Identiteitsbeweging huur skip om migrante na Afrika terug te vat

Bekommerde Europeërs van die Identiteitsbeweging het ‘n skip gehuur en is op pad na die Middellandse See om die invloei van immigrante wat na die EU wil kom, te stuit.

Pan-Europese lede van die betrokke groep Verdedig Europa, het vandeesweek aangekondig dat hulle ‘n vaartuig as deel van die projek gehuur het. Verdedig Europa se befondsing het meer as $100,000 in net ‘n maand ingesamel.

Die groep het die geld ingesamel ten spyte van die feit dat finansiële instellings baie donasie-strome gesluit het. Hulle moes op Bitcoins en bankoorplasings staatmaak.

‘n Pro-migrasie-aktivisgroep genaamd Hope not Hate het gesê die vaartuig van Identiteitsbeweging het van ‘n Djibouti-hawe vertrek en sal teen 18 Julie Sicilië bereik.

“Hierdie konfronterende en gevaarlike projek word georganiseer deur verregse aktiviste met ‘n lang rekord van anti-Moslem en anti-immigrante-aktivisme en terwyl dit deur die Europeërs gereël word, word dit ondersteun, befonds en bevorder deur die ekstreemregses regoor die wêreld,” het die groep uitgevaar.

“Die gevaar is dat, as dit onbeantwoord gelaat word, kan Verdedig Europa bewys word dat dit ‘n groot propagandasukses vir die regse identiteitsbeweging is, wat hierdie missie sal gebruik om verder te finansier en uit te brei.”

Die missie is gemotiveer deur ‘n oorvloed van bewyse dat NRO-reddingsmissies in die Middellandse See smokkelaars help wat migrante op onwettige skepe laai in die wete dat hulle gered sal word en na Italië geneem sal word.

Italiaanse owerhede het aangevoer dat hierdie ekstra veiligheidsnet meer migrante motiveer om die risiko te loop om in vaartuie te kom wat die reis nooit sonder hulp van NRO’s kan maak nie. Italië het sedertdien gedreig om sy hawens vir sulke skepe te sluit.

Met die Griekse lambda as sy logo – ‘n verwysing na die Spartaanse skilde wat teen die Persiese Ryk gebruik is, sê die identiteitsbeweging dat hulle bekommerd is oor die “Islamitiese inval in Europa”.

Lorenzo Fiato, die leier van die Italiaanse tak van beweging, het die anti-immigrasie-inisiatief van stapel gestuur. Die groep het aan die Duitse media gesê hulle sal ook gewapende veiligheid in diens neem om enige vergelding van mensehandelaars af te weer.

Die 40-meter-vaartuig sal mensehandelbote afsny en terugstuur na die Libiese kuswag, voordat NRO-groepe hulle kan bereik en na Italië kan vervoer. Volgens die UNHCR neem hierdie private reddings-NRO’s nou 41 persent van die mense wat sogenaamd gered word.

“Ons doel is om in te gaan waar ons politici versuim om te doen wat nodig is om die dodelike onwettige migrasie in Europa te stop,” het die groep op hul suksesvolle skarefinansieringsblad aangekondig.

“Ons sal die Libiese Kuswag ons ondersteuning bied as recon ship … Ons sal almal red wat ons kan as ons ‘n SOS-sein kry, maar ons sal seker maak dat hulle na Afrika teruggebring sal word.”

Die groep het belowe om NRO-skepe te dwing om koers te verander in ‘n poging om die finansiële en organisatoriese hulpbronne van liefdadigheidsorganisasies wat migrante na die EU vervoer, te tap, het hulle vroeër op hul webwerf gesê.

Mensehandelaars hoop dat Libiese owerhede binnekort die groep se projek sal saboteer en hulle toegang in hul territoriale waters sal weier, wat daarop dui dat sommige Libiërs ook by die mensesmokkel betrokke is. In Mei het die beweging onsuksesvol probeer om ‘n Medecins sans Frontieres-vaartuig te stop om die hawe op ‘n reddingsmissie te verlaat.

Elizabeth Collett van die Migrasiebeleid Instituut het aan Deutsche Welle gesê dat die NRO’s verantwoordelik is vir die ernstige situasie: “Dit is ‘n uiters komplekse morele kwessie waarin NRO’s hulself bevind, en ek dink dit is baie maklik om die situasie te oorvereenvoudig. Enersyds is dit ‘n humanitêre optrede: As ons hierdie mense nie optel nie, sal hulle sterf. Hulle is in bote wat nie ‘n sekere afstand verder as ‘n paar kilometer van die Libiese kus kan gaan nie. Hulle gebruik egter die bote as gevolg van die teenwoordigheid van die NRO’s. Maar omdat hulle daardie situasie geskep het, kan nie-regeringsorganisasies nie net onttrek nie.”

Volgens die Internasionale Organisasie vir Migrasie is die gemiddelde sterftesyfer vir mense wat oor die Middellandse See, een in 39. Meer as 1 200 migrante het gesterf tot dusver hierdie jaar alleen.

In Junie het die aantal immigrante wat in Italië aangekom het deur middel van die Med-roete met 8% gestyg van Mei tot 24 800, het Frontex gerapporteer.

Linkse twieters ontplof ná Macron hoë geboortesyfer vir Afrika-armoede blameer

Toe Frankryk Emmanuel Macron as president in Mei verkies het, was dit Afrika se ‘Ode aan die Vreugde’oomblik, ‘n “kragtige simbool” het die BBC berig. Maar die liefdesomarming tussen Afrika en Macron is verby ná sy laaste opmerkings oor hoë Afrika-geboortesyfers.

Ondersteuners van die nuwe Franse president het by die Louvre se Esplanade in die sentrum van Parys byeengekom tydens sy inlywing om sy podium in ‘n reuse dansvloer te verander vir ‘n Afrika-groep uit die Ivoorkus. Dit was ‘n Afrika-fees na die nederlaag van die “verregses”.

Magic System het die verhoog oorgeneem, met bonsende Afrika-ritmes en rielbewegings, nie Beethoven nie. Maar Macron se besondere liefde vir Afrika-kultuur het tot ‘n skielike einde gekom ná sy doodluiterse rassistiese verwysings na die “beskawings”-probleme wat Afrikane weens hul demografiese ongeërgdheid ondervind. Sy linkse rasiebendes raak nou bekommerd dat hy ‘n “populis” in die kas mag wees.

Afrika-vroue het sewe of agt kinders, het Macron gedurende ‘n perskonferensie tydens die G20-beraad in Hamburg, Duitsland, gesê toe ‘n joernalis van einste Ivoorkus Macron gevra het waarom daar geen Marshall-plan vir Afrika is nie, ‘n verwysing na die enorme hoeveelheid ekonomiese hulp wat die VSA na die Tweede Wêreldoorlog in vernietigde Europese lande ontplooi het.

Die oud-bankier het gereageer met ‘n drie-en-‘n-half-minuut gegorrel oor Afrika se hoë geboortesyfer wat bydra tot hul ekonomiese ellende. “Die uitdaging van Afrika is heeltemal anders, dit is baie dieper. Dit is ‘n beskawingsprobleem vandag,” het Macron gesê. “Mislukte state, komplekse demokratiese oorgange, die demografiese oorgang … Een van die belangrikste uitdagings van Afrika … een van die agt lande, waar vandag sewe of agt kinders vir elke vrou gebore word.”

Iemand moet die man dalk daarop wys dat Afrika nie ‘n “land” is nie, maar ‘n kontinent.

Dit het ‘n sosiale stofstorm veroorsaak, want die Franse leier – wat homself ‘n “Romeinse god” noem – het dan mos erken dat Afrika-vroue die probleem van Afrika is. Een ontnugterde voormalige pro-Macronis (Of word sy ondersteuners dalk Macaroni genoem?) het selfs gewoed: “Trump se toespraak oor ‘Westerse beskawing’ en Macron se kommentaar oor ‘Afrika-probleem’ kom van dieselfde wit suprematisme.”

Macron het Afrika se “beskawende” bekommernisse aan sy ekonomiese probleme gekoppel, presies soos die Britse tydskrif The Economist in Mei 2000 op sy voorblad gedoen het en Afrika as die “hopelose kontinent” uitgesonder het. Iemand van die weekblad moes hier op die kontinent gewees het om die berig te skryf want hulle het opgemerk dat die plek een groot lokasie is. Dalk is dit hoekom sommiges dink dis ‘n “land”: Die agterstand is oor grense sigbaar.

“Niemand kan Afrikane vir die weer blameer nie, maar die meeste van die vasteland se tekortkominge is minder aan dade van God as aan dade van die mens te wyte. Hierdie dade is nie uitsluitlik van Afrika nie – wreedheid, despotisme en korrupsie bestaan ​​oral. Maar Afrika-samelewings, vir redes wat in hul kulture gewortel is, lyk veral vatbaar vir sulke probleme,” het The Economist berig.

Ten spyte van die feit dat verskeie bilaterale en multilaterale hulpdonateurs buitelandse hulp aan ‘n land soos Tanzanië gegee het, bly die ekonomiese groeikoers laag in vergelyking met ander ontwikkelende lande. ‘n Swak vlak van tegnologie, lae inkomste per capita en armoedevlakke bly hardnekkig steeds deel van Tanzanië.

Tanzanië is ook een Afrika-land wat die meeste afhanklik is van buitelandse hulp, en is sedert die 1970’s eintlik. Sommige ramings meen die ekwivalent van nege Marshall Planne is al in die plek gestort en dit bly ‘n kopseer.

Reuters het onlangs Macron aangehaal wat sê hy wil ‘n “Jupiteriaanse” president wees – ‘n afgesonderde, waardige figuur, soos die Romeinse god van gode, wat sy seldsame uitsprake versigtig opweeg. Macron het die president se tradisionele Bastille-dag perskonferensie vermy omdat sy gedagtes “te kompleks” vir joernaliste is, het sy woordvoerder gesê.

Macron se “komplekse denkproses leen hom sleg aan die spel van vraag-en-antwoord met joernaliste”, het die woordvoerder verduidelik. Maar vir donateursvriendelike Afrikane en hul liberale rasieleiers was sy gedagtes redelik deursigtig en nie te moeilik om te peil nie.

Brief: Cor Ehlers antwoord liberaal-marxis Christi van der Westhuizen

Die feminis en liberaal-marxis, Christi van der Westhuizen, het onlangs kritiek op Helen Zille se twiets oor kolonialisme op die linkse webblad Netwerk24 gelewer. Sy meen dat kolonialisme en “liberalisme” (waaronder sy liberalisme sónder ‘n marxistiese sous verstaan) nog altyd “kop in een mus” was. Sy maak ook die afrosentriese stelling: “Die denkfout hier is die gedagte dat Afrika nooit deel van moderniteit kon wees sonder kolonialisme nie.” Hierteenoor verdedig mnr. Cor Ehlers, ‘n voorstander van Afrikanerselfbeskikking, Zille se uitsprake en meen dat daar miljarde “vir post-koloniale Afrika… in die vorm van ontwikkelingshulp veral sedert 1945 deur die Weste ingepomp is en waar daar weinig tekens is van ontwikkeling of omarming van moderniteit”.

Cor Ehlers skryf verder in antwoord op Christi van der Westhuizen:

Hoe lank nog moet Blankes, wat minder as 10% van die bevolking in SA verteenwoordig, inboet om die “ongelykheid” warvan Van der Westhuizen praat uit te skakel? Een van die historiese feite wat dikwels deur linkses soos sy genegeer word is dat milarde rande, ook in die vorm van innovasie, energie en Westerse middele in minder as drie dekades ter wille van ontwikkeling in voormalige swart tuislande ingepomp is, sonder enige noemenswaardige sukses. Dieselfde geld vir postkoloniale Afrika waar miljarde in die vorm van ontwikkelingshulp veral sedert 1945 deur die Weste ingepomp is en waar daar weinig tekens is van ontwikkeling of van omarming van moderniteit.

Helen Zille se gewraakte twiet oor kolonialisme

Van der Westhuizen sê: “In die twiets waarvoor Zille voor stok gekry word, het sy spesifiek meritokrasie genoem as een van die redes waarom Singapoer ten spyte van sy koloniale geskiedenis goed vaar. Sy vat dit toe selfs verder en noem die ‘positiewe aspekte van die koloniale nalatenskap’ as een van die ander redes. Die aspekte wat sy noem, het almal te make met moderniteit, byvoorbeeld vervoer-infrastruktuur en gespesialiseerde mediese versorging. In ‘n onderhoud noem sy intussen ook universiteite.”

Waar mense nie op basis van meriete aangestel word om die leiding te neem in samelewings nie, lei dit dikwels tot middelmatigheid en is daar selde sprake van ontwikkeling in mense se kultuur. Die Afrikaner Broederbond was ‘n toonbeeld hiervan. In post-apartheid SA, net soos in post-koloniale Afrika, lei ‘n gebrek aan meritokrasie veral tot grootskaalse korrupsie en uitbuiting. Die agtergeblewe burgers van sulke lande vind niks baat by nivellering of die uitskakeling van meriete nie. Solank mense nie op grond van ras uitgesluit word nie, is daar niks fout met meriete as basis vir leidinggewing nie.

Van der Westhuizen skryf: “Die denkfout hier is die gedagte dat Afrika nooit deel van moderniteit kon wees sonder kolonialisme nie”

Dit is nie ‘n denkfout nie. Burundi is een van die lande in Afrika waar kolonialisme haas geen invloed gehad het nie omdat dit van kortstondige duur was. Vandag is Burundi en ander lande, soos Papua-Nieu-Guinee in die Verre-Ooste, veel agterliker as enige van die Afrikalande wat wel gekoloniseer is.

En verder: “Dit suggereer ook dat geen elemente van modernisering in Afrika ontstaan het nie”

Gee vir my een voorbeeld van modernisering wat wel in Afrika suid van die Sahara ontstaan het en wat enigsins noemenswaardige invloed op die ontwikkeling van Afrika se mense gehad het.

Ook sê sy: “Dit wil sê, hoewel Zille in haar twiets ook ‘globalisme’ noem as ‘n rede vir Singapoer se sukses, neem sy nie in ag dat mense se natuurlike prosesse van globalisering oor die eeue heen beteken dat geen ontwikkeling net op een plek geïsoleer bly nie. Afrika was van die begin deel van moderniteit.”

Vanaf watter begin? Reeds in die 1300’s het die Portugese d.m.v. handel (nie kolonisering nie) in Wes-Afrika se Kongogebied die wiel aan Swartes bekend gestel. Dit was niks anders as ‘n vorm van globalisering nie. Alhoewel Afrikane in daardie deel van Wes-Afrika die wiel vir bykans ‘n eeu hoofsaaklik vir handels- en militêre doeleindes aangewend het, het hierdie belangrike westerse tegniese skepping binne enkele dekades totaal en al verdwyn nadat die Portugese opgehou het om met Wes-Afrika handel te dryf. Teen die tyd van kolonisering in die 19de eeu (d.w.s. meer as 400 jaar later) was daar geen teken van die wiel meer oor in die gebied nie.

Sy sê ook: Maar deur die geweld van kolonialisme is Afrikane in ‘n onderdanige posisie in die wêreldhiërargie geforseer en daarom smaak net sommige, in plaas van almal, vandag die voordele van modernisering (let wel, nie kolonialisme nie).

Die Romeine het 2000 jaar gelede die Germane dwarsoor die hele Europa met uiterste geweld in ‘n onderdanige posisie geforseer, maar die Germane het relatief snel al die voordele wat die Romeinse besetting met hulle saamgebring het deel gemaak van hul eie kultuur en waardestelsel en daarop voortgebou. Dit was ten spyte van bykans 400 jaar Romeinse oorheersing. Kolonialisme het wat Swartes in SA betref minder as 200 jaar geduur, sou ons apartheid as deel daarvan beskou. Behalwe vir sekere Westerse tegniese skeppinge, wat hoofsaaklik vir statusdoeleindes aangeneem word deur baie Swartes – soos selfone, motors, TV’s, ens. – is daar nie veel deur hulle oorgeneem uit die res van ons Westerse kultuur en waardestelsels nie.

Selfs tydens die stagnasieperiode in die Middeleeue het Europiërs voortgegaan om massiewe strukture soos kerke, katedrale, regeringsgeboue, ens. op te rig. Daarna het die Renaissance gevolg wat daartoe gelei het dat Westerlinge tot vandag toe ligjare voor die res van die wêreld is op vele terreine van tegnologiese ontwikkeling en vaardighede. Ons as Westerlinge skroom nie om te erken dat dit alles te danke is aan die (Grieke) en Romeine wat ons grondgebied meer as 2000 jaar gelede gekoloniseer het nie. Vandag is die Duitsers en ander Europeërs van Germaanse afkoms meer welvarend en innoverend as die Italianers, wat die direkte nasate is van die Romeine. Dit was juis die kolonisering van Europa deur gemelde hoogkulture waaruit moderniteit voortgespruit het.

Noord-Afrikane en volke aan die Europese kant van die Middelandse See, soos die Portugese, is met afgryslike geweld deur die Arabiere (More) eeue gelede ingeforseer tot minderwaardigheid. Nietemin het hulle die Arabiese oorheersing te bowe gekom en vandag erken hulle nie net die slegte goed wat Arabiese kolonialisme vir hulle meegebring het nie, maar ook die voordele daarvan. Ek lees ook selde van die gevolge van Arabiese kolonisasie in Oos-Afrika wat vir eeue lank gegeld het – veel langer as kolonisasie deur Westerse lande in Afrika. Ook in hierdie geval het kolonialisme nie net slegte gevolge vir Oos-Afrika gehad nie.

Puik voorbeelde van hoedat moderniteit aan sommige Swartes in SA verbygaan is oudpresident Mbeki en sy aanhangers soos prof. Pityana – afgetrede rektor van Unisa. Mbeki kan skaars as ‘n slagoffer van kolonialisme of apartheid beskou word, want hy het in Engeland skoolgegaan, daar gestudeer en ‘n groot deel van sy volwasse lewe tot in 1990 daar gewoon. Tydens sy presidentskap het Mbeki geweier om die grondliggende oorsake van die verspreiding van HIV VIGS onder Swartes te erken, synde bepaalde seksuele gedragspatrone. Hy het verkies om binne sy swart tradisionele kultuurraamwerk eksterne lokusse van kontrole te blameer soos armoede, ens. wat natuurlik volgens hom en sy mutual admiration society alles die skuld van kolonialisme en apartheid is. So sterk het hy daarin geglo dat hy ‘n minister van gesondheid aangestel het wat almal in SA probeer oortuig het dat Afrikawortel en beet die siekte kan genees. Mbeki se ontkenning van Westerse mediese (wetenskaplike) bewyse vir die verspreiding van die siekte en sy geloof aan tradisionele Afrika-medisyne het daartoe gelei dat meer as 300 000 Suid-Afrikaners voortydig dood is aan die siekte, want hulle is deur die Mbeki-administrasie weerhou van ARV-medisyne wat in die Weste (kolonialiste) ontwikkel is.

