Kategorie: Rubrieke

Leon Lemmer: Christi van der Westhuizen, moeilikheidmaker in ‘n langbroek

Christi van der Westhuizen is ‘n dosent in sosiologie aan die Universiteit Pretoria (UP). Voorheen was sy bv ‘n joernalis by Vrye Weekblad. Sy is bekend vir haar skerp kritiek op blankes, veral Afrikaners, haar simpatieke begrip vir wat swartes ook al doen en haar fanatieke aanhang van feminisme, veral die lesbiese vleuel. Op Praag het sy dikwels kritiek ontlok. Van der Westhuizen se jongste boek is: Sitting pretty: White Afrikaans women in postapartheid South Africa (Pietermaritzburg: University of KwaZulu-Natal Press, 2017, 240p, R365). Sy skryf in Engels oor Afrikanervroue maar dit verhoed haar nie om snedige misbruik van Afrikaanse woorde soos ordentlikheid, volksmoeder en volkseie te maak nie.

As ‘n fanatieke linkse en tans by UP het Van der Westhuizen ongetwyfeld kennis geneem van Jonathan Jansen se boek, Knowledge in the blood (Lansdowne: UCT Press, 2009, 337p). Die opskrif van hierdie rubriek is ontleen aan “Anna Rosmus. Troublemaker in a skirt” (Jansen, p 293). Jansen gebruik die woord beleefdheid (in die sin van “politeness”) vir sommige blankes se “exaggerated sense of courteousness” wanneer hulle deesdae met swartes te make het (148). Van die kant van die blankes is dit uiteraard ‘n poging tot verdraagsaamheid (“tolerance”), waarop daar tans tot vervelens toe polities korrek aangedring word. Maar vir ‘n swartmag-aktivis soos Jansen is beleefdheid komende van Afrikaners nie goed genoeg nie – net soos die verskoningvraery deur blankes volgens swartes nooit goed en vernederend genoeg is nie. Jansen verwys ook na die woord volksmoeder (300, 314). Dit is moontlik dat Van der Westhuizen se misbruik van die woorde ordentlikheid (by Jansen beleefdheid) en volksmoeder hulle oorsprong by Jansen het. Jansen se anti-Afrikaner- en anti-Afrikaansgesindheid blyk duidelik uit sy boek en het in vrugbare teëlaarde by Van der Westhuizen geval.

Van der Westhuizen se boek word aanbeveel deur Aletta Norval, ‘n dosent aan die University of Essex en ‘n dissipel van die marxis, Ernesto Laclau (1935-2014). Norval maak dit duidelik dat dit in hierdie boek vir Van der Westhuizen gaan om “white, middle-class, heterosexual ‘Afrikaner’ women” (p i). ‘n Positiewe aanbeveling kom ook van André Keet, tans ‘n dosent in Critical Studies in Higher Education Transformation aan die Nelson Mandela University (ii). Die frase “critical studies” is ontleen aan die marxistiese Critical Theory. Keet was voorheen die hoof van Jonathan Jansen se Institute for Reconciliation and Social Justice aan die University of the Free State, wat die Reitz-gebeure probeer besweer.

In die eerste sin verwys Van der Westhuizen na “Boer colonialism” en daarna na “apartheid state brutality” (1). In die Nelson Mandela-tradisie (in hierdie geval waarskynlik deur Jakes Gerwel geïnisieer) haal sy Ingrid Jonker se gedig aan oor die (swart) kind wat deur (blanke) soldate doodgeskiet is (2). Waar Van der Westhuizen graag wei, word duideliker as sy telkens na die marxis Antonio Gramsci (1891-1937) verwys (3, 25, 152, 174, 201). Dat sy ‘n positiewe siening van die nuwe Suid-Afrika het, ly geen twyfel nie: “South Africa is … in the throes of attempting to reimagine a politics that does not marginalise and oppress” (3), waarvan die beoogde owerheidsdiefstal van blankes se eiendom, bv plase, seker die jongste voorbeeld is.

Die groep Afrikanervroue wat Van der Westhuizen in haar visier het, “are engaged in one project above all: to become ordentlik” (4), met as duidelike implikasie dat hulle (anders as Van der Westhuizen) tans nie ordentlik is nie. “They seek to rescue their identities from the moral abyss that apartheid and its official ending tipped them into, and to re-infuse their selves with moral worth. The words ‘sitting pretty’ in the title of this book capture the dimensions of ordentlikheid : the promise of its accomplishment is through adherence to specific forms of femininity, heterosexuality, whiteness and middle-classness … sitting pretty is the legacy of a century of colonial and apartheid upliftment of Afrikaners … To embody the gender, class and race criteria of the volksmoeder … these women are required to ‘sit pretty’, that is, physically organise their bodies in accordance with certain prescriptions” (4). Afrikanervroue se strewe na ordentlikheid is glo ‘n poging “to rinse away the pollution of apartheid” (8) – later: “the stain of apartheid” (25) en “the moral stain of racism” (45). Dit is ‘n “ethnicised respectability” (17).

Die boek klink vir my na studeerkamer-kraamwerk ingevolge Van der Westhuizen se subjektiewe werklikheid. Sy skryf: “What you believe to be true makes who you are” (16). Die gehamer op heteroseksualiteit in die konteks van hierdie “studie” is erg misplaas. Myns insiens kon sy in die slegsê van Afrikanervroue (beter) geslaag het as sy nie hulle seksuele normaliteit bygesleep het nie. Maar sy is gekant teen die “normalisation of oppressive relations” (17). Sy weier om heteroseksualiteit as normatief te aanvaar. Daar moet nie ‘n “hierarchy of femininities” wees nie (9). In ons jong demokrasie word gepoog om hiërargieë deur gelykverklaring uit te wis. Van der Westhuizen lys die “master categories of inequality: race, class, gender and sexuality” (16).

Demokrasie word voorgestel as ‘n magiese verskynsel “making ‘the Afrikaner woman’ available for reconfiguration” (9). Hulle “identity is (re)crafted” (8) of “(re)constituted” (14). Vroue en mans sal glo agterkom daar is “diversity within each” (11), insluitende seksuele diversiteit. Seksualiteit (en ras) word as vloeiend voorgestel. “Identities [are] fluid, unstable arrangements … Identities are constantly under construction” (16). Volgens Antjie Krog “a complete metamorphosis is necessary: ‘of tongue, of voice, of being, of identity'” (55, ook 209). Daar is “processes of sexing, gendering, racialising” (12).

Spesifiek oor Afrikaners skryf Van der Westhuizen: “This identity is both constructed and contingent” (21). Sy verwys na ‘n 1990-berig in Vrye Weekblad: “The Afrikaner volk does not exist” (22), glo danksy “the dual crumbling of apartheid and Afrikaner nasionalism” (23). Sy kan kwalik meer openlik tradisionele Afrikaners af van die aardbol wens. Sy haal Willem de Klerk aan waarvolgens Afrikanernasionalisme “a collective ‘inferiority syndome'” sou wees (27). Sy verwys na Benedict Anderson se “concept of nations as ‘imagined communities'” (103 – Praag 10.02.2018) en Ernest Gellner se standpunt “that nationalism invents nations where none exist[s]” (103). Volgens ‘n ander outeur “the fiction of ethnicity is crucial for nationalism” (29). Hierdie verwysings is gemik teen Afrikanernasionalisme. Van der Westhuizen sal dit nie met swart nasionalisme doen nie. “By the 1990s it was understood that Afrikaner nationalism could no longer be ascribed to the pursuit of a ‘primordial ethnic agenda’ or ‘an unchanging timeless tradition’ … Neither was there an ‘organic’ Afrikaner identity” (104).

Afrikaners is vals bliksems. Hulle ordentlikheid is “self-manufactured” (30) en “Afrikaner honesty is manufactured” (32). Sy verwys na “the ‘salt of the earth’ colonial myth of Afrikaners as ‘straightforward’, ‘honest’ people” (53) en “the myth of white goodness” (56). “Ordentlikheid serves as a panacea to current Afrikaner identity woes; indeed, it is the glue that holds the identity together as it adapts to changing historical conditions” (23). Dit lyk asof Van der Westhuizen se begrip van ordentlikheid ooreenkomste vertoon met wat ek polities byderwetse kruipsug noem. Van die waan waarin sy hieroor verkeer, asook oor die verdwyning van Afrikanernasionalisme, is daar gelukkig geen teken op Praag nie.

Volgens Van der Westhuizen is Afrikaners nie eintlik wit nie. Hulle is glo “marked as just-about-white in relation to hegemonic whiteness, represented by British colonialists and later white English-speaking South Africans” (4). Ordentlikheid word glo “a mode of whitening” (33). ‘n Mens sou dink die mate van swartheid wat sy aan Afrikaners toeskryf sou in hulle guns tel, maar dit is glad nie die geval nie. Daar kleef ‘n “double stigma” aan Afrikaners: “just-about-white and ejected by global Anglo whiteness” (18). Later word dit “the double stigma of the Afrikaner identity and its attempts at rehabilitation” (36), oftewel: “Double stigma, pre-apartheid and post-apartheid” (41). Solank daar in elk geval stigma(s) aan Afrikaners kleef, is Van der Westhuizen skynbaar tevrede.

Soos Jonathan Jansen ag sy Engelssprekende blankes beter as Afrikaanssprekende blankes. Hulle het “superiority” (27). Die Engelssprekende blankes, anders as Afrikaners, het die “privilege of unmarked whiteness” (56). Engelssprekende blankes is glo die norm waarna Afrikaners streef (25) omdat Afrikaners “the lesser whites … the Boers” is (26). Met behulp van aanhalings word die Boere beskryf as “an inferior or degraded class of colonist” (26) en as “savages with a thin white veneer” (27). Sou Van der Westhuizen dit waag om swartes of enige ander etniese groep “savages” te noem? “Before the South African War, the Boers lived ‘on the margins of respectability'” (32). Sy verwys selfs na “Dutch/Boer/Afrikaner backwardness” (60).

Albei die blanke groepe is egter in haar oë “settler groups” (5, ook 27). Blankes het dus as inwoners nie dieselfde status as die swartes nie. Dit is ‘n soort hiërargie wat vir Van der Westhuizen glad nie hinder nie. Afrikaners is glo “culturally similar [to] coloured people” (5). Afrikaners is in ‘n “intermediate position between black and white English-speaking South Africans” (32). “The uncertain edges of whiteness had to be assiduously protected” (35), want daar is “the uncomfortable proximity between ‘poor Afrikaners’ and black people … a threatening slippage between blackness-as poverty and ‘poor Afrikaners'” (37). In hierdie ingat of onbenydenswaardige situasie Afrikaners “manufactured the volkseie (6).

Soos die Britte verkies Van der Westhuizen die benaming South African War, dus nie Anglo-Boer War nie. Let op hierdie uiterste gemeenheid: “After the South African War, a discourse of moral panic arose about imagined [!] sexual violation of white women by black men” (34). Van der Westhuizen is ‘n militante feminis, maar sy minag Afrikaners skynbaar in so ‘n mate dat sy selfs met verkragte Boervroue geen simpatie het nie. Ook nie met die “feminised language (the ‘mother tongue’)” (106) as dit Afrikaans op die oog het nie. Van der Westhuizen verwys ook na “the myth of the Great Trek as showpiece of Afrikaner nationalist historiography” (110, ook 215).

Hélène Opperman Lewis het in haar boek, Apartheid: Britain’s bastard child (Wandsbeck: Reach Publishers, 2016, 772p, R350; Amazon Kindle $15,96), gesaghebbend oor die verkragting van Boervroue in die Anglo-Boere-oorlog geskryf. Ek het my destyds soos volg hieroor uitgelaat: “Die molestering en verkragting van Boervroue was nie beperk tot die blanke Britse soldate nie. Bruin en swart soldate en selfs [blanke] joiners/hanskakies het hulle hieraan skuldig gemaak (Kindle 6284). Arthur Conan Doyle (1859-1930) het teen sy beterwete alle sodanige voorvalle heftig ontken. ‘In 1902, he wrote: “Now no case of rape has actually occurred in the whole campaign. If one did, the offender would be instantly shot”‘ (6467, 7668) en later: ‘The soldiers … have behaved beautifully and been cruelly slandered’ (6474, 7668). Nadat ek die hoofstuk gelees het waarin beskryf word hoe die Britte plaasdiere vermink en gedood het, het ek nie kans gesien om dadelik die hoofstuk oor die behandeling van die Boervroue en -kinders te lees nie” (Praag 22.04.2017). Opperman, anders as Van der Westhuizen, staaf haar uiteensetting met verwysing na talle dokumentêre bronne. Nou weet ons nie net wat werklik in die Anglo-Boere-oorlog gebeur het nie, maar ook wat om van Van der Westhuizen te dink. Die polities byderwetse ideaal van “cultural blamelessness” (47) is blykbaar die motivering vir Van der Westhuizen se kruipsug.

Die pasboekstelsel word toegeskryf aan die “racist apartheid policy” (52). Van der Westhuizen ignoreer die feit dat pasboeke ingestel is heel aan die begin van die Britse bewind aan die Kaap. Sy kla oor “the pain, losses and actual deaths that apartheid movement control caused in black people’s lives” (52), maar die dood en verwoesting wat swart terroriste gesaai het en wat in “ons jong demokrasie” steeds gesaai word, bly onvermeld.

“Afrikaner identity is premised on the Afrikaans language, reworked by Afrikaner nationalism to be ‘the key cultural expression of a great volk‘ … Afrikaner identity is produced through its claim to speaking Afrikaans and the routine relinguishing of social space to English … Ceding social space allows appropriation of an element constitutive of English whiteness: politeness” (58-59). Afrikaans is inderdaad die kern van Afrikanerskap en dit stu steeds Afrikanernasionalisme. Die afstaan van ruimte aan Engels kom sedert 1994 in onrusbarende mate voor. Dit is enersyds te wyte aan polities byderwetse kruipsug en andersyds aan owerheidswraak. By egte Afrikaners is daar egter geen begeerte om Engelssprekende blankes na te boots soos Van der Westhuizen so graag te kenne gee nie. Sy verkeer in die waan dat wat tans gebeur die “displacement of one settler class by another” is (60). As Afrikaners deesdae weens ‘n wraaksugtige regering soms verplig word om Engels te gebruik, beteken dit geensins dat baie of die meeste van hulle daarna streef om soos Engelssprekende blankes te wees nie.

Van der Westhuizen het besluit dat die soort Afrikanervrou wat sy ondersoek deur die maandblad Sarie uitgebeeld word en dat daardie tydskriflesers ook sodanig sou wees. “Sarie’s ‘we’.. excludes black people and sexual and gender non-conforming others” (18), dus daardie groepe vir wie Van der Westhuizen by voorkeur skerm. “Black others are only allowed in Sarielese* to exonerate white selves and remove apartheid’s moral pollution” (100). “To constitute the ‘we’, Sarielese subjects black people to a blackout by excluding them from Sarie’s white world. Black others that are permitted to escape blackout in Sarielese are domesticated to exonerate Sarie subjects from apartheid culpability and to assume personal responsibility for apartheid privations, which are dehistoriced and decontextualised” (101). [* “Sarielese”: Na aanleiding van “journalese”, dus koerant- of populêre tydskriftaal.]

Sy het die 12 Sarie-uitgawes van 2009 ontleed (15). “The data is [are] gleaned from four categories of text: the front cover, the cover article, the editor’s letter and reader’s letters. Where relevant to the analysis, other articles were included” (67). Die klem val hier op Van der Westhuizen se begrip ordentlikheid en pogings to “renovate the volksmoeder … and a revamped father-husband masculinity [and] re-secure beleaguered Afrikaner whiteness through denialism-erasure and the re-inscription of nostalgia” (68). Die keurslyf waarin Van der Westhuizen die Sarie-inligting probeer dwing, is “aiming to refix a dislocated white femininity” (68).

