaans. Hy is ‘n oud-US-dosent en afgetrede UWK-hoogleraar in sosiologie. Sedert hy die sekretaris van die Erika Theron-kommissie was, is hy wyd om sy nie-verkrampheid bekend. Op sy ewewigtige insig in akademiese sake kan peilgetrek word.

Op ‘n vernuftige manier ontbloot Du Toit die Botman-psige. “Dit wil voorkom asof die groei en toekoms van US intiem gekoppel word aan die aantal niewit studente. Wat is met die oog op die toekoms van US die belangrikste, die kwessie van sy taalmedium van onderrig en navorsing, of die ras/kleur van sy studente? In dié verband is daar ‘n aantal basiese faktore wat bepalend is vir die US se toekoms: (1) uitnemendheid van onderrig, navorsing en gemeenskapsdienslewering; (2) onderrigtaal en bevordering van Afrikaans op inklusiewe wyse; (3) koppetelling van studente op grond van ras. Dit sal egter jammer wees as die maatstaf waaraan die sukses van US gemeet sal word, fokus op die rassesamestelling van sy studentekorps.”

“Tans het ons oënskynlik, soos op alle vlakke in ons samelewing, te make met ‘n afskaling van Afrikaans. In ‘n ideologie van rasgebaseerde transformasie trek Afrikaans aan die kortste end. Vandaar die standpunt dat die ‘idee’ waarvoor US in 1918 as Afrikaans-Hollandse universiteit tot stand gekom het, weer met redelikheid oorweeg kan word.”

Jacques van der Elst, die hoofuitvoerende beampte van die ATR, word soos volg aangehaal: “Afrikaans is op die agtervoet – ‘n mens besef nie hoe haar [!] fondamente wegkalwe nie. Ons het ‘n sterk literatuur en ‘n Afrikaanse pers, maar die Afrikaans in ons howe, in regeringskringe en by universiteite kry swaar. Die druk op Standaardafrikaans neem toe. Die gevaar van ‘Eng-frikaans’ is groot – die media beweer dat mense dit so verkies, maar soms wonder ek of dit Afrikaans is wat ek hoor en lees.” Ongelukkig is dit my indruk dat Van der Elst hom nie sterk verset teen die elemente in die ATR wat Standaardafrikaans minag nie.

Du Toit: “Sedert 1994 is in die proses van transformasie besondere druk geplaas op slegs die histories Afrikaansmedium-universiteite om te transformeer na meertalige (selfs eentalige) en veelrassige inrigtings. Afrikaans as onderrigtaal was die slagoffer. Dit is veral US as die bakermat van die Afrikaanse taal, kultuur en hoër onderwys wat in die mags- en rasbehepte ideologie van die ANC skerp in fokus gekom het en steeds is.”

“Die agteruitgang van Afrikaans aan US sedert 2004 tot 2010 [Botman het in 2007 die rektor geword] is duidelik … In fakulteite soos teologie, lettere en sosiale wetenskappe, regsgeleerdheid en gesondheidswetenskappe is die voorgraadse Afrikaanse aanbod inderdaad onder dié peil en moet voornemende studente in hierdie fakulteite nie verwag om 60% van hul lesingsaanbod in Afrikaans te ontvang nie; dit is veel minder. Ten tweede geld dit slegs vir vier jaar (2010 tot 2013), en is dit nie ‘n langtermynwaarborg nie … Afrikaans het verloor.”

“Verengelsing is geen voorvereiste vir sinvolle transformasie nie. Ook nie met betrekking tot US nie. Inteendeel, wêreldwyd word moderne ontwikkelde minderheidstale in ‘n demokrasie met ‘n bepaalde universiteit geassosieer. In die geval van US bestaan dit reeds sinvol vir byna 100 jaar … enige planne van aksie ivm US en Afrikaans se toekoms setel egter in die hart van die universiteit … die ‘spiraal van stilte’ moet verbreek word.”

In hierdie hart van die US is Botman in 2007 as rektor toegelaat. In 2012 is hy vir ‘n verdere termyn van vyf jaar aangestel. Hy het geskryf: “My aanstelling vir ‘n tweede permyn deur die US-raad het die uitbou van transformasie as ‘n uitdruklike mandaat, wat ek gewis van plan is om te volbring.” Hy verwys na sy ideaal van “totale transformasie” (Praag 7 September). Hy beoog die vernietiging van die wit, Afrikaanse US. Op 29 April het die US-raad sy plan goedgekeur.

Soos verwag kon word, is Botman sedertdien selfs meer rammetjie-uitnek. In Rapport (12 deser) het hy ‘n berig onder die opskrif, “Kom ons verenig”, gepubliseer. Waarteen hy dit het, is dat bruines ‘n eie koers inslaan, bv ‘n politieke party stig. Botman wil bruines in die kudde van die ANC hou. ‘n Onderskeid tussen “ons” (bruines) en “hulle” (swartes) sou volgens hom ‘n fout wees. Dít is die “ons” (bruin en swart) waarna in die opskrif verwys word. Dit gaan vir Botman om anti-blanke solidariteit by alle nie-wittes. In daardie sin bepleit hy “saamstaan eerder as om te verdeel.”

Maar let op hoe Botman met twee mate meet: een vir bruines/nie-wittes en ‘n ander vir wittes. (1) “Bruin identiteit het bestaansreg soos enige ander.” Blanke identiteit word egter nie voortgesette bestaansreg aan die Botman-US gegun nie. (2) “Die probleem is nie regstellende aksie as sodanig nie.” Regstellende aksie word met oorgawe ten koste van blankes aan die Botman-US gepleeg. (3) “Ons moet ons vir nie-rassigheid en gelykheid beywer.” Daar is geen sprake van die onbevooroordeelde nie-rassige aanvaarding van blankes as gelyke vennote aan die Botman-US nie, bv by studentetoelating en personeelaanstellings. (4) “Hoe kan ons nou etniese en raspolitiek wil bedryf?” Etniese en raspolitiek word openlik teen blankes aan die Botman-US bedryf. (5) “Ons moet juis verder van ras en etnisiteit wegbeweeg.” Daar is geen sprake van die verdere wegbeweeg van ras en etnisiteit nie. Die US-visie vir 2018 en 2030 noodsaak rasseklassifikasie en verskerpte rassediskriminasie teen blankes.

Hierbo is ‘n ontleding van die kanker van die US se wit- en taalverraad gedoen. Wat nou nodig is, is die vervanging van die dawerende stilte met daadwerklike optrede. Dit is lankal tyd dat ‘n streep in die sand getrek word.

Afrikanerhaat op Radio Sonder Mense

Daar is een Afrikaanse radiostasie wat landwyd uitsaai: RSG. Oftewel, soos dit in die volksmond bekendstaan, Radio Sonder Mense. Die eens trotse kultuurradio, die Afrikaanse diens van die SAUK, is vervlak tot ‘n stasie wat wonder of dit ‘n musiekstasie vir tieners of ‘n propagandakanaal vir die Britse geheimediens wil wees.

So pas op Twitter en Facebook het ek mense gevra wie die irriterendste omroeper op RSG sou wees. ‘n Hele rits name het uit die luidsprekerkas getuimel, wat ek terstond op ‘n meningspeiling oor die kwessie hier op die PRAAG-webwerf geplaas het.

Vir my is die irriterendste omroeper van almal Ian Wessels en sy inbelprogram “Loslip”. Dit gebeur soms dat ek aan Ian Wessels se stem blootgestel word, waarna ek so gou moontlik die radio afskakel. Dit het al gebeur dat ek in my haas om die motorradio af te skakel of na ‘n ander stasie te verwissel, amper ‘n ongeluk maak.

Enigiemand wat so ‘n platvloerse, anglisistiese naam vir ‘n inbelprogram soos “Loslip” kan uitdink, moet besonder dom wees. Dit verbaas dus nie dat ek Ian Wessels nog nooit enige intelligente of prikkelende gedagte hoor uitspreek het nie. Bygesê: ek het nog nooit langer as ‘n paar minute na hom en sy kekkellaggie wat gereeld in ‘n aamborstige rokershoesie oorskakel, geluister nie. Behalwe een of twee keer waar dit oor ‘n onderwerp gegaan het wat my persoonlik interesseer en waar dit interessant sou wees om te hoor wat van die inbellers daaroor te sê het.

Vandeesweek, Donderdag blykbaar, het Wessels oor Afrikaans by groot maatskappye in Johannesburg gepraat. Of liewer: hy lewer sommer met die intrapslag ‘n pleidooi dat mense hul kinders na Engelse skole toe moet stuur sodat hulle eendag “met ‘n goeie aksent” Engels in ‘n groot maatskappy kan praat en sodoende bevordering kan kry. Asof bevordering altyd van ‘n goeie Engelse aksent sou afhang!

Ek is seker dat Wessels sy inbellers keur of filter om altyd mense te kry wat met sy eie idiosinkratiese en anti-Afrikaanse sienings saamstem. Waar elders ter wêreld sal ‘n mens ‘n radiostasie vind met omroepers wat naarstiglik hul eie taalmedium probeer ondermyn? Die absurditeit van so iets behoort tot enigiemand te spreek.

Iemand soos Ian Wessels behoort eenvoudig teen ‘n muur gesit en doodgeskiet te word. Hy verteenwoordig die spreekwoordelike suurstofdief. Hy beskik oor geen taalkundige, kulturele, politieke of ander insigte nie en word bloot deur Radio Sonder Mense aangehou om die luisteraars te hekel. Onderliggend aan omtrent elkeen van sy programme is ‘n etniese Afrikanerhaat waartoe selfs Julius Malema of enige van die swart radikale met hul “Skiet-die-Boer”-liedjies nie in staat is nie.

Waar kom iemand soos Ian Wessels vandaan? Kennelik weet hy niks van Johannesburg af nie, dus neem ek aan hy het van een of ander agterlike suidkusdorpie in Natal hierheen opgetrek, deurtrek van vooroordele jeens Afrikaners en Afrikaans. Ek herinner my hy het op ‘n keer ‘n program daaraan afgestaan om teen Standaardafrikaans te preek. Kwansuis praat niemand meer suiwer Afrikaans nie en diegene wat dit wel doen, behoort onmiddellik daarvan af te sien, want anders voel Ian Wessels dalk minderwaardig. Of so iets.

Hoe bly ‘n idioot soos Wessels op die lug? Die stasiehoof van RSG, Magdaleen Kruger, het op ‘n stadium verklaar dat sy “geen Afrikaner is nie”. ‘n Jaar gelede het sy haar ook daartoe verbind om ‘n “nuwe taal” te help skep om Afrikaans te vervang, wat glo volgens “die wit norm” gestandaardiseer is. Van Magdaleen Kruger se nuwe taal of Afrikaans-kreools het ons nog nie veel gesien nie, maar ek neem aan dat Ian Wessels daar is om die Afrikaanse luisteraars te irriteer sodat hulle kan ophou om na Radio Sonder Mense te luister.

As ‘n mens daaraan dink, beskik Afrikaners oor geen openbare radiostasie nie, aangesien Radio Sonder Mense per definisie “geen Afrikanerstasie” is nie. Afgesien van die honderdduisende Afrikaners wat reeds geëmigreer het, is daar nog iewers tussen twee-en-‘n-halfmiljoen en driemiljoen Afrikaners in die land oor. Waarna is ons veronderstel om te luister as Radio Sonder Mense uitdruklik standpunt teen ons volk en sy taal innneem? Male sonder tal het RSG-omroepers al hul Afrikanerhaat en afkeer van Standaardafrikaans op die lug bely.

Oor die onderwerp van regstellende-aksie-aanstellings by RSG, sal ek my maar so min as moontlik uitlaat. Behalwe om te sê dat geen van die RA-aanstellings by Radio Sonder Mense lyk my al enige stem- of taaltoets geslaag het nie. Sowat van kleitrappery oor die mees basiese terme en woorde in Afrikaans het ‘n mens nog nooit gehoor nie, behalwe natuurlik die versameling aksente en uitsprake wat jou ore afskroei.

Ek voel vere vir die sogenaamde “variante van Afrikaans” wat uit anglisismes, Engelse woorde, onbeholpe uitsprake en ‘n algemene taalarmoede bestaan. ‘n Openbare radiostasie soos RSG behoort die Standaardtaal te handhaaf en te bevorder, en nie verwarring te saai deur so ‘n versameling narre aan te hou wat dit blykbaar as hul prerogatief beskou om luisteraars op elke moontlike wyse te irriteer en te vervreem nie.

Die helfte van die RSG-omroepers kan môre na SAFM, die SAUK se Engelse stasie, herontplooi word waar hulle in elk geval meer tuis gaan voel. Niemand sal hulle mis nie. Inteendeel, ons sal verheug wees om nie langer na hul platvloerse betuigings van Afrikanerhaat te hoef te luister nie!