Ten spyte van globalisering is daar ook in SA ‘n duidelike terugkeer na Afrikakultuur en –waardestelsels. Voorbeelde hiervan is besnydenisrituele, kommunale grondgebruik, ens. Ek sien nog nie waar dit tot enige ontwikkeling vir mense in SA lei nie, laat staan nog die skepping van gevorderde tegnologie of die ontwikkeling van tegnologiese vaardighede.

Zuma (en waarskynlik die oorgrote meerderheid Swartes in SA) glo dat korrupsie ‘n westerse begrip is waaraan Swartes in Afrika hulle nie hoef te steur nie. Zuma het self in die openbaar gesê dat dit ‘n westerse begrip is. Ten minste is hy eerlik hieromtrent. Geen wonder die ANC, EFF en hul ondersteuners beskou Mmusi Maimane, met sy uitgesprokenheid teen korrupsie, as ‘n token Black in die DA nie.

Van der Westhuizen meen: Zille is dus feitelik verkeerd. Verstrik in liberalisme se dekontekstualisering en dehistorisering, is sy oënskynlik blind vir die werklike verhouding tussen modernisering en kolonialisme. Die vraag is altyd: Wat is die effek van ‘n argument? In dié geval is dit die regverdiging van kolonialisme, ‘n stelsel wat gepaardgegaan het met grootskaalse, barbaarse slagtings van dermiljoene mense – ‘n holocaust in eie reg – en die vernietiging van unieke filosofiese en estetiese wêreldbeelde en onvervangbare ekologiese stelsels.

Nonsens. Die ware holocaust het gepaard gegaan met die georkestreerde slagting van meer as 6 miljoen Jode deur die Nazi’s in minder as 4 jaar (1941-1945). Ten spyte hiervan het die oorblywende Jode in 1948 die staat Israel in die woestyn gaan ontwikkel wat in minder as vyf dekades uitgegroei het tot ekonomies onafhanklike en een van die mees gevorderde state van die wêreld op tegnologiese vlak.

Selfs na twee eeue se blootstelling aan moderniteit in ‘n geglobaliseerde wêreld kan Swartes in Afrika met al sy natuurlike hulpbronne, goud, minerale, olie, aardgas, ens. nie eers vir hul eie mense sorg nie. Hulle is steeds afhanklik van VN- en ontwikkelde lande se hulp en bystand net om te kan oorleef. SA is na 23 jaar van swart meerderheidsregering vinnig oppad na dieselfde afhanklikheid van die internasionale gemeenskap.

Ek is nie bewus van enige ontwikkeling van enige aard wat die “unieke filosofiese en estetiese wêreldbeelde” van Afrikane teweeg gebring het nie. In ruil vir hul “onvervangbare ekologiese stelsels” is hulle aan die lot van natuurelemente soos ernstige droogtes, weerlig, storms, ens. oorgelaat wat histories tot die dood van miljoene mense gelei het omdat hulle nie oor die tegnologiese vlak van ontwikkeling van Westerse lande (koloniseerders) beskik het nie. Hongersnood tydens die mfecane kan o.a. toegeskryf word aan langdurige periodes van droogte wat die tydperk (1815-1835) voorafgegaan het en wat tot die dood van honderdduisende mense binne enkele jare in suidelike Afrika gelei het. Hulle unieke filosofiese en estetiese wêreldbeelde en onvervangbare ekologiese stelsels het hulle nie gered nie, want ten grondslag daarvan lê ‘n bestaansekonomie wat hoegenaamd nie produksie-georienteerd is nie en wat dus nie voorsiening maak vir sulke natuurrampe nie.

Dekades nadat Afrika gedekoloniseer is sterf daar jaarliks tienduisende mense wat juis deels toegeskryf kan word aan hul sogenaamde onvervangbare ekologiese stelsels en wat deur die eeue niks anders as o.a. oorbeweiding deur sulke mense se vee insluit nie. Die gevolge hiervan was voortdurende etniese imperialisme op basis van “survival of the fittest” wat tot grootskaalse menseslagtings gelei het ten einde beheer oor grondgebied en waterbronne te verkry – so kenmerkend van die massamigrasies van Swartes vanuit die Groot Meregebied tussen 400 en 1600 nC. Dit was lank voor kolonialisme. Dieselfde geld vandag in groot dele van ‘n gedekoloniseerde Afrika waar sulke tradisionele praktyke aan die orde van die dag is.

Ons sien hoedat Swartes se veekuddes dikwels tot vandag toe in SA, selfs na 200 jaar van kolonisasie en ten spyte van globalisering, gekenmerk word deur swak genetika en ondervoeding. Dit is omdat vee se waarde nie in terme van swartes se kultuur opgesluit lê in die gehalte van die diere nie, maar in die getalle wat die eienaar besit. Terselfdertyd het beeste steeds lobola-waarde en word dit veral tydens tradisionele rituele soos by troues en begrafnisse geslag. In ‘n geglobaliseerde handelswêreld lei sulke waardes wat betref die besit van vee tot armoede en verval, want daar kan nie op grond van die gehalte van die diere en hul vleis- of melkproduksiewaarde meegeding word nie.

Dekades na die dekolonisasie van Sentraal-Afrika het militante Tutsi’s meer as 800 000 Hutu’s en gematigde Tutsi’s binne 3 maande uitgemoor in 1993. Hierdie etniese slagtings duur intussen voort dwarsoor post-koloniale Afrika. Wat het dit met kolonialisme te make? Dit is lankal wetenskaplik bewys dat dit juis sulke etniese konflikte is wat daartoe gelei het dat Bantoetaalsprekendes die Groot Meregebied van Afrika veral na 400 nC verlaat en suidwaarts gemigreer het tot in suidelike Afrika. Onderweg daarheen en in SA self het hulle net sulke menseslagtings gepleeg, o.a. teen die ware first nations van SA, naamlik die Khoi en San wat tot ‘n totaal ander rassegroep behoort as Bantoetaalsprekers. Hierdie plundering en menseslagtings deur Swartes het voortgeduur tot en met die mfecane (1815-1835) wat deur die koms van Voortrekkers in 1836 tot halt geroep is. Sedertdien is per kapita (van SA se bevolking) meer Wittes as Swartes deur Swartes uitgemoor, terwyl net in die afgelope twee dekades nagenoeg 500 000 mense van alle rasse (meer as 70 000 hiervan is Wittes) in post-apartheid SA deur Swartes uitgemoor is. Wat deesdae as Xenofobiese geweld beskryf word, is niks anders as etniese moorde nie. Die groot etniese slagting lê waarskynlik nog voor vir SA – count my words.

Toe Blankes (Afrikanerpioniers) vir die eerste keer in 1836 in noemenswaardige getalle met Swartes in die binneland van Suid-Afrika in aanraking gekom het, was dit juis a.g.v. die voorafgaande mfecane (1815-1835) dat meer as ‘n miljoen Swartes en Bruines deur tiranne soos Shaka en Dingane van die Zoeloes, Mzilikazi van die Matabeles, Mantathisi van die Tlokwas en Jan Bloem en die Bergenaars van die Khoi voortydig dood is. Toe was daar nog geen sprake van kolonisering nie. Die linkse prof. Cobbing van Rhodes (waarskynlik in opdrag van die ANC) het in die 1990’s gepoog om die mefcane tot ‘n mite te probeer verklaar, maar danksy gerespekteerde antropoloë van dwarsoor die wêreld insluitend die anti-apartheidsaktivis Omer-Cooper, is Cobbing se drogredenasies ontbloot. Selfs die linkse prof. Delius van Wits ontken nie die mfecane of die totale verwoesting en menseslagtings waartoe dit gelei het nie (sien dokument aangeheg). Dit is alles gebeure wat in SA afgespeel het voordat Swartes se tradisionele grondgebied deur Westerlinge (Blankes) gekoloniseer is. Vreemd genoeg erken die Basotho’s van Lesotho openlik in hul staatsbronne dat hulle as ‘n koninkryk in die Malutiberge tot stand gekom het na aanleiding van veral die mfecane.

Sy skryf voorts: “Dit is hier waar die blindheid ‘n rassedimensie aanneem. Die ramp wat kolonialisme was, is destyds geregverdig deur rassisme. Zille se aanmerkings suggereer dat Afrika van nature primitief, agterlik en intellektueel minderwaardig is, ‘n situasie wat net deur kolonialisme gewysig kon word.”

Dit is nie hoe ek Zille verstaan nie. Ek lees nêrens dat Zille beweer of suggereer dat Afrika as kontinent primitief, agterlik of intellektueel minderwaarðig is nie. Hoe kan ‘n stuk aarde (kontinent) in elkgeval oor sulke eienskappe beskik? Ek lees ook nêrens dat Zille meld dat die situasie “net deur kolonialisme”gewysig kon word nie. Ek lees en begryp wel dat Zille aanvoer dat kolonialisme nie net slegte goed vir SA meegebring het nie.

Vd Westhuizen verval in dieselfde redenasie waarvan die oorgrote meerderheid Bantoetaalsprekende swartes in Afrika deel is, naamlik ‘n geloof in eksterne lokus van kontrole. Alles en almal kry die skuld vir die agterstand waarin Swartes hulleself bevind, behalwe die mense self. Totdat Swartes nie soos Westerlinge en ander beskawings persoonlike (individuele) verantwoordelikheid deel maak van hul eie kultuur en waardestelsel nie, en nie aanspreeklikheid aanvaar vir hul eie doen en late nie, sal hulle aanhou om alles en almal die skuld te gee vir hul agtergeblewenheid. Implisiet (dit is Vd Westhuizen se afleiding en dit pas miljoene Swartes se kultuur waarvolgens mense se lot uitgelewer is aan eksterne lokusse van kontrole) “is die mense wat met Afrika geassosieer word – swart mense – dus ook van nature agterlik en minderwaardig, in teenstelling met die kolonialiste, wat wit was.” Dit is presies hoe linkses mense se woorde verdraai om rassisme te probeer bewys. Mense in hul genetiese manifestasie, ongeag van welke ras ookal, is nie van nature agterlik of minderwaardig nie – of ten minste is dit nog nooit wetenskaplik bewys nie. Ek twyfel sterk of Zille haar enigsins aan hierdie tipe van rassisme skuldig maak. Sekere kulture of volke het wel ‘n empiries bewysbare agterstand wat betref tegniese skeppinge en tegnologiese vaardighede. Saam met die ontwikkeling van Westerse tegnologie en tegnologiese vaardighede het daar ook nuwe waardes en norme ontwikkel wat daartoe lei dat sulke kultuureienskappe in stand gehou en verder ontwikkel word.

Kolonialisme het spesifiek in SA se geval na alle waarskynlikheid meer bygedrae tot die ontwikkeling van die land as wat dit tot die uitwissing van miljoene mense gelei het, soos wat Vd Westhuizen in haar artikel suggereer en probeer veralgemeen. Sonder kolonialisme sou daar teen hierdie tyd waarskynlik miljoene meer mense in SA omgekom het as wat reeds die geval is. Dit is nie net omdat kolonialisme ‘n milieu geskep het waarin Swartes in SA die afgelope 200 jaar soos konyne kon aanteel nie, maar ook omdat baie meer mense van alle rasse deur Swartes op wreedaardige wyse om die lewe gebring sou gewees het – soos wat bewys word sedert hulle in 1994 politieke beheer oor die land geneem het. Begrippe soos demokrasie, wet en orde en ‘n regstaat is alles Westerse (koloniale) konsepte wat nie bestaan in tradisionele Afrikakultuur nie. Ons Germaanse voorouers het dit reeds 2000 jaar gelede by die Romeine (en voor dit by die Grieke) oorgeneem en deel gemaak van ons eie kultuur. Ons hoef net te gaan kyk hoe sake gestaan het kort voor kolonialisme onder tradisionele gesagstrukture van mense soos Shaka, Dingane, Mzilikazi, ens.

Behalwe vir tegniese skeppinge en tegnologiese vaardighede kan geen ander faset van menslike kultuur empiries bewys word as meerderwaardig of minderwaardig nie. Sonder kolonialisme sou Westerse skeppinge en vaardighede, wat bewysbaar beter is as dit wat Afrikane self opgelewer het, nie in SA tot die mate bestaan het wat lankal reeds die geval is nie. Daar sou ook nie sprake gewees het van tegnologiese ontwikkeling tot op die vlak wat SA in 1994 geken het en wat toe op ‘n skinkbord aan Swartes se politieke beheer oorgegee is nie. Hieroor het ek werklik geen twyfel nie.

Van der Westhuizen val terug op die idee van “stereotipes”: “Dit is niks minder as ‘n opgewarmde stel koloniale stereotipes wat Zille aan ons aanbied asof dit neutvars is. Nostalgiese wit revisionisme is die term daarvoor.”

Linkses is lief daarvoor om sulke drogredenasies name te gee en dit dan as evangelie te verkondig aan hul eie mutual admiration societies.

Sy vervolg dan: “Wat wel vars in Suid-Afrikaanse liberalisme is, is Maimane se aandrang, soos verwoord in S’thembiso Msomi se biografie oor hom, dat ‘As jy nie sien dat ek swart is nie, sien jy my nie.’ Soortgelyk vernuwend was die DA se steun vir die Wysigingswetsontwerp op Gelyke Indiensneming in 2013 in die parlement, onder leiding van Lindiwe Mazibuko. Soos een naamlose swart DA-leier destyds aan die media gesê het: ‘Daar is nie ‘n manier waarop jy ‘n probleem wat deur ras veroorsaak is, kan oplos sonder verwysing na ras nie.’ Mazibuko en haar koukus is in die bek geruk en sy is uiteindelik heeltemal uitgeskuif.”

Ag tog, hoe politiek korrek kan een mens nie wees nie – en dít onder die vaandel van akademiese insig. Gelukkig sien al hoe meer Westerlinge dat slegs Wittes rassiste kan wees in die oë van baie Swartes (en volgens ‘n beperkte groepie linkse Wittes); omgekeerde rassisme bestaan volgens laasgenoemde groepe nie. Nog so ‘n drogredenasie onder linkses.

Christi van der Westhuizen sluit af deur te sê: “Die DA staan voor ‘n waterskeidingsoomblik. Die opkomende geslag swart leiers breek met die liberale ontkenning van die geskiedenis en die effek van ras. Mense soos Maimane en Mazibuko opper die moontlikheid – weliswaar nog in embrio-vorm – van ‘n nuwe soort Afrika-liberalisme wat nie ras-blind is nie, wat eerlik oor kolonialisme is, en miskien selfs die gevolge van rassisme en kolonialisme op daadwerklike wyse kan aanpak. Gegewe Suid-Afrika se geskiedenis en die huidige werklikheid van ras-gebaseerde ongelykheid, moet Zille besluit of sy een van die struikelblokke wil wees wat die DA en uiteindelik die politieke moontlikheid van ‘n nuwe liberalisme in Suid-Afrika pootjie.”

Nêrens elders in die wêreld word Regstellende Aksie en Ekonomiese Bemagtiging deur ‘n meerderheid op ‘n minderheid afgeforseer nie, en dan nog so toenemend intensief ook soos in SA nie; laat staan nog deur ‘n oorweldigende meerderheid op so ‘n klein minderheid.

As dit inderdaad Maimane en Mazibuko se ideale is, voorspel ek dat sulke Afrika-liberalisme net so ‘n stil dood sal sterf soos Mbeki se Afrika-Renaissance. Renaissance beteken HER-lewing. Binne die konteks van Swartes in Afrika suid van die Sahara is daar niks wat kan herleef nie, want daar het nog nooit in hul beskawing enige noemenswaardige vlak van “ontwikkeling” bestaan nie. What culture is there in a clay jug?

Leon Lemmer: Is die kulturele verskille tussen wit en swart mense oorbrugbaar?

Attie van Niekerk was ‘n sendeling en kom uit ‘n sendelingfamilie. Sy pa was ‘n dosent aan die Stofberg-gedenkskool, waar predikante vir die NG Kerk in Afrika sedert 1908 by Vereeniging opgelei is. Hierdie opleiding is van 1960 af by die Universiteit van die Noorde (tans Limpopo) voortgesit, met Attie van Niekerk as dosent en mettertyd as die hoof daarvan. Hy ken swartes en het groot begrip vir hulle. Daar is seker min mense wat beter toegerus is om die moontlike raakpunte tussen wit en swart mense maar ook die bodemlose kulturele verskuiwingslyn (“fault line”) uit te wys.

Sáám in Afrika

Op die vooraand van die nuwe Suid-Afrika is die volgende boek van Van Niekerk gepubliseer, Sáám in Afrika (Kaapstad: Tafelberg, 1992, 119p). Aan die begin van die eerste hoofstuk staan: “Die Weste met sy woelige, amper woedende, aktivisme, sy energie, sy begeerte om alles te ondersoek, te beheers, te verander en te vernuwe, is in wese vreemd aan Afrika se tradisionele verlange om die harmonie en ewewig van dinge te handhaaf … Westerse leiers se geduld en gewete raak ‘opgebruik’ deur al die beskuldigings teen en eise aan hulle, terwyl die een projek in Afrika na die ander hom te pletter loop teen korrupsie, apatie, ‘n onbeteuelde bevolkingsaanwas en natuurrampe” (p 5).