Van der Westhuizen tipeer Sarie, myns insiens met ‘n groot skeut wensdenkery, as “a discursive instrument in the modernisation of Afrikaner whiteness, driven by an aspiration to achieve equal status with the hegemonic and globalised Anglo (bourgeois, heteromasculine) whiteness of the more successful settler class, ‘the English'” (61, ook 70). In hierdie konteks “whiteness seeks to draw on the newly acquired moral capital of blackness to re-upholster itself” (61). In werklikheid is daar (feitlik) geen rede waarom Afrikaners swartes as moreel meerderwaardig sou beskou nie. Dit druis in elk geval in teen die gelyk- en selfs eendersverklaring van almal. Waarna Afrikanervroue glo strewe is “rising to unmarked status, whiteness incognito” (61).

Van die redes waarom Van der Westhuizen die tydskrif Sarie afkam, is omdat dit ‘n voortsetting van ‘n vorige tydskrif, Die Boerevrouw, is (62) en glo “a cog in the ‘apparatus of domination'” (63) deur blankes is. “Sarie projects itself as a refuge, an Afrikaans white space” (80), “as white refuge, a re-creation of a lost white world” (99). Die tydskrif vergestalt ‘n neo-nasionalisme (99) en is dus “a stand-in for a lost Afrikaner nation-state” (100). Die volk word in Sarie voorgestel as “equivalent to the country, as per the phantasm of the Afrikaner nation state” (72). “Culturally sanctioned knowledge” word glo aan die Sarie-lesers gebied (67), bv die “cookie-cutter mode of heterofemininity” (69). Ook word “apartheid!” erken as “‘valuable’ and ‘true'” (70). Apartheid was beskryf as “advancement of white people at the expense of black people” (72). In Sarie “processes of actualisation are carefully sanitised of the political to render these subjects without accountability” (71). “Apartheid as systematised oppression is … erased in Sarielese” (84, ook 197). “Sarie is read here as technology in the service of ordentlikheid” (70). Van der Westhuizen versink deurentyd in ‘n getob oor haar vooroordele.

“Women’s magazines … are a form of popular culture dependent on women still mostly being assigned the task of reproduction” (68); dus “compulsory heterosexuality” (bv 69, 76, 87), “to achieve homophobic othering” (87). Dit is glo ‘n geval van “render[ing] heterosexuality viable at the expense of homosexuality” (88). “Lesbian others are completely exiled” (101, ook 197). “Lesbianism is shrouded in silence” (87). Lesbiërs kan uiteraard nie volksmoeders wees nie. Vroue wat in staat is tot die wonder van geboorteskenk is in Afrikanergeledere, volgens Van der Westhuizen, “women whose bodies are used to fence the volk” (76). “Apartheid’s everyday politics of sexuality [is] … ‘something that you use in order to have children the day you married'” (131). “This sexuality is in service of the volk” (132). Soos Jonathan Jansen betreur Van der Westhuizen die feit dat Afrikaners ná 1994 steeds “feel themselves compelled to breed white” (142) – “an apartheid template of ‘birds of a feather flock together'” (146). Dit is per slot van sake ‘n voorbeeld van polities hooggeprese solidariteit. Wat in die boek as voortreflik voorgestel word, is egter wanneer ‘n Afrikaner “instead identifies as ‘a South African and an African'” (144).

Vir vroue (en mans) is daar “oppressive dimensions of heteronormativity” (91), bv “submitting to ‘love’ and handing over power to a man” (95-96); “a masculinity hooked into a signifying chain with father, protector, God, adviser, leader and knower” (96). Die “masculine sexual prerogative” is glo “implicit violence” (132). “An always-present threat of male sexual assault regulates gender relations” (101). Later: “The threat of male violence is always already present and works as a masculine right and women should be grateful when it is not exercised” (198). “Sarielese normalises male violence” (98). Hier het ons klaarblyklik ‘n outeur wat geen eerstehandse, deurleefde ervaring van en aanvoeling vir ‘n heteroseksuele huwelik het nie maar haar nogtans aanmatig om daaroor te skryf.

Vir ‘n vrou om te trou is glo ‘n “sign of having succumbed to male authority” (120). Vroue “are policed to fulfil the heterosexual imperative of attracting and pleasing men” wat “supplying unpaid home-based labour” insluit (126). “Daughters may be expected to act as substitute servants to their fathers when their mothers are unavailable” (128). Tersefdertyd is daar “male exemption from household labour” (128). “With service to men as the mark of femininity, its co-constitution is leisure as the preserve of men” (128). Dit is tipiese, veralgemenende, eensydige clichés wat in oorvloed by militante feministe aangetref word. Die Afrikanervrou maak haar glo skuldig aan “adopting a position of immaturity” (126), as “servant to the volk and therefore to the family, as the cornerstone of the volk ” (127). Dit is bekend dat kulturele marxiste Westerse volke wil vernietig deur hulle in hulle behoudende kern, die gesin, te vernietig. Ek vind dit moeilik, indien nie onmoontlik nie, om ‘n skewer voorstelling van seksualiteit en die huwelik te bedink as waarmee Van der Westhuizen vorendag kom.

Homoseksualiteit, daarenteen, word aanbeveel as vergestaltings van openheid en vryheid, bv “the greater social visibility of gay men” in die nuwe Suid-Afrika (89). Daar is “the egalitarian and liberating possibilities that the democratic subversion of race and gender brings” (102). Van der Westhuizen het dit teen “the hierarchical gender binary” (99, ook 153) van vrou en patriagale (19, 69) man omdat allerhande ander soorte geslagtelikheid en seksualiteit deesdae bevorder word. Daar is baie tradisionele “dichotomisations such as normalcy/abnormalcy, man/women, masculinity/femininity, heterosexual/homosexual and white/black, in which the second, lesser term degrades ‘the nation'” (33).

Let vervolgens op hoe vals die situasie van hierdie vroue in die nuwe Suid-Afrika voorgestel word. Die 1980’s word beskou as “the start of the end of white order, or more specifically, the white male order. It would be the decade when Afrikaner nationalism’s grip on its female subjects started to slip” (140). “Afrikaans-speaking white women’s domestic banishment only ended during the transition to democracy in the 1990s” (112). Hulle het nou glo “greater social opportunities than ever before” (79) terwyl daar in werklikheid groot druk deur die swartes uitgeoefen word sodat daar teen blanke vroue in dieselfde mate as teen blanke mans gediskrimineer moet word; dat hierdie vroue benadeel moet word omdat apartheid hulle glo onregmatig bevoordeel het. Blanke vroue geniet glo “formal human rights for the first time in the country’s history” (79) terwyl hulle in werklikheid vóór 1994 veel meer regte gehad het, bv stemreg wat deurslaggewend in verkiesings kon wees en aanstellings en bevorderings op meriete. Die ou Suid-Afrika was ook ‘n baie veiliger plek om in te woon en te werk, ens.

Van der Westhuizen bespeur “the continued embeddedness of Sarie in a neo-nationalist imaginary. The manufacturing of the ‘Sarie family’ resonates with the nationalist conception of the nation as the family writ large” (81). Daar is “nostalgia for white days gone by … reliving of white days” (81). Van der Westhuizen se ideaal is klaarblyklik dat blankes/Afrikaners eerder die huidige “swart dae” moet omarm. Dit maak blykbaar nie saak hoe ons sulke dae tans eerstehands ervaar nie. Maar Van der Westhuizen erken dat Sarie darem met verloop van ses dekades aanpassings/modernisering ondergaan het. “The magazine seems purposely styled in correspondence with the neo-liberal and postfeminist dictum of individualised self-investment” (81).

“The volksmoeder … forms the pivot of the Afrikaner identity’s sex-gender system” (103). “Sarie gives the volksmoeder a facelift” (102). Grondliggend is daar ‘n deurtrapte anti-Afrikaner-mislikheid in wat Van der Westhuizen skryf. Iemand wat werklik as ‘n volksmoeder kwalifiseer, soos MER[othmann] (1875-1975, Praag 5.08.2017), word ‘n “cultural entrepreneur” genoem (35). Wat Van der Westhuizen teen MER het, is die voortreflike werk wat sy ter verligting van die nood van armblankes gedoen het: “Middle-class Afrikaner nationalist women were heavily involved in racialised welfare activities uplifting poor white people” (107). Die polities oorverligte Van der Westhuizen verkies eerder iemand soos Winnie Madikizela-Mandela as ‘n volksmoeder” (118). Nelson Mandela word beskryf as “the globally revered anti-apartheid icon” (203), ook bekend as “‘Madiba’, which references ‘father of the nation'” (173).

Na “purposive sampling” is groepsonderhoude in 2011 en 2012 in Johannesburg en Durbanville met 25 respondente gevoer. Dit is opgevolg met in-diepte onderhoude met 6 van hierdie respondente (15). Die respondente se “identity mode finds new leases on life in reworkings of the old props of silence, service and sexuality purposed for white reproduction, here called ‘white sex’ … I find that postfeminism and neo-liberalism provide succout [“bystand”] to these mainstays of the volksmoeder” (18). Wat Sarie glo doen, is “policing [the] limits and thus the borders of the volksmoeder” (96).

Die teks is in groot mate ‘n toonbeeld van selfbeheptheid. Dit ontaard in ‘n gemaal om en herhaling van dieselfde vooroordele. In hoofstuk 4 betree Van der Westhuizen ‘n terrein waarvan sy selfs minder as moederskap verstaan, naamlik manlikheid as “manhood” en onvermydelik ook volksvader, “the overall keeper of the mores and traditions of the volk” (150). Voorspelbaar gaan dit om neo-nasionalisme, heteromanlikheid en patriargie (19), bv “machinations are overseen by a hegemonic masculinity, a conflation of God-father-husband-man” (101). Sy vul hierdie lys aan met “protector”, “adviser” “leader” en “the one who knows” (150). Byvoorbeeld, Afrikanermans as beskermers, as “violent enforcers of apartheid,” maak hulle ook skuldig aan “enforcing patriarchal domination within the white family, under the guise of ‘protection'” (163). “Compulsory male sexual access is co-produced with female sexual submission” (164). Vanwaar hierdie manlike oorheersing? “In my research, narratives emerge of woman’s reverence for manhood as godly” (173).

Die Afrikanerman met sy “settler masculinity” (152) is glo “the patriarchal overseer of the volksmoeder” (151). “The achievement of ordentlikheid hinges on the restoration of white Afrikaans manhood” (151, ook 168). “A network of Afrikaans white spaces, with the family as touchstone, becomes the locus for the re-installation of ‘true’ Afrikaner masculinity” (170). Die voorafgaande gee haar rede om te kla oor “the unequal co-construction … of masculinity and femininity” (150). “In Afrikaner nationalism the most revered form of the nation is masculine” (154). “Key to apartheid was the entrenchment of white entitlement through the regulation of everybody’s life” (152). “Afrikaner nationalist men ‘herded’ women ‘into the new laager of nationalism'” (154). “The family and the household become primary sites for the refurbishment of ordentlikheid” (175). “During apartheid, conscription militarised Afrikaner masculinity … Dads transmit the culture of violence to their sons” (165). Dit lyk asof Van der Westhuizen tot in die oneindige kan voortgaan om variasies op haar enkele temas te improviseer.

Hoofstuk 5 handel oor “Afrikaner neo-nationalist enclaves” (176). “What are the aims of the refurbishments of Afrikaner identity, using ordentlikheid and the volksmoeder? (19). “I argue that a neo-nationalist political form has developed to recuperate ‘the Afrikaner’ and retain power and privilege. In what I call Afrikaner enclave neo-nationalism, Blank Suid-Afrika is privatised and recreated on microcosmic scale in white, Afrikaans enclaves. The home – specifically an ethnoracial, heteronormative domesticity – forms the heart of the enclave” (20). Dan vervolg Van der Westhuizen as kultuurmarxis: “The ‘new’ prominence of the family … was previously also a feature of colonial racisms” (191). Maar wat dan van die Amerikaanse beklemtoning van en eerbied vir “home” and “family” as bolwerk teen die kommunisme?

Orania en Kleinfontein word as sodanige enklaves genoem (177). Van ‘n uitgestrekte tuisland vir Afrikaners, soos wat die blanke politieke bewind aan swartes gegun het, is daar nie sprake nie, want sê nou maar net die Afrikaners, anders as die swartes, maak ‘n reuse sukses daarvan? Selfs ‘n enklave soos ‘n universiteitskampus word nie aan Afrikaners gegun nie. Die outoritêre demografiese voorskrif vir alles is 80-9-9-2. ‘n “Imagined community (the volk)” (177) hoef glo nie ‘n eie tuisland te hê nie. Die waarheid en vorige konkrete werklikheid van swart tuislande word deur Van der Westhuizen misken. Sy verkondig eerder: “Afrikaner nationalists laid claim to the whole of the country, ‘their’ nation-state” (189). Ek dink nie dit was ooit die geval tydens die blanke bewind nie, want die tuislande vir swartes is voorafgegaan deur die Britse protektorate en reservate vir swartes.

Die Afrikaner se “minority nationalism” (178) of “banal nationalism” (181) se voorland is eerder “inward migration” (178). Die faktore wat Afrikaners op selfbeskikking en ‘n eie tuisland laat aandring, soos etnisiteit en kultuur, word deur Van der Westhuizen as Trojaanse perde voorgestel (181). “Culture, ethnicity and class are deployed as Trojan horses to continually whiten spaces and reinforce racial hierarchies” (191). Kultuur word glo as kamoeflering vir ras gebruik (181). Dit gaan glo steeds om “white surpremacy” (183). Dan volg hierdie gemeenheid: “Ethnicity and culture are thin veils masking the entrenchment of a micro-apartheid, using methods of ethnic cleasing to whiten space” (184). ‘n “Fantasy space” (184) word so in ‘n “homely [space]” (186) omskep – “ethnoracial … laagers” (186) en “die taal is central” (187).

In haar boek distansieer Van der Westhuizen haar deurgaans van Afrikaners. In die konteks van die onderhoude wat sy gevoer het, beskryf sy haarself as “a white Afrikaans-speaking woman” (135), dus nie as ‘n Afrikaner nie en ook nie as bv “just-about-white” (18) nie. Sy het geen lof vir Afrikaners nie. Sy kan Afrikaners kwalik meer slegsê as wat sy reeds gedoen het. Dus, wat kan sy in die laaste hoofstuk doen om Afrikaners, “occupying a suspect position of lesser whiteness” (193), nog meer die moer in te maak? Sy kan vir hulle vertel wat hulle moet doen om te verbeter.

“Shame presents the most opportunities for transformation” (206). “White subject’s shame before the eyes of black subjects opens the possibility of restoring and creating social ties in ways that breach apartheid categorisations. With shame as affective practice, dissident white subjects work against the psychosocial degradation of whiteness to overturn colonial denial of humanity to black people. This could contribute to the dismanteling of the ‘apartheid Afrikaner’. However, unacknowledge shame involves subjects clinging to and retreating into normative defensive whiteness, thereby foreclosing the possibility of mutual rehumanisation that shame as recognition of the other holds … White Afrikaans-speaking women and men must adopt an active position of directed dissidence to turn ordentlikheid into a truly ethical position, aligned with values of humanisation, as opposed to the values of dehumanisation of apartheid and colonialism ” (20). ‘n Mens kan natuurlik vra in hoeverre Van der Westhuizen medemenslikheid teenoor Afrikaners in hierdie boek asook in haar ander geskrifte openbaar.