Hoe dit ook al sy, ons moet die saak nie daar laat nie. Luisteraars behoort in hul duisende klagtes by die SAUK en die Onafhanklike Uitsaai-owerheid in te dien. As dit daarop aankom, moet ons ‘n petisie opstel om ten minste vir Ian Wessels van die lug af te kry, die vuil apologeet vir die konsentrasiekampe en alles wat Brits is!

Omdat RSG landwyd uitsaai, oefen die stasie ‘n geweldige invloed op Afrikaans uit. Magdaleen Kruger en haar malletjies is besig met wat ek ‘n paar jaar gelede “negatiewe taalbeplanning” genoem het. Hulle wil Afrikaans aftakel en tot ‘n seerowersbargoens verskraal. Taalkundig is Engels ‘n seerowersbargoens, maar ek kan op ‘n ander keer dáároor skryf. Niemand by Radio Sonder Mense is gekwalifiseer om hom oor Afrikaans uit te laat nie, behalwe dr. Willem Botha van die Woordeboekkantoor wat op Vrydae soos ‘n rare sirkusdier geparadeer word om oor ‘n “interessante woord” iets op Monitor te sê.

Nietemin het Radio Sonder Mense besluit om die voornaamwoord “u” af te skaf. Tot ministers word op RSG ge-jy-en-jou. As die Radio-Sonder-Mense-omroepers die Onse Vader opsê, lui dit seker: “Onse Vader wat in die hemele is, laat Jóú naam geheilig word.” Ek onthou een oggend, ‘n jaar of twee gelede, het Cobus Bester dié “beleid” – as ‘n mens dit so kan noem – geregverdig deur te sê “in Engels is daar geen formele aanspreekvorm nie, daarom het ons dit in Afrikaans nie nodig nie”. Ek dag my ore bedrieg my.

Afrikaners betaal meer as 30% van die totale belastings in die land en is daarom geregtig op ‘n openbare radiostasie wat ons taal, kultuur en sienswyses weerspieël. Radio Sonder Mense doen dit geensins nie.

Creecy, Heywood misbruik hul mag om Afrikaans te benadeel – mediaverklaring

MEDIAVERKLARING DEUR PRAAG (PRO-AFRIKAANSE AKSIEGROEP)

In reaksie op die Rivonia-Primary-hofsaak in die Grondwethof, asook die voortslepende geskil rondom Hoërskool Fochville, herinner PRAAG sowel mev. Barbary Creecy as mnr. Mark Heywood van Section 27 daaraan dat Afrikaans ‘n benadeelde taal in Suid-Afrika is.

Indien dit nie vir byna 200 jaar van blatante Engelse taalfascisme in Suid-Afrika was nie, sou Engels nooit die oorheersende taal in Suid-Afrika gewees het nie. Engelse het ‘n veel swakker rol in die land se kultuur, letterkunde en onderwys as Afrikaners gespeel. Maar vanweë hul koloniale magsposisie en verbintenis aan Brittanje, het Engels ‘n hegemoniese posisie verwerf en is Afrikaans veral sedert 1994 tot die status van minderheidstaal verlaag.

Nieteenstaande die taal se minderheidstatus, is ‘n front tans teen Afrikaans in skole gemonster en word daar van ras gebruik gemaak om ‘n instelling soos Hoërskool Fochville te intimideer om Engels as medium van onderrig te aanvaar.

Sowel mev. Creecy as Section 27 en ander Brits-georiënteerde NRO’s is besig om hul mag te misbruik, iets wat op die duur net tot polarisering en etniese konflik in Suid-Afrika kan lei.

Ongeag die uitslag in die Rivonia-Primary-saak, moet die taalregte van Afrikaners dringend erken word en moet Suid-Afrika hom nie langer aan taalkolonialisme skuldig maak nie. Nêrens ter wêreld sal die blatante ongelykheid wat Creecy en ander teenoor Afrikaans pleeg, geduld word nie. In die Europese Unie bestaan daar verpligtinge op alle state om nie net minderheidstale te beskerm nie, maar ook om sodanige tale uit te bou. Dit sluit vanselfsprekend die reg van minderheidsgemeenskappe om eentalige instellingsg in stand te hou, in.

In koloniale of neokoloniale Suid-Afrika, word minderheidstale egter vir die wolwe gegooi.

Dr. Dan Roodt, Direkteur, PRAAG

Pasop vir Amerikaanse destabilisering van Suid-Afrika!

Telkens as ek die hoofstroom- liberale webwerwe op my rekenaarskerm oopmaak, moet ek eers my lagbuie tot bedaring bring voor ek verder kan lees. Dieselfde koerante en joernaliste wat tot enkele maande gelede nog “ons wonderlike demokrasie” met “die beste grondwet ter wêreld” besing het, is tans besig om die ANC-bewind fel te kritiseer. Die 13 soldate wat in die Sentraal-Afrikaanse Republiek omgekom het, is die jongste voorwendsel om president Jacob Zuma so sleg te sê dat die see hom nie kan afwas nie.

Ek wil vra: maar is dit nie julle alwetende mediamense wat so graag wou gehad het die ANC moet Suid-Afrika regeer nie? Wat het geword van al die lofsange aan Madiba, transformasie, versoening, grondhervorming en ander grondslae van liberale sikofansie in dié land?

Dis seker erg dat dertien SA soldate weens ‘n gebrek aan ammunisie in die SAR moes sterf. Maar dis vir my erger dat tienduisende plaas- en stadsmoorde al gepleeg is en geen dooieboomnuusorgaan soos Rapport of Beeld het al ooit geskryf nie: “Dis ‘n krisis. Só kan dit nie aangaan nie!”

Wat is nou eintlik aan die gang met “die media” soos hulle genoem word? Hoe op aarde het dit gebeur dat hulle al weer ‘n regsomkeer gemaak het, “sonder om ‘n paradepas te mis”, soos Breyten Breytenbach dit eenkeer gestel het?

Eens is regering deur die ANC en veral die halfgod Mandela as die wonderkuur vir al Suid-Afrika se etniese en politieke probleme beskou. Nou wil dit lyk asof ons twintig jaar van transformasie in trurat moet gooi, van Zuma en sy Zoeloe-magsbasis moet ontslae raak en ‘n ander regering kry. Wie sal daardie regering wees? wonder ek so by my selwers? Mev. Zille en haar ondersteuners onder die minderheidsgroepe?

Die DA wat die ANC kort-kort as “immoreel” en “korrup” tipeer, laat my insgelyks glimlag. In Midvaal het die DA ook korrupsie gepleeg en in Kaapstad is “pienk” sekstoerisme bevorder, wat tot ‘n toename in kinderprostitusie in die Moederstad gelei het. Is Kaapstad regtig ‘n meer morele plek as Nkandla?

Op PRAAG skryf ons al maande en jare oor die geostrategiese herskikking in die wêreld, asook die nuwe “stormloop na Afrika” deur die groot moondhede soos China, die VSA, Frankryk en Rusland. Soos almal weet, gaan dit om grondstowwe soos goud, diamante en veral olie. My vrou Karin het reeds ‘n spioenasieverhaal, Duiwelsasem, oor die stryd in die Meregebied naby die SAR geskryf, wat einde verlede jaar gepubliseer is. By PRAAG is ons hiperbewus van die stormloop na Afrika en hoe Afrikaners uiteindelik daarby betrek gaan word, hetsy willekeurig, hetsy onwillekeurig.

Die groot stryd is egter tussen China en die VSA. As lid van BRICS, bevind Suid-Afrika hom reeds in die China-kamp. Eintlik is dit ‘n ongelooflike geostrategiese verskuiwing wat plaasgevind het toe die ANC hom uit die omhelsing van Londen en Washington losgemaak en sy heil in Moskou en Beijing gaan soek het!

Soos ek al soveel kere gesê het, is die ANC ‘n maaksel van Groot Brittanje. Dis waarom daar ‘n standbeeld vir Nelson Mandela langs die Westminster-parlementsgebou op hul Parlementsplein in Londen opgerig is. Ook die Swart Koukus in die VSA het ‘n sleutelrol in die opkoms en magsoorname van die ANC gespeel deur president Ronald Reagan se vetoreg in 1986 te laat ophef en sodoende sanksies teen die destydse Afrikanerregering van Suid-Afrika ingestel te kry.

Veral onder Mandela, maar ook daarna, het die ANC streng in die Anglo-Amerikaanse invloedsfeer verkeer. Feitlik onmiddellik ná 1994 het ons insgelyks weer ‘n Statebondland geword en Mbeki het saam met die Britse koningin in ‘n oop koets deur Londen se strate gery.

Dat ons nou onder Zuma ‘n BRICS-land geword het, is op sy minste merkwaardig. Net soos Brittanje en Amerika die Afrikanerregering van destyds, wat gedurende die hele twintigste eeu hul bondgenoot was, weggesmyt het om die ANC te omhels, wil dit voorkom asof die ANC nou op sy beurt opsy gestoot is! Net soos Libië, Egipte, Sirië, noem maar op. Die Anglo-Amerikaanse Ryk verander maklik van bondgenote; eendag is jy nog ‘n vriend, en die volgende dag steun hulle die rebelle in jou land en stuur hul spesmagte om jou bewind omver te werp.

Dink ook hieraan, liewe leser. Die meeste Amerikaanse toeriste wat die land binnekom – of hulle nou blank, swart of van gemengde afkoms is – gaan besoek die Hector-Peterson-monument in Soweto of die plek waar die Freedom Charter aangeneem is, Kliptown. Dit strook met hul siening van Suid-Afrika, as ‘n rassestryd tussen swart en wit, soortgelyk aan hul burgerregtebeweging, wat op die triomf van swart uitgeloop het. Amerika se swart president, Barack Obama, word allerweë met sowel Martin Luther King as Nelson Mandela vergelyk.

Miskien weet u reeds waarheen die meeste Chinese toeriste in Suid-Afrika gaan? Na die Voortrekkermonument! Net gister tydens die viering van Stigtingsdag by die Voortrekkermonument loop ek ‘n toeristegids raak, ‘n vrou wat gewoonlik Duitssprekende toeriste vanuit Duitsland, Switserland en Oostenryk by die monument vergesel.

“Is daar nog heelwat Chinese wat die monument besoek?” vra ek haar.

Haar blou oë rek groot. “Hordes!” roep sy uit. “Elke dag hou hier ‘n stroom toerbusse stil. Dan klim skares Chinese uit. Hulle het hul eie toergidse wat hulle rondneem en in Mandaryns oor die monument uitwei.”

Die hoeveelheid Chinese wat die Voortrekkermonument besoek oortref die aantal Afrikanerbesoekers by verre. Wat sien die Chinese in die Voortrekkermonument raak? wonder ek. Vir seker gaan ek dit navors en moontlik een of ander tyd daaroor berig.

Suid-Afrika het radikaal verander. Maar so ook die wêreld. Binnekort gaan China oor ‘n groter ekonomie as dié van die VSA beskik. China is ‘n handelsland wat sy produkte aan almal wil verkoop. Amerika, aan die ander kant, is ‘n hegemoon wat die wêreld militêr en ideologies wil oorheers. Hy destabiliseer en vernietig kleiner lande, veral in die Midde-Ooste. Libië, Egipte, Sirië, Irak en Afganistan sal moontlik nooit van Amerikaanse politieke en militêre inmenging herstel nie.

Wee die dag as Amerika sy vliegdekskepe na ons land stuur om hier te lande ‘n “regimeverandering” te bewerkstellig! As ek so na ons histeriese media luister en sien hoe Rapport, Beeld, Business Day, die Mail & Guardian, die Sunday Times en die res ‘n intense propagandaveldtog teen die Zuma-ANC voer, dan wonder ek: Wat presies wil hulle hê? Die gedagte dat Helen Botoxilla vir die charismatiese Zuma by die stembus gaan kafdraf, is gewoon vergesog. Die LGBT-gemeenskap van Kaapstad is groot, maar daar is meer as tien miljoen Zoeloes wat sal aanhou om Zuma getrou te ondersteun.

En as die stembusopsie nie werk nie, wat dan? ‘n Sluipmoord op Zuma soos destyds op Verwoerd? Toe die presidensiële vliegtuig in Rwanda in 1994 afgeskiet is, het ‘n volksmoord daar uitgebreek. ‘n Multietniese samelewing soos dié van Suid-Afrika verkeer maar altyd op ‘n mespunt, met gevoelens wat na weerskante toe hoog kan loop.

Kragdadige Anglo-Amerikaanse inmenging in Suid-Afrika kan maklik op burgeroorlog uitloop, soos in soveel ander lande. En watter model kan Amerika ons bied? Slegs multikulturalisme wat geensins rassekonflik besweer nie, maar dit eerder aanblaas. Lees hierdie artikel vir insig oor die vrese van blanke Amerikaners wat tot 1960 ‘n meerderheid van 90% in hul land geniet het, maar wat tans ‘n ongekende demografiese afgang en toenemende diskriminasie en geweld beleef.