Dit is eintlik ‘n koloniale blik: Die blankes wat as bouers iets tot stand bring en die swartes vir wie jare en dekades maar sonder daadwerklike ontwikkeling verby kan gaan. Sedertdien het verandering wel plaasgevind deurdat koloniale of blanke bewinde omvergewerp en dinge al hoe meer na die wense van swartes geskik is. Die fundamentele kulturele verskille tussen wittes en swartes het egter bly voortbestaan. “Dit is die werklikheid dat daar in Suid-Afrika twee wêrelde, twee geesteswêrelde, is en dat ons nog geen oplossing het vir die vraag hoe hulle binne dieselfde ruimte geakkommodeer moet word nie” (6). Van Niekerk erken dat “die werklikheid van verskil” onontwykbaar is (6). “Ons is nie dieselfde nie … Ons uitdaging is … om ‘n verhouding te vind met die ander” (7). Ek dink dat dit wel die gesindheid was toe die blankes nog in beheer was. Sedert die swartes die politieke mag in 1994 bekom het, maak hulle by voorkeur soos hulle wil, sonder om blanke belange in ag te neem; selfs om sonder skroom blankes doelbewus te benadeel.

Van Niekerk soek “‘n basis vir saambestaan” (8) en ek betwyfel nie sy eerlikheid nie. Realisties vra hy die vraag: “Het swart mense self nie ook ‘n aandeel aan hul haglike omstandighede nie?” (15). Armoede is ‘n groot probleem in Afrika. “Net een deel van die oorsaak – die blankes se aandeel – word ernstig opgeneem. So word die swart gemeenskap aangemoedig om die blankes vir alles die skuld te gee” (17). Van Niekerk “besef dat baie linkses nie veel van swart werklikhede weet nie en, erger nog, nie werklik daarin belang stel nie” (15). “Hoe verder mense van Afrika af is, hoe meer links – maklike, selfgenoegsame links – is hulle dikwels; hoe nader sulke mense dan aan Afrika kom, hoe meer regs word hulle” (84). Dit is waarskynlik steeds die geval ten spyte van die oorverligte front wat die meerderheid plaaslike blankes deesdae voorhou.

Geboortebeperking is ‘n taboe onderwerp in die nuwe Suid-Afrika. Maar wat is die tradisionele Afrika-denke daaroor? “Hoe slegter dit gaan – hoe meer honger en siekte en geweld daar is – hoe belangriker is dit om nuwe lewe te skep” (15-16). “Hoe meer kinders daar is hoe beter is die kans dat daar onder hulle ‘n goeie een sal wees” (55). “Hoekom verwoes swart mense hul eie goed, hul biersale, hul skole?” (39). “Vernietigingswellus” vind aansluiting “by oeroue tradisionele denkpatrone … vernietiging [is] eintlik ‘n voorvereiste vir nuwe lewe” (39). Byvoorbeeld, internasionale sankies is destyds bepleit “wat Suid-Afrika se ekonomie tot in die grond boor, met die verwagting dat ‘n heerlike nuwe toekoms uit die gevolglike armoede en werkloosheid sal opstaan” (40). Waarom word op blankes se plase, ens, beslag gelê? Tradisioneel glo/aanvaar swartes “‘n mens se besittings is tot beskikking van ander” (50).

Daar is ‘n grondliggende verskil in denkwyse. “Die empiriese, waarneembare werklikheid is vir my [‘n blanke] deurslaggewend, maar vir hom [‘n swarte] nie” (25). Vir swartes is aanpassing by ontwikkel tradisioneel problematies. “Mense sal selfs ‘n duur stoof koop, die brandhout daarin bêre en nog op die grond vuurmaak” (107). Van Niekerk lê heelwat klem op die rol wat “bose geeste en towery” steeds in die swart gemeenskap speel (14). ‘n Swart vrou het die groot boom wat oor haar huis was, afgekap. “Sy sê sy het die boom se skadu geniet, maar die boom het die wind laat waai en sy was bang haar huis sou ‘wegvlieg'” (109). “Mense is bang om bome te plant, want hulle glo: hoe langer die boom se skaduwee word hoe korter word jou lewe” (15).

Toe Van Niekerk ‘n sendeling was, het sy vrou die vroue in die gemeente geleer om naaldwerk te doen. Die produkte is verkoop en elkeen het geld ontvang ooreenkomstig haar produksie. Op ‘n dag sê “die vrou wat gewoonlik die minste kry, ons moet die inkomste gelykop verdeel tussen almal … Almal stem saam dat hulle gelykop deel – selfs die vrou wat sowat vyf maal meer kry as die swakste een. Is dit nodig om te sê dat die hele projek kort daarna doodgeloop het?” (54). “Die mag van die groep is oorweldigend in die swart gemeenskap. Die individu dreig om te verdwyn in die groep” (29). Maar hierdie ingesteldheid word misbruik as ‘n meganisme om alle individue van blaam te onthef as groepsgewys verkeerd gedoen is (kyk hier onder).

Kan waarde geheg word aan FW de Klerk se raad dat blankes moet vasklou aan hulle beweerde grondwetlike regte? Swartes “voel nie gebind deur hulle eie besluite nie” (28; ook 39). “Op ‘n manier is die ‘ek’ wat nou een ding sê, nie die ‘ek’ wat netnou ‘n ander storie praat nie” (34). As dosent het Van Niekerk ervaar dat swart studente, dus van die ontwikkeldste mense in daardie gemeenskap, “persoonlike verantwoordelikheid, die oortuigingskrag van empiriese bewyse en die interpretasie van gebeure volgens natuurlike oorsaak en gevolg heeltemal in die wind … slaan … dan is die moontlikhede vir ontwikkeling in Afrika op Westerse patroon maar klein. Anders gestel: die Westerse kultuur is nie die oplossing vir Afrika se probleme nie” (17).

In verligte geledere word oorywerig op die ooreenkomste by mense gewys; ons is mos almal mense, almal se bloed is rooi, ens. Van Niekerk toon aan dat daar daadwerklike kultuurverskille tussen wit en swart mense is; dat hierdie twee groepe verskillende maniere van dink en doen het. In die nuwe Suid-Afrika mag ‘n mens nie meer beweer dat een rasgroep beter as ‘n ander is nie. Kohler Barnard mag haar selfs nie in enige opsig positief oor PW Botha uitlaat nie. Insgelyks mag Helen Zille nie die voor die hand liggende waarheid verkondig dat daar soms ook iets goeds in kolonialisme (bv die skepping van infrastruktuur) was nie. Rassesegregasie, bv apartheid, was ongetwyfeld in sommige opsigte goed. Wat in Suid-Afrika gesê mag word, word egter toenemend deur die meerderheid mense, die swartes, bepaal. Daarom mag blankes nie beweer dat hulle ras in sy geheel of in sekere opsigte beter as ander rasse is nie. Dit is ‘n sprekende voorbeeld van die tirannie van die meerderheid.

Anderkant die reënboog

Kort na Suid-Afrika se “bevryding” is nog ‘n boek van Van Niekerk gepubliseer, Anderkant die reënboog (Kaapstad: Tafelberg, 1996, 137p). Die outeur was toe verbonde aan NOVA (Navorsing vir die Opheffing en Voorkoming van Armoede). Aan die begin van hoofstuk 1 skryf hy: “Omdat die erkenning van kultureel-etniese verskille in die verlede dikwels met die vloekwoord rassisme vereenselwig is, is hierdie verskille óf geromantiseer óf angstig onder die mat gevee … Die uitdaging is om patrone vir saambestaan te vind” (p 2). Daar is “diepgaande kulturele verskille wat oorbrug moet word” (23).

Die fundamentele verskil in die wêreld- en lewensbeskouing van blankes en swartes word soos volg verwoord. “Die dominante geestes[s]troming die afgelope eeue in die Weste was die geloof in vooruitgang; die gedagte dat die mens met sy rede beheer oor die natuurlike wetmatighede van die kosmos kan verkry en dat hy daardeur ‘n beter wêreld kan bou. Sy tydsbegrip is lineêr, ‘n reguit lyn vorentoe, opwaarts: ‘n pyl. Vir Afrika is die beeld die sirkel, wat spreek van die hunkering om binne een groot kosmiese orde tuis te wees, om alle teenstrydighede daarbinne te versoen – nie om dit te beheer nie. Sy ritme is die sirkelgang van die seisoene, sy sterkste gewaarwording wat Es’kia Mphahlele noem ‘the interconnectedness of all things’ – ‘n naatlose geheel van verlede, hede en toekoms, van die lewendes en die dooies” (3); en ook die ongeborenes (103).

“Teenstrydige benaderings word almal ‘n plek gegun, dikwels sonder enige sigbare moeite” (35). “Die sirkel impliseer dat teenstellings gehandhaaf en aanvaar word; dat dit wat was, weer sal wees; dat daar balans en eenheid en harmonie moet wees – eerder as beheer en vooruitgang … Die doel is om te behoort, nie om vooruit te gaan nie” (115). “In Afrika kry die aarde ‘n mitiese gestalte waarin die mens sentraal staan en die Westerse tegnologie dikwels verwerp word” (13). In ten minste sekere opsigte kan die verskil gereduseer word tot rasionaliteit teenoor irrasionaliteit. Maar selfs dit mag eintlik nie gesê word nie. Simon Barber verstaan waarom Afrika as besprekingsonderwerp liefs vermy word. Dit is ‘n geval van “without straying into a continent about which it is impossible to argue rationally en not risk charges of racism” (137). Dink bv aan Helen Zille se standpunt dat (blanke) kolonialisme nie net sleg was nie.

“Afrika se gerigtheid op die verlede, die afwesigheid van ‘n toekomsvisie en die gevolglike gebrekkige toekomsbeplanning, die houding dat tyd nie gemors kan word nie omdat tyd eintlik net bestaan as iets gebeur, is reeds dekades gelede … beskryf. Hierdie gerigtheid op die verlede [bv slawerny, kolonialisme, imperialisme, rassediskriminasie, apartheid] waarin Afrika vasgevang is, word dikwels as een van die redes genoem waarom ontwikkeling in Afrika nie slaag nie. Daarteenoor beroem die Weste hom op sy toekomsgerigtheid en beplanning” (42). “Dit is die gees van die moderne Weste. Begrip van die natuurlike orde moet lei tot beheer oor die natuur – ook beheer oor ons menslike natuur [bv voortplanting] – en dit moet vooruitgang meebring” (58). “Beheer en vooruitgang is nie die dryfvere van die Afrikabeskawing nie” (59).

In verset teen kolonialisme en blanke invloed strewe swartes “na die herstel van ‘n eie Afrika-identiteit … na kulturele bevryding, wat op sy beurt inhoud aan politieke bevryding moet gee” (4). “Selfs die ekonomiese ellende van Afrika word volgens hierdie denkpatroon toegeskryf aan die kulturele oorheersing deur die Weste. Uganda se president, Yoweri Museveni, sê in Time van 7 September 1992 dat Afrika weer sy selfrespek moet herwin deur terug te keer na die jaar 1500, toe die Europeërs Afrika binnegekom en sy kultuur en totale sosiale struktuur ontwrig het. Ons moet weer die drade gaan optel by die jaar 1500, sê Museveni, ‘where we left off building an economy integrated in itself, able to produce its own food, its own tools, its own weapons'” (6). Hy noem nie waar die luukse motors en vliegtuie en selfone vandaan sou kom waaraan swart politici so geheg geraak het nie. Jaco Zuma sluit aan by Museveni deur te beweer dat al Suid-Afrika se probleme in 1652 met die aankoms van Jan van Riebeeck en sy blanke geselskap begin het. Sodanige benadering kan die sleutel tot die agterlikheid van Afrika bied. Die redenasie is soortgelyk aan dié in islamitiese lande wat insgelyks deur agterlikheid gekenmerk word omdat hulle ingevolge hulle godsdienstige oortuigings terughunker na die 7de eeu toe hulle profeet, Mohammed (570-632), gelewe het.

Van Niekerk noem sommige van dieselfde absurditeite as in sy vorige boek. “In die apartheidstryd van die tagtigerjare was daar ‘n sterk neiging om te glo: om te bou, moet ek eers afbreek; met die afbrand van skole en poskantore, stakings en sanksies wat die bestaande ekonomie vernietig, bou ons die nuwe deur die oue uit te wis” (9) … “die slegte bring die goeie, die slegste bring die beste, probleme [uitdagings?] skep oplossings, vernietiging dwing vernuwing af” (10). Die Bybel word vir hierdie doel misbruik. Ngugi wa Thoing’o beskou in sy boek, A grain of wheat (1967), die apostel Paulus se “stelling oor Christus – dat die korringkorrel moet sterf om vrug te dra – as inspirasie vir die Mau-Mau-opstande [1952-1960] teen Britse kolonialisme” (118) in Kenia.

“In sy boek oor ‘n denkbeeldige land onder ‘n swart regering [A hot country, 1983] beskryf Shiva Naipaul [1945-1985, ‘n etniese Indiër] die stelselmatige vernietiging van alles wat die Westerse koloniale mag agtergelaat het. Die swart leiers gaan hulle mense voor in die vernietiging, omdat hulle begryp wat die mense ten diepste wil hê: hulle wil hulle eie identiteit, waarvan hulle beroof is, terughê” (20). Maar die slaggate in paaie word meer en kom nie vanself reg nie en afgebrande huise en skole rig hulleself nie weer op nie.

Beskikbare studiebeursgeld moet volgens tradisionele Afrika-redenasie nie volgens finansiële behoefte toegeken word nie, maar gelykop verdeel word. “As lid van ‘n groep is ek geregtig op alles, my individuele verantwoordelikheid verdwyn. Die staat of die kerk of die gemeenskap moet sorg – soos die stamhoof van ouds moes sorg toe hý die oppergesag was” (11). “Die tradisionele Afrikasiening laat hom geld waar swart gemeenskappe op [huise en] dienste soos water en elektrisiteit aanspraak maak en dan verwag dat die staat dit moet verskaf – selfs al betaal hulle nie daarvoor nie. Hierdie siening word dwarsoor Afrika gepropageer” (28). Die solidariteit van die groep word bo die vryheid van die individu gestel. Dit gaan “om eenheid te soek en kontinuïteit te handhaaf eerder as vernuwing, om op instink en gevoel te vertrou eerder as op redelike [bedoelende: rasionele] denke” (12).

“Hier word individualiteit in ‘n mistieke eenwording opgehef” (14). Dit het in die “bevrydingstryd” tot uitdrukking gekom in groepe wat saam vandalisme en sabotasie pleeg en terrorisme bedryf het; groepe wat “doelbewus sáám optree om persoonlike aanspreeklikheid te voorkom … sodat ‘niemand’ dit gedoen het nie” (27). Byvoorbeeld, ‘n swarte vertel: “As iemand weens ouderdom of siekte ‘n te groot las word vir die stam, het ons hom voor die beeskraal gaan sit. Dan gaan almal saam en jaag die trop beeste oor hom; dan het niemand dit gedoen nie” (27).

Ubuntu beteken “die eienskap van menswees, menslikheid … medemenslikheid … Dat hierdie eienskap van Afrika in een asem met die verskriklikste wreedheid teenoor die ewemens genoem moet word, is ‘n paradoks wat die Westerling maar vir lief moet neem en waardeur ‘n alte romantiese siening van die Afrikamens getemper moet word” (14). Byvoorbeeld, wat is onderliggend aan ‘n halssnoermoord? “As hy net doodgemaak word, kan sy gees voortgaan om kwaad te doen. Verbranding vernietig sowel gees as liggaam” (24). Daar is dubbele standaarde: “As swart mense in Afrika ‘n halwe – of ‘n hele, maak dit saak? – miljoen ander swart mense doodmaak, is daar bitter min reaksie uit Afrika self of uit die buiteland. Wanneer wit en swart mekaar doodmaak, is daar ‘n opskudding” (125).

Nog ‘n voorbeeld van nie-medemenslikheid: “Veel minder as ‘n derde van huishoudings in Gautengse townships betaal vir dienste …[omdat] baie mense hulleself nie deel voel van ‘n samelewing wat bestaan uit mense met geleerdheid, geld, werk, eiendom, mag en geleenthede nie. Dit is vermoedelik nog meer so by dié wat nie huise of werk het nie. Hulle ervaar die samelewing se geldende norme en waardes en wette, die bestaande regstelsel, nie as hulle eie nie. As hulle oortree, voel hulle nie daaroor skuldig nie” (27). “Die swart Amerikaanse skrywer, [James Arthur] Baldwin [1924-1987], het in die sestigerjare sy liberale vriende geskok deur te verklaar: ‘Yes, baby, I mean burn. We will burn your cities down'” (120). Wat die blankes wettig besit, mag maar ingepalm word. Byvoorbeeld, Afrikateologie “soek ‘n herstel van die Afrikakultuur, wat spesifiek die tradisionele Afrikagodsdiens insluit. Dit eis, byvoorbeeld, weer die grond terug, omdat gemeenskap met die voorouers plaasvind deur die grond waarin hulle begrawe is” (45-46).

“Daar is wesenlike verskille tussen die basiese waardes van die moderne onderwys en dié van tradisionele Afrika. Die onderwys is gerig op die individu wat ontwikkel, wat studeer, wat presteer of misluk” (55). “Individualisme is ‘n afwyking van die [swartes se] groepsnorm … Die verset teen die stelsel wat die individu bo the groep plaas, laat studente eis: ‘Pass one, pass all; an injury to one is an injury to all.’ As ‘n student druip, is dit nie sy skuld nie. Dit is ‘n onreg (‘injury’) wat hom, en dus ook die ander, aangedoen is … As so ‘n gees posvat, word moderne onderwys onmoontlik. ‘n Universiteit, byvoorbeeld, kan net tot op ‘n punt aanpas en nog ‘n universiteit wees. As dit verder verander word, dan is opleiding en onderwys, soos ons [as blankes] dit ken, daar nie meer moontlik nie” (56). Dit is duidelik waarom bv matriekslaagsyfers en -standaarde so drasties verlaag word: sodat feitlik al die swart skoliere kan slaag. “Ons Westerse mense het gedoen wat ons as goed beskou. Ons het ‘n standaard gestel wat ander nastreef, maar wat baie [swartes] tot dusver nie kan bereik nie. En ons kan hulle dit nie laat bereik nie” (61).

