Waarnemerspan na Zambië waar verkiesingstryd warm word

‘n Waarnemersending, SEOM, van die SAOG het in Lusaka, Zambië, aangekom om te verseker dat die land se presidentstussenverkiesing op 20 Januarie vreedsaam, vry en regverdig verloop.

Maite Nkoana-Mashabane, Suid-Afrika se minister van internasionale betrekkinge en samewerking wat die waarnemerspan lei, het in Lusaka gesê SEOM sal hom deur die grondwetlike waarborge van vryheid en die regte van die burgers laat lei.

Sy sê altesaam 65 waarnemers sal landwyd ontplooi word om toesig oor die kiesproses te hou. Hulle sal ook ná afloop van die verkiesing seker maak die uitslag word aanvaar en gerespekteer, en sou dit betwis word, verseker dat die proses kragtens wetgewing geskied.

Die verkiesing is ingevolge dié land se grondwet afgekondig en gee gehoor aan die bepaling dat ’n tussenverkiesing binne 90 dae ná ’n president se afsterwe gehou moet word.

Die Zambiese staatshoof, pres. Michael Sata (77), is op 28 Oktober verlede jaar ná ’n kort siekbed in Londen oorlede, waarna die 70-jarige Guy Scott, ‘n witte, die leisels oorgeneem het. Hy was voorheen die adjunkpresident.

Scott kan egter nie president word nie weens ’n konstitusionele bepaling wat hom verhoed omdat sy ouers nie in Zambië gebore is nie.

Zambiërs het in November teen Scott betoog toe hy probeer het om Edgar Lungu, sekretaris-generaal van die Patriotiese Front (PF), af te dank. Honderde Lungu-ondersteuners het oornag na Lusaka opgeruk. Lungu staan midde in die opvolgstryd.

Talle Zambiërs glo Scott se poging om Lungu af te dank, was om Lungu se kanse om die PF se presidentskandidaat te word in die wiele te ry. Scott is glo ’n bondgenoot van Wynter Kabimba, ’n voormalige minister van justisie en Lungu se teenstander.

Dokumente wat toon hoe Lungu skuldig bevind aan professionele wangedrag deur die Wetlike Vereniging van Zambië nadat hy geld uit ‘n kliënt se rekening gesteel het wat hy beweer hy het verteenwoordig, het opgeduik in die media.

Lungu is ook die land se minister van verdediging. Hy is deur Sata uitgesonder as ’n tussentydse leier voordat Sata die land verlaat het om mediese behandeling in Londen te ontvang.

Citizen vra om verskoning oor spotprent

Die Citizen het Donderdag om verskoning gevra nadat hy ʼn spotprent van die profeet Mohammed gepubliseer het soos dit op die Franse satiriese weekblad Charlie Hebdo verskyn het, het Sapa berig.

“Dit was ‘n mistasting, daar was geen kwaadwilligheid nie… dit was nie bedoel om iemand te beledig nie,” het Steven Motale, redakteur van die koerant, gesê. “Ons weet dat die gebruik van ʼn prent van Mohammed verbied word in Islam en ons vra onvoorwaardelik om verskoning aan diegene aan wie ons aanstoot gegee het.”

Volgens Motale het die koerant slegs ʼn handvol klagtes van hul lesers ontvang en is daar nie druk op hulle geplaas om ʼn verskoning aan te bied nie. Die Citizen het Donderdag op sy voorblad die verskoning gepubliseer.

“Die Citizen sal nooit doelbewus iemand se godsdienstige gevoelens te nakom nie, veral nie in die wyse waarop Charlie Hebdo dit gedoen het nie. Ons betreur die moorde, sowel as enige poging om sensuur deur geweld af te dwing. Ons handhaaf die reg tot vryheid van spraak.”

Teleurstelling dat e-tol nie geskrap word nie

Daar is groot teleurstelling dat die e-tol-hersieningspaneel nie aanbeveel het dat die stelsel in Gauteng geskrap moet word nie.

Die meerderheid van mense en organisasies wat voorleggings gedoen het, het gemeen die stelsel is onregverdig en behoort laat vaar te word.

Die paneel se verslag, wat meer as 50 aanbevelings insluit, is gister deur die premier van Gauteng, David Makhura in Johannesburg bekend gemaak. Hy het gesê die stelsel plaas ʼn buitensporige las op lae- en middelklas inkomste huishoudings.

Die paneel is in Julie verlede jaar deur Makhura aangestel om die sosio-ekonomiese impak van die stelsel te ondersoek. Die paneel het sy verslag op 30 November reeds aan Makhura oorhandig, maar die inhoud daarvan is eers vandag bekend gemaak.

“In sy huidige vorm is die e-tolstelsel onbekostigbaar en onbillik,” het Makhura gesê. “Dit is ook ʼn administratiewe rompslomp.”

Makhura het die media in Johannesburg toegespreek. Hy het egter gesê die implementering van die stelsel het die ekonomie en inwoners van Gauteng bevoordeel.

Makhura het gesê die gehalte van die pad is beter, reistyd het verminder, brandstofdoeltreffendheid het verbeter, voertuie se instandhoudingskoste het verlaag en besighede se logistieke doeltreffendheid het verbeter.