Soos voor die tweede wêreldoorlog, sal Afrikaners moet kies: óf Engeland óf Duitsland. Smuts was ‘n groot bewonderaar van die Duitsers maar het ter wille van realpolitik die kant van Engeland gekies. Vele Afrikaners het hom egter nie hierin gevolg nie, wat tot groot verdeeldheid onder ons mense gelei het.

Smuts het ook gesê dat “die lot van Suid-Afrika altyd buite die land se grense beslis sal word”. Dit is al oor en oor bewys. Die ANC het feitlik sonder enige bewese steunbasis in Suid-Afrika self die land in 1994 verower, bloot vanweë grootskaalse buitelandse steun.

Die afgelope week se gebeure toe ‘n skermutseling in die Sentraal-Afrikaanse Republiek plaasgevind het, verteenwoordig ‘n baie kort hoofstuk in ‘n veel groter verhaal. Dit is die geopolitieke wedstryd tussen China en die Anglo-Amerikaanse Ryk in Afrika wat van nou af aan sal woed.

Waar staan ons Afrikaners in dié konflik? By die mense wat Soweto besoek of dié wat die Voortrekkermonument aandoen? Anders as Amerika, is China ‘n land met ‘n baie ou geskiedenis wat nie aan sy eie identiteit twyfel nie. Die president is ‘n Chinees, met ‘n Chinese vrou wat blykbaar oulike Mandarynse liedjies sing. Hy is nie ‘n halwe Keniaan met ‘n Arabiese voornaam wie se geboortesertifikaat uit Hawai in sy eie land omstrede is nie.

Ek het nêrens nog gehoor dat Chinese kritiek lewer op die taal of identiteit van Afrikaners, soos die Amerikaners en Britte maak, nie. Chinese is versigtig, diplomaties. Hulle wil ons nie verander om soos hulle te word, hulle taal te praat en hulle onsinnige multikulturele idees aan te hang nie.

Dít alles laat my dink dat Afrikaners ten eerste in hul eie belang moet optree en versigtig die nuwe gegewe in Afrika en in die wêreld moet opweeg. Dalk bied China en BRICS ons veel meer as die Anglo-Amerikaanse Ryk aan wie ons vir so lank lojaal was, maar wat ons soveel kere reeds in die rug gesteek het.

En Zuma? Toegegee, daar is baie dinge in Suid-Afrika wat verkeerd loop. Maar ons kan nie alles sonder meer aan die ANC toeskryf nie. Myns insiens het blanke Engelse en die Afrikanerverraaiers – ons kan hulle gerus “Verraaierkaners” doop – sedert 1994 veel meer gedoen om ons volk te benadeel as die ANC self. Wie het ons Afrikaanse skole begin aanval? Meesal wit Engelse of Indiërs in die provinsiale onderwysdepartemente. Die eerste skoot in die hof teen Afrikaanse skole was daardie aaklige ou Sap-regter Johan Kriegler se absurde uitspraak in Johannesburg dat swart kinders in die taal van hul keuse by ‘n Afrikaanse skool onderrig behoort te ontvang, “selfs al is dit Yslands”. Yslands? Kriegler se kop het geraas. En wie het die Afrikaanse universiteite begin “transformeer” en verengels? Oorwegend Verraaierkaners wat sodoende ‘n geleentheid gesien het om bevordering te kry of om hul universiteite internasionaal as Anglo-Amerikaanse universiteite te posisioneer. Kovsies sou nou nog ‘n voortreflike Afrikaanse universiteit gewees het as Verraaierkaners op die raad nie besluit het om Jonathan Jansen daar in te voer nie.

Wat van grondhervorming? Weereens is dit Britse NRO’s en veral twee wit Engelse vrouens, Cheryl Walker en Ruth Hall, wat die meeste doen om Afrikanerboere van hul grond te beroof. Hulle beïnvloed die ANC téén Afrikaners, pleks van andersom.

Sedert Zuma as ANC-leier oorgeneem het, het hy die party geheel en al omvorm. Onder andere het hy van Malema ontslae geraak. Hy het Afrikaners in die openbaar erken as ‘n “inheemse wit stam van Afrika”.

Etnies het die ANC vir alle praktiese doeleindes ‘n Zoeloe-party geword. Ek verstout my om te sê dat die ANC vandag baie nader aan die Inkatha van die 1970s is as aan die soort kommunistiese terroristebeweging wat die Britse Arbeidersparty, die Anglikaanse Kerk, asook Swede, Noorweë en Nederland in ballingskap befonds het.

Destyds was Buthelezi een van ons getrouste bondgenote en ‘n groot voorstander van etniese federalisme, totdat Roelf Meyer, nog ‘n Verraaierkaner, hom met militêre geweld gedreig het indien Kwazulu sou probeer afstig. Soos die Amerikaners en Engelse, het ook ons Afrikaners ons bondgenote in die rug gesteek: Buthelezi, Ian Smith, Jonas Savimbi en baie ander.

Dis tyd dat ons die groter prentjie begin raaksien. Hier is ‘n paar opsies om te oorweeg:

Ons doen eenvoudig niks nie en besoek maar die winkelsentrums en kyk rugby. Om Gods water oor Gods akker te laat loop, is beter as om deur die media opgesweep te raak en saam met die Amerikaanse faksie, waaronder die DA, die Zuma-ANC te probeer ontsetel.
Ons hergroepeer as ‘n volk en begin iets doen aan ons veiligheid, die plattelandse munisipaliteite waar alles verval, asook ons ekonomiese situasie waar werkskepping vir Afrikaners prioriteit behoort te geniet. Soos die Jode, Grieke of Portugese, moet ons ‘n eie netwerk vorm en begin saamwerk.
As ons oor die moed en visie beskik, sluit ons as volk informele bondgenootskappe met die Zuma-ANC, asook Rusland en China binne die BRICS-verband. Ons vertaal Russiese en Afrikaanse boeke oor en weer, stuur ons skrywers en sangers Moskou en Beijing toe, en word volwaardig deel van die post-Amerikaanse wêreld wat besig is om tot stand te kom. Ons onderhandel met Zuma oor grond, onderwys, veiligheid, gesondheid en selfs buitelandse kulturele verhoudinge sodat ons so selfstandig as moontlik kan begin optree. Omdat daar steeds Afrikaners by die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag betrokke is en Zuma van ons Afrikanerwapens (bv. die Rooivalk) gebruik maak, kan die versterking van die SANW een van die kwessies wees waaroor ons met Zuma kan onderhandel en waartoe Afrikanerkundigheid ‘n bydrae kan lewer.

Ten minste sal die soldate se ammnunisie dan nie sommer opraak nie.

Suid-Afrika se multikulturele distopie raak literêre tema

Vrydagoggend was ek ‘n gas op KykNET se ontbytprogram, Dagbreek, in die Stark-ateljee in Randburg. Die eienaar, Friedrich Stark, het in die ou Suid-Afrika die rol van Trompie in ‘n fotoverhaal gespeel, as ek reg onthou. Al het die gesprek oor die holruggeryde tema van Afrikanerskuld oor apartheid gegaan, was dit vir my heel aangenaam, die soort Afrikaanse stedelike ervaring waartoe dele van Johannesburg soos Randburg hom steeds leen. In ‘n ander wêreld sou ons oor heel ander en interessanter kwessies met mekaar in modernistiese kafees of TV-ateljees kon argumenteer, amper soos lede van een van die kleiner Skandinawiese volkere.

Iets soos: dan sal die Kaap weer Fins of Deens wees, nie Hollands nie. Ons het ‘n paar Alvar Aalto-meubelstukke en -glase nodig om reg aan die Afrikanermorfologie te laat geskied. Toe ek en my vrou brandarm studente was, het ons honger gely om ‘n stel Alvar Aalto-glase in ons Hillbrowse woonstel te mag hê. Op Sondae-oggende het ons op die balkon lemoensap uit die glase gedrink en na eksperimentele Duitse musiek deur Karlheinz Stockhausen geluister terwyl ons na die pragtige moderne geboue, waarvan sommige deur beroemde Suid-Afrikaanse argitekte ontwerp is, rondom ons staar en my vrou met haar immer teenwoordige sketsboek gesigte of brokstukke argitektuur met ‘n 2B-potlood op Canson-papier vaslê. Dis nou voordat Hillbrow in ‘n tuisland van Nigerië omskep is.

Kennelik verskil Afrikaners egter steeds in hul interpretasie van die geskiedenis, want aan die een kant van die tafel voor die KykNET-kameras was ek en Ernst Roets van Afriforum wat probeer argumenteer het dat ons geen morele skuld dra nie en aan die oorkant was ‘n joernaliste van Beeld, Lourensa Eckard, asook ‘n akademikus van die Universiteit van Johannesburg, prof. Mia Swart, wat gemeen het toestande in die land sou verbeter indien ons byna soos Adriaan Vlok histrioniese verskonings aan swartmense aanbied. Hoewel, Swart het darem toegegee dat Adriaan Vlok se voetewassery van enkele jare gelede meesal spot ontlok het.

Die belangrike punt wat ek gemaak het, is dat alle volkere ter wêreld ‘n verskriklike geskiedenis het. Sowel die kolonialisme as die twee wêreldoorloë, maar ook die kommunisme, het niemand moreel ongeskonde gelaat nie. Anders as die Britte, Duitsers, Turke, Kambodjane, Russe, Chinese, Hoetoes, Amerikaners en Australiërs, het Afrikaners nog nooit ‘n volksmoord teenoor enigiemand gepleeg nie. Die enigste massagrafte in ons land is deur die Britte hier nagelaat, wat 30 000 van ons vroue en kinders laat omkom het.

Hierop het prof. Swart geantwoord dat ek “apartheid probeer relativeer”. In akademiese artikels relativeer sy egter self apartheid deur dit met Nazisme te vergelyk – asof daar hoegenaamd enige parallel bestaan. Selfs ‘n kommunistiese intellektueel soos Albie Sachs het enkele jare gelede teenoor my toegegee dat so ‘n vergelyking in die Suid-Afrikaanse konteks “nie behulpsaam” (“not useful”) is nie.

Waarom moet Afrikanerakademici om bedenklike, opportunistiese redes ons volk in internasionale akademiese tydskrifte op Engels beswadder deur ons Nazi’s te noem? Dis ‘n kwessie wat vorentoe ons aandag behoort te geniet.

Maar afgesien van hierdie “b-mol”, soos die Franse sê, het die gesprek goed verloop. Dis voortreflik dat Afrikaners van mekaar kan verskil en dat die konsensuskultuur van die ou én die nuwe Suid-Afrika toenemend verbreek word. Dit is slegs deur verskille en debat dat ons by gemeenskaplike oortuigings sal uitkom. Voorheen was daar ‘n gefabriseerde konsensus wat die verdeeldheid en faksionalisme van die sewentiger- en tagtigerjare veroorsaak het. Dieselfde gefabriseerde konsensus is deur mnr. FW de Klerk gebruik om Suid-Afrika in die beloofde land van ‘n multikulturele utopie in te lei. Daar was nooit enige kritiese debat daaroor nie; ons moes alles bloot aanvaar omdat die Nasionale Party en sy Britse raadgewers so besluit het.

Die ontnugtering met die multikulturele utopie was nog nooit so groot soos nou nie. Selfs iemand soos Mia Swart wat glo dat elke Afrikaner eintlik ‘n Nazi is, gee toe dat die land “swak bestuur” word. Lourensa Eckard van Beeld is onder die indruk dat apartheid “verskriklik” was, maar dat die huidige toestand ten minste ewe verskriklik is. Iemand wat in die verlede selfs Marxisties links was soos Breyten Breytenbach het onlangs verklaar: “Die politieke korrektheid dwarsoor die wêreld is sieklik, multikultarisme is erger as die swart pes in die Middeleeue!” (Beeld 27 Januarie 2013)

Soos die droom van absolute gelykheid onder kommunisme, is die ideaal van die multikulturele samelewing besig om in ‘n distopie te ontaard. Nêrens word hierdie siening meer blatant, selfs militant, aangebied as in die hedendaagse Afrikaanse letterkunde nie. Persoonlik was ek bewus van ‘n hele paar Afrikaanse romans waarin die Suid-Afrikaanse hede en toekoms op ‘n besonder negatiewe wyse – ‘n distopie – voorgestel word. Maar die omvang van die aantal Afrikaanse fiksiewerke wat Suid-Afrikaanse multikulturalisme as ‘n distopie soortgelyk aan George Orwell se 1984 of Animal Farm voorstel, het my nogal verbaas.

In ‘n klein taal soos Afrikaans, is so ‘n verskynsel niks minder as ‘n literêre beweging nie, wat op die duur dalk so belangrik of belangriker as die Sestigerbeweging van weleer mag blyk.