In Afrika is dit moeilik om Westerse maniere van doen suksesvol na te doen. Jan du Plessis “waarsku dat demokrasie in baie lande ‘n oorsaak van konflik geword het en tot die ‘mislukte staat’-verskynsel lei. Dit gebeur wanneer kulturele of rasseminderhede in ‘n stelsel beland waar hulle wel stemreg het, maar waar hulle stem geen verskil kan maak nie en hulle saak verdag gemaak word” (89). Dit is waarom die ANC, by name Jacob Zuma, die blankes vryelik aanstoot gee en hulle belange vertrap. Du Plessis voeg by: “Sulke magtelose minderhede kom maklik in verset” (89). Daardie sin is in 1996 gepubliseer. Meer as twee dekades later in die nuwe Suid-Afrika is daadwerklike blanke verset egter steeds ‘n ydele hoop. Volgens Du Plessis “is die drie funksies van die staat [reeds in 1995] besig om te disintegreer: die Parlement lyk deurmekaar en onbekwaam; die howe is oorlaai en daar is nie genoeg ervare [bekwame?] regslui nie; en die uitvoerende strukture is aan die verkrummel: wette word gemaak, maar die staat kan hulle nie uitvoer nie” (90). Daar is klaarblyklik fundamentele verskille tussen die funksionering van ‘n swart en ‘n blanke politieke bewind.

Van Niekerk voeg by: “Die moderne ekonomie kon Afrika tot dusver nie na sy pype laat dans nie en demokrasie het haas nêrens op die vasteland nog opvallend suksesvol posgevat nie” (90). “Net die tyd sal leer of ‘n demokratiese kultuur uit geweld kan groei” (94). “Die lewegewende waardes van ‘n demokratiese kultuur sluit in respek vir die mens, respek vir die wet, aanvaarding van persoonlike aanspreeklikheid, die oop gesprek wat ander se standpunte aanvaar en gerig is op wedersydse oortuiging, die eerbiediging en handhawing van ooreenkomste – sulke dinge” (96). Hiervan is daar in die nuwe Suid-Afrika weinig sprake.

Die boodskappe in Van Niekerk se twee boeke is eintlik dieselfde. Hy bly idealisties en naïef-hoopvol dat die fundamentele verskille tussen wittes en swartes oorbrug kan word; dat albei partye danksy uitreiking na mekaar, oftewel handevat, bevoordeel kan word. In sy 1996-boek skryf hy: “Ons hoop lê nie in ánder kulture nie, maar in ‘n nuwe gestalte wat die goeie uit ons bestaande kulture op sinvolle wyse sal saambring” (106). Die uiteinde daarvan kan wees wat die Franse filosoof, Pierre Teilhard de Chardin (1881-1995) voorsien het, naamlik dat “alle kulture op een geheel afstuur” (117), dus ‘n wêreldkultuur en dalk ook wêreldburgerskap. Van Niekerk het self nie ‘n konkrete oplossing vir die oorbrugging van die kulturele verskuiwingslyn tussen wit en swart nie. Hy is verplig om hom ten slotte op bonatuurlike ingryping te beroep: “Ons verwag dat God alles nuut sal maak, ons hoop op nuwe dinge in die toekoms” (111).

Oor die studente-onrus

Onlangs het Van Niekerk sy idees op die plaaslike studente-onrus toegepas in ‘n artikel onder die opskrif, “Verstaan ons studente se verset?” (LitNet, Menings, Universiteitseminaar, 2 Februarie). Hy begin op ‘n vals noot deur Donald Trump se verkiesing, soos dit gebruiklik in die massa-inligtingsmedia is, as die uiting van “populisme” af te maak. Wat Van Niekerk gerus kan besef, is dat wanneer linkses verkiesingsoorwinnings behaal, dit nie “populisme” (die meerderheid is mislei) genoem word nie maar “demokrasie” (die meerderheid weet die beste). Dus, konserwatiewe word doelbewus en moedswillig ongunstig en liberaliste gunstig geëtiketteer.

Wat Van Niekerk voorspelbaar doen, is om by uitstek blanke kommentators oor die studente-onrus aan te haal en dan te verklaar dat hulle “die diskoers binne die raamwerk van Westerse denke en die Westerse leefwêreld hou.” Twee swartes, Sabelo J Ndlovu-Gatsheni en Everisto Benyera, vind meer guns in Van Niekerk se oë omdat hulle die onderwerp uit die oogpunt van swart kultuur benader. “Volgens hulle is die MustFall-beweging deel van swart mense se strewe om hulle eie toekoms te ontwerp – vir hulle bied die Westerse kultuur blykbaar nie ‘n ‘beter lewe’ nie.” Daardie “eie toekoms” impliseer myns insiens (grootliks) die uitsluiting van blankes. Later vra Van Niekerk hierdie vraag: “Wat is ‘n beter lewe en watter soort mense wil ons word?” Teen die gelyk- of eendersheidsmanie in, wil ons, myns insiens, seker(lik) nie almal eenderse mense wees nie en gevolglik ook nie dieselfde soort “beter lewe” lei nie.

Ndlovu-Gatsheni en Everisto skryf: “Saam beskou is die MustFall-beweging ‘n aanklag teen ‘n spesifieke Noord-Europese en Amerika-sentriese beskawing wat [die Wes-Indiër], Aimé Césaire [1913-2008], reeds in 1955 in sy Discourse on colonialism as dekadent, siek, sterwend en onverdedigbaar beskryf het.” Daar is geen aanduiding dat swartes aan hierdie soort Westerse “siekte” wil ly nie. “Ndlovu-Gatsheni en Benyera verwys na die erfenis van ‘geldige kennisstelsels’ in Afrika en vra vir ‘n hersiening van die idee van ‘n universiteit.” Daardie “geldige kennisstelsels” sluit towery, toordokters en anderhande bygelowe in, wat Westerse wetenskaplike bevindings moet vervang. Die sielkundige en rubriekskrywer, Wilhelm Jordaan, beweer desnieteenstaande: “Daar is ‘n gesprek moontlik tussen hierdie [swart] denkers en Westerse denkers, oor gemeenskaplikhede én verskille, gedra deur respek en begrip.”

Van Niekerk verwys vervolgens na Clapperton Mavhunga wat redeneer “dat dit nie verkeerd is om Westerse denke of produkte [AK47’s, handgranate, kleef- en landmyne?] te gebruik as wapens om kolonialisme mee te beveg nie. Die voorgeslagte het immers dieselfde wapens wat gebruik is om hulle te koloniseer, gebruik om vir vryheid te veg; hulle het dieselfde opleiding in sendingskole wat gebruik is om hulle tradisies te vernietig, gebruik vir die bevryding van daardie tradisies.”

Ter ondersteuning van hierdie standpunt word daar na Samuel Huntington (1927-2008) se boek, The clash of civilizations (1993), verwys (Praag 5.11.2016). “Daarin beskryf Huntington hoe nie-Westerse gemeenskappe die Westerse waardes – politieke bevryding, demokrasie, menseregte – as wapens gebruik het om mag te kry. ‘Nadat hulle onafhanklikheid gekry en ekonomiese sukses behaal het, het hulle dieselfde Westerse waardes waarmee hulle aan bewind gekom het met hulle eie waardes vervang.'” Daarvolgens is die demokratiese elemente in ons “jong demokrasie” nie in staal gegiet nie. Sowel demokrasie as universiteite is Westerse uitvindings wat in Afrika in so ‘n mate aan transformasie onderhewig is dat hulle onherkenbaar kan word.

Volgens die Ghanees Kofi Awoonor is die enigste aanpassing wat Afrika-denke kan of behoort te ondergaan nie om (fundamenteel) te verander nie, maar om die sirkel (waarna hierbo verwys is: Anderkant die reënboog, 2de en 3de paragraaf) groter te maak. “Die nuwe, [bv] die Christelike geloof, word in die denkpatroon nie verwerp nie. Dit word opgeneem in die sirkel van die tradisionele Afrika-denke. Dit is ‘n goeie voorbeeld van Kofi Awoonor se sirkel wat groter gemaak word sodat jy die nuwe kan aanvaar sonder om die oue te los.” “So kan jy die nuwe aanvaar en vooruitgaan sonder om die oue te los of jou identiteit te verloor. Nuwe teenstrydighede en paradokse word steeds in die sirkel opgeneem en versoen. Die nuwe word gebruik, maar die strewe na ‘an authentically African standpoint’ word nie prysgegee nie. ‘Widening the circle … ultimately will constitute the only human progress.'” Waarop dit myns insiens neerkom, is die ononderhandelbaarheid van die swart standpunt; dat akkommodering van Westerse elemente eerder skyn as fundamenteel transformerend is, behalwe in gevalle waar Westerse uitvindings ter bestryding van Westerse invloed aangewend kan word.

“Awoonor het hom nie juis bekommer daaroor dat die rekbaarheid van die sirkel sy perke het nie, of dat die teenstrydighede en paradokse dalk nie versoen kan word nie, maar onhoudbare spanninge mag skep.” Dit kan dui op agterdog jeens die Weste en dus op halfhartige, sleepvoetende toelating van blanke invloed. Die gesprek gly verder oor die afgrond met hierdie erkenning: “Ons rasionaliteit is hier nie deurslaggewend nie: paradokse kenmerk ons hele land en ons moet dit leer hanteer.” Myns insiens is dit ‘n onverkwiklike situasie wat in 1990/94 mandaatloos aan ons opgedring is. Selfs die betekenis van die begrip rasionaliteit word daarna skynbaar ondergrawe: “Ons almal saam moet bepaal wat ons rasionaliteit is.”

“Maar in die strewe na ‘an authentically African standpoint’ moet die gevaar van so ‘n strategie duidelik in gedagte gehou word: dit kan maklik gebeur dat die wapens wat jy gebruik, jou intrek in hulle magsfeer en jy jouself koloniseer. Dit is hierdie soeke na ‘an authentically African standpoint’ wat belangrik is en keer op keer voorkom in die werke van Afrika-skrywers. En ook by sommige studente.” In Afrika is daar andersom heel moontlik groter gevaar: dat blanke kultuur (grootliks) geafrikaniseer kan word. Soos Willem de Klerk reeds in 1994 voorsien het: dat die nuwe Suid-Afrika mettertyd niks meer nie as “‘n Europees-getinte Afrosentriese kultuur” sal hê (Van Niekerk se 1996-boek, p 4). Dit word in die hand gewerk met opmerkings soos dié van Breyten Breytenbach “wat waarsku teen ‘n vaste opvatting van identiteit … Identiteit bly altyd in beweging.” In Afrika kan sodanige beweging blanke kultuur oor die afgrond stuur.

Die voorafgaande lei Van Niekerk tot die volgende slotsom: “Ek het begrip daarvoor dat mense uit Afrika nie met Westerse wetenskaplike denkwyses en insigte verklaar wil word nie, dat hulle gehoor wil word soos wat hulle hulleself verstaan. As Westerse wetenskaplikes slegs hoor wat in hulle eie denkwyses inpas en mense in Afrika die Westerse waardes – politieke bevryding, demokrasie, menseregte – slegs as wapens gebruik om mag te kry, solank die Westerse en Afrika-identiteite elkeen binne hulle eie raamwerke bly, sit ons met ‘n voortdurende magstryd en is ‘n ontmoeting, ‘n gesprek, onmoontlik. Ons moet mekaar en onsself erken soos elkeen sigself verstaan, volgens elkeen se eie verwysings en dan ‘n kreatiewe gesprek probeer ontwikkel.” Maar so ‘n gesprek sal myns insiens niks nie of bitter min oplewer as dit beteken dat die Afrikaan kompromisloos in die kokon van sy (vergrote) sirkel bly en aan sy tradisionele kultuur bly vasklou. Dan sal dit eerder van die blanke verwag word om sy kultuur te versaak, wat vir hom nie sinvol sal wees nie.

Hoe problematies die oorsteek van die Weste/Afrika-verskuiwingslyn is, blyk uit die volgende; ook hoedat daar dan ten gunste van die Afrika-benadering toegegee word, wat reeds kenmerkend van die nuwe Suid-Afrika is: “Vroeër vanjaar trek ‘n student van Ikeys heelwat aandag met haar uitspraak dat Westerse wetenskap in sy geheel (‘the whole thing’) afgeskryf moet word omdat dit, onder andere, nie kan verklaar hoe mense dit regkry om weerlig te stuur om iemand te tref nie. Toe iemand sê dat mense wat beweer dat hulle dit doen, lieg, het die voorsitter hom gebied om om verskoning te vra of die vertrek te verlaat. Sy beweer: ‘Western knowledge is totalising’ en gee daarom aan kritiese gesprek geen plek nie. Dit is ‘n voorbeeld van waar die twee wêrelde nie tot ‘n gesprek kom nie.” Waarop dit neerkom, is “dat daar in Afrika ‘n tradisie leef wat die wêreld anders verstaan en ervaar as sekulêre Westerlinge” en ook dat daar by (sommige) Afrikane “geen onderskeid gemaak word tussen wat ‘n Westerling as mitiese bygelowe en as wetenskaplike kennis beskou nie.”

In laaste instansie, soos hier bo geïmpliseer, is dit nie net (1) rasionaliteit, (2) wetenskaplik-gefundeerde kennis, (3) hoedanig die universiteit in sy kern moet wees en (4) die vastigheid wat Westerse kultuur bied, wat in die poging tot dialoog met die Afrikaan ondergrawe word nie, maar ook (6) doodgewone, objektiewe waarheid – soos bv Helen Zille onlangs agtergekom het. Van Niekerk noem in sy 1992-boek: “Negatiewe en onaanvaarbare dinge mag nie direk [deur die blanke aan die swarte] gesê word nie” (35). Daarmee verskans swartes hulle in groot mate teen kritiek en ook teen verandering, wat verbetering kan insluit. Nou behoort die ernstige implikasies van die volgende stelling van Van Niekerk duidelik te wees: “Om iets te verstaan en ernstig op te neem, beteken nie om te dink dis ‘waar’ nie, maar wel om te besef dat daardie lewenservaring vir die mense wat dit ervaar ‘n saak van erns is en dat daar ‘n manier gesoek moet word om sinvol daarmee in verhouding te tree.” Subjektiewe waarheid (bv Beethoven was swart) word hiermee langs objektiewe(r) waarheid (bv Beethoven was wit) staangemaak (Praag 10 Desember).

Die beproefde Westerse manier van (wetenskaplike) kennisversameling is onderrig/opvoeding op skool en universiteit. Dít is wat die geestelike lig in mense laat opgaan. “Plotselinge insig, duidelikheid: Daar het ‘n lig vir my opgegaan” (HAT). Maar daarteen kan Van Niekerk opwerp: “Ons onvermoë om buite ons eie denkraamwerk te kan dink en die Ander te ontmoet” en “Moderne instellings is nie ontwerp vir die Afrika-konteks nie en word nie sommer net so oorgeplant in Afrika nie. Dit geld ook skole en universiteite. ‘n Mens moet verset verwag as daar bloot van Afrika-mense verwag word om die moderne instellings en denke net so oor te neem.”

Die kern van hierdie nuwe probleem (wat universiteite betref) is dat mense soos FW de Klerk, Roelf Meyer en Leon Wessels in 1990/94 nie die skikking wat nodig was, beding het nie. Wat nodig was en steeds is, is selfbeskikking vir wittes en swartes, sodat elkeen optimaal sy kultuur kan uitleef. In plaas daarvan was daar algehele oorgawe aan swart mag. Uit die voorafgaande uiteensetting blyk dit myns insiens onteenseglik dat die kultuurkloof tussen wit en swart onoorbrugbaar is. Wat wel plaaslik sinvol is, is aparte Westerse en Afrika-universiteite; dus dat daar ten minste aanvaar moet word dat sommige van ons universiteite Westers- en ander Afrika-georiënteerd mag wees en dat albei soorte toegelaat moet word om ongesteurd as sodanig voort te gaan. ‘n Mens kan ‘n brug oor ‘n rivier suksesvol voltooi slegs as daar ‘n wal aan die ander kant is.

Leon Lemmer: Afrikanisering in Oos- en Suidelike Afrika

Stephen Taylor is ‘n Britse joernalis wat dikwels oor Afrika skryf. Hy is in 1948 in Seepunt gebore. Hy was ‘n joernalis by die Rand Daily Mail en World voordat hy in 1970 na Engeland geëmigreer het. In 1997 het hy die roete van blanke ontdekkingsreisigers in Oos-Afrika gevolg om te sien hoe daardie lande, Tanzanië, Uganda en Kenia, toe daar uitgesien het. Daarna het hy suidwaarts via Malawi, Zambië, Zimbabwe en Botswana tot in Suid-Afrika gereis. Die beskrywing van sy waarnemings is gepubliseer in die boek, Livingstone’s tribe: A journey from Zanzibar to the Cape (London: William Collins, 2000, 272p; Amazon Kindle $9,85).

David Livingstone (1813-1873) “had seen Christianity and civilisation as the means by which blacks would free themselves from slavery and ignorance” (Kindle 2295). Die Livingstone-stam waarna in die boektitel verwys word, is alle blankes wat in Afrika beland het en onderhewig aan afrikanisering is. “This is an account of a journey in search of a dying tribe. Even at the time I was travelling, in 1997, it was clear that whites as an ethnic minority were doomed in most parts of Africa. It seemed as though the colonial era had belonged to another century rather than to the previous generation. In Tanzania, Uganda, Malawi and Zambia the whites had all but disappeared; in Kenya they clung on diffidently. In Southern Africa, however, there remained hope. Although politically redundant, their economic influence appeared to assure them a future” (50).

Dit is nou 20 jaar later. In Zimbabwe het die blankes weens regeringsrassisme myns insiens geen toekoms nie. In Suid-Afrika word blankes meedoënloos uit poste geweer en van hulle besittings (bv geld en eiendom) ontneem. Die ekonomiese waarde van blankes word sistematies geminimaliseer, gevolglik word hulle teenwoordigheid al hoe meer opsioneel, verkwanselbaar en ongewens. Dít omdat die meerderheid blanke kiesers in 1992 ten gunste van politieke magsdeling gestem en pleks daarvan algehele oorgawe aan swart mag bekom het. Die enormiteit van daardie verraad word steeds nie afdoende besef nie.

“The tide of venomous racism whipped up by Robert Mugabe in the election campaign of June 2000 led to almost a thousand white farms being invaded by squatter gangs … The land seizures in Zimbabwe had an eerie echo of events in post-independence Tanzania and Uganda. There too white farmers and planters were dispossessed in the name of agricultural and political reforms that proved to be disastrous” (66). “At the end of my journey I reflected that only time will tell whether whites are capable of enduring in Africa. In just three years [1997-2000] the prospects look less auspicious than they did even then. Increasingly parents, not only in Zimbabwe but also in South Africa, see their children attempting to make lives abroad. Inevitably, it is those with abilities and qualifications who are best able to leave. And as the brightest and most adventurous depart, the chasm between Africa and the developed world continues to widen” (77).