Skaamte (“shame”) op die sosiale vlak en skuldgevoelens (“guilt”) op die persoonlike vlak is die rehabilitasiemiddele wat Van der Westhuizen vir Afrikaners aanbeveel (206). Van die swartes moet vergiffenis gevra word (207). “Shame opens the door to the recognition of the black other and thus to overcoming apartheid whiteness and introducing the self into a new sosial bond of expansive humanness” (207). Die vlieg in die salf van haar voorgestelde Afrikaner-rehabilitasieskema is glo die plaaslike regses: “a locally rising white, masculinist hubris, egged on by New Right discourses from ‘big men’ in the global North” (20). Dit is die keuse waarvoor ons gestel word: Gaan ons die weg van skaamte en skuld bewandel of liewer die regses navolg?

Leon Lemmer: Opwaartse mobiliteit in Amerika

Veral sedert Donald Trump se verkiesing as president in November 2016 is daar heelwat meer belangstelling as vroeër in die Amerikaanse middelklas en werkersklas; dus in die nie-elite, gewone Amerikaners, veral die blankes wat as kiesers steeds in die meerderheid is. Kyk byvoorbeeld Henry Olsen se boek, The working class Republican: Ronald Reagan and the return of blue-collar conservatism (Broadside, 2017, 368p; Amazon Kindle $11,39). Minderheidsgroepe is nie meer die enigstes wat tot vervelens toe in die hoofstroom-inligtingsmedia aandag kry nie. Die openbare beeld van wat ‘n Amerikaner is, word nie meer in dieselfde mate as voorheen deur die establishment in bv New York City en Washington DC bepaal nie. Dit is veral politici, joernaliste, akademici, filmsterre en ander vermaaklikheidskunstenaars – dus nie gewone Amerikaners nie – wat veral in die vóór-Trump-era deurslaggewend die openbare beeld van Amerika en Amerikaners geskep en onderhou het. Deesdae is daar ‘n bietjie meer balans vanweë hernude belangstelling in gewone mense, bv hoe hulle die werklikheid ervaar, wat hulle dink en hoe hulle leef.

In hierdie konteks gaan ek twee outobiografiese boeke, wat blitsverkopers is, bespreek. Die een het in 2016 verskyn en heelwat kommentaar tydens daardie jaar se presidentsverkiesing ontlok. Die ander boek is in Februarie vanjaar gepubliseer.

JD Vance

JD Vance (gebore in 1984 as James Donald Bowman maar ná 1990 James David* Hamel – Kindle 857) het in agterlike omstandighede grootgeword maar desnieteenstaande ‘n graad in die regte aan Yale University, die voorste Amerikaanse instansie vir regsopleiding, verwerf. Hy vertel sy verhaal in ‘n boek, Hillbilly elegy: A memoir of a family and culture in crisis (London: William Collins, 2016, 277p; Amazon Kindle $11,62). “I didn’t write this book because I’ve accomplished something extraordinary. I wrote this book because I’ve achieved something quite ordinary, which doesn’t happen to most kids who grow up like me” (Kindle 91). [* “[Re]named after Uncle David, Mamaw’s older, pot-smoking brother” (867). Die outeur het later sy ma se nooiensvan, Vance, aangeneem.]

Sy ma, Bev (gebore in 1961), was ‘n dwelmverslaafde (bv aan heroïen), selfmoord-geneig en in talle seksuele verhoudings. “She cycled through boyfriends, switching partners every few months. It was so bad that my best friend at the time commented on her ‘flavors of the month'” (1023). Later was sy by “husband number five … the future ex-Mr Mom” (2411). Vance verwys na “Mom’s revolving door of father figures” (2970).

Hy het grootliks in die sorg van sy oupa (“Papaw”) en veral ouma (“Mamaw”) in Jackson, in die steenkoolstreek in die suidooste van Kentucky, grootgeword. “Jackson taught me that ‘hill people’ and ‘poor people’ usually meant the same” (293). “Not all rich people were bad, but all bad people were rich” (524). Hierdie arm en versukkelde blankes van die Appalagiese streek word “hillbillies, rednecks or white trash” genoem (118).

In ondersoeke is bevind “working-class whites are the most pessimistic group in America” (128). In die Roesgordel (“Rust Belt”) is daar grootskaalse ekonomiese agteruitgang en stedelike verval omdat baie van die industrieë nie meer lonend bedryf kan word nie. Van die redes hiervoor is toenemende outomatisering en die invoer van goedkoper goedere van oorsee, veral uit die Ooste. “Manufacturing jobs have gone overseas and middle-class jobs are harder to come by for people without college degrees” (165). Vance skryf oor hierdie “culture that increasingly encourages social decay instead of counteracting it” (165). Daar is bv “too many young men immune to hard work” (165).

Daar is ook baie gewelddadigheid. “Mamaw came from a family that would shoot at you rather than argue with you” (386). Sy sê: “There is nothing lower than the poor stealing from the poor” (263). Hierdie ore ondersteun mekaar. Daar is “hillbilly royalty” en “hillbilly justice” (283). Daar is ook “hillbilly loyalty,” wat tot vuisgevegte kan lei. In die geval van die outeur: “Each of these fights began after someone insulted my mother” (896). “Seeing people insult, scream, and sometimes physically fight was just a part of our life. After a while, you didn’t even notice it” (1004). In Suid-Afrika klink sommige van hierdie dinge bekend, soos ook: “You can take the boy out of Kentucky, but you can’t take Kentucky out of the boy” (375). “Identity is an odd thing, and I didn’t understand at the time why I felt such kindship with these strangers” (1081).

Die huise is vervalle. Hoenders en honde word op groot skaal op die werf aangehou. Daar word vroeg getrou en baie kinders gekry – nie noodwendig in daardie volgorde nie. Sy ma, Bev, het as swanger 18-jarige getrou, ‘n dogter Lindsay gekry “just two months after Mom graduated from high school” (1113) en het na ‘n jaar geskei. Skoolonderrig en geletterdheid is beperk. Buite die huise word aan voertuie gewerskaf. “With partying came alcohol, and with alcohol came alcohol abuse and even more bizarre behavior” (1033). Papaw was “a violent drunk … Mamaw … was a violent nondrunk” (600). Sy het haar man gewaarsku dat sy hom gaan vermoor as hy weer dronk by die huis aankom. Dit het weer gebeur en hy het op die rusbank aan die slaap geraak. Mamaw het petrol in die motorhuis gaan haal, dit oor hom uitgegooi en hom aan die brand gesteek. “Miraculously, Papaw survived the episode with only mild burns” (609). “Papaw quit drinking in 1983” (648). Die outeur het soms ook die breë weg bewandel. “Along with my abysmal school record came drug experimentation – nothing hard, just what alcohol I could get my hands on and a stash of weed … marijuana” (1679).

Outeurs soos Charles Murray* “authored compelling, well-research tracts demonstrating that upward mobility fell off in the 1970s and never really recovered” (185). Die aangewese opsie was om uit die steenkoolstreek van Kentucky te trek. “The best way up for the hillbilly was out” (444). Byvoorbeeld, Papaw en Mamaw het agter werk aan uit Jackson na Middletown, Ohio, getrek. Vir die outeur was dit nie genoeg nie. “To move up was to move on. That required going to college [university]” (775). “Mom … took me to the public library before I could read, got me a library card, showed me how to use it, and always made sure I had access to kid’s books at home. In other words, despite all the environmental pressures from my neighborhood and community, I received a different message at home. And that just might have saved me” (826). “Mom believed deeply in the promise of education” (886). [* “Charles Murray’s seminal Losing Ground, another book about black folks that could have been written about hillbillies – which addressed the way our government encouraged social decay through the welfare state” (1901).]

Die outeur is die kind van sy ma se tweede man, Don Bowman. “Mom and Dad married in 1983 and split up around the time I started walking. Mon remarried a couple of years after the divorce. Dad gave me up for adoption when I was six … Bob Hamel, my stepdad and eventual adoptive father, was a good guy in that he treated Lindsay and me kindly. Mamaw didn’t care much for him. ‘He’s a toothless fucking retard,’ she’d tell Mom, I suspect for reasons of class and culture: Mamaw had done everything in her power to be better than the circumstances of her birth. [“Mamaw never spent a day in high school” – 514).] Though she was hardly rich, she wanted her kids to get an education, obtain white-collar work, and marry well-groomed middle-class folks – people, in other words, who were nothing like Mamaw and Papaw. Bob, however, was a walking hillbilly stereotype” (847). Hierdie huwelik het ook nie lank gehou nie. “Mom had a lot of Mamaw’s fire, which meant that she never allowed herself to become a victim during domestic disputes” (956).

Nadat Vance diensplig in die vloot gedoen het, het hy in 2007 as student by Ohio State University in Columbus geregistreer en die graad BA verwerf. “I’d go to classes, do my homework, study at the library, and make it home in time to drink well past midnight with my buddies” (2363). Hy moes deeltyds werk om sy studiegeld te betaal. Vandaar is hy in 2010 na New Haven en Yale University, waar hy die driejaar-regsgraad suksesvol voltooi het, gevolg deur ‘n jaar lange klerkskap in Cincinnati. Hy het met Usha, ook ‘n regsgeleerde, getrou. Hulle het ‘n seun, Ewan. Die aanduidings is dat hy as ‘n Republikein die politiek sy loopbaan wil maak.

Vance vertel van “my cousin Gail” (3114), “at heart a hillbilly, and I should have known that no hillbilly makes it to adulthood without a few screwups along the way” (3124). Teen haar ouers se wense het sy met ‘n swarte getrou. “Racial prejudice bubbled to the surface when she announced that a black baby was joining the family … Gail found herself without a family … ‘My mom [Gail’s] said she never wanted to hear my name again.’ Given her [teen]age and lack of family support, it’s hardly surprising that her marriage soon ended” (3124). Sy is later weer getroud. Die rede waarom Vance oor Gail geskryf het, is moontlik omdat hy met ‘n ander etnisiteit getrou het. Usha is ‘n Indiaan.

Tara Westover

Tara Westover (gebore in 1986) het die volgende boek gepubliseer: Educated (New York: Random House, 2018, 337p; Amazon Kindle $18,19). Die illustrasie op die voorkant toon ‘n skoollessenaar en -bank wat in die veld staan. Die teks bewys dat dit moontlik is om die hoogste akademiese kwalifikasie te behaal al moet jy in die veld of onder ‘n boom skoolgaan; selfs dat jy sonder enige skoolbywoning ‘n doktorsgraad kan verwerf. Die beslissende faktor is nie of daar elektrisiteit, lopende water, spoeltoilette en (bekwame) onderwysers is soos plaaslik geëis word nie. Selfopvoeding is moontlik. Akademiese sukses word deurslaggewend deur die gehalte van die leerling bepaal, bv intelligensie, motivering, toewyding en deursettingsvermoë.

Westover het in die berge in die suidooste van Idaho grootgeword. “There’s a sense of sovereignty that comes from life on a mountain, a perception of privacy and isolation, even of dominion” (Kindle 464). Haar pa, Gene, het skure gebou en ‘n skrootwerf bedryf. Sy sewe kinders, vyf seuns en twee dogters, met Tara as die jongste, was sy werkslui. “Dad joked I was as slow as molasses [or “tar” – 2668] running uphill” (1045). Gene se ideaal was om selfversorgend en so onafhanklik moontlik van die owerheid te wees. Hy word as “independent-minded” beskryf (454). Die jongste vier kinders se geboorte is nie geregistreer nie. Die kinders het tuisonderrig van hulle ma, Faye, ontvang omdat Gene hulle wou vrywaar van die regeringspropaganda in die openbare skole. “Homeschooling was a commandment from the Lord” (2483). Later het daar egter bitter min van tuisonderrig tereg gekom. Faye “used to say that we were kept at home so we could get a better education than other kids. But it was only Mother who said that, as Dad thought we should learn more practical skills” (740). “By the time I was eight … we’d settled into a routine that omitted school altogether” (759).

Faye het haar gesin medies versorg. Godsdiens, fanatieke Mormonisme, is grondliggend aan Gene se manies. Engele was veronderstel om hulle teen siektes en gevare te beskerm. “Doctors were Sons of Perdition” (2483). Daarom het hulle nie veiligheidsgordels gedra wanneer hulle per pad gereis het nie. By twee geleenthede het die gesin na ‘n vakansie deur die nag teruggereis. Albei kere het die voertuig die pad verlaat en het hulle beserings opgedoen. Die eerste keer was toe een van die seuns agter die stuurwiel aan die slaap geraak het. Die ander keer was toe Gene te vinnig tydens ‘n sneeustorm gery het. Kort voor hierdie ongeluk het hy gesê: “I’m not driving faster than our angels can fly” (1518). Hulle voertuie is nie geregistreer of verseker nie. Bestuurderslisensies is nie uitgeneem nie. Gene het slegs God as owerheid erken.

Hulle het in die Eindtye en in afwagting van die Oordeelsdag gelewe. Gene het in ‘n ondergrondse skuur voedsel vergaar. Hy wou genoeg vir 10 jaar ophoop. ‘n Duisend gellings brandstof is in ‘n ondergrondse tenk bewaar. Geld is in die vorm van silwer en goud bewaar. Hy het wapens en ammunisie opgegaar. Later is sy waanbeelde en gedrag, bv sy paranoia, aan bipolêre versteuring of skisofrenie toegeskryf. Selfs sy vrou het met hierdie diagnose saamgestem. “Why did you fight so hard against made-up monsters, but do nothing about the monsters in your own house?” (3341). “Children of bipolar parents are hit with double risk factors: first, because they are genetically predisposed to mood disorders and second, because of the stressful environment and poor parenting of parents with such disorders” (3331).

Gene was ook behep met die Illiminati, wat bygelowe beveg het en teen die misbruik van owerheidsgesag gekant was. Hy het allerhande voorbereiding getref en voorspellings gemaak oor wat aan die begin van die jaar 2000 sou gebeur. Toe niks gebeur nie “he seemed smaller to me than he had that morning. The disappointment in his features was so childlike, for a moment I wondered how God could deny him this” (1494).

Faye het aanvanklik as assistent vir ‘n vroedvrou opgetree en mettertyd die taak op haar eie uitgevoer. Sy het ook kruie en ander natuurlike middels gebruik om mense gesond te probeer maak. Gene het gesê: “Herbalism was a spiritual doctrine that separated the wheat from the tares, the faithful from the faithless” (558) en “People don’t know it, but the sun is the most powerful medicine we have” (1432). Veral met die bemarking van allerhande homeopatiese olies het hulle later finansieel hoogs welvarend geword. “Dad was on track to become the best-funded lunatic in the Mountain West” (4070). Ingevolge Oosterse gelowe het Faye ook “spiertoetsing” en “energiewerk” gedoen om kwale te genees. “Nutrition, exercise and the careful study of herbal properties, that’s all there is … healing was spiritual and limitless. Muscle testing … was a kind of prayer, a divine supplication. An act of faith in which God spoke through her fingers” (986). Die motivering vir hierdie bedrywighede is nie net om geld te maak nie, maar om geloof in die natuur en per slot van sake religieuse geloof te bevorder en die owerheid se gesondheidsorg te ondermyn.

