Hierdie verwikkeling aangaande wie die president se vliegtuig moet vlieg, is teweeggebring deur die nuus dat 'n blanke man, luitenantkolonel Glen Warden, een van die vlieëniers van die president se vliegtuig is. Volgens die ANC is dit uiters rassisties dat 'n blanke man dié pos beklee en voldoen dit ook nie aan die vereistes van regstellende-aksie- en SEB-programme nie.
Luitenantkolonel Glen Warden is 'n vlieënier van die Mirage III Cz, wat vroeër vanjaar met dié vliegtuig by die Durbanse lugskou deur die klankgrens gebreek het. Luitkol. Warden is 'n veteraanvertoonvlieënier in die lugmag. Sy onlangse verbreking van die klankgrens in 'n eiesoortige Mirage was die eerste keer in 45 jaar; die vorige keer het in 1964 plaasgevind toe die Mirages aan Suid-Afrika gelewer is. Die soniese knal wat deur luitkol. Warden met die 'Black Widow' teweeggebring is, was so ver as Van Reenenspas hoorbaar.
Byna net so ver as die politieke gevolge van sy historiese en supersoniese vlug.
Warden het die Vrydag uit Pretoria vertrek en sowat 16 minute tot in Durban gevlieg, in die Mirage wat bekendstaan as die "Black Widow".
Die groot mediadekking wat die aangeleentheid geniet het as deel van die Durbanse lugskou van 11 tot 12 Julie, en die feit dat die "Black Widow" deur 'n blanke vlieënier gevlieg is, het die ANC klaarblyklik rasend gehad.
Daar is onmiddelik begin soek na 'n werklose swartman wat aangestel kan word as vlieënier van die president se vliegtuig. En in die Orange Farm-plakkerskamp kry hulle toe vir Sam Ramogothi. Sam Ramogothi het al van kleintyd af draadkarre gebou met politoerblikke vir wiele. En nou bou Sam draadvliegtuie met roomysstokkies vir skroewe. Sam het ook al 3 plakkershutte gebou, waarvan die eerste een met plastiek aanmekaar gesit was en in die eerste sterk wind weggewaai het.
Met Sam se tweede en derde plakkershutte het hy gaatjies in die sinke ontdek, en dit toe met draad in die gaatjies aanmekaar gebind. Hierdie gevorderde Afrika-meganiese vermoeëns, asook die feit dat hy swart is – en boonop werkloos – het hom toe volgens die ANC 'n ideale kandidaat gemaak om die ANC se program van regstellende aksie tot sy logiese konsekwensies deur te voer tot by die vlieëniers van die presidensiële vliegtuig.
Hierdie verwikkeling is wyd deur sommiges veroordeel, veral vanuit die kringe van die internasionale lugvaartowerheid, asook regerings van Europese, Skandinawiese, en Amerikaanse lande, waarheen die presidensiële vliegtuig moet vlieg. Volgens hierdie kritici is dit 'n roekelose en gevaarlike besluit.
Die ANC self het kritiek in eie geledere teen die besluit. Sommiges meen dat Sam nie vir die taak is nie opgelei is nie en dat die vliegtuig kan neerstort.
Die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee, die SAKP, asook die vakbondbeweging COSATU, meen dat pogings om Sam uit die vlieënierskring van die president te hou, rassisties is, op werkreservering neerkom en dat Sam bloot daarvan weerhou word om ook 'n leefbare salaris te verdien, net omdat hy 'n swart werklose plakker in Orange Farm is.
En ek stem persoonlik saam met die ANC se nasionale uitvoerende komitee, die SAKP en COSATU. As 'n beginsel soos "regstellende aksieAffirmative Action" so weldeurdag is dat dit in wetgewing vervat is, waardeur honderde duisende Afrikaners uit die werkplek verban is, moet die wetgewing ook op die presidensiële vlieëniers van toepassing gemaak word. En sodoende behou die ANC konsekwentheid en geloofwaardigheid.
As die koor van die kritici uit Westerse lande dalk 'n punt beet het, moet daarna gekyk word. Maar is regstellende aksie nie dalk 'n argetipe van intellektuele denke wat ver bo kritiek verhewe is nie ?
Moet 'n vlieënier opgelei wees om 'n land se staatspresident rond te vlieg ?
Die program van regstelling sê: "nee". Jy moet net swart wees en by die ANC-beweging ingeskryf wees.