Tanzanië

Taylor se reis het in Dar es Salaam in Tanzanië begin. “I was interested … in whites who had stayed on in Africa. I was starting a journey in the footsteps of the explorers, missionaries and settlers, along the routes of imperial advance and retreat, looking for those who had made their home in post-independence Africa, who had lived through coups and wars and learnt to live with the corruption, the collapse of services and the generally miserable lot of the African citizen. In particular, I was interested in those who had faith in Africa and its people, and who believed it still had something to offer the world. And now that the last protective white laager had fallen, I was looking for lessons on how they might endure in South Africa” (91).

Die blanke waaroor Taylor eerste skryf, is Daudi Ricardo, voorheen bekend as David Ricardo. “He had sacrificed everything on the pyre of Tanzania’s hopelessly inept experiment with socialism … he lived in genteel poverty in a shanty beside the beach twenty miles north of Dar es Salaam” (97). “Daudi was the last mzungu [white man] at Kunduchi, sharing his roof with Meshack, a smiling-faced [black] man, his [black] wife and their baby” (109). Die enkele besittings wat hy behou het, is ‘n lessenaar, ‘n gemakstoel met leerbekleedsel en ‘n aantal boeke. Ricardo is oor die sewentig jaar oud en het kanker. Taylor “knew enough about Tanzanian hospitals to marvel that, in the face of this final test, he had not submitted to the National Health Service” (127).

Voordat Tanganjika in 1961 onafhanklik geword het, was Ricardo die eienaar van ‘n indrukwekkende landgoed, Matanana, op die hoogland. Daarna het hy klere soos dié van ‘n Afrikaan begin dra, ‘n Moslem geword en sy voornaam van David na Daudi verander. “At uhuru [freedom], he took Tanzanian citizenship and became a member of Julius Nyerere’s [1922-1999, head of state 1961-1985] party. He handed over Matanana to his workforce and went to work for the people” (138). “After leaving the ranch, he worked for twenty-five years among peasants, a field worker for development projects. Most were doomed by incompetence and corruption” (156). “Now the homestead where liveried footmen had waited on guests was crumbling and Matanana had been reclaimed by the bush” (156).

“The flow of settlers to Tanganyika had been restricted under the British mandate and confined to two main farming areas, the Southern Highlands, where Daudi had his ranch, and the Arusha-Moshi region in the north; even there virtually no white farmers remained as they had lost their land in Nyerere’s disastrous nationalisation of agriculture. Old age had carried off all but the last of a handful of diehards” (1033). Daar was “the forced relocation under Nyerere’s ujamaa [community] policy of entire communities into model villages” (1125). Derduisende swartes het weens honger omgekom. Desnieteenstaande hou die Universiteit van Wes-Kaapland jaarliks ‘n Nyerere-gedenklesing terwyl daar uit daardie oord graag steen en been gekla word oor die opruiming deur die blanke regering van die krotbuurt en misdaadnes Distrik Ses. In Brittanje woon daar talle oud-amptenare wat uit Tanganjika padgegee het. “All continue to wish Tanzania well … Yet none had stayed on. It was as if their love of Africa had survived because of, rather than despite, their distance from it” (1038).

In sy huidige blyplek het Ricardo nie lopende water of elektrisiteit nie. Diewe is nie meer lastig nie, want daar is eintlik niks oor om te steel nie. “Actually, there was not much food either” (150). Ricardo sê: “I’ve often doubted, and I still do, whether we have any business being here” (162). “We have to learn a new cultural language and that can be very painful. Then, at some point, it just happens. We wake up to find we have been absorbed … We old mzungus are dying out. Soon we’ll all be gone” (187). ‘n Swarte het van Ricardo gesê: “He is a good man” (203). Van Ricardo se kultuur en besittings het daar egter feitlik niks oorgebly nie. Ricardo is myns insiens ‘n toonbeeld van wat verswelgende afrikanisering vir blankes behels.

Taylor het hierna Zanzibar besoek. Hierdie eiland het in 1963 onafhanklik en in 1964 deel van Tanzanië geword. “An Africanist revolution saw the eclipse of the Arabs. The Sultan fled and thousands of Arabs and Asians were massacred” (287). Taylor het ‘n eertydse sendingstasie vir bevryde slawe by Mbweni, sowat vyf myl van Zanzibar-stad, besoek. Al wat daarvan oorgebly het, is ‘n “crumbling school,” ‘n “dilapidated church and three lonely graves” (373) van blanke sendelinge. Frank Weston het in 1908 daar aangekom. “Unusually for a missionary, Weston recognised that for Africans to benefit from European influence, rather than be damaged by it, the institutions of tribe, family and custom needed to be nurtured, not destroyed” (390). Tydens sy reis is die blankes wat die outeur teëkom meesal sendelinge. Hulle word geduld omdat hulle skoolonderrig en mediese dienste verskaf en in daardie opsigte nuttig is; dus, sendingstasies vervul funksies wat die owerheid versuim om doeltreffend te doen.

Taylor het Bagamoyo in Tanzanië besoek. “Once the fifty-mile stretch from Bagamoyo to Dar [es Salaam] had been under tarmac, but that had long since dissolved and not a trace of bitumen was now left” (529). Bagamoyo is in ‘n vervalle toestand sedert die Indiërs en Duitsers daar weg is.

In Dar es Salaam kom die outeur ‘n Zoeloe teë, Ally Sykes Mbowane, wat hom in Tanzanië gevestig het. Mbowane sê: “The problem is the Asians. They corrupt everything. They are here to milk the blacks … They must go, by force if necessary … [Idi] Amin’s [1925-2003, Uganda’s president 1971-1979] mistake was he did not replace the Asians with intelligent Africans … You can’t trust them [the Asians]. They will always keep to themselves. Take the British Legion clubs here or in Kenya. You will find blacks and whites drinking together. But Asians do not have Africans at their clubs. The Asian is like that. He thinks differently to us” (613).

Die Ost Afrikanische Eisenbahn Gesellschaft “build a railway [from Dar es Salaam to Ujiji, 1905-1914] that would trace the explorers’ footsteps. To this day it is the only land link from the coast to Lake Tanganyika” (628). “In colonial times … the buffet car was well-stocked, compartments offered sleeping accommodation and … the journey was regarded as a pleasant prelude or coda to home leave. Now … there was no certainty of food or drink and even less about the time of arrival” (633). “Cat burglars are said to prowl the roofs of carriages at night in search of open windows through which to swing” (718). Taylor reis per trein die binneland in. “Looking out on this void, one is struck by the absence of opportunity for improvement or escape. The odd settlement consists of a few mud and thatch huts of a type unchanged for centuries, a mournful looking cow and a straggly maize patch. No road reaches here, no enterprise, only the train which passes four times a week” (724).

Die outeur reis per matatu (minibus) van Ujiji na Kigoma. “Africa’s roads [are] the most dangerous in the world” (778). “Africans tend to opt for the front seat if given a choice, while the few whites I met who used matatus went for the back” (801). “Power and Africa appear uncongenial companions. Too often the meek and affable young man has been transformed by the possession of a Kalashnikov into an unstable brute, the earnest graduate by some minor bureaucratic officer into a vindictive pedant, the new leader assuming office with the promise of reform into yet another egregious autocrat” (819).

Van Kigoma reis die outeur per trein na Tabora, “a dead end, isolated by the collapse of Tanzania’s road system” (973) en vandaar verder per trein na Mwanza, Tanzanië se tweede grootste stad, en Bukoba: “There was no piped water to the residential area, less than 500 yards from one of the largest bodies of fresh water in the world” (1463), die Victoria-meer.

Uganda

Taylor reis per minibus van Bukoba na Kampala in Uganda. “Tonight, as most nights, there is a power cut” (1521; ook 1973), maar die paaie is in ‘n beter toestand as in Tanzanië. Idi Amin het die Asiate uit Uganda gejaag. Hulle vervalle huise word nou deur plakkers bewoon. Amin se huis, met ‘n uitsig op die Victoria-meer, het hy “Cape Town View” genoem (1664). Swartes het mekaar uitgeroei; ook na onafhanklikheid in 1962. “At the root, it’s tribalism” (1714).

By die oorsprong van die Nylrivier, by Namasagali, is daar ‘n Rooms-Katolieke sendingstasie. In die skool word lyfstraf toegedien omdat dit as noodsaaklik geag word. ‘n Priester verduidelik: “English must be spoken at all times. If we allow youngsters to use their own languages, they very quickly start forming ethnic cliques. Besides, they must learn English if they are to use textbooks and it is a tool they will never lose if they should find careers in government or business” (1839). Engels is die enigste amptelike taal in Uganda. Taylor voeg by: “This was true. Swahili had never become the lingua franca of Uganda as it had of Tanzania and Kenya” (1839). ‘n Swart oud-leerling van die skool, Ann Namiiro, wil hê die huidige blanke skoolhoof moet deur ‘n blanke opgevolg word en nie deur ‘n swarte nie, want “an African would not maintain standards. We have seen it before, Africans are not firm on discipline. Favouratism creeps in, morale goes” (1910). Taylor skryf: “I suspected Ann was right” (1916).

Die vraag is of ons hier nie dalk by die kern van die ANC-regering se veldtog teen Afrikaans is nie. Deurdat Engels eintlik as die enigste amptelike taal in die nuwe Suid-Afrika funksioneer, word faksies/stamme by swartes ten minste taalgewys verbloem. Etniese eenwording, nasiebou, word ook aan blankes opgedring. Die kulturele kern van Afrikaners, naamlik Afrikaans, moet gevolglik vernietig word. Daarby kom die politieke oorweging van gedwonge integrasie, waarvolgens wit en swart bv saam in dieselfde klas moet sit. Rasse-integrasie is slegs moontlik as ‘n enkele taal, in hierdie geval die koloniale taal Engels, gebruik word. Omdat Afrikaans as onderrigtaal tans nog toegelaat word, bestaan daar steeds aparte skole en universiteite. Die ANC-aktivis, Russel Botman, wou as rektor van die Universiteit Stellenbosch hê dat die taalbeleid ‘n politieke doel moet dien, naamlik “verseker dat wit en swart saam in die klasse sit” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 205). Dieselfde argument is aan die Universiteit Vrystaat gebruik ter regverdiging van die afskaffing van Afrikaans as onderrigmedium. Die ANC is besig met nasiebou, met as ideale ‘n enkele taal en uiteindelik net een etnisiteit en een ras. Die einddoel van transformasie, oftewel afrikanisering, is ‘n mono-kulturele samelewing.

In Uganda is daar glo net ‘n enkele blanke boer oor, Keith Anderson by Fort Portal (2016). Maar hy word geduld omdat hy ‘n swart vrou het wat nie Engels kan praat nie. Hulle praat Rutoro met mekaar (2073). Anderson sê: “Of course, you didn’t go round too openly, but it was generally known which of us had African girlfriends. We were not ostracised but we were looked down upon by the clubby types” (2073). “Then came independence [1962] and the mixed couples felt able to come into the open. ‘Quite liberating, really,’ Keith said thoughtfully. ‘That was when I decided that I would stay.’ A number of other planters stayed on as well but that all changed when Amin came to power and issued an edict that all property had to be handed over to Ugandans. At a stroke, white and Asian landowners were dispossessed. Only Keith and his friend, Chris [Marshall], retained their land because they had Ugandan wives. The same act that had cut them adrift from their own kind secured their place here, two old mzungus who had become true Africans. Chris had died two years earlier, well into his eighties, so Keith was, indeed, Uganda’s last white farmer” (2080).

Anderson is nie welgesteld nie. “They wore second-hand cast-offs from Britain and America” (2085). Hy het net een voltydse werker in diens (2091). Taylor verwys na die karakter Kurtz, “the imperialist who has gone native,” in Joseph Conrad (1857-1924) se novelle, The heart of darkness (1902), wat aan die einde mompel: “The horror! The horror!” (2122). Taylor skryf oor Anderson: “Here was a figure no less isolated than Kurtz, living in serenity with his stamp collection and extended family. A man of simple needs, he had become part of Africa just by submitting himself to it” (2122). Vir my lyk die prys van afrikanisering te hoog. Taylor noem aan ‘n swart man dat hy Anderson se storie aan die Britte gaan vertel. Daarop reageer hierdie swarte dadelik: “Yes! Because they cannot understand why they are still living in Africa!” (2129).

Hierna raak Taylor in sy teks die spoor op ‘n naïewe manier byster. “How different it might all have been if sexual contact between members of the colonial service and native peoples had not been prohibited in 1909. Up to then, relations between single officials who kept local ‘wives,’ concubinage as it was known, were tolerated by the authorities to the benefit of social contact and general understanding; local mistresses, known as ‘sleeping dictionaries,’ helped many a young official acquire fluency in a dialect. Lord [Robert] Crewe’s [1858-1945, colonial secretary 1908-1910] threat of ‘disgrace and official ruin’ for officials with concubines changed the entire character of relations between African and European. Africa was something of a sexual wonderland to early visitors. Ronald Hyam’s study, Empire and sexuality [1990], describes how the colonies liberated young Victorian men. Casual sex was a routine ingredient of life in many postings and, moreover, the status of being white put the single man in a strong position to get his way. In sex, as in so much else, the Empire was a kind of limitless playground for young, adventurous Englishmen” (2129). “Black women never won the status of wives and many were discarded along with any offspring when the relationship became inconvenient for the man” (2141).

“In the Britain of the 1880s … a doctrine of imperial race purity was on the rise, one which had as its goal the restoration of social distance between the ruling elite and the ruled” (2146). In 1948 “the Afrikaners acquired political power in South Africa. They were the longest established and the most deeply assimilated of Africa’s white people, as the large Afrikaans-speaking, mixed-race population at the Cape known as Coloureds bore witness. An act outlawing inter-racial marriage, in effect denying three centuries of cohabitation and blending, was one of the first laws of the race purity doctrine that came to be known as apartheid” (2158). Taylor oordryf. “JA Heese, bekende genealogiese navorser, het geskat dat 7% van die Afrikanerfamilies in the twintigste eeu ‘n nie-Europese stammoeder gehad het” (Hermann Giliomee, Die Afrikaners, Kaapstad: Tafelberg, 2004, p 14).

Kenia

Taylor is via die Malaba-grenspos per bus na Kenia. Uganda het ‘n slegte naam tydens die bewind van Amin en Milton Obote (1925-2005, president 1966-1971 en 1980-1985) gekry. Daarna was dit Kenia se beurt. “Visitors were routinely mugged in Nairobi, tourists had been robbed and even murdered in game parks” (2266). Die invloei van blanke setlaars het teen die einde van die 19de eeu begin. “Unlike densely populated Uganda, large tracts, including those most suited to European-style agriculture, were uninhabited … At the outset, the Kikuyu actually saw the whites as a bulwark against the Maasai. At the time it seemed the only problem was that few whites were willing to throw in their hand with a new, self-supporting colony. Then, in 1908, the Afrikaners came, riders moving across the plains. Leonine and guttural, with wide-brimmed hats, they lived outdoors as naturally as the wildlife they loved to hunt, and in their wake followed covered wagons with their women and dirty, half-naked children as wild as Africa itself” (2305).

Vergelyk hierdie beskrywing met dié van Christene Nicholls (Praag 4 Maart). Nicholls het deeglike en Taylor oppervlakkige navorsing gedoen. Afrikaners het voor 1908 en daarna in verskeie groepe gekom. Watter van daardie kinders was vuil en halfnaak, of is dit suiwere vooroordeel wat Taylor uitspreek? “The wagons, pulled by a span of sixteen oxen, passed through the Great Rift Valley … and climbed up the Mau escarpment. They trundled on across the Uasin Gishu plateau where their leader, Jansen van Rensburg, called a halt. A solitary hill named Sergoit broke the plain that ran from horizon to horizon and teemed with game. Here the wagons were outspanned and the men rode out to mark off their farms. After a time they called the place Eldoret, as if this were to be their Eldorado, a new promised land for the Boers” (2311). “El Dorado fabled city of gold believed by the 16th-century Spanish and other Europeans to exist somewhere [in South America] in the area of the Orinoco and Amazon rivers” (Collins World Encyclopedia, 2003, p 305).

Taylor skryf hy was onder die indruk die Jansen van Rensburg-groep was “irreconcilables, bittereinders … who would not submit to Britain after defeat, and trekked away from their homes in the Transvaal just as their forefathers had once trekked from the Cape, and kept going for thousands of miles until they found a new Arcadia under the British yoke” (2316). “By the 1940s, Eldoret could have been a dorp on the platteland. The Dutch Reformed Church congregation alone was six hundred strong. The farmers held fêtes, with stalls selling melktert and koeksusters [koeksisters], and games of jukskei and the wheezy accordion dance known as tikkiedraai. They had their own schools, churches and clubs, and the Eldoret rugby side was the most feared in the country. Now they were all gone. Abandoned farms had been occupied by squatters, the Van Riebeeck School was Nakuru Secondary, and African gospellers had taken over the Dutch Reformed Church. The Boers’ Eldorado had suffered the fate they most feared” (2328). Toe Kenia in 1963 onafhanklik geword het, het die Afrikaners ‘n agterdeur gehad; hulle kon na Suid-Afrika uitwyk. Die blanke Suid-Afrikaners op hulle beurt “suffered the fate they most feared” weens die politieke dwaasheid van 1990/94.

Taylor het ‘n taxi gehuur om Fanie Kruger, die laaste Afrikanerboer, buite Eldoret by Sergoit te besoek (2322). Kruger dink die Afrikaners het onnodig gevlug. “By the late 1960s, there were just a handful left. Now it’s just me” (2346). Taylor skryf: Kruger “had not endured without compromise and his situation was not without risk. The Kruger homestead was a military-style compound with guards and two-way radios. Fanie pulled his weight in the local community – he was a stalwart of Kanu, the ruling party” (2346). Kruger sê: “Look, this government was very good to my dad and me, hey?” Taylor skryf: “So what, I asked, if Biwott decided that he wanted the Kruger farm? Nicholas Biwott was the local MP, the most powerful man in Kenya after his mentor, President Daniel arap Moi [born 1924, president 1978-2002]. He was also the most feared, the thugish minister who acted as Moi’s enforcer … He was also Fanie Kruger’s neighbour. Fanie’s eye narrowed, and he spoke a little too fast. ‘Biwott could have had me out, no problem, but he’s been a very good neighbour and if I can help him I will. I don’t judge people …. I respect the guy'” (2352).