Op die skrootwerf is talle meganiese hulpmiddels gebruik. Om daaroor te lees, was vir my ‘n angsvolle ervaring. Byvoorbeeld, oor Tara: “On the last turn, the bucket swung with such force that a spike of iron was flung towards me. It pierced the inside of my leg” (1065). Haar broer, Luke, het petrol op sy broek gemors. Dit het gou droog geword en hy het daarvan vergeet. Toe hy met ‘n blaasvlam werk, het sy broek aan die brand geslaan en het hy erge brandwonde opgedoen. Later het hy met ‘n gevaarlike masjien gewerk wat skrootmetaal gesny het. “Luke’s arm was gashed to the bone and he was running toward the house, blood spurting” (2235). Tara is daarna deur haar pa verplig om met dieselfde masjien te werk. By geleentheid het haar pa haar gelas om iets te gaan haal deur van dwarsbalk tot dwarsbalk van ‘n onvoltooide dak te spring terwyl hulle 30 voet bo die grond was, “not wearing harnesses because we never wore them” (2788). “Dad always put faith before safety. Because he believed himself always right” (3331). Later: “His faith was no longer a faith, he said, but a perfect knowledge” (4691). Aan Tara is mettertyd enige taak opgedra. “If the boys were working on-site, sometimes I’d go along to drive the loader or forklift or crane” (2700).

Haar broer, Shawn, het kop eerste van ‘n skuurkonstruksie geval en ernstige breinskade opgedoen. “The doctors told Mother that Shawn’s injury might have altered his personality – that in the hospital, he had shown tendencies toward volatility, even violence” (2106). Later is sy brein in ‘n motorfietsongeluk nogeens beskadig. Tara is soms uiters hardhandig deur Shawn behandel en selfs beseer. Dit het gelyk asof hy plesier uit wreedheid put. Hy het gedreig om haar en sy vrou dood te maak. “My humiliation was the cause of that pleasure” (3106). Haar pa het later ernstige brandwonde opgedoen toe petrol ontplof het. Hy het geweier om na ‘n dokter of ‘n hospitaal te gaan. “Father condemned doctors as minions of Satan” (4080). Sy vrou en kinders het hom maande lank tuis verpleeg. Hy het oorleef, maar nie sonder om letsels oor te hou nie. “It was a miracle, everyone said, so that was the new name they gave Mother’s recipe: after Dad’s burns it was known as Miracle Salve” (3632).

Tara het nooit van Sondagskool gehou nie, maar as kind het sy in redelike mate haar ouers se geloof aangehang, hoewel sy al hoe meer skepties geword het. Twee van haar broers, Tyler en Richard, het uit die skrootwerfbestaan weggebreek op soek na ‘n ander soort lewe en universiteit bygewoon: “brainwashed by socialists and Illuminati spies” (699), volgens Gene. “‘There’s two kinds of them college professors,’ Dad said. ‘Those who know they’re lying, and those who think they’re telling the truth'” (688).

As tiener het Tara mooi in die kerk gesing. Gene “said I sang like one of God’s own angels” (1357). Sy het toneel gespeel, maar Gene het van die teater gesê: “It’s probably a den of adulterers and fornicators” (1422). Hy het gedink Tara moet voortgaan om in die skrootwerf te werk en haar ma by te staan. “A woman’s place was in the home, that I should be learning about herbs – ‘God’s pharmacy'” (2014). Later: “Mother was marketing her products as a spiritual alternative to Obamacare” (4977).

Tara het Brigham Young University se toelatingseksamen met haar tweede poging geslaag. Die studentekorps is 99% Mormone. Haar broer, Tyler, het haar aangemoedig omdat hy reeds daar op universiteit was. Oor hulle ouerhuis het hy gesê: “I think this is the worst possible place for you … There’s a world out there, Tara” (1939). Sy was onseker oor wat om te doen: “The door was blocked – by loyalty, by obedience. By her father” (2123). Haar pa het haar ontmoedig om universiteit toe te gaan: “‘The Lord has called me to testify,’ he said. ‘He is displeased. You have cast aside His blessings to whore after man’s knowledge'” (2143). “He began a lecture about liberal professors” (2154). Haar ma het ‘n ander mening gelug: “Of all my children, you [Tara] were the one I thought would burst out of here in a blaze. I didn’t expect it from Tyler – that was a surprise – but you. Don’t you stay. Go. Don’t let anything stop you from going” (2143).

Uiteindelik besluit Tara: “No future could hold them; no destiny could tolerate him [Gene] and her” (2132). “A fork had come along in the road, and I’d gone one way and he the other” (2379). “I resolved to never again work for my father” (2389). Sy beskryf haar pa as “a hard man” (3520), maar sy wek die indruk van hardkoppigheid en erken dit ook: “For years my father and I had been locked in conflict, an endless battle of wills” (3487). Om universiteit toe te gaan, was die begin van haar “heavy swing into adulthood” (669). Sy het besluit om eerder op haar instinkte as haar ouers se uitsprake te vertrou. “All my life those instincts had been instructing me in this single doctrine – that the odds are better if you rely only on yourself” (1656).

Sy het by Brigham Young University vir die graad BA ingeskryf. Daar was groot gapings in haar kennis. “I had no idea what the teacher meant by the ‘essay form'” (2513). “I thought Europe was a country” (2553). Sy het niks van bv Shakespeare, Napoleon en die Holocaust geweet nie. Daar was baie “black-hole words” (2492) in die klasse en in die voorgeskrewe boeke. Dit was “the shock of learning about my own ignorance” (2503).

Tara het die universitêre leefwêreld as ‘n kultuurskok ervaar. Na die stilte in die berge het sy dit moeilik gevind om by die geraas in die stad aan te pas. Haar klere was anders as dié van die ander studente. “I worried that I might be growing into the wrong sort of woman” (1834). “Dad said a righteous woman never shows anything above her ankle” (1287). Die studente het koffie, Coke en alkoholiese drank gedrink en op Sondae inkopies gedoen, rolprente gekyk en gestudeer; dinge wat sy aanvanklik as sonde beskou en verbode geag het. Sy het begin om medisyne te gebruik en wanneer nodig ‘n geneesheer besoek. “Mother always said that medical drugs are a special kind of poison” (2893). Later verwerp sy poligamie, wat ingevolge Mormonisme toelaatbaar is. “I would never be a plural wife” (3881).

Na haar eerste studiejaar het sy op grond van haar akademiese prestasie ‘n beurs vir die helfte van die tweede jaar se studiegeld ontvang. “Dad said I was becoming ‘uppity'” (2777). Soms moes sy deeltyds werk om haar studie te finansier. Sy was selfs verplig om haar perd te verkoop. Wanneer oor haar familie navraag gedoen is, het sy die inligting verswyg. “I had already betrayed them by failing to love them as I should; the least I could do was stay silent” (3128). Later het sy sover gekom om prontuit die waarheid oor haar kinderjare en familie te vertel. “I decided to experiment with normality” (3351). “I thought I was finally being honest about the life I’d had before” (4263).

Haar pa was nie (heeltemal) verkeerd oor die liberalistiese dosente nie. Tara skryf: “I’d only ever seen one black person, a little girl, the adoptive daughter of a family at church” (2819). In geskiedenis leer sy onvermydelik en tot vervelens toe van slawerny, burgerrregte, Rosa Parks, Emmett Till, Martin Luther King, ens. In haar eerste jaar as student het sy in haar kamer ‘n plakkaat met ‘n afbeelding van King aangebring. Toe haar ouers haar daar besoek, vra haar pa: “Is that Martin Luther King? Don’t you know he had ties to communism?” (3920). In haar dagboek skryf sy toe: “The whole world was wrong; only Dad was right” (3920). Later as student in Engeland verwys sy na “the textile wall hanging a friend from Zimbabwe had brought from his village” (4691).

Sy was uiteraard ontvanklik en gretig vir nuwe kennis, maar weens gebrek aan perspektief pas sy dit soms windskeef toe. Haar broer, Shawn, het die gewoonte gehad om haar as handlanger te gebruik en haar dan as “Nigger” aan te spreek. Gewapen met haar geskiedeniskennis ervaar sy hierdie spotnaam nou as iets vreesliks. “I had started on a path of awareness, had perceived something elemental about my brother, my father, myself. I had discerned the ways in which we had been sculpted by a tradition given to us by others, a tradition of which we were either willfully or accidentally ignorant. I had begun to understand that we had lent our voices to a discourse whose sole purpose was to dehumanize and brutalize others” (2869). Tuisonderrig sien sy nie meer as beskerming teen die liberalisme in die openbare skole nie, maar as ‘n onderskrywing van “white supremacy” (3311). Sy noem “the Holocaust and the civil rights movement” in dieselfde asem (3743). Later word sy ook deur feminisme beïnvloed (4029).

Tara het die graad BA in 2008 voltooi. By die gradeplegtigheid “I was to receive the ‘most outstanding undergraduate’ award from the history department” (3941). Hierna is Tara, danksy ‘n studiebeurs met “full funding” (3843), na Trinity College, Cambridge. Wat haar daar beïndruk het, was die Jamaikaanse rastafariër, Bob Marley (1945-1981), se liedjie: “Emancipate yourselves from mental slavery / None but ourselves can free our mind” (4007). Sy glo en bewys eintlik “life is not a thing unalterable” (4457). Sy het ‘n ver pad gekom van “an ignorant girl who’d crawled out of a scrap heap” (4574) tot in Cambridge. Daar het sy in 2009 ‘n magistergraad voltooi en voortgegaan met doktorale studie.

“There were days when the more I doubted my own sanity, the more violently I defended my own memories, my own ‘truth,’ as the only truth possible” (4594). Tara se ouers, veral haar pa, wou haar steeds tot hulle geloof bekeer. “You have been taken by Lucifer” (4691). “I came to offer you a priesthood blessing” (4711). “I heard myself say no” (4711). “My mother shared my father’s dark vision, that she believed the devil had a hold of me” (4795). “I had come to believe that the ability to evaluate many ideas, many histories, many points of view, was at the heart of what it means to self-create. If I yielded now, I would lose more than an argument. I would lose custody of my own mind” (4742). Sy kry ‘n senu-ineenstorting. “Having sacrificed my family to my education, I might lose that, also” (4774). Sy het by die universiteit om sielkundige berading aangeklop.

Sy het haar doktorale proefskrif oor “family obligation” geskryf: “The family, morality, and social science in Anglo-American cooperative thought, 1813-1890” (4933). Op haar 27ste verjaardag het sy hierdie teks ter verwerwing van ‘n doktorsgraad ingelewer. In 2014 is die graad aan haar toegeken. “My parents had begun telling the extended family that I was possessed” (4966). “I realized that all my siblings, except Richard and Tyler, were economically dependent on my parents. My family was splitting down the middle – the three who had left the mountain, and the four who had stayed. The three with doctorates, and the four without high school diplomas” (5047).

Dit is haar promotor in Cambridge wat Tara aangemoedig het om hierdie boek te skryf. Sy het dit tydens haar verblyf in Londen en in die suide van Frankryk gedoen. Sy assosieer tans net met haar twee broers en met familielede wat nie in die berge woon nie. Met haar ouers, suster en drie van haar ander broers het sy betrekkinge verbreek, maar sluit die moontlikheid van versoening nie heeltemal uit nie. Vir die mense wat uit haar lewe gesluit is, gebruik sy skuilname in die boek. Myns insiens word hulle identiteit daarmee nie afdoende beskerm nie. Ek het ook die indruk dat Tara gebeure soms aangedik het; dat haar boek ‘n vorm van wraakneming kan wees.

Edmund Gosse

Tara se boek laat my dink aan Edmund Gosse (1849-1928) se klassieke boek oor ‘n slegte vader-kind-verhouding; in sy geval ook vanweë godsdienstige indoktrinasie: Father and son: A study of two temperaments (Start Publishing, 1907/2012, 198p; Amazon Kindle $2,27). Edmund se pa, Henry, het aan ‘n christelike sekte, die Plymouth Brethren, behoort en gehoop dat sy seun hom sou opvolg. Soos die Westover-kinders het Edmund tuisonderrig ontvang. Later het hy skool bygewoon en toe ook die eerste keer van Shakespeare gehoor. Die uitbeelding van sy verhouding met sy pa was vir Edmund so pynlik en van so ‘n intiem persoonlike aard dat die boek aanvanklik anoniem gepubliseer is. Die eerste sin van die eerste hoofstuk lui: “This book is the record of a struggle between two temperaments” (Kindle 20), soortgelyk aan wat Tara geskryf het. Hy betreur die “absence of humanity” in sy opvoeding (139). Soos Gene Westover het Henry vas bly glo dat die Wederkoms tydens sy leeftyd sou plaasvind. “Who knows? We may meet next in the air, with all the cohorts of God’s saints!” (2751). Edmund het as volwassene alle betrekkinge met sy pa verbreek. Hy het iemand soos Tara geword “who earns his own living en lives his own life” (2953).

Iedere volwassene is ‘n kind wat grootgeword het. ‘n Mens besef nie altyd watter volwassenes, toe hulle klein en jonk en sag was, deur die harde kante van godsdiens (eintlik mense) gekneus is nie. In hierdie opsig bring die boeke van Westover en Gosse dieselfde boodskap. Hulle boeke en dié van Vance toon dat ‘n mens se jeug permanente sielkundige letsels kan laat; dat jy kwalik jou agtergrond heeltemal kan ontgroei.

Slot

Een van die maniere waarop opwaartse mobiliteit bewerkstellig kan word, is deur universitêre onderrig. Soos in so baie ander opsigte is die ANC-regering se benadering ook in hierdie geval foutief. Die beste manier vir ‘n kind om beter as sy ouers te presteer en meer welvarend as hulle te word, is nie om, soos in kommunistiese lande, gratis (dus staatsgesubsidieerde) universitêre studie aan te bied nie. Wat nodig is, is skoolonderrig van hoë gehalte sodat studente akademies goed toegerus is wanneer hulle universitêre studie aanpak.

Vir diegene wat nie die finansiële middele het om voltyds ‘n residensiële universiteit by te woon nie, moet daar ‘n Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) soos vanouds wees, waar op enige plek in die land vol- of deeltyds studeer kan word. Unisa het voorheen ‘n enkele kampus in Pretoria gehad. Geen residensiële geriewe is verskaf nie. Slegs afstandsonderrig is voorsien. Iedere student was op homself aangewese om suksesvol te studeer. Allerhande duur maatreëls is later ingevoer (soos streekkantore en studiegeriewe en hulp aan hulpbehoewende studente wat akademies nie op standaard is nie). Wat nodig is, is ‘n toelatingseksamen om diegene te weier wat nie suksesvol kan studeer nie.

Afstandsonderrig kan deesdae, danksy rekenaars en die internet, baie doeltreffender as in die vorige eeu verskaf word. Anders as voorheen kan daar deesdae glad nie meer op die posdiens peil getrek word nie. Die hergetransformeerde Unisa sal ‘n e-universiteit moet wees wat kostedoeltreffend bestuur word, sodat die studiegeld, soos voorheen, billik en (maklik) bekostigbaar kan wees. Soos voorheen sal die dosente op akademiese gronde aangestel en bevorder moet word en nie ingevolge polities gemotiveerde ras- en geslagsvoorkeure nie. ‘n Akademies respektabele Unisa waar onderrig ‘n winskoop is, sal in groot mate die druk op residensiële universiteite om gratis onderrig te verskaf, verlig.

 

Sydney Gregan: Die dag van rekenskap is hier!