Op Stellenbosch is ‘n PhD-student, Joan-Mari Barendse, tans besig met ‘n proefskrif oor die onderwerp en het reeds akademiese artikels daaroor gepubliseer. Die volgende onlangse Afrikaanse romans stel die nuwe of multikulturele Suid-Afrika as ‘n distopie voor:

Oemkontoe van die nasie, deur P.J. Haasbroek (2001)

Miskruier, deur Jaco Botha (2005)

Horrelpoot, deur Eben Venter (2006)

Die nege kerse van Magriet, deur Barend P.J. Erasmus (2006)

Beslissing in die Karoo, deur Sebastian Biehl (2011)

Die amigdala van Alrina Smal, deur Gustav Venter (2012)

In verskeie van hierdie boeke word die multikulturele Suid-Afrika wat sedert 1994 volgens die Anglo-Amerikaanse model met regstellende aksie en die onderdrukking van minderheidstale soos Afrikaans ingerig is, gesatiriseer – of as ‘n land van verval, moord en verkragting voorgestel. Die reaksies van Afrikanerkarakters in die boeke is óf ‘n soort gelate berusting en fatalisme, óf aktiewe weerstand en opstand teen die stelsel.

Me. Joan-Mari Barendse praat van “klassieke distopieë” en “kritiese distopieë”. In die klassieke distopie ly die karakters onder die stelsel, maar ontwikkel geen werklike kritiese bewussyn nie en aanvaar hul lot met gelatenheid. Hierteenoor wil die kritiese distopie juis deur die karakters se optrede en houdings jeens die totalitêre stelsel waarin hulle hul bevind, die leser tot kritiese besinning aanmoedig.

In ‘n novelle soos dié van Ayn Rand, wat onder die titel Loflied in Afrikaans vertaal is, ontsnap die twee hoofkarakters uiteindelik uit die kwasi-kommunistiese gemeenskap waarin hulle vasgevang is en begin soos Adam en Eva ‘n nuwe samelewing buite die distopie. In die strokiesboek V for Vendetta deur Alan Moore en David Lloyd, waarvan ‘n suksesvolle film gemaak is, kom die anargistiese hoofkarakter V in opstand teen ‘n soort fascistiese staat in Engeland deur terreur te pleeg en soos Guy Fawkes te probeer om die Britse parlementsgebou op te blaas.

Sowel Rand se Loflied as V for Vendetta kan daarom as “kritiese distopieë” beskou word. In Gustav Venter se roman wat einde verlede jaar as eboek deur PRAAG uitgegee is, Die amigdala van Alrina Smal, is daar elemente van beide tipes distopie. Alrina en haar man volg slaafs die morele kodes van die Suid-Afrikaanse distopie na, met tragiese gevolge. Maar ‘n ander karakter in die boek, Alrina se halfbroer Walie Olckers, onttrek hom heeltemal aan die multikulturele samelewing op ‘n plaas in die Hantam naby Nieuwoudtville waar hy as argitek op sy eentjie ‘n toekomstige stad net vir Afrikaners ontwerp.

Terwyl die regse, nasionalistiese diskoers misluk het om Afrikaners te mobiliseer, voel ek sterk dat die rigting wat ons nou inslaan, vrug sal dra. Ons kunstenaars, skrywers, sangers, dramaturge, joernaliste, akademici en denkers is besig om op allerlei maniere die veelkoppige multikulturele hidra te ontleed, uit te beeld en uiteindelik saam-saam aan te val. Die Afrikaner se verstommende skeppende vermoë – die gees van “Boer maak ‘n plan” – het dié nywerheids- en landbouland feitlik sonder kapitaal tot stand gebring. Ook het dit die Afrikaanse kultuur geskep wat feitlik uniek ter wêreld in ‘n taalstryd teen die magtige Engels geslaag het.

Kan daardie skeppende vermoë ons weereens van die Middeleeuse swart pes van multikulturalisme, soos Breyten Breytenbach dit noem, bevry?

Ons vir jou, Mugg & Bean?

Soos diegene wat my op Twitter volg sal weet, lees ek tans ‘n boek vanaf die Klub Digitaal-ebiblioteek genaamd Stuff white people like deur Christian Lander. Dis ‘n ligte, satiriese soort kyk na Noord-Amerikaanse blankes en hul dikwels paradoksale, polities korrekte gedrag en gewoontes.

Een van die elemente wat hy voortdurend beklemtoon, is die skuldgevoelens van blankes. Daarom voel hulle verplig om vir die Demokratiese Party te stem, eksotiese kosse te eet en om swart vriende te hê. Trouens, vir blankes is dit ‘n statussimbool om swart vriende te hê en by ander blankes daaroor te spog.

Wat Lander sê, geld seker meer vir blankes met universiteitsgrade in Amerika as vir gewone mense wat nog nie heeltemal so polities korrek is nie. Maar ‘n mens herken die patroon. Ook Suid-Afrika is in ‘n hoë mate veramerikaans en daarom “hou blankes” min of meer van dieselfde “goed” as Amerikaanse blankes: Apple-produkte, organiese kos by Woolworths, selfone met bekende handelsmerke en meesal Duitse motors.

Trouens, volgens dr. Corné Mulder van die Vryheidsfront Plus is een van die vernaamste redes waarom Afrikaners nie in groot hoeveelhede Orania toe sal trek nie, omdat daar nie ‘n Mugg & Bean is nie.

Ek dink ek moet hom gelyk gee. Elke keer as ek in die weste van Johannesburg by die Mugg & Bean in die Cresta-winkelsentrum kom, hoor mens net Afrikaans rondom jou. Die spyskaart is suiwer Amerikaans en natuurlik slegs in Engels, die kelnerinne is Zimbabwiërs, maar dis wat Afrikaners wil hê. ‘n Soort ersatz-weergawe van Amerika.

‘n Groot rede waarom Afrikaners sleg doen met klein sake, veral restaurante en kafees, is dat hul volksgenote die meer Amerikaanse handelsmerke bo enigiets anders verkies. Tuisnywerhede waar ‘n mens nog tradisionele Afrikaanse gebak of Boeredisse kon koop, moes een na die ander hul deure sluit omdat supermarkte ook sulke produkte begin verkoop het. Ook smaak die Mugg & Bean se Amerikaanse koffie van ‘n Zim-kelnerin lyk my lekkerder as Boeretroos wat deur ‘n tannie met ‘n voorskoot bedien word.

In dié opsig het Christian Lander waarskynlik ook gelyk, wat ons betref: Blankes hou van “diversiteit” en eksotiese disse en handelsname. Hulle mag nie van die politieke implikasies van die multikulturele samelewing hou nie, maar verkies tog die gedekultureerde mengelmoes bo enige vorm van kulturele of gastronomiese nasionalisme.

Die enigste volkere wat redelik nasionalisties oor hul kos voel, is die Franse en die Italianers. ‘n Dekade of wat gelede was die Italiaanse filosoof Giovanni Vattimo in Suid-Afrika en het hy beken dat “die enigste tyd wanneer hy effens Italiaans voel, is wanneer hy besig is om te eet”.

Onlangs was daar blykbaar ‘n herrie in Parys toe die globale ketting Starbucks een van sy kafees in Montmartre, die tradisionele kunstenaarsbuurt van Parys, wou open. Dis gesien as ‘n aanval op Franse kultuur. Die gemiddelde Afrikaner, wat reeds 80% veramerikaans is, staan seker verstom oor dié reaksie. Waarom is dit belangrik? Wat maak dit saak as ons die Wimpy of die Spur bo enigiets inheems verkies?

Tradisioneel het die Afrikaner sy kultuur as beperk tot die kerk, die skool en die universiteit gesien. Vanaf die negentiende eeu was die meeste stede in Suid-Afrika Engels en tot vandag toe verstom dit my dat ‘n mens in 100% Afrikaanse voorstede in Pretoria byna geen Afrikaanse tekens teëkom nie. Maar ook die kerke verengels, of Afrikaners besoek deesdae charismatiese kerke wat op die Amerikaanse model geskoei is en die onderwysdepartement wil die oorblywende Afrikaanse skole verengels.

In Swede, waar politieke nasionalisme feitlik tot ‘n misdaad verklaar is, het dit my verstom hoe taalnasionalisties die mense eintlik is. In Stockholm, wat seker ook vir ‘n wêreldstad kan deurgaan met vele buitelandse besoekers en toeriste, is alle spyskaarte slegs in Sweeds en dit geld meesal vir die disse ook. En tagtig persent van die motors op die pad is Volvo’s, met nog ‘n tien persent Saabs en dan ‘n paar Volkswagens en Mercedesse wat die meer eksotiese modelle uitmaak.

Wat Stuff white people like ook na sterk na vore bring, is die blanke se behoefte daaraan om modern en byderwets te voel. Ek haat die eertydse hippie-woord “cool” wat om een of ander rede weer in die mode geraak het, maar lesers sal verstaan wat ek bedoel. Die Franse praat van à la mode, om ín te wees.

Van die beste Afrikanerintellektuele van die twintigste eeu, soos Fransie Malherbe en C.M. van den Heever, het hierdie aspek van kultuur en politiek goed verstaan. Van den Heever skryf iewers in die dertigerjare dat daar toe ongeveer 200 miljoen mense in die Britse Ryk gewoon het – teenoor ‘n miljoen Afrikaners in Suid-Afrika. Hy het die Engelse kultuur met lig vergelyk, wat mense aantrek soos motte na ‘n kers. As ons vandag die Engelse kultuur met die Amerikaanse McWorld-kultuur vervang, geld sy opmerking nog steeds.

Europa het egter nog altyd vir verrassings gesorg. Daar is tans ‘n anti-Amerikaanse gevoel wat besig is om op Europese Vasteland op te bou, met straatgevegte tussen Links en Regs in Duitsland, amper soos in die 1920s. Die lot van Afrikaners is in die verlede meermale deur verwikkelinge in Europa bepaal. Ons taal bly aan die vele tale en dialekte wat in Noord-Europa gepraat word, verwant.

Vanoggend het ek op Engels getwiet: “If it weren’t for boerewors and a few left-over Afrikaans public signs from the “apartheid era” (theatres, etc.) SA would be 100% American.” Dit klink effe sinies, maar dis eintlik waar. As ek by die Staatsteater of by die Johannesburgse stadskouburg nog ‘n paar tweetalige tekens raaksien uit die ou dae, is dit amper soos die reste van ‘n vergange beskawing wat ‘n mens daar ontdek. Ook in Ou Johannesburgweg in Midrand oorkant die ontkleeklub Teazers is daar ‘n bordjie wat die aantal kilometers na “Verwoerdburg” aandui. Nog ‘n anomalie in ‘n veramerikaansde, polities korrekte Suid-Afrika.

Die uitdaging vir Afrikaners het nog nie verander sedert die begin van die twintigste eeu nie. Dit gaan nuwe en selfs radikale denke verg om ‘n Afrikaanse lewe te skep wat nie meer net ‘n dowwe weerkaatsing van Obama se Amerika is nie.

Onderliggend aan moderne denke is egter nie net politieke korrektheid en ‘n eklektiese, “diverse” maatskaplike kode nie. Die strewe na suiwerheid en oorspronklikheid het by tye die botoon gevoer, in die Weste, maar ook onder Afrikaners.

In ‘n sekere sin, kan Afrikaansheid moderner as Amerikaansheid wees. Die vraag is hoe ons dit in die werklike lewe en in die ekonomie tot stand kan bring. Oftewel hoe ons aan so ‘n abstrakte idee uiterlike vorm kan gee.

Фильчаков

Het die Afrikaanse letterkunde misluk?

Onlangs val dit my op dat Karel Schoeman reeds drie keer die Hertzogprys vir prosa ontvang het. Is daar só min bekroonbare skrywers in Afrikaans dat dit nodig was om Schoeman drie keer te beloon, wonder ‘n mens?

Die Sweedse Akademie het dit nog geensins nodig gevind om enige Afrikaanse skrywer met ‘n Nobel te vereer nie. Terwyl twee sulke middelmatige romansiers soos Nadine Gordimer en J.M. Coetzee vanuit die piepklein Engels-Suid-Afrikaanse letterkunde reeds daardie onderskeiding te beurt geval het.

Word daar deesdae enigiets in Afrikaans gepubliseer waaroor ‘n mens opgewonde kan raak of wat iets sinvols oor ons bestaan in die wye en droewe land te sê het? Onlangs ontmoet ek ‘n meisie wat verlede jaar in matriek was en sy sê spontaan vir my dat “sy verkies om ou boeke te lees want die taal is beter”. ‘n Nogal verdoemende uitspraak.