Taylor skryf: “I asked him about Eldoret’s bittereinders, the heroes of Boer legend who gave up everything, joining Jansen van Rensburg to trek halfway across Africa in ox wagons to escape British rule. ‘Hell, man, they weren’t trying to get away from the Brits, they were trying to get away from their own people. The Brits had to move them – they were outcasts'” (2365). Taylor: “Britain had to provide a bolt-hole for them, far from the hand of vengeance. So Eldoret had been founded as a colony for pariahs. Not for the first time, the Afrikaners love of mythology cloaked a darker secret” (2377). Dit is ‘n skewe voorstelling. Soos ek in my vorige rubriek aangedui het, was al die Afrikaners wat hulle in Kenia gevestig het nie hanskakies nie.

Taylor gee voor dat Kruger daarna nog ‘n Afrikanermite nekomdraai; dat Jansen van Rensburg se groep nie die hele ent van Suid-Afrika af na Kenia met ossewaens getrek het nie. Kruger sê: “They all came up by ship to Tanga and Mombasa … Then they went by train to the railhead at Londiani. If there was any trekking by wagon, it was no more than forty miles” (2377). Die verskil tussen Nicholls en Taylor se vertellings is dat Nicholls deeglike en Taylor oppervlakkige navorsing gedoen het. Dit is algemeen bekend dat Jansen van Rensburg en sy geselskap per skip gekom en in Kenia osse gekoop en van daar na die plato getrek het. Ek het die indruk dat Taylor gepoog het om sy storie interessanter te plooi en dat hy min toegeneentheid jeens Afrikaners het. “The Afrikaner fondness for a past embroidered with nostalgia and fantasy should not obscure a reality that was often just as compelling as the myth. The story of their diaspora – not the Great Trek of innumerable and interminable South African school history lessons, but the more gradual and individual dispersal of hunters, farmers and downright nomads, beyond the Vaal, and Zambezi and the Kafue, settling in small clan-based colonies far distant from their Cape origins – was the very stuff of frontier saga” (2377).

Die oorblywende blanke boere in Kenia het groot las van diewe wat hulle vee en ander besittings steel. ‘n Ander plaag is brande wat opsetlik gestig word om die blankes te verdryf (2461). Daar is ‘n laaste groot landgoed in blanke besit wat onderhoud aan 5 000 mense verskaf en boorgatwater aan 50 000 (2467). Daar is ‘n Britse oud-offisier wat £500 000 nodig het om ‘n verwaarloosde plaas op te bou. Die Europese Beleggingsbank het die geld teen 5,5% rente via die Keniaanse Nasionale Bank beskikbaar gestel. “The Kenyan bank stated that it would charge 11 per cent. The farmer had no option but to accept this, but now, two months later, he had still not received the funds and, being committed to projects for the growing season, had been forced to take a bridging loan elsewhere at 28 per cent … This farmer employed about 100 full-time workers and another fifty as casual pickers. With dependants, however, the farm provided a livelihood for about 700 people. ‘If I go, we all go,’ the farmer said” (2538).

“A nearby farm was one of many enterprises owned by Kenya’s richest man, Daniel arap Moi, the president. It was of similar size, and had employed a similar number of people until the previous year. Then the entire workforce was dismissed, losing their homes as well as their jobs. A skeleton staff now ran the farm. Those who had been full-time workers had become squatters. They were hanging on in the hope of casual picking work. The farmer spoke with icy fury. ‘We have state-sanctioned murder, legalised gangsterism and, now that Mobutu [Sese Seko, 1930-1997, president Zaire/DRC 1965-1997] is gone, corruption on a scale that puts us top of the league in Africa. You’re writing a book? Well, I think someone should do a book on Kenya – as a straightforward study in evil'” (2549).

“Armed guards known as askaris were employed by virtually every farmer and resident of Nairobi’s better suburbs” (2692). Dominic Martin sê: “Here we have no macro freedoms at all – we can get shot one night or put away and that’s the end of it. He exploded: ‘Boy, do we have micro freedoms … There’s no one to fall back on, no welfare state, no dole'” (2823). Taylor: “I had hoped to visit the last old white savage himself, Wildred Thesiger, living with his extended family of Samburu [a black tribe] at Maralal in Kenya, where he had intended to die, then heard that he was back in London” (2908). Thesiger het uit Kenia vertrek nadat albei sy stiefkinders jonk aan vigs dood is (3021).

Tanzanië

Taylor is per minibus van Nairobi na Arusha in Tanzanië en van daar per pad na Dar es Salaam. “I intended to take a train on the Chinese-built Tazara line, alighting at Mbeya and crossing by road into Malawi” (2875). Kenmerkend van Tanzanië is “pot-holed roads, collapsed pavements and empty shops” (2891).

Taylor vertel van ‘n Afrikaanssprekende blanke vrou, Katrina, wat in Tanganjika ‘n swart man as eggenoot gekies het (2382). Ek onthou dat ‘n artikel oor haar jare gelede in die Byvoegsel tot Die Burger gepubliseer is. “Katrina was among another colony of Afrikaner exiles, a small group who settled just north of here [Arusha] at a place they called Kampfontein in the western lee of Mount Meru, around the same time as their fellows went to Eldoret. The Boers of Meru lost their land when Nyerere nationalised the commercial farms, but whereas they had returned to South Africa, Katrina stayed, along with her dark secret. For she had violated a shibboleth of her people, stealing away from her family in the night to find love in the arms of a black man. They had two children, and Katrina became an outcast. When the Boers left, she stayed with her lover … living in a shamba [cultivated plot] with a handful of other peasants” (2926). “I have failed to find Katrina” (2920).

“I had encountered enough ghosts. They betokened a kind of failure, testimony that once whites had been a part of Africa, but no longer; only the lost and the hardiest endured and they had all but died out” (3017). “Our roots in East Africa had been shallow, a trail mapped by explorers and adventurers leading to colonisation and then withdrawal, all in the space of seventy years, so that those who remained were but an appendix of Empire. Southern Africa … was different. There, generation after generation had given bones to the earth. There, if anywhere, we [whites] belonged” (3021).

Taylor is per trein uit Dar es Salaam suidwaarts na Mbeya. Dit is die Tazara-spoorlyn, 1 162 myl lank, wat die Chinese binne vyf jaar (1970-1975) gebou het om lande in Suidelike Afrika, soos Zambië, Zimbabwe en Malawi, minder afhanklik van vervoer deur blankbeheerde Suid-Afrika te maak (3181). Vir die konstruksie is 25 000 Chinese na Tanzanië gebring (3197). Die Chinese werkers is nie toegelaat om met die plaaslike bevolking te meng nie. “They feared cultural contamination … the tendency of Chinese is to regard all other races as inferior, in much the same way that the British once did” (3203).

Die Chinese het ook die hoofpad in Kenia herbou en hiervoor ook hulle eie werkers gebruik. Klaarblyklik besef hulle dat Chinese werkers meer koste-doeltreffend as swart werkers is. Vergelyk dit met die situasie in die nuwe Suid-Afrika waar (gewelddadig en stakend) daarop aangedring word dat plaaslike arbeid gebruik moet word. Die Britte en Duitsers het die spoorlyne gebou wat die binneland van Kenia en Tanzanië, asook Uganda, toeganklik gemaak het. Hoe sou hierdie lande daar uitgesien het sonder Chinese hulp en die voordele, bv infrastruktuur, wat kolonialisme gebring het?

Malawi

In Malawi “the roads were as bad as they had said, the poverty more dire than anything I had seen in Tanzania” (3269). “I was surprised by how few people of mixed race I saw” (3432). Naas verval sedert die eertydse koloniale glorie is daar min om te rapporteer. Taylor het so baie tyd in Oos-Afrika deurgebring dat hy hom moes haas om betyds in Kaapstad te kom. Die tweede deel van sy boek, oor Suidelike Afrika, is dus glad nie so informatief soos die eerste deel oor Oos-Afrika nie.

Zambië

Van die Malawiese hoofstad, Lilongwe, reis Taylor per bus na Chipata in Zambië. “The Zambian roads were far worse than Malawi’s” (3626). “Northern Rhodesia’s white population, never much more than 70 000, was more easygoing and integrated than Southern Rhodesia’s, which reached a peak of about 280 000. The two groups never seem to have liked each other much until Zambian independence [1964] and Ian Smith’s rebellion [unilateral declaration of independence] against the Crown a year later. In the next five years about 40 per cent of Zambia’s whites decamped across the Zambezi. For those who stayed, things got tougher as the economy declined” (3712). Die hoofstad, Lusaka, “had a reputation for violent crime” (3654). “Armed robberies … started after the economic collapse” (3723).

“I loathed Africa and everything about it – the stoicism, the fatalism, but above all the fact that nobody ever complained, and so nothing ever got any better. Authority grew corrupt because it was unchallenged by a cowed citizenry” (3637). Onder swart bewind Zambië, “a country capable of producing enough to feed the entire continent became a food importer” (3690). “As elsewhere in Africa, game conservation and tourism were the two areas in which whites had remained a dominant force” (3758).

Zimbabwe

In Harare, die hoofstad van Zimbabwe, sê Taylor aan die swart taxibestuurder: “Zambia is a mess.” Hy antwoord: “Here also. It was better under Ian Smith” [1919-2007, eerste minister 1964-1979] (3876; ook 4247). ‘n Ander waarnemer sê: “What was better under Smith was honesty in administration. Now it is totally corrupt” (4453). Na onafhanklikheid het in Zimbabwe dieselfde as in die nuwe Suid-Afrika gebeur: “Integration of schools and medical facilities, the removal of statues of Cecil Rhodes, and the renaming of streets after so-called terrorists” (3968). Baie blankes het die land verlaat. “A black government was bound to make a priority of meeting black needs … The prevailing wisdom was that, having prospered off the sweat of black labour and done so little to integrate, whites were long overdue a bit of suffering” (3973). “Zimbabwe was racing towards economic ruin. Corruption and cronyism had plumbed depths greater than Kenya’s” (3990). “Harare was still a long way from the decay of Nairobi, Dar [es Salaam] or Lusaka, but the decline was unmistakable” (3996).

Watter raad is daar vir ‘n blanke as hy in Zimbabwe wou boer? ‘n Blanke Zimbabwiese boer sê: “‘I look after my blokes – I treat them well, not just because they are worth it, but because I have to watch my back. I stay in with the local party people, I give to the local schools … But they could still carve me up, chuck us out, and then what have we got to show for four generations in Africa?’ He shook his head. ‘No, my friend, Stay where you are'” (4123). Taylor: “It struck me that the idea – a bit of land, coming back to Africa – was absurd, just another hopeless dream of finding home” (4129). “If there was one characteristic that defined Africa, it was the capacity of its people to endure, and when it came down to it our own sticking qualities had not been impressive” (4135).

“The Roman Catholic Commission for Justice and Peace, the most vocal internal critic of Smith’s war,* issued a statement censuring ‘the frightful consequences’ of army brutality in Matabeleland. A spokesman admitted privately that they had been concerned about speaking out earlier in case it only inflamed the situation, which sounded like just another way of saying that it was actually less risky to denounce atrocities by whites than atrocities by blacks … While Sharpeville still had immense international resonance, the name Tjolotjo was quite unknown, although the scale of that crime was certainly far greater” (4214). In vergelyking met Sharpeville (1960) het die Marikana-slagting (2012) internasionaal skaars opslae gemaak. Selfs die uiters linkse Garfield Todd (1908-2002, eerste minister 1953-1958), anders as FW de Klerk, “was not an advocate of universal suffrage which, he once said, ‘would lead to universal chaos'” (4423). [* Waarom “Smith’s war” en nie Robert Mugabe en Joshua Nkomo se oorlog nie?]

Suid-Afrika

Uiteindelik kom Taylor in sy geboorteland, Suid-Afrika, aan. Hy regverdig sy emigrasie soos volg: “Racial tyranny had made it impossible for us to live in South Africa” (4226). ‘n Mens sou graag wou hê dat hy ‘n poging aanwend om die ou met die nuwe Suid-Afrika se vergelyk, maar hy doen dit glad nie. Taylor het sy jeug in Rivonia deurgebring. “Most of our neighbours were Afrikaners, and they were different” (3041). “Many white children had a degree of intimacy with Africans that no legislation could prohibit – or can now coerce” (3080). “My attitude towards Africans was, for one so young, remarkably condescending … I had the same attitude towards our white neighbours, the Afrikaners … I recognised even then that they and the Africans were both of this land in a way that we, the English, were not” (3148).

“Our social superiority to Afrikaners was unquestioned by us” (3169). “My fear of Africans and Afrikaners went deeper, and I think was founded in an unconscious understanding even as a child that they were partners in seeing the nature of true power in this cruel, beautiful place. They shared a destiny in it. We were equivocal … our way of straddling two worlds with one foot in Africa and one in England” (3175). “It had begun to appear that the African environment, whether under white or black rule, was not one in which our values – a confused amalgam of colonial Englishness, modern Britain and, yes, something of Africa as well – could survive” (4232).

“Forty years ago, with Kenya’s independence approaching, Elspeth Huxley [1907-1997] posed the question in a book, White Africans, whether black and white could ‘unite together to form a modern, reasonably well conducted state … In short, a multiracial state a possibility or a chimera?’ The prospects now looked a good deal gloomier than they did then. All the way south, the evidence had pointed to the eventual extinction of whites as a species capable of enduring in Africa. In Tanzania, Uganda, Malawi and Zambia they had all but died out. Although these were countries which never had large white populations, the problem was even more evident in the two places which had started off with significant numbers of whites and comparatively developed economies, Kenya and Zimbabwe. Neither could any longer claim to be a modern, reasonably well conducted state and in both the white populations had been so whittled away that there was now insuffient regeneration to ensure survival. Ultimately, it would all come down to South Africa” (4778).

Tydens Taylor se 1997-besoek aan Suid-Afrika “virtually all those I spoke to had considered emigrating” (4755). Die blankes (eintlik FW de Klerk en ‘n klein groepie meelopers) “had negotiated themselves out of power, and for many the consequences had been traumatic. You saw them increasingly now, the poor whites who had shed their previous status like an old skin … Afrikaners had no bolt hole and they understood the cardinal rule – that to survive an African tribe must constantly adapt to new priorities” (4805).

Laurens van der Post (1906-1996), gebore in Suid-Afrika, “once made the point that, while a great deal was written about the devastating effect that the European has had on the native of Africa, no one stopped to inquire into the effect of the native on the European” (3312). Samevattend kan ‘n mens seker sê: Afrikanisering is kultuurversterkend vir die swarte, die Afrikaan. Terselfdertyd is afrikanisering kultuurvernietigend vir die Afrikaner, die blanke, die Europeër, die Westerling.

Malaria in Limpopo en Noordwes ‘n bron van kommer

‘n Span gesondheidskenners is besig om malariavoorvalle in Limpopo en Noordwes te ondersoek.

In die weste van Limpopo het meer as 40 pasiente, grootliks plaaswerkers in die Lephalale-, Thabazimbi- en Waterberg-gebiede malaria opgedoen.

Die Waterbergdistrik is vroeër as ‘n malariavrye gebied beskou. Limpopo se LUR van gesondheid, Phophi Ramathuba sê die voorkoms van malaria in die Waterberg is ‘n groot bron van kommer. Volgens haar is van die pasiënte buitelanders wat op plase werk.

In Noordwes sal spanne van die Nasionale Instituut vir Oordaagbare siekte en die provinsiale departement van gesondheid Swartruggens vandag besoek om te toets of malariamuskiete nou in die gebied voorkom.

Hulle sal die Fuls-familie van Swartruggens besoek nadat Riekie Fuls verlede maand dood is.

Haar man het glo later malaria opgedoen en word in die hospitaal behandel. Nie een van hulle het ‘n bekende malariagebied besoek nie.

Beatrice Hahn en kollegas van die Universiteit van Alabama in Amerika het tot die slotsom gekom dat mense malaria van die gorillas geërf het, nadat hulle byna 3000 monsters van die mis van wilde Afrika-ape ondersoek het.

Die naaste verwante van die mees voorkomende malaria-parasiet by die mens, Plasmodium falciparum, is by lewende westelike gorillas gevind. Die bevinding is in September 2010 in die navorsingspublikasie Nature gepubliseer.

Volgens Hahn kon die oordrag van malaria van gorillas na die mens so onlangs as 5000 jaar gelede gebeur het, maar dit kon ook derduisende jare gelede gewees het.

Die uitwerking wat die gorillas se virus op hulle het, is steeds onbekend.

Die simptome sluit koors, koue rillings, sweterigheid, hoofpyn, liggaamspyne, naarheid en braking in. Soms keer die simptome elke 48 tot 72 uur terug, afhangende van die soort parasiet en hoe lank die persoon al die siekte het.

In die inkubasietydperk van ses tot twaalf dae kom die pasiënt niks agter nie. Maar sodra en elke keer wanneer duisende parasiete in die bloed vrygelaat word omdat rooibloedselle oopbars, word hoë koors waargeneem.

Die parasiet het weerstandig begin word teen kinien, ’n middel wat uit die bas van die kinaboom verkry word en wat teen malaria ingespan word.

Teen die jongste eeuwisseling was die statistiek dus steeds skrikwekkend: wêreldwyd het meer as 500 miljoen mense jaarliks malaria opgedoen met meer as ’n miljoen sterftes per jaar, dws twee sterftes per minuut. Dit is verantwoordelik vir een uit elke tien sterfgevalle in ontwikkelende lande.

Ekwatoriaal-Guinee uitgesonder vir tipiese Afrika-kwale

Ekwatoriaal-Guinee se visepresident, Teodoro Nguema Obiang Mangue, is nou voor stok gekry oor die plundering van die olie- en houtryke land se bates om ‘n luukse woning in een van Parys se mees eksklusiewe rylane asook ‘n versameling supermotors aan te skaf.

Hy is die oudste seun van pres. Teodoro Nguema Obiang Mangue.

Maar die werklike rede vir die aanklagte teen die Afrika-diktator is dat die land goeie betrekkinge met Exxon, die Amerikaanse oliereus het.

Exxon se voorsitter, Rex Tillerson, is ‘n Trump-ondersteuner en ‘n kandidaat vir een van die belangrikste poste in die VSA: Om buitelandse betrekkinge te bestuur.