“Die belangrikste aanbeveling van die paneel is dat elemente van die huidige e-tolstelsel hersien moet word om die vrae oor bekostigbaarheid, gelykheid, regverdigheid, administratiewe eenvoud en volhoubaarheid aan te spreek,” het hy gesê.

Openbare vervoerinfrastruktuur, omgewingsvolhoubaarheid en ruimtelike integrasie van die Gauteng-provinsie is ook onder die loep geneem.

Die Departement van Vervoer sê hy sal reageer op die bevindings en aanbevelings van die Gautengse hersieningspaneel deur middel van die raadplegende proses wat deur adjunk-president Cyril Ramaphosa gelei word.

‘n Woordvoerder van die departement sê hulle sal aan die proses deelneem en dat die nasionale regering daarna ‘n aankondiging sal doen.

Kurt Darren belê in stamselbewaring

Met hedendaagse mediese deurbrake wat vinnig vorder, het die omstrede sanger Kurt Darren en sy vrou, Dunay besluit om hul eerste kind se stamselle as ‘n “waardevolle vorm van versekering vir haar toekomstige gesondheid” te laat bewaar.

Darren sê in ‘n verklaring dat hy en sy vrou die besluit om hul kind se stamselle te laat bewaar lank voor die geboorte van hul dogtertjie Kyrah op 10 November gemaak het.

“As jy iets ekstra kan doen om te help verseker dat jou kind ‘n beter kans het op ‘n gesonde en gelukkige lewe, waarom sou jy nie dit doen nie?” het Darren gesê.

“Die belangrikste ding vir enige ouer is om te weet dat hul kinders veilig is. Deur die bewaring van hul stamselle, het jy die gemoedsrus om te weet hulle sal ‘n baie beter kans hê om die huidige en toekomstige stamselbehandelings te kan geniet wat op ‘n dag hulle lewens mag red. Dit is ‘n baie waardevolle belegging om te maak.”

Die Darrens het ‘n Pretoriase maatskappy gebruik wat glo die gehalte van die naelstringweefsel wat gebruik word, waarborg.

Vir meer as ‘n dekade is dit reeds moontlik om ‘n baba se naelstring by geboorte te behandel om bloedstamselle te bewaar vir toekomstige mediese gebruik.

ANC woedend oor Kaapstad se beperkings

Die ANC wil die Menseregtekommissie of die parlement nader omdat Kaapstad glo die party benadeel het in die aanloop tot sy 103de verjaarsdagvieringe.

“Die stad het voorwaardes aan ons opgelê om ons te frustreer en te verseker dat ons byeenkoms nie suksesvol is nie,” het Zizi Kodwa, woordvoerder van die ANC, aan Sapa gesê. “Alles wat ondemokraties is, is deur die Wes-Kaap gedoen om alle donker mense [darkies] uit Kaapstad te hou en Kaapstad onbesmet te hou.”

Die stad het glo donker deelnemers se beweegruimte beperk.

Kodwa beweer die stad het die party versoek om van Computicket gebruik te maak vir kaartjies vir verlede week se byeenkoms by die Kaapstad-stadion.

“Dit is onprakties, jy kan nie dit implementeer nie. Die meerderheid van ons mense het nie toegang tot Computicket of die internet nie.”

Kodwa beweer verder dat die ANC se plakkate vir die byeenkoms ook gereguleer is en dat hulle die plakkate weer moes laat druk nadat die stad nie tevrede was met die eerste stel nie.

Smouse is ook verbied om enigiets by die stadion te verkoop.

Kodwa het gesê die ANC wil uitvind wie die stad opdrag gegee het om sulke beperkings af te dwing.

Zara Nicholson, woordvoerder vir die Kaapstadse burgemeester, het gesê hulle verwelkom enige ondersoek.

“Ten spyte van die ANC se histerie, hul oordrewe gevoel van geregtigdheid en die ongekende druk wat hulle op die stad se amptenare geplaas het, het ons ten alle tye met respek opgetree en gehou by wetgewing, beleid en die stadion se verhuringskontrak … en daarom verwelkom ons enige ondersoek.”

Nicholson het gesê dit is kommerwekkend dat die ANC goeie bestuur interpreteer as ‘n vorm van sabotasie. Sy het gesê enigiemand wat die stadion vir ‘n byeenkoms gebruik, word aan dieselfde bepalings en voorwaardes onderwerp.

Geklee in geel, groen en swart het ondersteuners in lang toue gewag by kitskosrestaurante.

Die vieringe in die gebied het kitskosverkope op die dag laat verdubbel, maar “daar was negatiewe” sê eienaars.

“Ons werk as ‘n Halaal-oktrooi, so ons bedien nie alkohol in ons winkel nie en laat dit nie toe nie, maar die mense het met hul alkohol ingekom en geweier om op te hou drink.

“Sommige van ons [Halaal-]kliënte was so ongelukkig dat hulle foto’s geneem het en gerapporteer het aan Hoofkantoor, wat ons ons Halaal-sertifikaat kan kos.”