Die polemiek rondom Jackie Nagtegaal se Daar’s vis in die punch het Afrikaanse literatore in twee kampe verdeel: dié wat Standaardafrikaans as die Stradivarius sien waarsonder geen violis behoorlike musiek kan maak nie, en die voorstanders van Kreools. Nie net het Nagtegaal se Engfrikaanse novelle ‘n klomp pryse ingepalm nie, maar sowel André P. Brink as Antjie Krog het haar taalgebruik as die soveelste geoedipaliseerde “opstand teen die vaders” in Afrikaans verwelkom. Brink het Nagtegaal selfs met Françoise Sagan vergelyk.

In ‘n veelseggende epos aan die Kleinmond-leeskring skryf Nagtegaal: “Kom ons begin maar by die drugs en die taal. Dis die twee main goed waaroor almal altyd wil praat. En nee ek is nie so seer gatvol nie. Dink net dit is uit proportion uitgeruk. (My Afrikaans gaan tien teen een nog slegter wees in die e-mail want hier’s nie ‘n speltoetser op my e-mail nie en ek gebruik eerder ‘n engelse woord as ‘n verkeerd gespelde Afrikaanse woord en daar bly nie Tafelberg editors in my outbox nie)”

In die dialoog van Karin Brynard se speurverhale en Kerneels Breytenbach se erg pretensieuse Piekniek by hangklip vind ‘n mens dieselfde hunkering na platvloersheid en Kreools. Brynard het een van die amusantste onlangse uitsprake gelewer: “Ek het geen ambisie gehad om ‘n skrywer te word nie.”

Dit strek egter verder as bloot Engfrikaans. Dis asof die hele moderne beweging in Afrikaans, wat hom glo van “mooiskrywery” wou weerhou, afkerig teenoor literêre styl staan. So min of meer die teenoorgestelde van Georges-Louis Leclerc se spreuk: “Die styl is die man self.”

Dis asof die fameuse Patriot-motto van weleer, “skryf soos jy praat”, teruggekom het om by ons te kom spook. Jou tuinier praat beter as sommige skrywers en gelukkig skryf hy dit nie neer nie, anders as hulle.

Almal is nie Proust of Joyce nie. Miskien kan ‘n skrywer nog met swak taal en styl verbykom, solank hy oor ‘n idee beskik. Maar dis nou juis hier waar ons Afrikaanse skrywers in hul politieke en filosofiese konformisme hul lesers in die steek gelaat het. Die misrabele debat oor “betrokkenheid” wat destyds in die laat 1960s in die tydskriffie Kol begin het, het nie net die naïwiteit van die Afrikaanse hoofstroom onthul nie, dog ook sy afhanklikheid van Engels-Suid-Afrikaanse (en Britse) modelle. Teenoor die ryk, genuanseerde debatte oor sulke kwessies op die vasteland van Europa.

Marlene van Niekerk se Triomf verteenwoordig die nulpunt van betrokkenheid, ‘n soort “arm man se sosiaal-realisme”. Verder as bladsy 127 kon ek nie lees nie, want toe word ek oorval deur ‘n gevoel van verveling en afsku, nie soseer afsku oor die vergesogte wêreld en taalgebruik van die karakters nie, maar ‘n weersin in die werk self en in die soort mentaliteit waaruit dit spruit. Ongelukkig dink ek dit het die sluise van ressentiment in Afrikaans oopgetrek en sedertdien kan die soort dom dekadensie wat as’t ware botvier, op ‘n manier na Triomf teruggevoer word.

In André P. Brink se onlangse Philida word hierdie blik terug in die geskiedenis in geteleskopeer, met die stereotipering en karikaturisering van ou-Kaapse verhoudings tussen meesters en slawe, blanke Afrikaners en bruines.

Ons staan aan die begin van ‘n nuwe millennium; nietemin is die gevoel van fin de siècle vandag in Afrikaans sterker as ooit. Dis asof die Afrikaner se politieke mislukking, sy “oorgawe sonder neerlaag” (Giliomee), insgelyks op ander gebiede manifesteer: dié van kultuur, taal, kuns, teater en, les bes, letterkunde.

Kennelik was Afrikaanse skrywers heel tuis in die klassisisme en die romantiek. Die beteres, soos Karel Schoeman en Dan Sleigh, skryf in Standaardafrikaans maar hou hulle ook naby aan die klassieke vorme.

Haarhoff en Van Rensburg se vertalings uit die Latyn en Grieks verteenwoordig steeds van die grootste bydraes tot ons letterkunde. Die oomblik toe die modernisme ons so ongeveer ná die tweede wêreldoorlog bereik, het ons verval in ‘n tipiese derdewêreldsindroom, Naipaul se “mimiekmense” wat sonder veel begrip naboots, terwyl ressentiment jeens die self en die koloniale meester gedy.

Ressentiment, waaroor Nietzsche so helder geskryf het, is nie beperk tot onvergenoegdheid en naywer jeens ‘n heersersklas, ‘n koloniale owerheid of gewaande verdrukker nie. Bowenal vertaal ressentiment in ‘n selfontevredenheid, skuldgevoelens en ‘n versteurde identiteit. André P. Brink se verbysterende uitspraak in die dokumentêre film, André Brink die Afrikaan, naamlik dat “my mense verdien om te verdwyn” is tipies hiervan.

Al waarvoor ons kan hoop, is dat daar uit die goedkoop liefdesverhale en stories oor vampiere en zombies wat mense deesdae op Amazon.com selfpubliseer, ‘n nuwe Afrikaanse letterkunde mag verrys wat ons ten minste van ressentiment kan bevry.

Vir die ernstige skrywer bly daar ‘n vorm van solipsisme oor, dié van vir jouself te skryf. Nie net kan hy daardeur die soort buite-die-handel-ideaal van suiwer moderniteit bereik nie, maar sodoende dalk ook ‘n nuwe begin pleeg.

Naspers-gorilla sit Afrikaners plat

Die debat rondom Naspers en Afrikaanse media wat Alpegro in Net één Afrikaanse koerantstem aanroer, mag nie sonder reaksie verbygaan nie.

Saam met Alpegro smag ek ook na ‘n “verskeidenheid van insigte en menings” soos in die dae toe daar twee groot persgroepe in Afrikaans was. Laat niemand daaroor twyfel nie: daar was destyds veel meer spraakvryheid as vandag en ek het as bloedjong student in die 1970s artikels en resensies in Rapport, Oggendblad en selfs Beeld kon publiseer wat heeltemal teen die heersende ideologie van destyds ingedruis het.

Dit was ‘n tyd toe ‘n mens sowel dissident as Afrikaner mog wees. Dit wil voorkom asof ‘n mens vandag nie meer een van die twee mag wees nie: tans word ons oorheers deur die “Afrikaanses”, ‘n term wat blykbaar in die kantore van Naspers uitgedink is, wat bepaal dat ‘n mens kleurloos moet wees en moet konformeer sover dit die heersende Anglo-Amerikaanse denkpatrone betref.

Die mag en finansiële sukses van Naspers veroorsaak ook dat sy joernaliste en bestuurders hul eie posisie in Afrikaans as vanselfsprekend belangrik beskou. By gebrek aan politieke leiers of invloedryke denkers/skrywers, het die Naspers-”executive” of -redaksielid hom of haar tot arbiter uitgeroep.

Omdat dié mense meermale in die Kaap woonagtig is, word die hele Afrikaanse wêreld vandag voorgestel as ‘n soort spieël waarin die “mooi mense” van die media hulle selwers narcisties beskou, dikwels teen die agtergrond van Tafel- of Helderberg gefotografeer. Vanuit Constantia en Rondebosch kom insgelyks ‘n hele Brits-koloniale geurtjie aangewalm wat Afrikaners as die antihelde in poniekoerante voorstel.

Ons is tog meer as rugby- of krieketspelers wat inkopies of binneversiering doen, as hulle nie skandes maak nie? Dan is daar die alewige gesanik oor “die regses” waarmee blykbaar almal wat nie vir mev. Zille stem of hul kinders na Engelse skole stuur nie, bedoel word. En volgens die riemtelegram sit soveel van die Naspers-elite se bloedjies reeds op Engelse skole…

Omdat daar ‘n sogenaamde “variant” van Afrikaans vol Engelse woorde in die Kaap gepraat word, dink Naspers-media dit goed om ons dikwels aan dié Kreools bloot te stel. In die vorige uitgawe van Rapport het Kerneels Breytenbach selfs ‘n loempenproletariese kortverhaal – of wat dit ook al veronderstel was om te wees – in Kreools gepubliseer.

Daar word selfs dikke boeke uitgegee wat van Kreools en onafrikaanse uitdrukkings wemel.

As Naspers die “gorilla in die vertrek” geword het, soos prof. Anton Harber geskryf het, wonder ‘n mens of hy nie besig is om Afrikaans en veral die groot aantal Afrikaners in die Noorde heeltemal plat te sit nie.

Gratis klassieke Afrikaanse eboek deur C.M. van den Heever beskikbaar vir aflaai

C.M. van den Heever se Laat vrugte word as die beste klassieke plaasroman in Afrikaans beskou, ‘n aangrypende verhaal van botsing tussen vader en seun. Dit kan heeltemal gratis in PDF-formaat afgelaai word, hier.

Фильчаков

Afrikanerlinkses en Afrikanerondergang

Twaalf jaar gelede het ek in ‘n bydrae op LitNet, geargumenteer dat die links-regsverdeling in Suid-Afrika en selfs elders ter wêreld nie meer van toepassing is nie. In 2003 het ek tydens ‘n praatjie, Is die globale ryk wenslik?, iets van ‘n kritiek gelewer op die neo-Marxistiese denke van Hardt en Negri se boek Empire wat in globalisering die verwesenliking van proletariese internasionalisme sien.

Suid-Afrika mag as anargiese, amorele samelewing jenseits von Gute und Böse wees, maar ons is nog lank nie jenseits von die Linke und die Rechte nie. Gereeld word daar deur akademici of in die Nasperskoerante teen “die regses” uitgevaar, dermate dat ‘n mens soms die indruk kry dat ons in ‘n soort Oos-Duitsland woon waar enige vorm van konserwatiewe, liberale of regse denke per se gestigmatiseer is. Slegs sosialisme, verkieslik Marxisme, is legitiem.

Ferdi Greyling van Beeld is byvoorbeeld ‘n volgeling van die voormalige sosialistiese Franse president, François Mitterand, wat op ‘n stadium gesê het: Le nationalisme, c’est la guerre. Volgens Greyling lei “regse denke” noodwendig tot geweld. Nietemin bestaan daar in vele demokratiese lande regse partye – selfs die Republikeinse Party in die VSA – wat dit regkry om aan verkiesings deel te neem sonder om hul opponente met koeëls of bomme te bestook.

Soos ek, tesame met Raymond Aron en Paul Johnson, al voorheen geargumenteer het, is daar veel eerder ‘n element van apokaliptiese geweld wat linkse denke onderlê. Die aangrypende sjarme van die revolusie is juis dat alle maatskaplike probleme – ja, selfs die bestaan van maatskaplike klasse – meteens tydens ‘n staatsgreep van Links uitgewis kan word. Dink maar aan die kultus rondom Lenin, Ché Guevara, Fidel Castro en vele ander. Ook Mandela word as ‘n linkse revolusionêr beskou wat self baie versigtig was om nooit enige kritiek op die kommunisme uit te spreek nie. Terwyl die onlangse Russiese leiers hul telkens in die openbaar van Stalin se vergrype gedistansieer het, het Mandela nog nooit negatief na Stalin, Mao of selfs Pol Pot verwys nie.

Is daar egter iets soos ‘n Afrikanerlinkse of linkse Afrikaner wat oor spesifieke eienskappe of neigings beskik wat hom van ander linkses onderskei? Op die Engelse kampus waar ek gestudeer het, is daar destyds gepraat van “the Left” en almal had ‘n baie spesifieke idee oor die betekenis daarvan. In dié opsig was die Afrikanerlinkses, afgesien van “renegaat”-figure soos Bram Fischer en Beyers Naudé, afwesig van die Brits-geïnspireerde “Left” in Suid-Afrika. Die deelname van Afrikaners aan die mitiese “struggle”, wat vanuit Brittanje, Swede en Noorweë gefinansier is, was insgelyks beperk. Trouens, die sogenaamde “struggle” was juis ‘n etniese alliansie wat téén Afrikaners gemonster is.

As ‘n mens deesdae die uitsprake van Afrikaanse akademici en joernaliste lees, wil dit voorkom asof hulle eintlik part en deel van die ANC en SAKP se stryd en uiteindelike oorwinning oor die reaksionêre magte van apartheid was. Soms is daar ‘n bepaalde frustrasie by Afrikanerlinkses en veral die Nasperskommentators te bespeur dat hulle die laaste tien minute van die revolusie toe hulle vanuit ‘n voorheen “regse” standpunt daartoe bekeer is, misgeloop het.