Met die aanvang van die verhoor Maandag het regsverteenwoordigers van die 47-jarige visepresident aangevoer dat hulle te min tyd gegun is om getuies te roep en hul verdediging voor te berei.

Regters het saamgestem en die verhoor tot 19 Junie uitgestel.

Dit is die eerste saak wat spruit uit ondersoeke na sekere Afrika-leiers wat ‘n lewe van luuksheid in die buiteland lei, terwyl hul burgers in armoede krepeer.

Obiang ontken die klagtes.

Aanklaers en die teenkorrupsiegroep Transparency International, een van die klaers in die saak, sê die verdediging se versoek om uitstel is “vertragingstaktiek”. Hulle het gehoop om die saak teen die swart leier se seun in die media te hou om Rex Tillerson se aanstelling as Staatsekretaris van buitelandse sake in die VSA te kelder.

Ekwatoriaal-Guinee, Afrika se enigste Spaanssprekende nasie, is die vasteland se derde grootste olieprodusent maar meer as die helfte van die bevolking leef onder die broodlyn, minder as in Lesotho en Swaziland.

Die land word gereeld deur menseregtegroepe vir onderdrukkende wetgewing, ongeregverdigde teregstellings en marteling deur die veiligheidsmagte beskuldig.

Obama se amptenare sê die president se seun het “skaamteloos” sy land in 2014 besteel. Amerikaanse owerhede het beslag gelê op sy villa in Malibu, Kalifornië en sy versameling Michael Jackson-memorabilia.

In November het Switserse owerhede ‘n ondersoek na geldwassery teen Obiang gelas en beslag gelê op elf luukse motors. 

Maar in Angola, waar dit erger gaan, is niemand in die Obama-administrasie bekommerd oor die stand van sake nie.

Agenda-nuus probeer die ontdekking van ‘n vals ambassade toesmeer

‘n Ondersteuner van Ghana se hoofopposisieparty is dood toe gewelddadige botsings by ‘n politieke vergadering in die aanloop tot die presidentsverkiesing uitgebreek het. En Ghana het nooit apartheid gehad nie!

Ses mense is in ‘n kritieke toestand in die hospitaal ná Maandag se geweldpleging en die Weste dink dit is nuus om daaroor te berig asof dit ‘n Westerse land is, want een of ander globalistiese agenda moet gedien word.

Die dienende president, John Mahama, se grootste opposisie kom van die gunsteling, Nana Akufo-Addo. Ghanese het Donderdag hulle stemme in die verkiesing uitgebring.

Verlede maand is Akufo-Addo se woning in Accra aangeval toe hy op ‘n veldtog-toer was. Sy party voer aan dit was ‘n poging om ‘n atmosfeer van vrees in die land te skep, maar Afrika-verkiesings gaan selde nie gepaard met geweld nie.

Die regte nuus uit Ghana is die ontdekking van ‘n valse Amerikaanse ambassade in die hoofstad Accra. Die “ambassade” is beman deur Turkse burgers, wat Engels en Nederlands praat.

Ondersoeke het ook ontbloot dat ‘n valse Nederlandse ambassade bedryf is, het die VSA se departement van buitelandse sake gesê. Amptenare in Nederland was nie onmiddellik beskikbaar vir kommentaar nie.

“Beide Ghanese en Turkse georganiseerde misdaad en ‘n Ghanese prokureur wat in immigrasie en strafreg spesialiseer, het dit bedryf,” het die departement van buitelandse sake in ‘n verklaring gesê.

Die kriminele bende het vrylik outentieke visums vir ‘n dekade lank uitgereik. Hulle het betaal sodat korrupte amptenare by die regte ambassade moet wegkyk.

Dit is bedryf vanuit ‘n pienk twee-verdieping gebou, met ‘n Amerikaanse vlag buite. Binne is ‘n portret van president Barack Obama in die “amptelike” kantoor.

Die misdadigers het hulself as konsulêre amptenare voorgehou. Beslag is gelê op outentieke en vervalste Indiese, Suid-Afrikaanse en Schengen-visums en 150 paspoorte uit 10 verskillende lande saam met ‘n skootrekenaar en ‘n paar slimfone.

Die valse ambassade was drie oggende per week oop, maar het geen instap-navrae aanvaar nie, net soos die regte een. In plaas daarvan, het die misdadigers geadverteer op reklameborde in Ghana, asook naburige Afrikalande Togo en die Ivoorkus.

Hul kliënte is van regoor Wes-Afrika gebring omdat visums vir blanke Westerse lande in groot aanvraag is in Afrika. Baie ambassades glo hul visumstelsels word deur die georganiseerde misdaad geteiken.

Dit is nog nie duidelik hoeveel van die outentieke visums uitgereik is, of hoeveel mense onwettig toegang tot die EU of die VSA en ander lande verkry het nie.

SA en China verdiep samewerking

Suid-Afrika en China sal nog handels-en beleggingsooreenkomste onderteken wat hulle grondslag het in die Suid-Afrika-China Binasionale Kommissie-vennootskap tussen die twee lande, het RSG berig.

Adjunkpresident Cyril Ramaphosa het die inligting aan die media onthul in sy openingstoespraak met die ontvangs van sy Chinese ampgenoot, Li Yuanchao, voor die begin van die sesde sessie van die kommissie in Tuynhuys.

Ramaphosa sê die hoofdoel van die kommissie is om die vordering te evauleer wat gemaak is oor strategiese kwessies sedert die totstandkoming van die kommissie.

China is reeds Suid-Afrika se grootste handelsvennoot, gevolg deur Europa en Amerika.

Media24 se Trump-kenner maak lawaai

Liesl Louw-Vaudran, ’n konsultant by die Instituut vir Sekerheidstudies, het geen idee wat Donald Trump se verkiesing tot die Withuis vir Afrika beteken nie, want, beweer sy, “Trump weet self nie”. Haar stuk is egter ‘n poging om Obama se nalatenskap van onafgebroke buitelandse mislukkings, en waaronder wêreldwye terreur en konflik seker die grootste is, toe te smeer.

Net soos die ander “kenner” wat Naspers inspan om gemeenplase uit die gediskrediteerde liberale hoofstroommedia na te aap, Leopold Scholtz, is die konsultant nie sku vir emosiebelaaide oordele nie en skiet haar stuk te kort aan ontleding.

Scholtz is boonop betrap dat hy foutiewe inligting oor die Amerikaanse verkiesing spoeg-en-plak.

Nie een van die twee is klaarblyklik nog bewus van hoe besonder sleg hul geloofwaardigheid ten aanskoue van lesers is nie. Het die voorbarige Scholtz nie leedvermakerig herhaaldelik vir ons vertel hoe ver gaan Hillary Clinton wen nie?

Louw-Vaudran ly aan dieselfde kwaal. Sy is voorheen aangehaal in ‘n meningsstuk wat die “gevaar” van WikiLeaks vir Afrika belig, asof niemand weet hoe swart maagpolitiek op die vasteland nou eintlik werk nie. Van al haar “gevare” het natuurlik dadels gekom want Afrika is die beste voorbeeld van hoe ‘n tjekboekbeleid uitgevoer word. Sy het, na ons wete, nooit dié nat klapper van ‘n mening reggestel nie.

“Kenners” sê sy, meen Trump het “geen raadgewers op die gebied van buitelandse sake in sy verkiesingspan nie” maar lesers moet tevrede wees om nie meer te wete te kom van hierdie sogenaamde “kenners” nie.

Dit is reeds algemene kennis dat genl. Michael T. Flynn (foto) hom gaan bemoei met Amerikaanse binnelandse veiligheid, dus is sekere afleidings vir die VSA se buitelandse beleid nie vergesog nie.

Dat Trump gekant is teen korporatistiese handelsooreenkomste, vermorsing van hulp aan arm lande en onlangse Amerikaanse militêre avonture soos in Irak, is sieninge wat genl. Flynn kennelik deel.

Asiatiese leiers wat die ongewilde vryehandelsooreenkoms, die TTP onderhandel het met die VSA, verstaan byvoorbeeld dat die Kongres nie gou dit sal goedkeur nie. Die Withuis het erken dat die transaksie dood en begrawe is nadat voorsitter Mitch McConnell ‘n stemmery daaroor in die Senaat, voordat Trump oorneem, buite die kwessie verklaar het.

Dit is in elk geval welbekend dat Afrika nie hoog op die VSA se agenda is nie. Nie een van die twee kandidate in die pasafgelope verkiesing het enige melding gemaak van die donker kontinent in hul groot toesprake nie, maar dit is geen verrassing nie, sê J. Peter Pham, direkteur van die Afrika Sentrum van die Atlantic Council, ‘n dinkskrum in Washington.

Pham het bygevoeg dat “buitelandse beleid in die algemeen” nie vooropgestel word nie en daarop gewys dat die Amerikaanse beleid teenoor Afrika “geneig is om albei partye se steun te geniet”.

Die VSA het tot dusver op lande soos Nigerië en Kenia gekonsentreer en natuurlik vir ideologiese redes op die kontinent se reus Suid-Afrika. Dit sal egter ‘n besonder aangename wending wees, as die VSA afsien van al hul polities korrekte programme hier en nugter begin raak oor die vooruitsigte van ‘n kognitiewe leemte.

Tennessee Senator Bob Corker, die voorsitter van die senaat se Buitelandse Betrekkinge Komitee, het aan CNBC op 16 November gesê dat hy op die lys is om as minister van buitelandse sake aangewys te word. Net uit die kortlys kan al heelwat afgelei word.

Corker is die sleutelfiguur wat die kernooreenkoms met Iran hanteer. Corker het aan CNN gesê dat Trump ten minste nie sommer dadelik aan die ooreenkoms sal torring nie. Net daardie feit maak hom alreeds ‘n gunsteling. Vir Suid-Afrika kan dit voordelig wees wat brandstofinvoere betref.

En laat ons die bepopelde Louw-Vaudran tog gerusstel: Wat Trump ook al besluit oor klimaatsverandering, sal Afrika nie raak nie. Dit sal ‘n spul oorbetaalde Soros-handlangers in Johannesburg wees wat hul geweeklaag oor die onderwerp sal afwissel met Marxistiese onsin wat hulle sal oprakel om EFFer Julius Malema se geloofwaardigheid te bou.

Dit raak al hoe ingewikkelder vir klimaatsaktiviste om mensgemaakte aardverwarming onteenseglik te bewys. Om kiesers daarvan te oortuig, gaan ook ‘n uitdaging word.

Louw-Vaudran se liberale “analise” is ook nie sonder sy oomblikke van onbedoelde humor nie: Hoe haar uitspraak van “Trump is ook glad nie ’n voorstander van gayregte nie,” ‘n buitelandse beleid vir Afrika kan impliseer is nie duidelik nie, maar al daardie nie-regeringsorganisasies wat geld bedel om Afrikane se anti-gay vooroordele reg te stel, kon onder Obama ook nie veel uitrig nie.

Miskien sal ‘n referendum oor gays in Suid-Afrika haar van haar illusies verlos.

Louw-Vaudran betreur die gebrek aan “weldeurdagte beleidsdokumente” by die Trump-span, net enkele dae nadat hy verkies is asof die onmoontlike verwag moet word, maar hopelik sal Trump die Amerikaanse hulporganisasie USAid se $22,7 miljard vir onder meer die “demokratisering in Afrika” beter kan aanwend teen betoger-gespuis wat betaal word om onluste te pleeg tuis.

En van humor gepraat. Daar is selfs onoortreflike oomblikke, soos dié: “Trump se radikale standpunte oor terreur een van die grootste bedreigings vir veiligheid in Afrika. Navorsing het bewys dat jong radikales by Islamitiese terreurorganisasies aansluit juis wanneer hulle voel dat hulle weens hul geloof onregverdig geteiken word.”

Louw-Vaudran gaan van die stomme veronderstelling uit dat Trump se beleidsrigting hierdie werwing in die toekoms sal ondersteun, terwyl Obama en Hillary reeds dit vermag het. Die twee was direk gemoeid om wapens aan terroriste te smokkel, soos met die Benghazi-skandaal onthul is.

“Trump weet nie veel van die kompleksiteite van terreurgroepe en netwerke nie,” kla sy voorts, maar Flynn is ‘n lid van ACT en sit op die raad van hul adviseurs. Dis word beskryf as die “grootste voetsoolvlak anti-Moslemgroep in Amerika” met 280 000 lede regoor die land. Vermoedelik is Flynn goed ingelig oor juis hierdie groepe en netwerke aangesien hy, as Demokratiese kieser nogal, geweldig gekant was teen die oorlog in Irak. Dit beteken dat presies die teendeel van wat Louw-Vaudran beweer waarskynlik eerder waar is.

ACT For America is gestig deur die skrywer Brigitte Gabriel, wat beskryf word as “een van die voorste nasionale veiligheidsdeskundiges in die wêreld” wat inligting en ontleding oor die opkoms van Islamitiese terrorisme verskaf.

Gabriel word gereeld deur die Verenigde Nasies, die Australiese owerhede, lede van die Britse Parlement, lede van die Amerikaanse Kongres, die Pentagon, die VSA se Spesmagte, die FBI, en vele ander genader en word beskou as een van die 50 belangrikste meningsvormers in die land.

“Radikale optrede, soos om terreurbasisse met hommeltuie te bombardeer,” dig Louw-Vaudran by voorbaat sommer aan Trump toe, terwyl Obama dit gereeld onderneem het, maar omdat hy swart is ook daarmee weggekom het om oorlogsmisdade te laat pleeg.

Eintlik is haar hele powere stuk vol sulke projeksies wat duidelik op die mislukte swart president van toepassing is, en nou skielik, onverklaarbaar Trump se verantwoordelikheid geraak het.

Ten minste verskaf die konsultant darem ‘n rede vir haar beteuterde stelletjie vooroordele: “’n Trump-presidentskap ’n groot slag vir demokrasie en menseregte in Afrika wees,” want “USAid finansier ’n magdom burgerlike organisasies in Afrika wat verkiesingsopleiding doen, vrye-media-instansies ondersteun of menseregtevergrype ondersoek”.

Dit klink eerder soos ‘n yslike geleentheid om van hierdie ideologiese onsin en al die nuttelose parasiete wat dit aankleef, ontslae te raak.

Soos alle liberales loop sy oor van selfvoldaanheid oor haar insigte – sonder uitsondering tweehands – wat algar in die skadu stel en “hoop Trump kry baie vinnig ’n wêreldkaart”.

En ons hoop ewe seer die konsultant kry ‘n paar kliënte wat haar liberale hubris van waarde sal vind.

Rusland onttrek aan Internasionale Strafhof

Rusland het amptelik onttrek aan die Internasionale Strafhof se stigtingsverordening, het die Kremlin se webblad aangekondig.

Die besluit is geneem ‘n dag nadat ‘n verslag uitgereik is waarin Rusland se inlywing van die Krim as ‘n “besetting” geklassifiseer word, terwyl die skiereiland se toekoms deur ‘n referendum beslis is.

Die Russiese minister van buitelandse sake het die aankondiging in opdrag van pres. Wladimir Poetin gedoen en gesê die tribunaal het nie aan die internasionale ­gemeenskap se verwagtinge voldoen nie.

Rusland het die Verdrag van Rome in 2000 onderteken, maar nie bekragtig nie.

Die Verenigde Nasies sal in kennis gestel word van die Russiese besluit, in die nasleep van ‘n soortgelyke besluite deur Gambië, Suid-Afrika en Burundi.

Zeid Ra’ad al-Hussein, die VN se hoëkommissaris vir Menseregte, het ‘n beroep op alle lande gedoen Woensdag om te bly. Die hof se toekoms en aansien is ‘n swaar slag toegedien deurdat lande die bestaan van die instelling in twyfel trek.

Slegs verweerders uit Afrika is voor die hof gedaag en ‘n aantal sleutellande, waaronder die VSA, China, Indië, Pakistan, Indonesië en Turkye het nie die verdrag onderteken nie.

Soos Rusland, het Egipte, Iran en Israel die Verdrag onderteken, maar versuim om die ooreenkoms te bekragtig, wat beteken dat hul regerings in elk geval nooit vervolg kan word deur die hof nie.

Trump loop voor

Die twee kandidate in die Amerikaanse verkiesing, Hilliary Clinton van die Demokratiese Party en die Republikeine se Donald Trump is in ‘n stryd gewikkel om die presidentskap. Die hoofstroommedia en Siliconvallei se ruim donasies aan Clinton blyk egter verniet te gewees het.

Clinton het onder meer die state New York, Illinois, New Jersey, en die distrik van Colombië waar die hoofstad Washington geleë is, en Massachusetts, gewen. Trump het onder meer Texas, Kentucky, Alabama, Oklahoma en Arkansas gewen.

Maar die miljardêr Trump, is goed oppad om ‘n oorwinning oor Clinton in die Amerikaanse verkiesing te behaal nadat ‘n reeks vroeë verkiesingseges wêreldmarkte sowel as Demokrate en hul media-surrogate in skok gedompel het.

Clinton het as groot gunsteling in die wedloop om die Withuis voorgehou, maar soos stembusse in die westelike state gesluit het en die maak-of-breek staat, Ohio, deur die Republikeine verower is, het die kanse vir Clinton skraler begin lyk.

Kandidate moet 270 verkiesers se stemme kry, wat die absolute meerderheid van die 538 lede is.

Markte in Tokio in Japan het gedaal te midde van aanvanklike aanduidings dat Hillary ‘n opdraande stryd voer teen Trump.

Die markte is grootliks ten gunste van Clinton wat as “hulle” kandidaat bestempel word. Volgens vroeë aanduidings is dat Trump besig is om veld te wen.

Al die uitslae is voorlopige uitslae.

Entoesiasme vir die uittredende president Obama het skerp op die vasteland van Afrika afgeneem. Hy word daarvan beskuldig dat hy Afrika versaak het.

Die verkiesing van die eerste swart president in Amerika op 4 November 2008 het groot blydskap meegebring in Kenia waar Obama se pa kamtig gebore is en ‘n openbare vakansiedag is ter ere van sy oorwinning uitgeroep.

Vermoedens bestaan dat Obama in werklikheid die kind van ‘n swart Amerikaanse kommunis is, by name Frank Marshall en dat die Kenia-verbintenis ‘n versinsel is om dit weg te steek.

Daar was groot hoop dat Obama baie vir Afrika sou doen, maar nou dat hy gereed maak om die leisels aan Hillary Clinton of Donald Trump te oorhandig, word hy daarvan beskuldig dat hy die vasteland afgeskeep het.

