Rugby is ‘n dramatiese spel wat homself leen tot wonderlike vergelykings, maar die standaardrugbykommentator se kokertjie metafore is maar skraal. Een waarvoor daar ‘n besondere verknogtheid bestaan, van Kobus Wiese tot Warren Brosnihan, is om dit met boks te vergelyk vroeg in die wedstryd. Dan is daar te vertelle dat die spanne “nog versigtig is,” en “mekaar nog voel-voel”.
Wel, gister op Loftus was daar geen effense gepiets-en-kyk nie. Suid-Afrika se twee spogspanne het soos swaargewigboksers uit die hoek gestorm en woes en wild begin haak en swaai. Dit was veral die Vrystaat wat die ene Smokin’ Joe Frazier was. Hulle het die losskrums soos Scud-missiele getref, alles wat blou is en naby die bal kom, stukkend gelak, baklei vir lynstaanbal en toe Gurthro Steenkamp boonop nog gesukkel het om die raaisel van die kragbuks, WP Nel, in die skrums te ontrafel, het die Cheetahs die Jakarandastatters as’t ware teen die toue gehad. Hulle het die Noord-Transvaalse skop-en-smoor taktieke geheel en al geneutraliseer met uitbundige aanslae uit die diepte van hulle gebied uit.
Maar daar is ‘n ou bokswysheid oor swaargewigte: Een hou is al wat dit verg om die gang van ‘n geveg óf te verander, óf kortaf te beëindig. Noord-Transvaal het van die toue af geklou en –grou en nie één groot hou geplant nie, maar drie, en elke keer was dit die gevegsarties, Fourie du Preez, wat die onbewaakte kakebeen gesien en die opstopper geplant het. Eers was dit tydens die Noord-Transvalers se eerste opmars die Vrystaatse kwartgebied in. Du Preez het ‘n straftikskoppie geneem, vir François Hougaard in ruimte teen die oorkantste kantlyn gesien, ‘n voltrefferskoppie met ‘n boog daarin gepos en die jong vleuel het gevang, vasgemaak en oorgeval vir ‘n drie.
Morné Steyn, wat deesdae skop asof hy nooit weer die kans gaan kry nie, het verdoel. Tien minute later het ‘n Vrystaataanval nogmaals teen die Noord-Transvaalse kus gestrand, Dewald Potgieter is vort met die losbal wat hy Du Preez gevoer het. Die professoragtige skrumskakel het in die hart van Cheetah-gebied ingenael terwyl hy vir Bryan Habana van buite na binne gerangeer en toe soos ‘n pyl uit ‘n kruisboog oor die oop veld afgevuur het.
Die Vrystaat, blykbaar onbewus daarvan dat hulle neusdiep in die onwelriekendheid is, het net so ewe met hulle wedstryd aangegaan en aanval na aanval teen die Bloues gewerp. Maar weereens was dit ‘n onbeskermde bal wat hulle opgedok het en met al die dodelike skielikheid van ‘n muisval, het Fourie du Preez aan die werk gespring vir nog ‘n een-twee met Habana. Dié keer was dit ‘n venynige steekskop wat die aspirant Kapenaar gejaag en ingehaal het vir sy tweede drie.
Een, twee, drie houe soos Mike Tyson hulle in sy jeug geslaan het. Gerrie Coetzee het in sy hele loopbaan nie een keer van die planke af opgestaan om dit te doen nie. Arnold Taylor en Brian Mitchell het. Die Vrystaat het al dikwels. Maar nie dié keer nie.
Een-twee-drie, toe is hulle 0-21 agter. Van daar het Morné Steyn oorgeneem en nog vyftien punte gemunt. Natuurlik het die Vrystaat terugbaklei, heroïes ook, met die jong bulterriër, Heinrich Brüssouw in die middel, onder, bo, op die vleuel, in die middelveld, op die dekverdediging, op die aanval as skakel en as onplantbare baldraer, wat die stryd gevoer het. Op sy skouer was die blonde baksteen, Adriaan Strauss, die bittereinder Frans Viljoen en Nico Breedt.
Die Vrystaat het uiteindelik net soveel drieë as die Blou Bulle gedruk – drie, elkeen op sy manier ‘n meesterklas in flair, vasbyt en geduld. Maar Morné Steyn het die Noord-Transvalers buite bereik gehou. Boksgevegte word nie net deur bysteke gewen nie. Steyn weet duidelik hoe om soos ‘n skoenlapper te sweef.
Eindstryde is veronderstel om gruwelike taai, ongenaakbare, inhalige affêres te wees. Gister s’n was verseker nie ‘n dansles nie, maar dit was opwindend, vol passie en met ‘n asemrowende tempo. Dit is een vir die braaivleisvure en die legendebundels van môre. Die Vrystaat sal nie lekker slaap nie. Hulle sal omrol met die wete dat hulle hierdie wedstryd kon en behoort te gewen het.
As hulle net die bal beter beskerm het… of as Heini Adams maar net gespeel het, en nie die Professor van Pyn, Fourie du Preez nie.

Die WP het gister ‘n voorsprong van een punt probeer verdedig en daarom met twee punte verloor. Dit is die droewige waarheid waaroor die Kapenaars vandag moet probeer kom. Met twaalf minute in die wedstryd voor, en loshande met een punt voor, met die Blou Bulle op kraal in hulle eie kwartgebied, het die WP opgehou om harde punte te probeer maak en het eerder die sagte opsies gekies.
Geykte uitdrukkings vloei hierdie hele week uit die Kaap uit. Dis asof hulle ‘n trommel vol stempels het, elkeen met ‘n cliché op, en wanneer die halfeindrondtetyd in die Curriebekerseisoen is, trek hulle dit nader.
Blou Bul-staatmaker, Gary Botha, is op pad terug om sy rugbyloopbaan in Suid-Afrika voort te sit. Gerugte dat dit sal gebeur is gister bevestig. Daar word selfs gereken dat Botha by die Blou Bulle vir die res van die Curriebeker-seisoen sal inval, veral noudat een van die Noord-Transvalers se hakers, die kwotaspeler, Chilliboy Ralepelle, beseer is.
Die Vrystaat het ‘n ongekompliseerde rugbyfilosofie: Om ‘n wedstryd te wen, moet jy sorg dat jy meer punte as hulle het. Alte dikwels hierdie jaar het hulle teenstaanders meer punte as die Cheetahs gekry. Die Vrystaters hardloop en dryf en val aan en maak dit maklik lyk om punte te kry. Maar hulle laat te dikwels toe dat ander spanne ‘n groter puntetotaal as hulle bereik.
Omdat die Blou Bulle so ‘n stoere bydrae tot die Springbok-lotgevalle maak, het hulle seisoen die patroon van die afgelope paar jaar herhaal: Terwyl die hardebaarde met toetsspanne wedywer, word hulle plekke volgestaan deur belowende maar nat-agter-die-ore penkoppe. Hulle werk is om huis en haard te verdedig totdat die gesoutes terug is van hulle internasionale pligte. As die Blou Bulle binne trefafstand op die punteleer is, is die plan dat die toetsspelers ‘n plek in die halfeindrondtes sal konsolideer en as hulle eers daar is, wel, geen ander provinsiale span verstaan so goed soos die Blou Bulle hoe om trofees te wen nie.