Reeds baie gou ná 1994 het Afrikanerlinkses daarin geslaag om aan die universiteite en in die media ‘n hegemonie te bewerkstellig, waardeur die diskoers in Afrikaans feitlik van alle teengeluide gesuiwer is. Soortgelyk aan die situasie in vele ander lande waar suksesvolle linkse revolusies tydens die twintigste eeu plaasgevind het, is dissidente reeds vroeg ná 1994 en toenemend as “reaksionêr”, “fascisties”, “regs”, “verregs” en meer bepaald binne die Suid-Afrikaanse konteks, as “rassiste” getipeer en selfs gestigmatiseer.

Eintlik is dit ‘n fassinerende en histories onverwagse wending wat hier by ons ingetree het, waar die leidende Afrikanerintellektuele, -joernaliste en -politieke denkers hulle binne slegs enkele jare volledig vanaf ‘n soort volks- of nasionalistiese projek tot dié van linkse transformasie bekeer het. Skadu’s van Weimar toe soveel Duitsers tussen die “swart” en “rooi” pole geweifel het en van een dag tot die volgende vanaf die hamer en sekel tot die hakekruis, of andersom, oorgehaal kon word?

Sekerlik bestaan daar skakerings van linkse radikalisme, met Pol Pot en Mao tydens die Kulturele Revolusie wat ‘n soort ekstreme “transformasie” definieer waardeur miljoene menselewens verlore gegaan het. Die tergende vraag is: hoe radikaal is die Afrikanerlinkses?

In dié verband het ek met belangstelling geluister na prof. André Brink wat tydens die dokumentêre TV-program, André Brink, the African/l’Africain, verklaar het dat “my volk verdien om te verdwyn”. Die presiese sin waarin Afrikaners behoort te verdwyn, sal hy hopelik self kan beantwoord. Ook het dr. Leopold Scholtz reeds by verskeie geleenthede die assimilasie van Afrikaners bepleit. Die algemene gevoel is een van: Afrikaners as groep of die Afrikaneridentiteit as sodanig hoort nie meer in Suid-Afrika nie.

Dan is daar die hele debat rondom Standaardafrikaans wat reeds deur RSG as ‘n soort “apartheidsdialek” verklaar is en daarom “geherstandaardiseer” moet word. Soos ek reeds onlangs in Taalkundige Lisenkoïsme: Standaardafrikaans in die spervuur uitgewys het, was selfs Stalin nie so radikaal dat hy klassieke (Tsaristiese) Russies wou verander nie en het daarom sy teenkanting teen ‘n “marxistiese taalkunde” uitgespreek. Hier by ons lyk dit egter asof die revolusie ook nie die standaardtaal ontsien nie.

Die internasionale of globale kapitalisme, tesame met die oorheersing van die Amerikaanse kultuur, word dikwels deur minderheidskulture as ‘n vorm van “regse oorheersing” getipeer – anders as Hardt en Negri byvoorbeeld. Daarom definieer vele nasionalistiese bewegings onder minderheidsvolkere (dinke maar aan die Baske, Katalane en Noord-Iere) hulle insgelyks as “links” en anti-kapitalisties. Waar hulle van kapitalistiese metodes gebruik maak, word dit dikwels meer sosialisties gestruktureer, by wyse van koöperasies byvoorbeeld. In Baskeland bestaan die Mondragon-koöperasie wat aan 100 000 mense werk verskaf en tot die voordeel van die gemeenskap bedryf word.

Blykbaar word daar op Orania ook na die koöperatiewe model van ekonomiese ontwikkeling gekyk, soos in die volgende artikel: Koöperatiewe ekonomie: middeweg tussen kapitalisme en kommunisme. Waarskynlik sou ‘n hele horde Afrikanerlinkses egter die oprigting van Afrikanerkoöperasies as “regs-reaksionêr” beskryf, terwyl soortgelyke Baskiese inisiatiewe in Spanje weer as “links” gesien sou word.

Die vreemde verskynsel onder Afrikanerlinkses is juis dat hulle in Afrikanerondergang iets positiefs of voortrefliks gewaar. Waarskynlik is dit ‘n unieke eienskap van die linkse beweging hier by ons dat hulle die kulturele en selfs ekonomiese grond waaruit hulle put of in die verlede geput het, wil vernietig. Hoewel Naspers hom toenemend van die Afrikaanse mediamark losgemaak het en deesdae sy heil in China, Pole, Rusland en Indië sien, is die mediagroep oor jare aktief en lojaal deur Afrikaners ondersteun. Die woord “Afrikaner” het egter onder linkse “Afrikaanses” soos hulle verkieslik na hulself verwys, ‘n vloekwoord geword. Om Afrikaner te wees, is per se “regs”, selfs “verregs”, skyn die indruk te wees wat ‘n mens by Afrikanerlinkses kry.

My kennis van Europese tale is maar taamlik beroerd, want afgesien van Frans en ‘n leeskennis van Duits en natuurlik Nederlands, “kan” ek nie eintlik enige Europese tale nie, soos die Nederlanders sê. Italiaans, Russies en die Skandinawiese tale fassineer my egter reeds geruime tyd en met die internet deesdae is dit moontlik om nie net ‘n taal aanlyn aan te leer nie, maar ook blootstelling aan films, TV, koerante en tydskrifte te bekom. Dus: die hoop beskaam nie.

Darem het ek op skool en universiteit Latyn gehad, waarvan ek nie veel onthou nie, helaas. Nietemin word ek sedert my eerste kennismaking met Latyn in standerd ses geboei oor die vraag waarom mense dié eens hoogstaande kultuurtaal moes ophou praat het? En natuurlik die groot vraag: waarom het die Romeinse Ryk, wat eeue lank die hele Europa en die Midde-Ooste oorheers het, ondergegaan?

Arnold Toynbee, Oswald Spengler en ander skrywers het al breedvoerig oor Rome en ander groot beskawings geskryf waarvan daar intussen net ‘n paar ruïnes oorgbly het. Veral Toynbee beskryf dit as ‘n proses van “beskawingselfmoord”. Volgens hom gaan ‘n beskawing of kultuur byna nooit ten gronde weens eksterne militêre geweld of nadelige omstandighede, maar weens onderlinge verdeeldheid en ‘n soort lewensmoegheid.

Vele Afrikanerkonserwatiewes koester ‘n intense afkeer jeens mnr. FW de Klerk weens sy verraad jeens die Afrikaner. Feit is egter dat die graad van verraad jeens hul voorouers en hul vryheidsideaal wat Afrikaners aanhou pleeg, veel erger as FW s’n is. Hulle stuur vrywillig hul kinders na Engelse skole en werk saam om die huidige stelsel te onderhou, dank selfs ander Afrikaners op grond van hul ras en taal af om by die ANC se “gelykheidswette” te hou. Volgens Jan-Jan Joubert, “stem 96% van Afrikaners trots DA” en daarom vir ‘n Engelstalige party wat die multikulturele ideaal, regstellende aksie en selfs grondhervorming voorhou. Naas die heel linkse Helen Zille wat in die verlede die ANC onomwonde ondersteun het, is FW de Klerk eintlik ‘n “regse”.

Dis waarom dit myns insiens toenemend futiel is om Brittanje, Swede, Noorweë en die ANC vir Afrikanerondergang te blameer. Die afgang van Afrikaners is ‘n daaglikse proses wat deur ons mense gewíl word, of liewer: daar is blykbaar geen wil om dit te stuit nie.

Watter geheimsinnige proses het ons by hierdie punt van volkselfmoord gebring, net soos wat Rome in sy doodsnikke verkies het om geen weerstand teen Alarik die Wesgoot te bied nie?

‘n Mens kan seker antwoord dat die Afrikaner te vinnig opgebloei het, oor ‘n tydperk van 200 jaar of so, met ons taal wat maar bietjie meer as ‘n eeu gelede gestandaardiseer is. Weens ons vinnige opgang, beleef ons tans ‘n ewe snelle afgang.

Soos Toynbee, Nietzsche en vele ander egter argumenteer, is dit altyd “skeppende minderhede” wat die lotgevalle van nasies bepaal. Oor die algemeen val die meerderheid bloot by die huidige sosiopolitieke toestand in, tensy hulle deur ‘n minderheid opgeroep word om hul daarteen te verset.

Daarom meen ek dat die opkoms van ‘n sterk linkse beweging onder Afrikaners sedert die laat tagtigerjare bepalend vir ons onlangse verlede was en ook vir ons toekoms gaan wees. Die revolusie in Afrikaans was eintlik baie meer intens as in Suid-Afrika self. Binne ‘n baie kort tyd – ‘n paar jaar – het ‘n klein groepie linkse denkers ‘n hegemonie in die media en aan die universiteite bereik van waar hulle met ‘n suiweringsveldtog teen alle dissidente – die gehate “regses” – begin het.

Van die meer prominente woordvoerders van die linkse beweging onder Afrikaners – hoewel sommige nie van die etiket “links” hou nie – is die volgende:

Amanda Gouws

André P. Brink

Max du Preez

Pierre de Vos

Antjie Krog

Neels Jackson

Christi van der Westhuizen

Leopold Scholtz

Anton van Niekerk

Willie Esterhuyse

Tim du Plessis

In volgende rubrieke, of dalk ‘n kort e-boek, wil ek verder ingaan op die rol wat die genoemde figure speel om via hul magsposisies aan die universiteite en in die media enige opflikkeringe van ‘n Afrikanerwil tot oorlewing uit te doof. Ek het ook persoonlik aan elkeen van dié mense geskryf om hul idees oor ‘n aantal onderwerpe te toets, maar die meeste het soveel minagting vir enigeen wat hom of haar ‘n Afrikaner noem, dat hulle nie geantwoord het nie.

As daar egter een ding is wat my hoop gee, is dit ons oeroue Westerse kapasiteit vir skeppende en rasionele denke. Die “ideologiese stryd” waarvan die ANC in sy marxistiese retoriek praat, woed vandag feller as ooit in Afrikaans self waar ons moet poog om ons van die totalitêre denkbeelde van Afrikanerlinkses te bevry. Ons het iets soos die Franse “nuwe filosofie” van die 1970’s nodig, toe ‘n groep onverskrokke woordvoerders in Parys dit durf waag het om ná Solsjinitsin se boeke die heilige koeie van die Marxisme en die revolusie te slag.

Om te begryp wat op die spel is, sal ons ook die vraag moet vra: Wie en wat is ‘n Afrikaner? Anders as wat daardie ander pro-Engelse en linkse idioot, Van Zyl Slabbert, gedink het, gaan dit nie vir my daaroor om mense volgens ‘n “binnegroep” en “buitegroep” te definieer nie, maar om ‘n veel meer grondliggende vraag.

Ons moet verstaan dat die “totale aanslag” waarvan PW Botha gepraat het, juis nou in Afrikaans aan die gang is. As ek die radikaal-linkse denkers, die “Afrikaanses”, reg verstaan, gaan dit nie net om die vernietiging van Afrikanerskap as sodanig nie, maar ook om die verwerping van die waardes van die Europese Verligting wat ons reeds drie honderd jaar lank definieer.

Eurokaners en Ameri-kaners

Soos twee dae gelede op Praag berig is, word daar tans ‘n Europese weermag op die been gebring wat net nog ‘n spyker in die doodskis van NAVO en die Amerikaanse oorheersing van Europa ná die Tweede Wêreldoorlog verteenwoordig.

Soos Jan Smuts gesê het, word die lotgevalle van Suid-Afrika altyd buite sy eie grense bepaal. Maar ek sou verder gaan en sê: die lotgevalle van die Afrikaner word altyd van elders af bepaal. Waarskynlik geld dié beginsel vir alle kleiner volkere op aarde: Nederland, Finland, die Baltiese state, Lesotho of Swaziland. Tydens die Napoleontiese oorloë het Nederland en België binne enkele jare verskyn en verdwyn, na gelang van veldslae en onderhandelinge tussen Oostenryk, Pruise, Frankryk en Engeland.

Iewers tydens die tagtigerjare is daar in ‘n Britse komiteekamer besluit dat Afrikaners nie meer soewerein behoort te wees nie en is ons ons vryheid ontneem. FW de Klerk en sy broer Willem, die man wat “verlig” en “verkramp” uitgedink het, was maar net marionette in die hande van Brittanje en Amerika wie se nuwe ideologie van “diversiteit”, multikulturalisme en rasvermenging op Suid-Afrika afgedwing moes word. Nelson Mandela was so min of meer die laaste swart leier van die Amerikaanse Burgerregtebeweging. Trouens, voor sy vrylating in 1990 was hy baie meer in die VSA bekend as in Suid-Afrika.

Terloops, gepraat van verlig en verkramp: die “verligtes” had net so min met die Europese Verligting te make as die man in die maan. Willem de Klerk was ‘n Gereformeerde (Dopper-)teoloog van Potchefstroom. Eintlik was die Afrikaner-verligtes fundamentaliste binne die Amerikaanse dampkring wat Nelson Mandela as hul nuwe Christus wou uitroep.