Maar moet 'n vlieënier nie soms noodlandings op riviere kan uitvoer, soos die vlieënier onlangs in New York nie? Moet 'n vlieënier nie soms 'n vliegtuig kan land terwyl storms op 'n aanloopbaan heers nie? Moet 'n vlieënier nie soms in staat wees om op 'n aanloopbaan vol sneeu te land nie? Vlieëniers van die SAL vlieg met miljoene rand kontant rond om op die snaaksste plekke in Afrika brandstof te kan koop. As die SAL-vlieëniers die kontant steel, styg die vliegtuig nie op nie. Klaar. So die vlieëniers moet nie korrup en omkoopbaar wees nie, anders word daar nie gevlieg nie. In stormweer in die groot internasionale lugruimtes val passasiersvliegtuie maklik 'n honderd meter of meer in lugleegtes. Die vlieëniers van ander Westerse lande moet in so 'n geval weet wat om te doen.
Maar nie volgens die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee, of die SAKP, of COSATU nie.
En ek stem saam met die SAKP, COSATU en die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee: – die program van regstellende aksie moet tot by sy logiese uiteinde gevoer word. Geen ANC regeringsamptenaar mag ooit weer in 'n vliegtuig vlieg wat deur blanke vlieëniers beheer word nie. Geen ANC-regeringsamptenaar mag ooit weer deur mediese spesialiste behandel word wat blank is nie. Indien 'n opehartoperasie uitgevoer word, of wanneer 'n leweroorplanting moet geskied, soos in die geval van me Msimang, moet dit deur plakkers uit Orange Farm uitgevoer word. Geen swartman met 'n mediese fonds mag ooit weer 'n Medicross-kliniek besoek en hom deur blanke dokters laat ondersoek en behandel nie.
Want as die kritici teen Sam as presidensiële vlieënier dalk reg is en Sam 'n gevaar vir hulle burgers verteenwoordig omdat hy dalk die vliegtuig bo-op hulle burgers in 'n veraf land kan laat neerstort, begin ek wonder…
Ek wonder wat die verskil is om die vlieënier van 'n presidensiële vliegtuig te wees, of die regering van 'n land in al sy fasette. Volgens die internasionale kritici,kan onoordeelkundige besluite of gebrekkige opleiding in beide gevalle tot lewensverliese ly. In beide gevalle is die DNS en 'n swart velpigment nie die enigste faktor wat sukses waarborg nie. In beide gevalle word duisende mense se lewens deur onnadenkende en oppervlakkige ideologiese standpunte nadelig geraak. Hospitale in Suid Afrika wat dokters en verpleegsters in diens neem wat 'n "Afrika-mediese opleiding" by instellings soos Medunsa ondergaan het, kan die lewens van duisende onskuldige mense kos. Dis benewens die honderde duisende wat verkeerde operasies, amputasies en verkeerde, of te laat behandelings ondergaan. Die eise teen die departement van gesondheid, weens mediese wanpraktyke, kos die staat en die belastingbetalers jaarliks honderde miljoene rande.
En die ligte gaan stadig maar seker aan vir my. Die regstellendeaksieprogram maak honderde duisende swartmense dood, op 'n skaal waaraan die konserwatiewe, godvresende en piëtistiese Afrikaners nog nooit gedink het nie. En ek begin vermoed daar is groter denke verborge agter die program van regstellende aksie as wat ek tot nog toe besef het. As ek by die begraafplaas naby Lenasia wat so groot soos 'n woestyn is, verbyry, besef ek dit weereens. En 'n mediese verteenwoordiger wat by die Chris Hani Baragwanath se lykshuis verbyloop en sien dit is tot teen die dak oorvol, en wanneer sy 20 minute later weer daar verbyloop is dieselfde lykshuis dolleeg, begin ek 'n nuwe en meer volledige prentjie in my kop vorm oor wat in Suid-Afrika aan die gang is.
Uiteindelik mag regstellende aksie vernietigend inwerk op dieselfde bevolking as wat dit veronderstel is om begunstig. Dit mag 'n ietwat siniese gedagte wees, maar dalk is Sam Ramogothi en sy eweknieë my en my mede-Boere se beste vriend!
En ek ry in Soweto rond en skree hardop van blydskap: Viva Sam! Viva Affirmative Action! Viva!