“As ‘n vyandige mag daarop uit is om jou te oorwin, en al sy hulpbronne en kragte vir die doel inspan, verkeer hy in ‘n staat van oorlog met jou; en jy — tensy jy aan oorgawe dink — verkeer in oorlog met hom. Verder — tensy jy verraad bedink — sal jou doel, soos syne, wees om die oorwinning te behaal. Nie ‘vrede’ nie, maar oorwinning. — Barry Goldwater

Terwyl kommentaar instroom oor die “onverwagte” besluit in die parlement oor grondonteiening, en liberaliste hakkel, stotter en stamel met verskonings oor hulle held Ramaphosa wat hulle dan nou so liederlik in die steek gelaat het, moet een ding nou vir die Afrikaner baie duidelik wees: Die 1996-grondwet en die versekerings daar rondom was ‘n klug. Dit het nasionaliste van meet af geweet en gesê. Hulle is destyds uitgelag daaroor. Die euforie van die “wonderwerk” van 1994 is nou hopelik verby want dit staan nou soos ‘n paal bo water: Die voorgenome onteiening sonder vergoeding-besluit van die ANC en die EFF is ‘n oorlogsverklaring!

Terwyl die Afrikaner nog eiendomsreg gehad het, kon hy nog voortstu om ‘n bestaan te maak in ‘n land wat hom hoe later, hoe meer, vyandig geword het. Met ‘n titelakte in die hand kon baie dinge nog vermag word. Boonop het dit vir swart hordes voedsel in hulle borde gegee, alhoewel meeste gedink het hulle was in elk geval “geregtig” daarop. Dit het darem ook vir ‘n sekere mate van beleggersvertroue gesorg. Ook dit is nou in sy peetjie. Wat oorbly is vir die Anglo-Amerikaanse geldmagte om deur middel van Kommunisme nou vir eens en altyd beheer oor ons land en sy rykdomme te verkry.

Wat mense dalk nie besef nie is dat onteiening in elke Kommunistiese land plaasvind. Die leuen wat egter deur die Kommuniste verdoesel word is dat die land dan aan grondhonger massas gegee sal word. Dit sal nie gebeur nie. Die staat sal die grond besit en individue sal bloot ‘n tydelike verblyfreg op daardie grond hê wat hom of haar enige tyd ontneem kan word. Dis hoe sosialisme werk.

Richard Pipes skryf in Property and Freedom:

… the vast majority of today’s citizens have no inkling to what they owe their liberty and their prosperity, namely a long and successful struggle for rights of which the right to property is the most fundamental.

Eindomsreg spruit voort uit politieke vryheid. Die Afrikaner het sy politieke vryheid verloor in 1994 en om nou ook sy eiendomsreg te verloor, is ‘n noodwendige gevolg daarvan. Dus, die boer se titelakte was in elke geval in gedrang sedert 1994. Dit is die gevolg van die Nasionale Party van Meyer en De Klerk se papbroekigheid om te kruip voor die vyand. Deur nou ook sy eiendomsreg te ontneem, word nog ‘n deurslaggewnde slag teen die Afrikaner se vryheid geslaan.

Alexis de Tocqueville het reeds in Democracy in America gewaarsku teen die toedrag van sake wat gaan heers met die ontneming van die individu se vryheid:

The modern world faces dangers to liberty previously unknown… [Their rulers] will deprive their peoples of liberty by gratifying their desires and then exploit their dependence on such generosity…. The will of the man is not shattered, but softened, bent and guided; men are seldom forced by it to act, but they are constantly restrained from acting; such a power does not destroy but it prevents existence, it does not tyrannize but it compresses, enervates, extinguishes and stupefies a people, till each nation is reduced to be nothing better than a flock of timid and industrious animals, of which the government is the shepherd.

Dalk moet daar nog ‘n bietjie water in die see loop voor die Grondwet gewysig gaan word, alhoewel die tweederde meerderheid reeds daar is, maar intussen skep dit onder meer onsekerheid in die landbou- en eiendomsektor en veral die pryse van plase, word beleggersvertroue verder geskaad, word die massas verder tot wetteloosheid en die besetting van plase met gepaardgaande moord en rooftogte aangemoedig en veroorsaak dit ‘n mismoedigheid onder talle Blankes wat hulle hoop op (die media-geïnstigeerde leuen) van ‘n “beter lewe vir elkeen” geplaas het.

Wat staan ons dus te doen? Die Switserse filosoof Jean Lavater het gesê dat die lafaard nie kan insien dat sy grootste veiligheid in onverskrokkenheid lê nie. Enige party of organisasie wat nou nog, na al die leuens van die ANC (bestuur deur die magte van geld), steeds glo in onderhandeling met die vyand, moet finaal die rug gekeer word. Die ANC is stap vir stap besig om van die Afrikaner slawe te maak. Wil ons net ‘n beter vorm van slawerny beding as ons onderhandel? Die Blanke-hater Malema het klaar begin om die Blankes te paai, en eerder as om weerstand te bied, gaan baie Blankes daarin berus dat hy “darem nog ‘n huis sal hê om in te bly”. Dit sal fataal wees. Die skrif is tog duidelik aan die muur. Hoeveel keer is ons gewaarsku om agterdogtig te wees teen elke daad van betuiging van die vyand?

Ons sal ons rusbanke vir die strate moet verruil. Ons sal optogte moet hou en versetskrifte moet opstel. Ons lydelike verset moet nou momentum kry.

Ons moet besef dat eiendomsreg niks beteken sonder politieke vryheid nie. Daarom: volg dan daardie nasionalistiese leier wat nie wil onderhandel met die vyand oor ‘n volkstaat nie, want ‘n leier wat onderhandel met die vyand wat hom wil vernietig, bedink verraad en ontbreek aan moed en onverskrokkenheid. Ja vermy die vrede van dood wat in elke onderhandelaar se planne skuil en volg daardie leier wat bereid is om nou in die bresse te tree vir ons volk se vryheid.

Die vyand het nie respek vir die Afrikaner nie, omdat die Afrikaner nie meer bereid is om homself te betuig en so trou te wees aan sy roeping om homself te verwesenlik nie. Die Afrikaner se dag het aangebreek om homself te betuig, hy sal daardie dag nie langer kan uitstel nie. Want die “vrede” wat ons so graag wil “bewaak”, is helaas ‘n vrede van dood.

As ons dan eiendomsreg van grond wil hê, besef dan dat dit slegs gewaarborg is in ‘n vrye soewereine Afrikanerstaat!

Karel Combrinck: Het ons regtig ‘n grondwet?

Dit kan moontlik nut hê om by die kern van die saak te probeer uitkom. Die kern van die saak is geleë in die grondwet van Suid-Afrika. (‘n Interessante woordverskynsel is dat die ANC nou ‘n nuwe grondwet wil opstel wat juis betrekking het op die onteiening van  grond.)

Die eerste belangrike punt wat gemaak moet word is dat ‘n grondwet nie bedoel is as ‘n middel om die vraatsug en magswellus van die meerheid te bevredig nie, maar inteendeel om die regte en belange van minderhede te beskerm. Die argument oor wat in die verlede mag gebeur het, is geen regverdiging vir magsmisbuik nie en hou net nie water in ‘n land wat hom daarop roem dat hy nou ‘n “nuwe Suid-Afrika” is nie.

Afdeling 9 van die grondwet bevat die volgende deurslaggewende bepalings betreffende diskriminasie in artikel 9:

(3) Die staat mag nie regstreeks of onregstreeks onbillik teen iemand diskrimineer op een of meer gronde nie, met inbegrip van ras, geslagtelikheid, geslag, swangerskap, huwelikstaat, etniese of sosiale herkoms, kleur, seksuele georiënteerdheid, ouderdom, gestremdheid, godsdiens, gewete, oortuiging, kultuur, taal en geboorte.
(4)Geen persoon mag regstreeks of onregstreeks onbillik teen iemand diskrimineer op een of meer gronde ingevolge subartikel (3) nie. Nasionale wetgewing moet verorden word om onbillike diskriminasie te voorkom of te belet.
(5) Diskriminasie op een of meer van die gronde in subartikel (3) vermeld, is onbillik, tensy daar vasgestel word dat die diskriminasie billik is.

 

Dit is duidelik dat ons regte en vryhede as geheel in hierdie subartikels saamgevat word. Indien hierdie beginsels verontagsaam word, dan het bv ons as blankes net geen regte hoegenaamd  in Suid-Afrika nie.  Nou is dit ook so dat die diskriminasie wat op alle lewensgebiede op ons toegpas word juis kragtens hierdie bepalings geskied en spesifiek op grond van die kwalifikasie in subartikel (5): “Diskriminasie op een of meer van die gronde in subartikel (3) vermeld, is onbillik, tensy daar vasgestel word dat die diskriminasie billik is.” Inderdaad is dit onduidelik waarom die ANC dit nodig  vind om die grondwet te wysig ten einde  die onteiening van grond sonder vergoeding moontlik te maak aangesien hulle dit op grond van die kwalifikasie in subartkel (5) reeds kan doen. Miskien is dit om te probeer voorgee dat dit op “demokratiese” wyse gedoen is.

Die hele oogmerk met artikel 9 van die grondwet is om te bepaal dat diskriminasie onbillik is. Hoe kan dit dan ook terselfdertyd billik wees? Dit is duidelik weersprekend en onsinnig en bots reëlreg met die grondbeginsel van die reg dat landsburgers duidelikheid moet hê oor wat hulle regte en verpligtinge is.  Die frase “tensy daar vasgestel word dat die diskriminasie billik is” laat ‘n reuseskuiwergat in die beginsels wat in die voorafgaande subartikels gestel word, maak die deur oop vir magsmisbruik  en arbitrêre maatreëls  deur die staat en laat die landsburger dus  in die duister oor wat die staat in bepaalde omstandighede as “billike diskriminasie” sal beskou en wat nie.  Dit is natuurlik ook so dat in elke regstaat ter wêreld die beginsel erken word van billike vergoeding vir grond wat deur die staat onteien word en dat geen wetgewing deur ‘n ANC-meerderheid hierdie beginsel op die duur kan verontagsaam  nie.

Die ANC mag op grond van sy getalle-oorwig die politieke mag hê om die grondwet te verander ten einde  blanke grond af te neem en sodoende “billike diskriminasie” teen wit boere toe te pas, maar deur dit te doen gaan hy sy politieke en morele aansien wêreldwyd onherroeplike skade aandoen. Dis miskien al troos wat ons uit die situasie kan put.

Dan Roodt: Kultuurmarxisme tref Potch, of hoe intellektuele sifilis in ons land versprei

Ek moet sê, ek raak taamlik bevry van die hoofstroommedia. As ek nie iets in die alternatiewe media lees nie, weet ek nie daarvan nie. Dis nie dat ek nooit CNN kyk nie; ek het lankal opgehou TV kyk. Ek hou van Afrikaans, maar ek kan nie eens TV in Afrikaans uitstaan nie. Soms gebeur dit dat ek iewers op vakansie in ‘n verveelde oomblik die skerm op KykNET instel, maar binne minute begin ek gril. As iemand eers in ‘n sepie begin Engelse clichés gebruik, wil ek liewer in stilte verveeld wees of by die venster uitkyk. Die fauna en flora van ons mooi land is vir my oneindig interessanter as die hoofstroommedia of -TV.

Dus kom ek nou eers via Twitter agter dat daar ‘n ligte herrie sou wees omdat Steve Hofmeyr blykbaar ‘n week of wat gelede ‘n artikel in Rapport oor Jacob Zuma geskryf het, onder die titel “Die val van ‘n vout”. Dis nie vir my goeie Afrikaans nie, maar dit daargelaat.

As jy hou van swart humor, is Afrika ‘n goeie plek om te woon. En Robert Mugabe is ‘n progressiewe staatsman “wat sy land van kolonialisme bevry het”. Ek weet, ek weet, nou klink ek soos die BBC. Dis bloot ligte sarkasme.

Daar is iets sifilities aan woorde soos “progressief”, “bevryding”, “rassisties”, “gelykheid”, “blanke heerssug” en dergelike meer. Soos dit vir my lyk, ly die aanhoudende gebruik van sulke terme tot verrotting van die brein. Iewers in my verwarde jeug herinner ek my ‘n beskrywing wat die Franse skrywer Georges Bataille van sy vader, wat blykbaar aan sifilis gely het, verskaf het. Wanneer die bakterieë van dié geslagsiekte finaal van die brein besit neem, lei dit tot swaksinnigheid en blindheid.

Nietzsche het volgens sy biograwe ook dié siekte by Italiaanse prostitute opgedoen, en daarom aan die einde van sy lewe kranksinnig geraak. Maar selfs sulke verwysings laat dit te veel na ‘n intellektuele probleem klink waarmee ons te kampe het, terwyl ek bloot hier na ‘n gepaste metafoor soek om die “verrotting van die brein” in Afrika en veral Suid-Afrika te verklaar. Dink aan Idi Amin. Of Mobutu. Of Charles Taylor. Of selfs Julius Malema. Die herhaling van Oos-Europese, marxistiese gemeenplase is soos bakterieë wat uiteindelik tot swaksinniggheid lei. Die “voormalige Oos-Europa”, uiteraard. Want deesdae is Oos-Europa vinnig besig om die denksentrum van Europa te word, die laaste buitepos van nugterheid.

Dog die verbasende is hoe vatbaar sekere dom “voormalig Afrikaanse vrouens” vir breinverrotting is. Hoewel, enigiemand kan seker, letterlik of figuurlik, sifilis opdoen. Jy hoef net genoeg kere die woord “progressief” te herhaal. Richard Dawkins se oorspronklike begrip van die “meem” het iets daarvan gehad, as die verspreiding van ‘n gedragsvorm deur herhaling en nabootsing.

Eerder: na-apery. Want geen van die breinverrotte, erbarmlike, “linkse”, sifilitiese, swaksinnige, onbeholpe, vulgêre kritici van Rapport se besluit om ‘n artikel oor Zuma deur Steve Hofmeyr te publiseer, kan eintlik van menslike redenasievermoë verdink word nie. Hulle is reeds te ver heen. Hulle beskik oor die IK’s van bobbejane. Hoewel, soos Eugène Marais in sy Siel van die aap opgemerk het, is die bobbejaan ‘n slim dier en nie ver van die mens verwyder nie. Dus, indien ek Mia Swart of Elmien du Plessis of enige van die kultuurmarxistiese aapwyfies (wat lyk my in ‘n trop binne hul dieretuinhok amok wil maak) met bobbejane vergelyk, is dit nog veels te vriendelik en intellektueel vleiend. Want ‘n bobbejaan of sjimpansee wat ‘n mens na-aap is nog in ‘n mate oulik, terwyl daar niks ouliks of amusants aan dié soort biologiese masjiene is wat geprogrammeer is om oor en oor dieselfde sinnelose snert kwyt te raak nie.

‘n Mens kan daarvoor lag, maar dan net as jy in ‘n ietwat hovaardige of snobistiese bui is. Daar is iets erger as ‘n na-aper en dit is ‘n na-aper van ‘n na-aper. Toe ek destyds aan Wits gestudeer het, was ek reeds tot kotsens toe naar vir die na-apers van Engeland en veral natuurlik die Britse marxiste. Nooit kon ek destyds vemoed dat daar eendag, post-Mandela en die ramp van 1994, na-apers van na-apers van die Britse marxisme aan die Universiteite van Potchefstroom en die (voormalige) RAU sou wees nie. Destyds sou dit wetenskapfiksie gewees het, ‘n wrang grap uit ‘n Kurt Vonnegut-roman.

Professor Elmien du Plessis, asook ene Mia Swart wat haar voorstel as ‘n “visiting fellow at the Brookings Doha Centre and a research director at the HSRC” vaar teen Hofmeyr uit soos Nigeriese straatpredikers wat oor ‘n oop kanaal na die Allerhoogste toe beskik.