Soos ek vandeesweek in ‘n brief aan Beeld geskryf het, in reakse op die FAK se optimistiese siening van ‘n “blomtyd vir Afrikaans”:

“Onder Afrikaners swaai die NP-zombies egter steeds die septer! Die gewaande laer is deur ’n soort geestelike goelag vervang waar die dwangbuis van kulturele Marxisme en politieke korrektheid rasionele denke verhoed.

’n Aansienlike deel van die Afrikaner-elite is vandag groter konformiste as ooit in die verlede.

Die tegnologiese, politieke en veral demografiese veranderinge wat ons beleef, word nie ontleed en verstaan nie.”

Die nie-denke van die fundamentalistiese De Klerks wat van die ware betekenis van “verligtheid” onbewus was, het op die ramp uitgeloop wat ons vandag in die land beleef. Met antiblanke wetgewing wat ons ekonomies knel en marginaliseer, is die grense boonop oopgegooi. Volgens die jongste sensus staan die bevolking tans op 52 miljoen. En nog is’t einde niet.

Insgelyks in my Beeld-brief, herinner ek mense daaraan dat die bevolking wéér binne die volgende vyftien tot twintig jaar gaan verdubbel om op 100 miljoen te staan te kom. Die implikasies daarvan vir misdaad, water, riolering, skole, universiteite en ander infrastruktuur is natuurlik voor die hand liggend. Saam met die Amerikaanse fundamentalisme gaan die Afrikaner-elite egter aanhou om die voordele van “diversiteit”, regstellende aksie en grondhervorming te predik, terwyl die land al verder in die afgrond versink.

Terloops, terwyl Mandela op Qunu in die vergetelheid verdwyn, het die “Atlantiese Afrikaners” (die oud-verligtes) ‘n nuwe halfgod in Bloemfontein geskep: Jonathan Jansen. Laasgenoemde het ook ‘n draai in Amerika gemaak waar hy die Afro-Amerikaanse ressentiment jeens blankes verinnerlik het, maar ingesien hoe die blanke skuldgevoelens tot sy eie finansiële voordeel gemanipuleer kan word. In sy toespraak vandeesweek by die Helen Suzman-stigting blameer “Djênsen”, soos hy sy van uitspreek, Verwoerd vir die gemors in SA onderwys. Arme Verwoerd.

Teenoor die Atlantiese Afrikaners (Ameri-kaners) en hul Amerikaanse gedweep met diversiteit, staan die Europese Afrikaners (Eurokaners), die ware Verligtes (met ‘n hoofletter) en Patriotte wat hulle op Europa rig. Potjiesdorp, wat glo vandeesweek ‘n DA-munisipaliteit gekry het, is nie ons intellektuele sentrum nie, maar Amsterdam, Parys en Berlyn, die hoofstede van ons stamlande.

Paul Kruger, hoewel ‘n eenvoudige man wat nie veel boeke benewens die Bybel gelees het nie, was nietemin ‘n bewonderaar van die Dietse kultuur wat selfs Transvaalse goud vir die maak van die groot Nederlandse woordeboek geskenk het. In een van die hoogtepunte van ons geskiedenis, het hy en Bismarck mekaar ontmoet, met Paul Kruger wat Afrikaans praat en Bismarck Platduits. Eintlik is Afrikaans en Platduits ewe na aan mekaar as Nederlands en Afrikaans.

Die afgelope tyd ervaar ek ‘n henieude belangstelling in die Afrikaanse taalkunde. In die eerste plek is dit uit noodsaak gebore, want uit die Kaap en veral Stellenbosch is daar tans ‘n intense aanval op ons taal, Standaardafrikaans. Soos ek reeds vroeër verduidelik het, word daar gepoog om Afrikaans as ‘n Derdewêreldse Kreools, ‘n mengeltaal van slawe en Khoikhoi, voor te stel. Enkele jare gelede het die Potchefstroomse taalkundige, prof. Hans du Plessis, by die Voortrekkermonument ons taal as ‘n “gemorstaal” beskryf, waarmee hy wou aandui dat ons eintlik Kreools praat.

Daarmee saam wil die Universiteit van Stellenbosch en die radiostasie RSG Afrikaans “herstandaardiseer” sodat ons almal ‘n gemengde Engfrikaans soos die bruinmense van die Wes-Kaap kan praat en skryf. Soos Leopold Scholtz van Die Burger gesê het, moet ons en die bruinmense “versmelt”.

Soos ek al voorheen hier geargumenteer het, verkeer Standaardafrikaans in die spervuur. Vandeesweek het ek deelgeneem aan ‘n gesprek by Radio Pretoria oor dié kwessie, tesame met André Alkema en Meinhard Peters, met Marianne Roos as die programleier. Dit sal môre-aand om 19.45 uitgesaai sal word, per internet by www.radiopretoria.co.za of FM by 104.2MHertz of 106.6MHertz indien u in Pretoria of Johannesburg woon.

Ons, die Eurokaners, het ‘n heel ander projek as om te verkreoliseer. Ten eerste gaan ons bewys dat Afrikaans geen Kreools is nie, maar ‘n Wes-Germaanse taal wat naas Algemeen Beskaafde Nederlands en Hoog-Duits een van drie standaardtale is wat vanuit Duitsland en die Lae Lande ontstaan het. Al is ons taal in Afrika gestandaardiseer, is dit volgens Europese norme gedoen en is ons taal steeds verstaanbaar vir 22 miljoen Nederlanders en Vlaminge, asook omtrent 20 miljoen Noord-Duitsers wat almal Platduitse of Nederduitse dialekte praat.

Die meeste Afrikaners behoort mos aan die “Nederduitse” Gereformeerde Kerk. Soos iemand vandeesweek aan my uitwys, is dit nie toevallig nie en strek ons wortels ten minste ewe diep in Noord-Duitsland as in Nederland of Vlaandere.

Dit bring my by die eintlike punt waarmee ek aanvanklik begin het: daar is ‘n groot geopolitieke verskuiwing besig om in die wêreld plaas te vind. Vele Britte vrees ‘n sogenaamde “Vierde Duitse Ryk” of die terugkeer van die “Heilige Romeinse Ryk” waarmee die Duitse oorheersing van Wes-Europa bedoel word. Agter die Griekse skuldkrisis en die gestoei rondom die euro, skuil Britse en Amerikaanse vrese. Wat Duitsland nie op die slagveld tydens die Tweede Wêreldoorlog kon vermag nie, het hy in die sestig jaar sedertdien met harde werk en goeie finansiële bestuur reggekry. Vandag klap die sweep vanuit Berlyn en die Grieke, Spanjaarde, Iere, Portugese en ander staan mooi in die ry.

Die Britse Financial Times, mondstuk van die Londense Stad, die magtige finansiële sentrum van Europa en selfs van Suid-Afrika, raak al hoe meer histeries oor die toenemende Duitse mag en invloed. Die son is besig om vir ‘n tweede keer oor die Britse Ryk onder te gaan, ook oor die Brittanje wat hom oor die afgelope aantal dekades as vassalstaat van die VSA in Europa aangebied het. Die Atlantiese moondhede (die VSA en Brittanje) is besig om te taan en die plat stuk aarde in Noord-Europa (die Platteland!) waar ons voorouers vandaan kom, tel weer kop op.

Sowel Frankryk as die Benelux (Nederland, België en Luxemburg) is reeds in die Duitse kamp. Oostenryk en Wene, die vorige setel van die Habsburg-ryk, is uiteraard deel van dié Europese magsblok. So ook die kleiner lande soos Tsjeggië en Hongarye wat tradisioneel onder Duitse invloed was. Die nuutgevonde entente tussen Duitsland en Rusland tel ook in die guns van Berlyn. Die kombinasie van Duitsland en Rusland troef ‘n VSA wat reeds ideologies, etnies en talig verdeel is, tussen “blou state” en “rooi state”, met Spaans wat vanuit die suide Engels as spreektaal vervang.

Vir ons Afrikaners, Eurokaners, is dit ‘n baie opwindende verwikkeling. Binnekort vind nog ‘n vergadering van die Vlaams-Nederlanse interparlementêre komitee van die Nederlandse Taalunie in Den Haag plaas waar Afrikaans die onderwerp gaan wees.

Met China wat insgelyks ‘n wêreldmoondheid raak, word die Europese konsolidasie al hoe dringender. Ons moet deel word daarvan.

Daarom voel ek baie sterk dat dit belangrik is om diplomatieke kanale met Noord-Europa oop te maak en te bevorder. Daar moet ook veel meer kulturele wisselwerking met Duitsland en Nederland wees, soos daar al by tye in ons geskiedenis was. Kort ná die verwoesting van die ABO, het vele jong Afrikaners in Duitsland en Oostenryk gaan studeer. Verwoerd het ‘n Rhodes-beurs gekry om Oxford toe te gaan, maar hy het verkies om aan die Universiteite van Hamburg, Leipzig en Berlyn te gaan studeer. Hy was ook die eerste student aan die Universiteit van Stellenbosch wat – voor sy vertrek na Duitsland – sy doktorale proefskrif volledig in Afrikaans geskryf het.

Omtrent alle Afrikaanse letterkundiges, filosowe en leiers van enige betekenis, het op ‘n stadium in Nederland, Duitsland of Frankryk gewoon of gestudeer. Dis tyd dat ons ons van die Engelse wêreld en sy gekke idees oor die multikulturele samelewing wegkeer. Soos ons voorouers moet ons weer aansluiting by die opkomende Middel-Europa vind.

Op Potchefstroom waar hulle tans feesvier omdat hulle nou gedeeltelik onder die gesag van ‘n baie liberale, Engelse vrou in die eertydse koloniale hoofstad, Kaapstad, staan, is dit seker nie ‘n gewilde boodskap nie.

Ons moet egter na die groter prentjie kyk. Ons oorlewing hang daarvan af.

Letterkunde en die nasionale demokratiese revolusie

Die afgelope week of wat het daar ‘n soort onderonsie of relletjie hom tussen Afrikaanse skrywers afgespeel rondom die voortbestaan van die skrywersvereniging Pretoria-PEN. Tydens ‘n telefoongesprek tussen my en ‘n ander skrywer het hy die beswaar geopper dat ek “radikaal in die klassieke sin” sou wees.

Iewers in die sewentigerjare het ‘n sielkundige van Rhodes, ‘n Afrikaner, in die destydse lyfblad van die Progressiewe Party, Deurbraak, geskryf dat “die onvermoë om radikaal, of tot aan die wortel, te dink, een van die Afrikaner se swakhede is”. In dié opsig is die beswaarde skrywer ‘n tipiese Afrikaner, wat eerder die stroom volg en ‘n soort kleindorpse, kleinburgerlike vrees koester in die trant van: “Oee! Maar wat sal die mense sê?” Nie verniet nie het Flaubert sy grootse roman, Madame Bovary, van die ondertitel voorsien: “provinsialistiese sedes”.

‘n Tweede faktor wat my vandeesweek by hierdie onderwerp uitgebring het, is die nuwe Twitter-rekening wat ek geopen het, @afr_filosowe. Teken gerus daarop in. Sedert ek in die laat negentigerjare al hoe meer oor die stand van Afrikaans as taal en die Afrikaner se politieke posisie in die land – wat so nou daarmee verweef is – begin besin het, het ek daarvan bewus geraak dat omtrent alles oor Afrikaans en Afrikanerskap reeds iewers in die verlede gesê is. Die hele opkoms van Afrikaans as kultuurtaal is gekenmerk deur ‘n intense kollektiewe introspeksie, wat deur die groot geeste van die verlede soos JBM Hertzog, Van Wyk Louw, C.M. van den Heever, G.D. Scholtz en vele ander, gevoer is. Vanmôre val my oog op ‘n boek in my rak uit die vroeë sewentigerjare deur die geskiedkundige F.A. van Jaarsveld, Afrikaner quo vadis?, ‘n versameling kort essays wat aanvanklik as radiopraatjies bedoel was, maar waarvan slegs enkeles uitgesaai is. Terstond het ek drie aanhalings uit F.A. van Jaarsveld getwiet:

“Die Afrikaner staan voor die gevaar van selfvervreemding, verlies aan selfrespek, minderwaardigheid & vrywillige prysgawe. – FA vJaarsveld 1971”

“Kennis van die verlede kom nie meer deur oorlewering nie, maar deur te lees, wat geestelike inspanning vereis. – FA van Jaarsveld”

“Die Afrikaner het nie kultureel uitwaarts beweeg wat sy taalhandhawing, sy eiewaarde, selfvertroue & persoonlikheid betref nie. – FA vJaarsveld”

Hierdie drie sinne, wat ek vir die doeleindes van Twitter se 140 karakters effens moes verkort, is presies veertig jaar gelede geskryf, maar is vandag nog ewe geldig, ondanks al die veranderinge wat intussen plaasgevind het. Die “vrywillige prysgawe” waarvan hy praat, het hom die afgelope twee dekades herhaaldelik afgespeel, vanaf Roelf Meyer se aanvaarding van die sogenaamde “Pretoria-minuut” tot Agri-SA se instemming tot grondhervorming of die Afrikaanse universiteite se angsvallige transformasie tot multikulturele, hoofsaaklike Engelstalige instellings.