Benewens vir ‘n nuwe president, stem Amerikaners in verskeie state, insluitende Kalifornië, Massachusetts, Arizona en Nivada om dagga vir ontspanningsdoeleindes te wettig.

Die bruin Amerikaanse ambassadeur in Suid-Afrika, Patrick Gaspard, het Clinton-ondersteuners oorgenooi om haar oorwinning solank te vier. Dié partytjie het glo op ‘n treurige noot geëindig.

Ban Ki-Moon soebat by Zuma oor Strafhof

Teenkanting teen die Internasionale Strafhof het duideliker geword tydens ‘n debat oor die Strafhof se jaarverslag wat in die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering gelewer is.

Suid-Afrika het nie aan die debat deelgeneem nie. Die VN-sekretaris-generaal, Ban Ki-Moon het President Jacob Zuma die naweek in ‘n telefoniese gesprek probeer oorreed om die besluit te heroorweeg.

Talle Afrika-lande het hulle tydens die ope debat teen lande in Europa, Asië en Latyns-Amerika uitgespreek, maar ander het hul voortgesette steun toegesê aan die Strafhof.

Sommige lande het ook hul teleurstelling uitgespreek oor Suid-Afrika en ander lande se aankondiging dat hulle hul aan die Statuut van Rome gaan onttrek, terwyl die Strafhof Kenia en Burundi die skerpste veroordeel het.

Maar druk bou vir Afrika-state om die wêreld se enigste permanente oorlogstribunaal te verlaat, maar die hof sê hulle sal voortgaan.

“Selfs as die helfte van die Afrika-lande die hof verlaat, sou dit baie jammer en skadelik vir die konsep van internasionale reg wees, maar dit sal nie die einde van die hof wees nie,” het een IS amptenaar wat anoniem wou bly, aan Reuters nuusagentskap gesê.

“Dit is duidelik die IS nie regverdig is nie,” het die Keniaanse akstivis Ngujiri Wambugu in sy rubriek vir die Jamaica Observer geskryf en gevra waarom die voormalige Amerikaanse president George W. Bush en oud-Britse premier Tony Blair nog nie aangekla is vir die inval in Irak nie.

Uganda se president Yoweri Museveni het die hof beskryf as ‘n “klomp nuttelose mense” by sy inhuldiging in Julie, en is reeds besig om druk toe te pas om met die volgende AU-beraad in Januarie ‘n Afrika-uittog te bewerkstellig.

“Die IS verdien wat nou gebeur,” sê Okello Oryem, Uganda se junior minister van buitelandse sake.

Die mees kommerwekkende vir die IS, is bewerings van rassistiese vooroordeel en “neo-kolonialisme”. Byna elke Afrikaland het ingekoop by dié besware.

Leon Lemmer: Hinton Rowan Helper se strewe na ‘n nasiestaat

Uitvinders is mense wat dinge skep wat nie bestaan het nie. Ontdekkers is mense wat dinge opspoor en ervaar wat voorheen nie in eie geledere bekend was nie. Sowel die uitvinders as die ontdekkers was hoofsaaklik blankes. In hierdie rubriek beperk ek die aandag tot ontdekkers van geografiese gebiede, hoewel ruimteliggame deesdae ook verken word.

Die Skot David Livingstone (1813-1873) het veral die Zambezi-rivier en Oos-Afrika verken en die oorsprong van die Nylrivier probeer vasstel (Tim Jeal, Livingstone, Yale University Press, 2013, 456p; Amazon Kindle $16,82). Die Wallieser Henry Morton Stanley (John Rowlands, 1841-1904) het ‘n meer veeleisende taak aangepak deur die loop van die Kongo-rivier en sy omgewing in Sentraal-Afrika te verken. Sy manhaftigheid is werklik indrukwekkend (Tim Jeal, Stanley: The impossible life of Africa’s greatest explorer, London: Faber and Faber, 2008, 570p; Amazon Kindle $11,39). Die volgende waarneming van Stanley kan in verband met die FW de Klerk-strategie van 1990/4 gebring word: “Once Africans had made overt threats of violence, they would treat as weakness any subsequent attempts to placate them” (p 172).

Dit is seker veral ontdekkingsreise in Afrika wat Suid-Afrikaners interesseer maar daar was baie ander, soos die buitengewone ervarings van die Engelsman Samuel Hearne (1745-1792) in Noord-Kanada op soek na onder meer ‘n noordwestelike skeepsdeurgang vanaf die Atlantiese na die Stille Oseaan (Ken McGoogan, Ancient Mariner: The Arctic adventures of Samuel Hearne (Carrol & Graf, 2003, 336p). Vanweë minder pakys het hierdie deurgang eers in die huidige eeu bruikbaar geword.

Maar ek wil oor Afrika-ontdekkers (eintlik -verkenners) skryf. Van die interessantste tekste en daarby waarheidsgetrou is die Skot Mungo Park (1771-1805) se verslae oor sy ekspedisies in die omgewing van die Nigerrivier in Wes-Afrika (Travels in the interior districts of Africa, Ware: Wordsworth, 2002, 390p; Amazon Kindle $1,13). Een van sy waarnemings was: “Loss of time is an object of no great importance in the eyes of a Negro. If he has anything of consequence to perform, it is a matter of indifference to him whether he does it to-day or to-morrow, or a month or two hence; so long as he can spend the present moment with any degree of comfort he gives himself very little concern about the future” (p 298). In Helper se 1868-boek (bron hier onder) is daar hierdie aanhaling: “Regardless of the past as reckless of the future, the present alone influences their actions” (Kindle 2738).

Oor sy swart vriend Karfa skryf Park: “Observing the improved state of our manufactures [die artikels wat Park uit Engeland saamgebring het],* and our manifest superiority in the arts of civilised life, he would sometimes appear pensive, and exclaim with an involuntary sigh … ‘Black men are nothing.’ At other times he would ask me, with great seriousness, what could possibly have induced me, who was no trader, to think of exploring so miserable a country as Africa? He meant by this, to signify that, after what I must have witnessed in my own country, nothing in Africa could, in his opinion, deserve a moment’s attention. I have preserved these little traits of character in this worthy Negro, not only from regard to the man, but also because they appear to me to demonstrate that he possessed a mind above his condition; and to such of my readers as love to contemplate human nature in all its varieties, and to trace progress from rudeness to refinement, I hope the account I have given of this poor African will not be unacceptable” (333-334). [* “All the articles of value which the Moors and the people of Jinnie bring to Sego, are made by us. If you speak of a good gun, who made it? – the white people” (371).]

Dit is verstaanbaar dat Park oor sy verblyf in Afrika geskryf het: “I … felt a painful longing for the manifold blessings of civilised society” (300). Maar hy het tereg teen veralgemening gewaarsku. In die konteks van raspolitiek word veralgemening deesdae stereotipering genoem. Maar stereotipering geskied nie oorsaakloos nie. Daar is seker ten minste ‘n element van waarheid in. Daar is seker ook ‘n mate van nawerking van die verlede in die hede. Lesers moet maar self besluit in hoeverre die inligting in die aanhalings steeds geldig is. Daar moet egter in gedagte gehou word dat meer as twee eeue sedert Park se dood verloop het. Maar groot kulturele verskille tussen blankes en swartes bestaan sekerlik steeds.

Daar is ‘n boek waarin die menings van talle Afrika-ontdekkingsreisigers byeengebring is: Hinton Rowan Helper (1829-1909) se The negroes in Negroland; The negroes in America; and, Negroes generally; also, The several races of white men (New York: GW Carleton, 1868, 255p; Amazon Kindle $1,13). Met Negroland word Afrika bedoel. Helper het ook twee ander boeke oor hierdie onderwerp gepubliseer: The impending crisis of the South: How to meet it (1857, 106p; Amazon Kindle $11,34) en Nojoque: A question for a continent (1867, 484p; Amazon Kindle $10,25). Daar is ook ‘n omvattende boek oor Helper beskikbaar: David Brown, Southern outcast: Hinton Rowan Helper and the impending crisis of the South (LSU Press, 2006, 333p; Amazon Kindle $18,23).

Helper was ‘n Amerikaanse Suiderling wat eerder om ekonomiese as morele redes teen slawerny gekant was. Hy het gedink dat as blanke werkers gebruik word die Suidelike state vinniger sou industrialiseer en ontwikkel en hulle agterstand teen die Noordelike state kon inhaal. Hy wou hê dat die swart slawe vrygestel en gerepatrieer word. Sy oogmerk vir Amerika was ‘n nasiestaat vir blankes: “The ultimate whitening up of all the Southern States” (1868-boek, Kindle 4419). Op daardie stadium was daar 30 miljoen blankes in Amerika teenoor 4 miljoen swartes. In die Suidelike state was Helper ‘n uitgeworpene omdat die meeste slawe-eienaars teen die vrystelling van die slawe gekant was omdat hulle swartes as goedkoop arbeiders wou behou. Daar is ook gemeen dat Helper as ondersteuner van Abraham Lincoln die Noorde teen die Suide gehelp het. Helper is verwerp deur pro-swart gesindes en diegene wat die slawe wou vrystel weens sy onsimpatieke, rassistiese houding jeens swartes.

Ek beperk my aandag tot Helper se 1868-boek, waarin ook inligting uit sy twee ander genoemde boeke aangehaal of herhaal word. Ek wou veral kennis neem van wat Afrika-ontdekkingsreisigers geskryf het. Baie van die destydse gebruike van swartes is grusaam, wat die teks onaangename leesstof maak. Daar is ook baie uitlatings wat aan Penny Sparrow herinner. Ek gaan egter nie opmerkings herhaal wat deesdae as rassisties geëtiketteer (kon) word nie. Al die outeurs is sekerlik nie so waarheidsgetrou soos Park nie. Tog kristalliseer daar ‘n redelike mate van konsensus.

Een van die dinge wat opval, is dat daar destyds gemeen is dat die getal swartes in Afrika besig was om te verminder, bv weens siektes en natuurrampe soos droogte. Die enigste plek waar die swartes glo meer geword het, was as die slawe van blankes in die Amerikas (2595). Dit blyk ook dat slawerny in Afrika bestaan het lank voordat met die transatlantiese slawehandel begin is en slawerny voortgeduur het lank nadat slawerny in die Westerse wêreld afgeskaf is. “The intercourse which the natives have had with white men does not seem to have much ameliorated their condition” (692). In Afrika is na bewering tradisioneel net sowat ‘n kwart van die swart bevolking nie deur hulle medeswartes verslaaf nie (541, 560, 1745). “Slavery in Africa as a national institution … seems to have existed always” (655).

“The most horrible topic connected with slavery is slave-hunting; and this is earned on, not only for the purpose of supplying the foreign market, but, in a far more extensive degree, for supplying the wants of domestic slavery” (590). “The liability to fall into a condition of servitude is not so frightful in Africa as it is where there is a higher appreciation of personal liberty; nor does the same odium attach to the term slave as is attached to it among civilized men. The African sees very little difference between the authority exercised over him by one whom he acknowledges as his master and the petty tyranny which is exercised by most African chiefs over their subjects; and so long as he is worked moderately, and treated kindly, he has but little cause for dissatisfaction, and not infrequently by his own choice places himself in this condition” (570).

Reeds in 1868 het Helper tereg verwys na “the gross error of inferring or supposing that color is the only differences – and that a very trivial difference – between the whites and the blacks” (70). In 2016 moet ons steeds aanhoor dat velkleur die enigste rede is waarom blankes rassesegregasie of apartheid toegepas het. Verskille in wêreld- en lewensbeskouing, in lewenswyse, oftewel kulturele verskille, word geïgnoreer. ‘n Sendeling moes die volgende redenasie aanhoor: “Me go to church, and you no pay me” (2213). “All missionaries praise the African for his strict observance of the Sabbath. He would have three hundred and sixty-five Sabbaths in the year, if possible, and he would as scrupulously observe them all” (2223).

“Gratitude with the African is not even a sense of prospective favor. He looks upon a benefit as the weakness of his benefactor and his own strength; consequently he will not recognize even the hand that feeds him” (1297). Swartes het ‘n “long list of wants without stint or shame” (1315). “Whatsoever is seen is surely demanded … The love of acquiring property stifles every sense of shame; and no compunction is felt in asking for the cloak from off the back” (1325). “True to his natural instincts, the king commenced begging, and being much struck with my Highland costume, he demanded it as a proof of friendship” (1344). “They never make a present without expecting to receive three times as much in return” (1335). “The more they receive the more they desire, but in return they will do nothing” (2156). “When they can no longer ask, they begin to borrow, with the firm resolution of never repaying; and, what is worst of all, when they make a present, they hold it a deadly offence not to receive at least double the value in return” (1362). “It often came about that our house was like a shop where there are customers in abundance, except that in our case they were customers who wished to have everything for nothing” (1371).

“Africa from the earliest ages has been the most conspicuous theatre of crime and of wrong; where social life has lost the traces of primitive simplicity, without rising to order, principle, or refinement; where fraud and violence are formed into national systems, and man trembles at the sight of his fellow-man” (1407). “Everything that comes in their way, which they cannot appropriate on the spot to their own use, is destroyed, that it may not be of advantage to others” (1438). “Their destructiveness is prominent; a slave never breaks a thing without an instinctive laugh of pleasure” (2291).

Meer as een outeur gebruik die voorbeelde van ‘n perd en ‘n donkie om die beduidende verskille tussen etniese groepe aan te dui; dat hulle nie saam in dieselfde tuig kan trek nie. “It is the grand error of equalizing that which is unequal” (2632). Dit herinner aan wat in Deuteronomium 22:10 staan: “Jy mag nie ‘n bees en ‘n donkie saam voor ‘n ploeg inspan nie” (3643). William Mungen het in 1867 gesê: “As soon as they admit that the races are of different origins they can no longer claim that all races are equal, any more than they can claim that the horse and the ass are equal” (3136). John Quincy Adams (1767-1848) het in 1843 geskryf: “It is only as immortal beings that all mankind can, in a sense, be said to be born equal” (2917). Senator Thurman van Ohio het in 1868 gesê: “Of all the delusions I have ever known, the idea of political equality between the black and white races seems to me the greatest … It is impossible that the race to which we belong can submit to negro domination; it is impossible that … the negro can compete with the white man in the business, much less the politics, of the country” (3057). Hiermee het ek reeds met die kommentaar van Amerikaners oor swartes in Amerika begin.

Soos uit die boektitel blyk, haal Helper ook outeurs aan wat oor Amerikaanse swartes geskryf het. Sowel Thomas Jefferson (1743-1826) as Abraham Lincoln (1809-1865) het gelyke saambestaan met swartes verwerp en verkies dat bevryde slawe gerepatrieer word. Soos Jefferson dit in 1824 gestel het: “Send the whole of that population from among us, and establish them, under our patronage and protection, as a separate, free, and independant people, in some country and climate friendly to human life and happiness” (2898). Lincoln het in 1858 gesê: “I do not understand the Declaration of Independence [1776] to mean that all men are created equal in all respects. Certainly the negro is not our equal in color – perhaps not in many other respects … I did not at any time say I was in favor of negro suffrage … I am not in favor of negro citizenship … I am not, and never have been, in favor of making voters or jurors of negroes, nor of qualifying them to hold office, nor to intermarry with whites … there is a physical difference between the black and white races, which I believe will forever forbid the two races living together on terms of social and political equality” (2935).

Montgomery Blair het in 1863 gesê: “An election would be a mockery in a community wherein there could be no other than black and white parties. In such communities, reason and experience show that one or the other race must be the dominent race, and that democracy is impossible” (2989). “The instinct of self-preservation … revolts at hybridism” (3006).

SS Cox het geskryf: “The white and black races thrive best apart; that a commingling of these races is a detriment to both; that it does not elevate the black, and it only depresses the white; that the history of this continent, especially in Hispano-America, shows that stable, civil order and government are impossible with such a population … It is an absurdity to say that two races, so dissimilar as black and white, of different origin, of unequal capacity, can succeed in the same society when placed in competition” (3092). Een van Fisher se raswette lui: “He may not lay a finger on one of those three wonderful boxes, the ballot-box, the jury-box, and the cartridge-box, which contain the instruments and weapons by which freemen defend their rights. They are for the white race only” (3256).

Samuel T Glover het in 1860 geskryf: “If you legislate to give the Africans place, position, and employment which would otherwise belong to white men, you depreciate white men – you invidiously stigmatize their race” (3529). Richard Grant White het in 1865 geskryf: “I believe that the greatness or abjectness of every people is due primarily, if not solely, to one cause – race” (3879). Theodore Parker het hierdie pluimpie vir blankes gegun: “The Caucassian differs from all other races; he is humane, he is civilized, and progresses” (3916).

In 1867 skryf Helper van ‘n verskynsel wat aan die nuwe Suid-Afrika kan herinner: “The negroes here … have hitherto been afforded opportunities, for both an education and for an easy and comfortable livelihood, far superior to the opportunities which were generally enjoyed by the poorer classes of white people … this cruel and flagitious discrimination in favor of the blacks as against the whites” (4042). “The poor whites were thus crowded away from the many desirable employments and places to which they alone should have been heartily welcomed” (4059).

Die volgende aanhaling herinner aan die U-draai wat die Nasionale Party van 1990 af gemaak het: Na die Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) het die Republikeinse Party “Lucifer-like fallen from the white heights of Republicanism into the black depths of Radicalism” (4202). In daardie na-oorlogse situasie word van die Amerikaanse blankes verwag om hulle bekke te hou en gedwee alles te aanvaar wat na hulle kant toe kom. Max du Preez gee deesdae soortgelyke raad aan Suid-Afrikaanse blankes. “Endure the wrong, and pass the whole matter by in silence, and without action, rather than subject themselves to the insult, expense, and loss of time which they well knew they would be but too likely to incur by making complaint” (4227).

Helper skryf: “We insist upon it that it is pre-eminently our duty to be just and kind to our own race, and that the poor and distressed of the white race are those who, here, there, and everywhere, have the highest claims upon us, whether for service, for food, for clothing, for education, or for whatever other thing” (4336). Is dit voorstelbaar dat ‘n gedrukte Afrikaanse hoofstroomkoerant ‘n pleidooi ten bate van arm blankes sou lewer of selfs maar net hulle toestand in ‘n hoofartikel sou belig? Ek dink nie so nie. Dit sou nie polities korrek wees nie.