In ‘n aparte voorval, het ‘n swart kliënt geweier om die algemene vier olywe per slaai te aanvaar, en beweer dat hy minder olywe ontvang het omdat hy swart is.

‘n KFC-areabestuurder Michael Forbes het gesê albei Seepunt en Langstraat se verkope was “uiters” hoog.

Bottelstore het oor diefstal gekla.

Een bottelstoorbestuurder het gesê: “Ons ervaar meer diefstal van voorraad as gewoonlik As gevolg daarvan het ons nie die teiken verkope van die dag bereik nie.”

 

E-tol-verslag vandag vrygestel

David Makhura, Gautengse premier, sal Donderdag die finale verslag van e-tol se sosio-ekonomiese impak op die provinsie se snelweë, bekend stel.

Die premier se kantoor het in ‘n verklaring gesê die verslag sal Donderdag om 12:00 tydens ʼn mediakonferensie vrygestel word, het Sapa berig.

Makhura het die paneel in Julie byeengebring om die ekonomiese en maatskaplike impak van die e-tolstelsel te ondersoek. Die ondersoekspan het openbare verhore gehou.

Die span het sy verslag op 30 November aan Makhura oorhandig maar die inhoud daarvan is nie bekend gemaak nie.

Aanvallers skiet witte op landgoed dood

Clive Anthony Bowers, 60, is in sy huis naby Witrivier in Mpumalanga doodgeskiet.

Brig. Selvy Mohlala, woordvoerder van die polisie, het gesê Bowers en sy vrou het Dinsdagaand van ‘n geluid in die huis wakker geword op die Bundu Wildlife-landgoed.

Volgens Mohlala was die aanvallers reeds in die huis en het hulle Bowers doodgeskiet.

Die moordenaars het met ‘n televisiestel en selfone gevlug. Niemand is nog in hegtenis geneem in verband met die voorval nie, maar die aanvallers was vermoedelik swart.

Nuwe lokomotiewe in ontvangs geneem

Die minister van vervoer, Dipuo Peters het die tweede besending van vier lokomotiewe, wat deur Suid-Afrikaanse ingenieurs ontwerp en in Spanje gebou is, by die Kaapstadse hawe in ontvangs geneem.

Altesaam 70 lokomotiewe sal in die volgende paar jaar in die land aankom as deel van die regering se program om openbare passasiersvervoer te moderniseer, het RSG berig.

Honderd-en-sewentig miljard rand is hiervoor begroot. Peters sê die bou van 600 nuwe treine vir Metrorail word ook beplan.

Sy sê ‘n fabriek sal in Ekurhuleni aan die Oosrand opgerig word, wat ‘n opleidingsakademie vir ingenieurs sal insluit.

Probleme met die eksamenuitslae-datastelsel word tans landwyd ondervind vir siviele- en elektriese ingenieurswese-studente by sy Tegniese- en Beroepsonderwyskolleges.

Volgens Peters sal 19 000 ingenieurs in die volgende tien jaar opgelei word by dié akademie.

Die departement van Hoër Onderwys het bevestig dat die 2014 uitslae van duisende Vlak 3 ingenieurswese-studente teruggehou word.

Intussen is Metrotreindienste tussen Johannesburg en Vereeniging vertraag weens ‘n oorhoofse kragonderbreking wat waarskynlik te wyte is aan kabeldiefstal.

Swartman gevang met vermoorde vriendin se lyk in kruiwa

‘n Swartman is in hegtenis geneem omdat hy die ontbindende lyk van sy vriendin in ‘n kruiwa in Bloemfontein rondgestoot het, berig die Vrystaatse polisie.

Haar liggaam is onder komberse weggesteek, maar ‘n plaaslike inwoner het soos in ‘n rillerfliek haar voet onder die kombers sien uitsteek. Dit het rondom 05:30 gister in Kagisanong gebeur, het die polisiewoordvoerder Pater Kareli in ‘n verklaring gesê.

Die 35-jarige man is gevang en geslaan toe hy probeer weghardloop.

Die polisie in Kagisanong het die swartman na die Pelonomihospitaal geneem waar hy in ‘n ernstige toestand onder polisiebewaking verkeer.

Die lyk is as die verdagte se 31-jarige vriendin geëien.

‘n Moordsaak is geopen en ‘n nadoodse ondersoek vind plaas.

Metrobeampte deur minibus doodgery

‘n Tshwane-metropolisiebeampte is Dinsdag deur ‘n minibus doodgery terwyl hy verkeer gereguleer het.

Isaac Mahamba, woordvoerder van die metropolisie, het gesê die beampte het verkeer gereguleer by ʼn kruising waar die verkeersligte buite werking was in die Pretoriase middestad.

Volgens Mahamba het ‘n minibus die beampte omgery en is hy daarna na ‘n hospitaal gehaas waar hy enkele ure later aan sy beserings beswyk het.

Die minibusbestuurder staar ‘n klag van strafbare manslag in die gesig.

Die metropolisie het sy meegevoel en skok oor die voorval uitgespreek gesê: “Ons is geskok oor wat gebeur het want mens sal nie verwag dat hy gaan sterf terwyl hy aan diens is nie.”