Dieselfde proses van kollektiewe introspeksie soos wat Afrikaanse skrywers en filosowe die afgelope eeu bedryf het, is waarskynlik in elke taal en kultuur ter wêreld gevoer, soos wat mense tot selfbewussyn gekom het en nie meer Latyn nie, maar hul eie tale begin skryf en lees het. In die twintigste eeu het ons die verbrokkeling van die groot ryke ervaar, waardeur ‘n hele swetterjoel politieke en kulturele nasionalismes vrygestel is. Letterkunde en nasionalisme gaan hand aan hand.

Iewers het ek seker al die volgende woorde van die Duitse filosoof Peter Sloterdijk aangehaal, uit die Nederlandse vertaling waaroor ek beskik: “In essentie was het burgerlijke humanisme niets anders dan de volmacht de jeugd de klassieken op te dringen en de universele geldigheid van nationale geschriften te postuleren. Daarmee zouden de burgerlijke naties zelf tot op zekere hoogte literaire en postale producten zijn – ficties van een door het lot bepaalde vriendschap met verre landgenoten en met lezers, verbonden in sympathie voor auteurs die tot gemeenschappelijk bezit worden gerekend.”

Sloterdijk verwys verder na militêre diensplig vir jong mans waaruit insgelyks ‘n nasie of volk gevorm word. Terwyl albei geslagte op skool die literêre kanon moet bestudeer, word seuns of jong mans verder verplig om in die weermag in patriotisme en ‘n nasionale bewussyn geskool te word. Dit kan beskou word as “die Romeinse model”, want uit klassieke Rome het hierdie manier van doen na die hele Westerse wêreld oorgespoel. Dié opmerkings van Sloterdijk verskyn in ‘n boek, Regels voor het mensenpark, wat oorspronklik ‘n hele herrie in Duitsland en heftige repliek van die neo-Marxistiese filosoof Jürgen Habermas, veroorsaak het. Onder meer het Sloterdijk die stelling gemaak dat die mens “getem” of tot orde gebring moet word, wat sekerlik indruis teen die linkse of Rousseauïstiese tradisie wat wil hê dat die mens “goed gebore” is, maar deur die beskawing bederf word.

Ek is geneig om met Sloterdijk saam te stem, want die “verwildering” van die mens onder toestande van anargie en wetteloosheid, is ‘n reële probleem. Golding se roman Lord of the flies wat in Afrikaans as Ryk van vlieë vertaal is, beeld verwildering in ‘n natuurstaat baie goed uit. Ons lees elke dag van gruweldade wat in ons eie land gepleeg word deur menslike fauna wat lank nie meer “getem” word nie.

Maar terug by radikalisme, die bête noire van ons beswaarde skrywer. Die Marxisme in al sy vorme is ‘n radikale leer wat nasionale revolusie – ook die nasionale demokratiese revolusie (NDR) van die ANC – en selfs wêreldrevolusie ten doel het. In 1989 het die Marxisme in Oos-Europa ‘n groot terugslag beleef, maar in enkele lande ter wêreld, soos Kuba, Noord-Korea, China en les bes, Suid-Afrika, is dit nog springlewendig. Die Amerikaanse universiteite, veral die fakulteite van geesteswetenskappe, verkeer insgelyks in die greep van een of ander “kulturele Marxisme” na die sogenaamde Frankfurtskool van Marcuse, Horkheimer, Adorno en hul dissipel, Habermas. Weens die invloed van Engels en die VSA op Suid-Afrika, kan ons met vrymoedigheid konstateer dat die meeste Suid-Afrikaanse universiteite ook lank reeds deur die heersende ideologie van kulturele Marxisme en revolusie verower is.

Marquez het ‘n nie-onaardige novelle met die titel Die liefde in ‘n tyd van cholera geskryf. In Suid-Afrika kan ons egter praat van “Letterkunde in ‘n tyd van revolusie”. Die radikalisme van die proses wat ons oorgekom het, veroorsaak dat alle veronderstellings, selfs ons kollektiewe en persoonlike identiteit daardeur bevraagteken word. Ons het gesien hoe die bestaan van die Afrikaanse letterkunde en van die meesal Afrikanerskrywers wat dit geskep het, deur sowel die staat as linkse of neo-Marxistiese akademici betwyfel word. Aan die Universiteit van New York byvoorbeeld, is daar ‘n professor van vergelykende letterkunde, Mark Sanders, wat in sy boek Complicities: The Intellectual and Apartheid (2002) ‘n berekende aanval op Van Wyk Louw as “apartheidsintellektueel” doen, waarin hy steun op prof. Gerrit Olivier van Wits se proefskrif oor Louw.

Sekere Afrikaanse skrywers, noem hulle maar die “verlooptes” (soos Antjie Krog?), wat ondersteuners van die nasionale demokratiese revolusie is, het ook reeds die begrip “Afrikaanse letterkunde” gerepudieer. Al wat nou oorbly, is die Engelstalige “South African literature” wat homself sedert die tagtigerjare as “anti-apartheidsletterkunde” gekonsipieer het en sy diachronie parallel met die ANC-geskiedenis afbaken, met as belangrike datums 1912 (stigting), 1955 (“Freedom Charter”), 1969 (Morogoro-konferensie) en 1994 (oorwinning).

Volgens die denke van die nasionale demokratiese revolusie, is alles wat Afrikaans is, selfs ons standaardtaal of die Akademie se Afrikaanse woordelys en spelreëls, ‘n blote “konstruksie” van regse en rassistiese Afrikanernasionaliste. Ek meen prof. Hein Willemse van die Afrikaanse departement aan die Universiteit van Pretoria en redakteur van die Tydskrif vir letterkunde, het reeds hierdie standpunt ingeneem, in sy bydrae tot Perspektief en profiel. Daarin vewerp hy die kanon van die Afrikaanse letterkunde as ‘n apartheidskanon. Die enigste letterkunde van waarde is op die oog af dié van die “voorheen benadeeldes” wat hulle op allerlei maniere teen apartheid uitgespreek en sodoende ‘n versetsletterkunde geskep het.

So spreek die hoogleraars uit die leerstoele aan die “voorheen Afrikaanse universiteite”! Onlangs het ek ook ‘n gesprek met prof. Adam Habib gehad. Hy is tans die viserektor van “Joe-djy”, die voormalige RAU. Volgens hom sal daar nooit weer ‘n Afrikaanse universiteit wees nie, maar sal Afrikaans “as taal” wel iewers aan sekere universiteite gedoseer mag word. Daarvoor moet ons seker ons hande in dankbaarheid saamslaan.

Die vraag wat my interesseer, is egter: Hoe reageer ons op die nasionale demokratiese revolusie wat ons op alle gebiede oorspoel en wat ook reeds die Afrikaanse letterkunde as “apartheidsmaaksel” tot “die asblik van die geskiedenis” – om Trotski se gevleuelde woorde te gebruik – verdoem het? Enersyds kan ons poog om, meesal sonder instellings of befondsing deur die staat, iets van die ou stelsel en die ou Afrikaanse kanon in stand te hou. Noem dit die konserwatiewe benadering, van “te red wat daar te redde is”.

Daar is egter ook ‘n ander benadering en dit is om self revolusie te begin voer. ‘n Tyd gelede het Carel Boshoff IV en ander so ‘n voorstel gedoen deur te beweer: “Een revolusie roep ‘n ander op.”

Indien alles wat ons in hiedie land opgebou het, hetsy stoflik, hetsy geestelik, “deur apartheid en kolonialisme besmet is”, dan kan ons ons mos ewe seer beroep op die nuwe, die revolusionêre? In dié sin kan byvoorbeeld alles wat tussen 1948 en 1994 gepubliseer is as die “apartheidskanon” beskou word, ook die werk van die Sestigers soos Brink, Breytenbach en ander. Want is Brink en Breytenbach nie ook gekanoniseer in Afrikaanse koerante wat apartheid of afsonderlike ontwikkeling geondersteun het, deur resensente en kritici wat insgelyks “aandadig” (complicit om saam met Sanders te praat) aan apartheid was nie? Was André Brink nie ook jare lank die boekresensent van Rapport, ‘n publikasie wat apartheid voorgestaan het nie? En soos ons weet, was apartheid ‘n misdaad teen die mensdom volgens die lede van die Afro-kommunistiese blok wat die Konvensie teen apartheid by die Verenigde Nasies ingestem het.

Ook om intellektuele en estetiese redes, behoort ons ‘n agterdog teen die bestaande Afrikaanse kanon te koester. Want lank voor 1994 is Afrikaanse boeke reeds in terme van ‘n soort ANC-logika of in die naam van die nasionale demokratiese revolusie opgehemel deur diegene wat hulself as die selfaangestelde “voorhoede van die revolusie” gesien het. Tot onlangs het daar ‘n universitêre snobisme geheers waardeur die dosente aan universiteite wat skrywers was, hulself bokant die gewone siele in ander beroepe gesien het. Kollegas het mekaar se boeke gekeur of aangeprys in ‘n bloedskandelike bedryf waaronder gehalte en goeie smaak gely het.

Die rol wat die Broederbond gespeel het om aanstellings by die Akademie en aan die Afrikaanse universiteite te beïnvloed, het ook gesorg dat “baantjies vir boeties” dikwels gegeld het. Die verraad wat soveel Afrikaners in die onlangse verlede gepleeg het, ook om die Afrikaanse universiteite holderstebolder onder die ANC-regering se beheer te plaas, veroorsaak dat daar heelwat oorvleueling tussen “revolusionêre” en “behoudendes” was wat ter wille van eie belang eintlik bereid was om alle beginsels en maatstawwe oorboord te gooi. Transformasie en regstellende aksie het vir die res gesorg sodat ons vandag kwalik meer kan peil trek op enige literêre uitsprake of oordele wat vanuit akademiese geledere gevel word.

Die feit dat ‘n skrywer in Brittanje of die VSA of Frankryk geag word omdat hy een of ander veldtog teen sy eie mense gevoer het en sodoende gesorg het dat die onverkwiklike stereotipes oor Afrikaners en Afrikaans nog verder versterk word, is in my boek ook nie veel werd nie.

Dis egter nie te sê dat ons saam met die NDR-sikofante die baba met die badwater moet uitsmyt nie. In vele van die debatte en polemieke wat daar oor die afgelope eeu of wat in Afrikaans rondom taal en letterkunde gevoer is, bestaan daar riglyne vir hoe ons met letterkunde behoort om te gaan. Daar is ook al die Europese teorieë rondom kuns en letterkunde wat ons gerus in groter diepte kan bestudeer en waaruit ons kan put om Afrikaanse skrywers na waarde te skat. Vele van die probleme wat ons tans ervaar, is reeds deur skrywers in ander lande meegemaak waar daar revolusies plaasgevind het of waar taaldiskriminasie deur die owerheid toegepas is.

Groot skrywers, soos die Rus Wladimir Nabokof byvoorbeeld, is dikwels oor ‘n lang tyd deur hul eie regerings, kritici en amptelike skrywersverenigings verwerp, maar het agterna kultusfigure onder ‘n jonger geslag geword.

Iewers het Van Wyk Louw ook gesê dat “polemiek… die lewensbloed van die literatuur is”. Oor sekere dinge, soos die Akademie se spelreëls byvoorbeeld, behoort daar konsensus te wees. Maar die soort gefabriseerde konsensus wat daar tans oor die Suid-Afrikaanse geskiedenis bestaan of oor die meer onlangse kanon van “anti-apartheidskrywers” behoort grondig gekritiseer te word.

Daarby behoort ‘n register van Afrikaanse publikasies iewers op die internet bygehou te word, wat nie net boeke van groot of erkende uitgewers insluit nie, maar ook van kleiner uitgewers, selfgepubliseerde werke, e-boeke en internetpublikasies. Die nasionale demokratiese revolusie wat ons getref het, val ook saam met ‘n tegnologiese revolusie wat insgelyks die boek soos ons hom ken radikaal gaan verander.

Ons kan in sak en as gaan sit oor Afrikanerdekadensie en die enorme kulturele verliese wat ons die afgelope tien, twintig jaar gely het. Of ons kan weer opstaan met die karige middele waaroor ons beskik en ‘n skeppende en literêre revolusie in Afrikaans laat plaasvind. Soos ons voorgangers al soveel kere onder ewe moeilike omstandighede reggekry het.