Elmien du Plessis van Potchefstroom het darem aan die Universiteit van Stellenbosch gestudeer, daar waar breinverrotting kennelik die graad van ‘n zombie-apokalips bereik het. Wat my vir ‘n sekond of twee geamuseer het aangaande haar tipe graad-agt-opstelletjie in The Citizen, wat blykbaar vanaf ‘n hele linkse eggokamer genaamd The Conversation afkomstig is, is dat haar angsvallige, kinderlike histerie oor Hofmeyr in die naam van “onverdraagsaamheid teenoor die onverdraagsames” nêrens enige verwysing na Marcuse bevat nie. Wat natuurlik in die dwelmbenewelde sestigerjare dié “begrip” – indien mens dit so kan noem – in sy stuk “A critique of pure tolerance” – gemunt het. Karl Marx of Sartre of wie ook al, het mos gesê dat die eerste wêreld hom as klug in die derde herhaal. Wel, hier het ons die derdewêreldse pseudoprofessor wat ‘n gek van haar maak in die “perdekoerant”, soos oorle Chris Louw na The Citizen verwys het.

Ek dink Grace Mugabe met haar twee-maande-Ph.D. van die Universiteit van Zimbabwe is veel slimmer en belesener as Elmien du Plessis, met haar tipe Raka-agtige paringsdans daar vanuit haar beige-en-bruin sitkamer in een van daardie siersteenhuise uit die dae nog voor argitektoniese standaarde gegeld het.

Al slaan Grace Mugabe nou hoeveel gekleurde skoonhede met elektriese kabels, en verteenwoordig dié voormalige “eerste dame” ‘n lagwekkende vlak van vulgariteit en swak smaak, beskik Grace naas ‘n skepsel soos Elmien du Plessis oor die verfyndheid en keurige smaak van ‘n agtiende-eeuse Franse adellike dame, iemand met ‘n salon vol skrywers en kunstenaars waar die gamba-viole weerklink.

Elmien du Plessis is net ‘n soort gatkruiper. Sy het iewers ‘n klok gehoor lui, en weet nie waar die bel hang nie, om nou my oorlede vader se gunstelingspreekwoord aan te haal. Sy is ‘n Marcusiaanse hippie wat nie haar rekenaar behoorlik aangeskakel kon kry nie, omdat sy nooit Rekenaartoepassingstegnologie op skool kon slaag nie. Haar muis kon nie verder as die tien gebooie van politieke korrektheid klik nie, wat sy op so ‘n onbeholpe, vulgêre wyse napraat.

Van Wyk Louw het mos ‘n gedig oor die Spaanse Inkwisisie geskryf met die titel “Die hond van God” waarin hy met fyn nuanse die geestestoestand van so ‘n vervolger beskryf. Ek weet nie wat om Mia Swart te noem nie, en niemand gaan ‘n gedig oor haar skryf nie. Maar moontlik “tender” sy om die titel “Teef van die PK godsdiens”, want sy skryf, verwysende na Steve Hofmeyr:

Whereas apartheid denial has not been criminalised in South Africa, there have been calls from different quarters that actions and statements denying Apartheid should be a matter for the criminal courts. The wisdom of this proposal can be debated but the fact that Holocaust denial is a crime in several countries further indicates that previous public statements made by Hofmeyr (for example that the Sharpeville massacre was not a human rights transgression) could have serious legal repercussions.

Met ander woorde, Steve moet nou vir sy spraakoortredings aangaande die heilige Apartheid (met ‘n hoofletter, let wel) tronk toe gestuur word.

Miskien moet alle Afrikaners sommer net weer in konsentrasiekampe ingebondel word deur al dié vurige “Engelse” (waarvan sommige Afrikaanse vanne het) sodat die Sowjetunie oplaas weer kan herrys, dog dié keer sonder die USSR-simfonieorkes of die Bolsjoi-ballet of ‘n ruimteprogram, en meer soos Mugaap se Zimbabwe.

Dis nogal absurd, maar by implikasie meen Mia Swart dat alle vorme van “konserwatisme” verbied behoort te word. Sy sê, betreffende Steve se artikel:

“Although the content of his article was not explicitly racist, it was certainly conservative to the bone.”

In haar heelal, sal besoekende parlementariërs van die Brise Konserwatiewe Party seker summier by die lughawe in hegtenis geneem word, want “konserwatisme” is taboe.

Ek is al amper so moeg vir links-totalitêre magsfantasieë soos dié van Mia Swart en Elmien du Plessis soos vir TV. Moontlik moet die universiteite in ateljees vir realiteitstelevisie omskep word, ‘n soort dieretuin vir verstandelik vertraagde aapmense. ‘n Paar rekwisiete uit die Sterkfonteingrotte sal seker vanpas wees.

Ook in Rapport het Antjie Krog, alias mevrou Samuel soos ek haar noem, in dieselfde uitgawe as Steve Hofmeyr, een en ander teen witmense kwytgeraak. Dis die hoogtepunt van “progressiwiteit”, as jy soos Julius Malema of Andile Mngxitama die wit ras kwets of dreig. Mevrou Samuel is natuurlik ‘n ekshibisionis wat enigiets sal sê of doen om aandag te trek.

Sy bepleit insgelyks ‘n Sowjetunie wat sy op haar kinderlike manier tipeer as ‘n land waar “witmense baie gee”. Sy kon dit net sowel Zimbabwe 2.0 genoem het, waar politieke korrektheid en linkse gemeenplase in die Engelse taal die omgewing sal definieer.

Solank Steve gesensureer word, glo die “progressiewe dames” dat die werklikheid gemaklik ontken mag word. Al gaan daar binnekort baie nulle op die randnote pryk.

Leon Lemmer: Antwoord aan Elma Potgieter

Elma, Afrikanus, Gustav Venter en Dan Roodt het reeds antwoorde verskaf en ek brei hiermee daarop uit. Ons as blankes, insluitende Afrikaners, is nie magteloos nie. Sedert 1994 het ons nie meer beduidende politieke mag nie, maar die mag om bv idees te formuleer en versprei, het ons steeds en dit is wat ek probeer doen. “Ideas have consequences,” soos Richard Weaver in sy boek verduidelik. Dit word metapolitiek genoem. Goeie, toepaslike idees kan deesdae, veral danksy die internet, binne oomblikke dwarsoor die aardbol versprei en epidemies voortgeplant word. Dit kan bv tot dinamiese, kreatiewe verset lei; nie noodwendig (oornag) tot “drastiese verandering” nie, maar tot die (geleidelike) verbetering van ons benarde situasie.

Lees ook: Brief: Hoe kan ons ‘dinamies optree’ sonder politieke mag? deur Elma Potgieter

Wat ek bepleit, is die aflegging van apatie by die blankes. Hulle behoort luid beswaar te maak wanneer die staatshoof owerheidsdiefstal van eiendom, bv die onteiëning van plase sonder vergoeding, beoog en openlik erken dat hy daarmee blankes wil benadeel en swartes wil bevoordeel. ‘n Heeltemal onaanvaarbare en eintlik sotlike reaksie is as mense en instansies sê hulle wag op besonderhede voordat hulle reageer. Besonderhede is oorbodig omdat sodanige diefstal, dus misdaad, in beginsel en ongekwalifiseerd veroordeel behoort te word. Hoe minder weerstand ons as blankes bied, hoe meer sal die swart meerderheid ons belange opportunisties benadeel. Hoe meer weerstand ons bied, des te minder sal kanse ten koste van ons gevat word. Die ANC moet weet dat ons die hede onverkwiklik vind en regverdigbare rede het om ongedurig en selfs die moer in te wees.

Ek het voorheen duidelik gemaak dat ek nie dink die ANC is ‘n “wettige” regering nie, om die eenvoudige rede dat die meerderheid blanke kiesers nooit tot politieke magsoorgawe ingestem het nie; hoogstens tot magsdeling. Ek is oortuig daarvan dat die oorgrote meerderheid van daardie kiesers nooit meer as 50% magsafstaan in gedagte gehad het nie. In Noord-Ierland is die etiese weg gevolg en is die beoogde grondwet vooraf vir goed- of afkeuring aan die kiesers voorgelê. FW de Klerk en sy groepie kornuite het in hierdie opsig glad nie dieselfde eerbaarheid as die Britse regering geopenbaar nie. Die punt is dat die onwettigheid van die huidige regering algemeen, dus ook internasionaal, bekend gemaak behoort te word. Die gevolg kan wees dat die ANC dan minder knus in die kussings sal voel en hulle gedrag dan hopelik minder vermetel en hulle optrede gevolglik dalk minder brutaal sal wees.

Verset hoef nie gewelddadig te wees nie. Die ANC het hom dekades lank vreedsaam verset. Daarna is tot geweld oorgegaan wat (soos in die geval van die Boeremag) nie noodwendig suksesvol hoef te wees nie. (Terloops, ek praat nie van die “sogenaamde Boeremag” nie. Ek het begrip vir hulle gedrag en groot simpatie met hulle lot.) Die ANC het dit gelukkig getref en ons as blankes het dit uiters ongelukkig getref toe ‘n groepie onbekwame Afrikaanssprekende blankes in 1989-1994 mandaatloos en op ‘n irrasionele manier voor die afdreiging en gewelddadigheid van die ANC geswig het. Van die beloofde magsdeling het feitlik niks tereg gekom nie. Van bv gedifferensieerde stemreg, federalisme en die reg op tuislande vir etniese groepe is daar in die huidige bedeling geen sprake nie. Selfs rassediskriminasie en ras- en geslagsgebaseerde nie-meriete aanstellings en bevorderings is nie verbied nie. Die voortbestaan van sulke wanpraktyke tot in die oneindige (dus sonder ‘n keerdatum) word kragtens die grondwet aangemoedig. Ek probeer ‘n klimaat skep waarin ingesien en erken word dat hierdie dinge verkeerd is, dat blankes veronreg word en dat ‘n herwaardering van die waarde van die blankes in landsbelang is.

Nelson Mandela was doodbang vir die Afrikaners/Boere. Hy het geweet wat hulle kan doen, gevolglik het hy hulle die hele tyd probeer paai. Sedertdien word die blankes nooit meer gepaai nie. Hulle word nie eens genoem nie. Hulle is glad nie meer ‘n faktor wat deur die ANC in ag geneem word nie. ‘n Staatshoof en ‘n kabinet word gekies ooreenkomstig die wense van swartes, sonder enige sensitiwiteit vir wat die blankes wil hê. Cyril Ramaphosa het nog nooit ‘n goeie woord vir blankes gehad nie. Nogtans sing baie blankes tans in die koor van hoop op beter vooruitsigte. Ek voorsien dat vorentoe al hoe meer drasties en onbillik teen blankes opgetree gaan word omdat die meeste blankes gaan lê het, apaties geraak het, hulle lot aanvaar het en daar feitlik geen poging tot daadwerklike verset, selfs nie eens luide beswaar, is nie. Dít terwyl NP van Wyk Louw gewaarsku het dat ‘n geslag (Afrikaners) nie sonder verset verby moet gaan nie.

Ek probeer om bewustheid te kweek van die onreg wat in die huidige bedeling teenoor veral Afrikaners en Afrikaans gepleeg word. Met die oog hierop skryf ek oor wat plaaslik en in die buiteland gebeur. Bewustheid van onreg kan tot verset, konstruktiewe optrede en veranderings lei. So ‘n proses kan sy eie moeilik stuitbare (selfs onstuitbare) dinamiek/stukrag ontwikkel. ‘n Idee as mostertsaadjie kan ‘n moerse boom word; ‘n groot boom met koelte vir Afrikaners in hierdie warm en ongenaakbare Afrika.

Leon Lemmer: Die kreatiewe, dinamiese ondernemingsgees van Europeërs

In die literatuur van die 20ste eeu word daar dikwels na die groot blanke bevolkings in Europa, insluitende Brittanje, en Amerika verwys. Dan word daar ook melding gemaak van kleiner blanke bevolkings elders en die standaardlys was vier statebondslande: Kanada, Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Klaarblyklik is aan hoofsaaklik Engelstalige lande gedink, want Argentinië, Chili, Uruguay en Brasilië het ook substansiële blanke bevolkings, al is blankes besig om ‘n minderheid in Brasilië te word en is daar in Suid-Amerika geen duidelike onderskeid tussen wit en nie-wit mense nie. Mario Vargas Llosa skryf goedkeurend van ‘n “mestizo continent” (Duchesne, bron hier onder, Kindle 1815). Die groot blanke bevolking van Rusland is gewoonlik onvermeld gelaat omdat daardie land destyds as nie-Westers en as kommunisties en agter die ystergordyn beskou is. Rusland is “homeland to the most numerous European group in Europe” (1779), vandaar “Guillaume Faye’s vision of a Euro-Siberia federation” (1793).

Wat in die literatuur opval, is dat Suid-Afrika sedert die grondwetlike ramp van 1990/94 nie meer as ‘n blanke enklave genoem of gereken word nie. In globale perspektief het Suid-Afrika se blankes ‘n vergete minderheidsgroep geword. “Australia’s Asian population is soaring as immigrants from across the region – particularly China and India – enter the country” (1847). Minder bekend is dat blankes in Kanada, soos in Amerika, vinnig besig is om ‘n minderheid te word. In Amerika is die situasie nie heeltemal so benard as wat dikwels voorgestel word nie omdat baie van die Hispaniste, wat met die oog op “regstellende” bevoordeling amptelik as nie-wit gereken word, in werklikheid eerder blank is (G Cristina Mora, Making Hispanics: How activists, bureaucrats, and media constructed a new American, University of Chicago Press, 2014, 252p; Amazon Kindle $18,81). Soos die bruin bevolkingsgroep in Suid-Afrika is Amerika se Hispaniste ‘n politieke konstruk. (Volgens die HAT is die woord kleurling rassisties.)

In Kanada is Hispaniste nie so ‘n beduidende faktor soos in Amerika nie. Oor die situasie in Kanada het Ricardo Duchesne in Augustus 2017 die volgende boek gepubliseer: Canada in decay: Mass immigration, diversity, and the ethnocide of Euro-Canadians (Black House Publishing, 2017, 374p).* Vóór dit het die volgende boek van Duchesne verskyn: The uniqueness of Western civilization (Brill, 2011, 527p). Albei hierdie boeke is nog nie as e-boeke beskikbaar nie maar is op my leeslys.

[* “As late as 1971, when official multiculturalism was introduced, Eurocanadians still made up over 96% of the population. Projections by Statistics Canada (2010) now estimates that one-third of Canada’s population will be a visible minority by 2031, ‘whites will become the minority in Toronto and Vancouver over the course of the next three decades'” (1847; ook 919). “As of 2011, non-Whites or ‘visible minorities’ constitute the majority in Vancouver, 51.8%, whereas Eurocanadians have been drastically reduced to 46.2% of the population, with projections showing that they will constitute only two out of five residents by 2031” (463). “The non-European immigrants arriving into Canada were interested in assimilating only to those aspects of Canadian culture that allowed them to keep their ethnic identity and advance their own ethnic interests” (476).]

Sedert Maart 2017 is die volgende boek van Duchesne maklik bekombaar: Faustian man in a multicultural age (London: Arktos, 2017, 262p; Amazon Kindle $11,39). Die outeur is ‘n dosent in sosiologie aan die University of New Brunswick in Saint John, die oudste Engelstalige universiteit in Kanada; maar dit lyk asof Duchesne veral as historikus bedrywig is. Faust is die legendariese towenaar wat sy siel aan die duiwel verkoop het en die skepping van talle literêre en klassieke musiekwerke geïnspireer het. Vir die doeleindes van hierdie rubriek is die volgende definisie voldoende: “’Faust’ and the adjective ‘Faustian’ imply a situation in which an ambitious person surrenders moral integrity in order to achieve power and success for a delimited term” (Wikipedia).

Dit is algemeen bekend dat Europese beskawing hoogs suksesvol was en wêreldwyd groot mag uitgeoefen het, maar dat daardie aansien en mag skynbaar aan die kwyn is en dat die tradisionele moraliteit van hierdie kultuur deesdae ingevolge kulturele marxisme* bevraagteken word. Duchesne ontleen sy gebruik van die begrip “Faustian” aan veral Oswald Spengler (1880-1936): “the irrational Faustian spirit of Western creativity” (114). Ek het voorheen oor Spengler geskryf (Praag 12 November 2016).

[* “The standard definition of cultural Marxism is that, unlike classical Marxism, it is an ideology preoccupied with the transformation of Western culture generally rather than the replacement of Capitalism with Communism. Cultural Marxists are dedicated to gender equality through the abolition of male and female traditional roles in society; to sexual equality through the downgrading of heterosexuality and the celebration of polymorphous sexual relations; to the replacement of Christian morals with politically correct morals; and finally to the abolition of ‘white supremacy'” (536). “We can talk about ‘racialised’ minorities or non-whites, and about black pride and Asian identity, and … about different medical diagnoses for different races, but never about white pride and white identity” (557).]

Aavanklik was ek ietwat skepties oor Duchesne se oriëntasie vanweë daardie goedkeurende verwysing na die irrasionele. Aan die ander kant toon die temas van sy boeke dat sy hart ongetwyfeld reg klop. Duchesne is “a subject of controversy with numerous complaints filed against me to the president of the university where I was working” (919). Hy skryf: “race is a factor that must be taken … seriously” maar “I am not a race determinist” (121), wat redelik klink omdat ras nie alles-bepalend is nie. Na aanleiding van James Burnham se boek, Suicide of the West (Praag 1.10.2016) skryf Duchesne: “There was something wrong about the nature of contemporary liberalism and rationalism” (114). Maar hy skryf ook: “I don’t view liberalism itself, as some in the Alt Right do, in negative terms as a form of ‘rationalism’” (129). “Liberalism is inherent to Western identity” (136). Liberalisme doen hom in talle gedaantes voor, waarvan sommige myns insiens afgewys behoort te word, al is seker alle mense positief ingestel teenoor sommige soorte vryheid.

Om rasionalisme af te wys, is egter problematies, maar Duchesne verheerlik irrasionalisme slegs in soverre hy dit assosieer met bv die impulsiewe kreatiewe en weetgierige gees van Europeërs. Byvoorbeeld, die destydse ontdekkingsreise van bv die Portugese en Spanjaarde vanaf die 15de eeu bevat ongetwyfeld ‘n beduidende skeut irrasionaliteit, maar dit is hierdie soort ondernemingsgees wat Europeërs/blankes wêreldwyd op die kaart geplaas en hulle prestasiegewys duidelik bo ander rasse laat uitstyg het. “Almost all the explorers in history were European” (3689).

In Charles Murray se boek, Human accomplishment: The pursuit of excellence in the arts and sciences, 800 BC to 1950 (New York: HarperCollins, 2003, 688p; Amazon Kindle $10,53), word aangetoon “97% of accomplisment in the scientific inventories occurred in Europe and North America” (4007). Murray “notes that the sheer number of ‘significant figures’ in the arts is higher in the West in comparison to the combined number of the other civilisations” (4015). Die prestasies wat Murray in ag neem “come only in the form of ‘great books’ and ‘great ideas'” (4023), terwyl daar ook baie ander prestasies was, bv in “warfare, voyages of discovery, and heroic leadership” (4015). Vir die positiewe dinge wat diesulkes vermag het, word hulle nasate deesdae kwalik geneem.

“The West had in fact been far more creative than all the other civilisations combined, and … it was the aristocratic heroic culture of the ill-reputed ‘Aryans’* which had initiated the West’s creative dynamic” (265). “Non-Western countries needed to Westernise in order to modernise” (302) maar “modernisation was not identical to Westernisation” (309). “What made the West unique was its rise to modernity before other civilisations” (342). [* Aryan: “The hypothetical parent language of an ancient people believed to have lived between Central Asia and Eastern Europe and to have reached Persia and India in one direction and Europe in another, some time in the 2nd century BC, diversifying into the various Indo-European language speakers of later times” (Collins World Encyclopedia, 2003, p 55).]

Dwarsdeur sy boek kwalifiseer Duchesne sommige van die standpunte wat hy in sy 2011-boek ingeneem het. Dit kan die leser se vertroue in die outeur ondermyn omdat dit kan lyk asof hy nog nie weet wat om te dink nie. Sedert ek hierdie boek klaar gelees het, is dit egter vir my duidelik dat hy gesoek en al hoe meer gevind het; dat hy ongetwyfeld op die regte pad is. Dit gaan vir hom nie soseer om Westerse mense nie as om “the Europeans whom I identify in this book as a sub-race of the White race” (129). Duchesne en Spengler gebruik egter afwisselend (maar ongelukkig inkonsekwent) sowel die enger begrip Europees as die breër begrip Westers.

Die kern van Duchesne se boodskap is: “What is really troubling today about the relative decline of the West is mass immigration, race-mixing, and the permanent marginalisation of Europeans as a race in the world, and for this we should blame cultural Marxism rather than liberalism” (136). “The ‘ultimate’ factors in Western decline were not cultural, economic or even evironmental, but the complete control of Western nations by elites dedicated to mass immigration and the dissolution of the racial interests of Europeans” (904). Oor rasionalisme bring Duchesne homself spoedig ook in die reine: “Ethnocentrism is a rational and healthy human attribute explainable in Darwinian terms. Europeans are uniquely rational, and this disposition is itself a component of their Faustian psychology” (143).

Oor massa-immigrasie skryf Duchesne: “Could Europe really be identified as ‘Western’ once ‘a fifth of Europeans’ were designated as Muslim ‘by 2050’?” (387). Guillaume Faye stel dit soos volg: “Islam corresponds to nothing in the European soul and temperament. Its massive introduction into Europe would disfigure a European culture already damaged by Americanization. An assertive dogmatism, an absence of the Faustian spirit, a fundamental denial of humanism (understood as the autonomy of the human will) in favor of an absolute submission to God, an extreme rigidity of social obligations and prohibitions, a theocratic confusion of civil society, religion and the political State, an absolute monotheism, a profound ambivalence towards artistic freedom and scientific inquiry – all these traits are incompatible with traditional European patterns of thought” (395).

Oor rasvermenging die historikus Niall Ferguson “surmises that race mixing represented the fulfilment of Western egalitarianism; that the emergence of a ‘homogenised humanity’ through the ‘democratic’ blending of races, religions and cultures, is the ultimate end of history” (364). Ferguson het sy deel bygedra deur van sy blanke vrou (met drie kinders) te skei en met ‘n Somaliër te trou (712). “Race mixing is being promoted by the media, universities, textbooks, and politicians” (1854) – ook in Suid-Afrika. Edmund Burke (1729-1797), daarenteen, beklemtoon “the particular customs and folkways of different cultures” (372). “The core of Burke’s conservatism is fear of rootlessness, and revolutionary agendas that disregard ancestry and hierarchy, loyalty and duty, inherited habits and prejudices” (378) – dalk eerder voorkeure as vooroordele.

“Mass immigration by non-Europeans involves ethnic displacement by people with different genetic interests. The greater the genetic distance between the native Europeans and the immigrants, the greater the genetic loss to the nation” (881). Volgens Frank Salter “the ultimate interest is not happiness, nor liberty, nor individual life itself, but genetic survival” (896). “It is the preservation of the racial distinctiveness of Europeans and other races in the world. Salter calls for a ‘universal nationalism’ in which all ethnics have a right to self-determination and all ethnics learn to co-exist peacefully … Globalisation is consistent with ethnic national self-determination” (896). Maar Michael Polignano skryf: “I fear that Salter’s universal nationalism, like all forms of unreconstructed liberalism, will only prove a disadvantage to Whites. Moralistic abstractions about fairness and rights will not secure our survival if a ruthless, predatory, and amoral race gains the power to make ultimate decisions about the destiny of life on this planet” (936). Dink aan wat in die nuwe Suid-Afrika as mikro-kosmos gebeur.

“Western nations, as Salter observes, are ruled by both corporate and liberal-minded elites who have little identification with their own people, live cosmopolitan lifestyles, intermarry across ethnic lines, and are committed to open borders, cheap labour, and diversification. The problem is not immigrants per se, since they are simply coming to lands welcoming them as cultural enrichers where they are encouraged to affirm their ethnic and religious identities” (912). Duchesne skryf: “The West was declining by being colonised demographically” (927). Byvoorbeeld: “In ‘n stadium het ongeveer 20 000 Britse burgers in Zimbabwe gewoon, terwyl minstens 112 000 Zimbabwiërs in Brittanje gewoon het” (Die Burger, 17.02.2018, p 10).

Pierre L van den Berghe, ‘n sosioloog en volkekundige wat voorheen aan die Universiteit Natal verbonde was, beweer: “Preference for individuals of the same ethnicity (Irish, German, Chinese, Mexican), or of the same race (White, Black, Asian) is part of our human nature. Ethnocentrism is simply a ‘propensity’ to favour kin, and this propensity, as actualised in politics, is a form of nepotism” (491); eerder groeps- of volksgebondenheid as nepotisme – dit klink beter.

Dalk kom nepotisme eerder by nie-wittes as by blankes voor. “Europeans tend to be more individualistic, less collective in their ethnic awareness, for complex historical reasons, combined with the reality that non-Europeans are more collective and racially aware. These non-Europeans practice ethnic nepotism and engage in the highly threatening practice of free-riding ethnic behaviour by utilising welfare services, schools and national infrastructure created and sustained by Europeans, whilst at the same time being cheered on by a cultural Marxist establishment that prohibits whites any racial awareness” (888).

Sowel rasvermenging as multikulturalisme word deur kulturele marxiste gepropageer ten einde blanke, Westerse of Europese kultuur te verdun en uiteindelik te vernietig. “Multiculturalism was an asymmetrical system in which Europeans, and only Europeans, were expected to celebrate other cultures, feel guilty about their own ethnic identity, and behave as universal altruists; while at the same time non-Europeans inside the European homelands were being encouraged to practice their in-group ethnic interests. It became obvious that multiculturalism was not simply about ‘understanding’ different cultures but about accepting mass immigration into European lands” (844).

In hoofstuk 1 redeneer Duchesne dat “the cycles of civilisational rise and decline have been a natural phenomenon in the history of cultures but never has a decline come along through the existence of a hostile elite breaking up the racial identity of a people, which would mean permanent decline and extinction” (151). Hy verwys hier na kulturele marxisme. “Spengler believed that in his time the West had reached old age and had already actualised its unique Faustian soul” (196). Maar: “In his later writings, Spengler saw new forms of Faustian expression in modern industry and science … He remained however a pessimist in anticipating the eventual exhaustion of the West’s energies” (205).

Duchesne is meer optimisties as Spengler: “The historical record shows that a civilisation need not disappear completely, nor suffer permanent death. According to the theory of cycles, what civilisations experience are temporary downturns followed by renewals, unless they are conquered outright by stronger ones, absorbed within larger and more dynamic civilisations, or utterly destroyed” (205).

Om die “geographical boundaries and histories of the West” vas te stel, moet die geldigheid van die begrip ras, volgens Duchesne, noodwendig erken word (233). Voorheen kon die grense van die Weste makliker as tans vasgestel word. Weens massa-immigrasie word die Weste op die oomblik gekenmerk deur “a thoroughly mongrelised geography” (1862). Volgens Ted Sallis is ‘n ras wesenlik “a genetically distinct subpopulation that is characterised by a suite of heritable (genetic) phenotypic* traits distinguished from other such groups” (866). “The West was a civilisation developed by ethnic Europeans and … immigration posed a threat to this ethnic identity” (240). Aan Amerikaanse universiteite word die studente anders wysgemaak: “Every student is taught right from the start that race is not just a construct but that discussions of white identity violate the very liberalism we have come to identify with the West” (248). [* Phenotype: “In genetics, visible traits, those actually displayed by an organism … The phenotype is … modified by the effects of the environment” (Collins World Encyclopedia, 2003, p 721).]

“The current official policy of the American Anthropological Association is that ‘any attempt to establish lines of division among biological populations [is] both arbitrary and subjective.’ This is also the policy of the American Sociological Association: ‘race is a social construct'” (255); “the term ‘race’ should be used as a way of identifying and measuring ‘racial inequalities’ in society … the American Anthropological Association released a ‘statement on race’ (May 7, 1998) forbidding academic anthropologists from any notion that there are biological differences between population groups categorised as races” (625). Maar sedert 2003 is dit gekwalifiseer met “allowing academics to use data categorising Americans in different racial groups as long as the intention was to show certain groups were being discriminated and racialised” (625).

“What concerned me above all was challenging the leftist idea that the historic West was a social construct without any cultural boundaries. I rejected the view that a proper liberal attitude required an egalitarian view of world history” (272). Wat Europeërs histories gemeen het is “Greco-Roman humanism, Christianity, Indo-European languages, and the European high culture” (295).

“Chapter 2 looks at the evolution of a European ‘sub-race’ (within the Caucasian race)* … and how this sub-race evolved” (151). “European peoples constitute a distinctive subrace within the Caucasoid race that is unique to the continent of Europe. This subrace evolved in this continent, and is the one directly responsible for the development of Western civilization” (998). Volgens Carleton Coon is daar “three main sub-species of races (Caucasoid, Mongoloid en Congoloid)” (1020), dus die wit, geel en swart ras. Michael Hart definieer ras as “a large group of individuals – all of them members of the same species – who have formed a partially or completely isolated breeding population for a significant period of time, and who consequently differ statistically from the rest of the species in various heritable traits by which they can be recognized” (1036). [* Koukasies: “Van, betreffende die blanke tipe mens” (HAT).]

“It was not until about 5800 years ago that light-skin genes, as well as other genes for blue eyes and blonde hair, started to show up at a high frequency among the inhabitants of Europe” (1097). “The Aryans … started coming to Europe 4800 years ago after they had evolved white traits” (1278). “The aristocratic culture of Indo-Europeans constituted the original foundation of the West’s far more creative and dynamic path … [It could be that] this lifestyle left an imprint on the genetics of Indo-Europeans, producing personality traits, such as a greater willingness to take risks and to be aware of oneself as an individual rather than being completely submerged within one’s group” (1346). “Europeans have remained a very cohesive subrace through their entire history, apart from some Caucasoid input from the Near East” (1421), bv “the Etruscans [8th to 2nd centuries BC] were the only non-Indo-European people in the Italian peninsula” (1636).

“Chapter 3 examines how the teaching of Western civilisation has been replaced by multicultural histories aimed at downplaying Western achievements, demonising Western actions, elevating the achievements of non-Western peoples” (157). Westerse beskawing as vak is by feitlik al die Amerikaanse universiteite met wêreldgeskiedenis vervang (2094). Die unieke historiese dinamiek van blankes word deesdae in die akademie algemeen ontken (2101). “Students are being indoctrinated to believe that Europeans were unique mostly in the ‘windfall’ profits they obtained from the Americas, the ‘lucky’ presence of coal in England, and the blood-stained manner they went about creating a new form of international slavery combined with ‘scientific’ racism” (2115). Daarteenoor verwys Duchesne na Immanuel Kant (1724-1804) “who observed that ‘so fundamental is the difference between these two races of man [ie Black and White] …as great in regard to mental capacities as in color'” (2796).

Die oogmerke is “to downplay Western uniqueness, equalise the achievements of all races in world history, blame Europeans for the backwardness of other civilisations, while emphasising the connections of the West with the rest of the world in order to make non-European immigrants feel that they have contributed as much to the making of the West as Europeans. In this way, they wish to create a historical account that is suitable to a heterogeneous race-mixed Western culture consistent with the protocols of diversity enrichment” (2101). Wat gepropageer word, is “the imagined merits of a multiracial society inside European-created cultures” (2146). “The scholarship promoted by our current elites demands a view in which Europeans don’t exist except as hybrids, borrowers, and imitators” (2889). Soos Tim Whitmarsh dit stel: “In this story of interconnectedness and hybridity … there lie enormous intellectual and humanist opportunities” (2938).

Met groot finansiële ondersteuning lei Patrick O’Brien aan die London School of Economics ‘n navorsingsprojek, “Useful and reliable knowledge in global histories of material progress in the East and the West.” Dit kom onder meer neer op “rewriting the history of Europeans in accordance with the principles of cultural egalitarianism and racial inclusiveness” (2203), asook, na bewering, “transcending ‘the myopias imposed by the frontiers and chronologies of continental, national or local histories'” (2217). Dit is ‘n poging “to dissolve Europe’s identity and sense of accomplishment” (2226). Dit gaan om “useful knowledge” toegespits op materiële oorwegings, waarmee Europa se onoortroffe kulturele prestasies geïgnoreer word (2233).

O’Brien se Global Economic History Network (GEHN) “promotes England to the world and to potential international students as an ideal cosmopolitan place for the mixing of cultures and races against the ‘parochial’ identity of the British past” (2468). “The central premise of multiculturalism – that all cultures are equal in achievements and merit – is accepted ab initio. GEHN takes it for granted that Engeland’s (and Europe’s) intensified globalisation ought to come with multiculturalism (and mass immigration), without making it a subject of research. Nor is there any interest in asking whether Asian nations, too, should be experiencing globalisation while undermining their own national identities and inviting their countries to be flooded by immigrants” (2490).

“Chapter 4 makes a case for the importance of Spengler’s concept of a Faustian soul for the understanding of Western creativity, with the intent of showing that the Indo-Europeans were the original Faustian men of the West, in a way that set them apart from all other peoples, Huns, Mongols, Turks, and other groups, from the Steppes” (157) – “the Pontic-Caspian steppe, which is in present day Ukraine” (1772; ook 3442). “Spengler’s idea that the West was driven by a creative and expansive psyche is indispensable to the understanding of European history. The word ‘Faustian’ captures the multifaceted character of Western creativity in all the spheres of life better than such commonly used terms as ‘individualism,’ ‘liberty,’ ‘rationalism,’ ‘separation of church and state’ or ‘representative democracy’… the Indo-Europeans were the original Faustian men and the most historically significant nomads of the steppes” (3257).

“‘Faustian’ is the word Spengler used to designate the ‘soul’ of the West. He believed that Western civilisation was driven by an unusually dynamic and expansive psyche” (3271). “Each culture contains a unique spirit of its own” (3357). In Europa en die Weste was kreatiwiteit die dinamo vir dinamiese handelinge. “My view … is that the Indo-Europeans were a highly special people” (3538). “Starting from their homelands in present-day Ukraine, the Indo-Europeans successfully colonised the entire European continent” (3617). “The West can reassert itself, unless the cultural Marxists are successful in their efforts to destroy this Faustian spirit permanently through mass immigration and miscegenation” (3809). Kan die plaaslike blankes, veral die Afrikaners, ten spyte van kulturele marxisme, weer opstaan en hulleself laat geld? ‘n Deurslaggewende vereiste vir ‘n suksesvolle nuwe Suid-Afrika is ‘n herwaardering van blankes.

“Chapter 5 uses the Faustian idea as part of an effort to show that almost all the explorers in history were European and that the driving motivation for European exploration was Faustian rather than economic” (164). Kulturele marxiste probeer egter om al die prestasies van Europeërs, Westerlinge en blankes te verkleineer. Desnieteenstaande “universities cannot ignore altogether the cultural achievements of Europeans, otherwise they would have little to teach – all the disciplines, after all, were created by Europeans – the emphasis tends to be on the evolution of ‘progressive’ ideas, framed as if they were universal ideals by and for humanity. Egalitarians particularly enjoy teaching how these ideas have been improved upon, and continued to be, through the ‘critical thinking’ of teachers and activists. They envision themselves as activists fighting for the welfare of non-whites and females. This has entailed not just an emphasis on non-European experiences, but an outright depreciation and steamrolling of European greatness” (4036).

Jacques Derrida (1930-2004) se dekonstruksiebegrip “has taught thousands of students to suspect anything that was held in high esteem or deemed to be great and noble in the past, as nothing more than ‘Eurocentric’ prejudice that needs to be brought down. This, in order to open the way for the ‘full expression’ of human talents leading to the democratic validation of all peoples” (4054). “Ernst Breisach writes, that deconstruction, in principle, calls for each culture to be challenged and eroded from within, since each culture engages in exclusions and hierarchical judgments; yet, as he adds, ‘so far, Derrida and other post modernists have focused exclusively on the deconstruction of the West’s understanding of the world and history” (4740).

Die herskrywing van die geskiedenis is ‘n belangrike deel van kulturele marxiste se agenda. “‘History from Below’* directed attention to the important roles the masses had played politically, in bringing about major revolutions. It argued that history was not an affair of the upper classes only, using the French Revolution as an example of how even its ‘bourgeois’ phase was driven by the action of peasants and artisans, and how the proletariat was destined to be the main agent of history in ushering Communism. This approach, advanced by Marxist historians, would be extended by feminists and cultural Marxists generally into a call for a new history that would include the ‘indispensable’ roles and achievements of a whole host of ‘minorities’ neglected by traditional academics (ie gays, transsexuals, lesbians, blacks, etc), all of which contained a corresponding assault, and inevitable devaluation of the one agent that stood out as unoppressed, as ultimate oppressor: white hetero males, the very beings responsible for almost all the greatest works in Art and Science” (4077). [* ‘n Voorbeeld van voetsoolvlak-geskiedenis is die karaterisering van Afrikaans as ‘n kombuistaal en die verheerliking van die slawe en Khoi-San se bydrae tot die ontstaan van Afrikaans.]

“The argument by World Systems Theory* is that the ‘core’ countries of the West had achieved their status as advanced cultures by exploitation and holding down the ‘periphery’ and that a true historical narrative entailed an appreciation of the morally superior ways of Third World peoples struggling to liberate themselves from a world system controlled by white owned multinationals. This too has had an immensely negative impact on students, leading them to believe that the West only managed to modernise by extracting resources from the Third World and enslaving Africans and Natives. This highly influential school has missed the far more important role of modern science and liberal institutions in the industrialisation of Western European nations” (4084).

[* World Systems Theory, soos GEHN, is marxisties van oorsprong en sterk op ekonomiese oorwegings ingestel. Wêreldstelsels eerder as individuele lande word beklemtoon. Volgens die wêreldkaart wat daaroor by die Wikipedia-artikel gepubliseer is, was die stabiele lande in die tydperk 1975 tot 2002 Amerika, Kanada, Wes-Europa, Japan, Australië en Nieu-Seeland. Op die rand van ekonomiese stabiliteit was Mexiko, Brasilië, Uruguay, Chili, Argentinië, Tunisië, Suid-Afrika, Turkye, Israel, Iran, Maleisië, Singapoer en Suid-Korea. Hiervolgens was dit oorwegend blanke lande wat ekonomiese voorspoed beleef het.]

“Michel Foucault [1926-1984] and the postmodernist currents swept the academic world in the 1970s and 80s with the claim that truth was a matter of which discourse held power rather than a question of ‘objectivity’. This has been used to bring down any ‘metanarrative’ that prioritises the role of Europeans in history, in the name of discourses expressing multiple voices. This discursive assault has led students to believe that there is no way to ascertain the achievements of cultures, since reality is a construct of the discourses within which said reality is evaluated … the rise of the West was no more than a preoccupation with the deeds of ‘dead white males'” (4091).

“Meanwhile, ‘ethnomethodology’ afforded a method by which to bring out the voices of the marginalised in society, the ones who had been silenced by the official discourses of ‘Western social scientists’. Students were obligated to hear their folk-ways, their forms of expression, ‘the silences or absences’ of marginalised criminals, drug addicts, black lesbians, the mentally impaired, on the grounds that there was as much to be learned from their ‘voices’ than from the now sterile and biased works of the Western Canon.* Of course, the ones in charge of hearing these voices have generally been well-off academic whites, and non-whites looking to profit from white-created countries” (4099). [* Byvoorbeeld, Harold Bloom, The Western Canon: The books and school of the ages (London: Papermac, 1995, 578p). “We are destroying all intelletual and aesthetic standards in the humanities and social sciences, in the name of social justice” (p 35).]

Felipe Fernández Armesto se boek, Pathfinders: A global history of exploration (2006), word voorgehou as “an excellent example of how someone committed to egalitarian cultural achievements in history reacts in the face of persistent European greatness in exploration” (4139). Ruimte ontbreek om in besonderhede te vertel van die briljante manier waarop Duchesne sy mede-historikus Armesto aan die kaak stel. “Armesto’s mindset is paradigmatic of what is going on in academia today in the face of the great achievements of European males” (4626). “The most glaring expression of Armesto’s contempt for European achievement is his cynical and cowardly account of Robert Falcon Scott’s tragic expedition to the South Pole in 1911-1912” (4635). “Armesto’s book is a complete travesty and a direct testimony of the deceitfulness of academics determined to spit on the greatness of European history, solely for the sake of enforcing a make-believe world of equality and racial mixing in the West. The history of the West has been virtually banned in academia, and nowhere is the history of exploration being taught other than as a history of imperialism and ‘othering'” (4693).

Die ontaarding van die werklikheid, gelei deur blanke Westerse elite, soos hierbo geskets, is in baie opsigte goed aan ons bekend. Hierdie werklikheid is wesenlik ‘n weerspieëling van die destruktiewe gevolge van kulturele marxisme, met die nuwe Suid-Afrika, soos ons hom daagliks ervaar, as ‘n sprekende voorbeeld. Byvoorbeeld, die herskrywing van die geskiedenis om die politieke bewindhebbers te pas, is nie tot buitelandse historici, soos Armesto, beperk nie. Hermann Giliomee skryf dat “die mees wydgelese algemene geskiedenis van Suid-Afrika” is Rodney Davenport en Christopher Saunders se South Africa: A modern history. In die 5de uitgawe (2000, p 674) word “geargumenteer dat sowel die Eisenlen-verslag [1951] as die wet [op Bantoe-onderwys, 1953] gegrond was ‘op die veronderstelling van die Afrika-verstand se minderwaardige potensiaal’ en dat die wet ‘uitdruklik ontwerp is om die swart mense vir ‘n minderwaardige plek in die samelewing voor te berei.’ In die vorige uitgawe (1987) is daar geen verwysing na sulke veronderstellings of idees nie [p 375]. Die 2000-uitgawe maak ‘n kniebuiging na die feit dat ‘n nuwe regering, behep met rassisme, aan bewind gekom het. Apartheid is nie meer as ‘n onreg of misleide beleid beskou nie, maar as die boosheid self” (Die laaste Afrikanerleiers, Kaapstad: Tafelberg, 2012, p 69-70).

Terug by die opskrif van hierdie rubriek. Ons moet onsself eerlik afvra: Wat het geword van die kreatiewe, dinamiese ondernemingsgees wat so kenmerkend van die Afrikanervolk was? Apatie gaan ons nie uit die gat bekend as die nuwe Suid-Afrika kry nie.

Suidpunt: Verkoop nou die kerke op Gumtree, of nie?

Dat die kerke leegloop verbaas my glad nie. Dink gou bietjie: vir die wees, die vreemdeling en die weduwee moet die kerk sorg (dus, deur die gemeente). Dit staan male sonder tal so in Deuteronomium en Jeremia. Sover ek kan onthou het die NG-kerk by my tante, ‘n boerin en weduwee met drie kinders, in die jare 1970 gekollekteer. En so ook haar pa, my oupa, wat bywoner was en sy kinders moederloos, solo, vingeralleen, moes grootmaak. Die kerk kon nie soveel omgee nie, maar ou Koos bid tog so mooi, hy mag maar elke week vir ons die diens afsluit met ‘n gebedjie. En toe my tante nou 80 raak, en as diakones aangestel word (sommer enkele jare terug nog), moes sy van huis tot huis op haar ou bene voortsukkel, om sélf vir die kerk te gaan bedel. Kollekteer. Toe ek vir haar Deuteronomium en Jeremia uitwys en dat sy die ‘skivvie’-werk doen wat die lui jongmense behoort te doen, het daar ‘n lig in haar oë opgegaan, hoewel haar mond tjoepstil gebly het.

Terloops, as die kerk veronderstel is om vir die mensdom te sorg, het niemand meer iets in die kerk om te aas nie — die kerk kan buitendien hoegenaamd nie meeding met die SASSA-kaart nie. Die Staat het uiteindelik die nuwe god geword. Binnelandse Sake het die kerk geword, die staatsamptenare die koorknape, die genadegawe van die Goddelike mis en sirkelronde hostie is in sirkelronde klinkende munte omgeskakel. Die geld moet rol. En vandag staan die rye mense geduldig op hul beurt en wag voor die kitsbank – die nuwe Nagmaaltafel en biegstoel. Wagtend op ‘n ander soort verlossing.

Maar wat dan van die gesamentlike sang en lofprysing, beteken dit dan niks vir my nie?

Hmmm… ek kan verstaan dat die Satan die hoofengel oor musiek was, voordat hy uit die hemel ge’bliksem’ is (Luk 10:18) — en toe hard op Kenia geval het, soos “Exorcist:The Beginning” (2004) dit wil hê. Want die grootste twis kan jy hier vind. Of die orkes speel te hard, of te vinnig, of speel dieselfde liedjies oor en oor, week na week, maand na maand. Die klag-SMS’e is nie min nie. Dan is daar ‘n kringfluit. Dan is die tromspeler afwesig, dan kry die klavierspeler stry met die tromstelspeler (‘drummer’) as die metrum afwyk. Dan sukkel die oumensies om by die woorde by te hou, dan sug en gaan sit jongmense weer as die musiek in ‘n transagtige herhaling aanhou-en-aanhou-en-aanhou van die koortjie “How great is our God…”. By die een-en-dertigste keer bars die pastoor in trane uit.

Het ek al gesê Christenrock is ‘n euwel? Dat ek my siel nou so moet versondig!

Nee, wat. As ek my oorfone by my selfoon indruk, is ek in ‘n vertrek in ‘n klooster waar die oggendson deur die oop venster skyn. Eers hummmm ek saam in Latyn. Die betagolwe maak jou klaar rustiger en ingesteld op die duidelike woorde. En dan begin die jongmans uit volle bors SONDER musiekbegeleiding: “Adeste fidelis, laeti triomphantes, Vedite, vedite in Bethlehem, Natum videte, regum angelorum….” Waarom kan elke dag nie soos Kersfees wees nie?

En dan glip my vinger oor die knoppie na J.S. Bach. Magnificat In D Major, BWV 243 – “Magnificat anima mea” en “Chorus: Sicut locutus est.” Met die opgewekte musikus, dirigent, koorleier en orrelis – Karl Richter. Hierdie mense kan God beter prys as wat ek kan. Dit was die R9,99 per snit werd.

As jy jou eie koorleier kan kies, waarom nie sommer jou dominee ook nie? Wie het ‘n predikant nodig as jy Google en Facebook het? Het jy ‘n omgeegroepie nodig: sluit vandag nog op Facebook aan. Of google net rond. Jy kan orals jou gebedsversoeke indien: iemand uit Suid-Amerika of Suid-Korea sal vandag aan jou in sy/haar gebede dink. Wil jy ‘n skenking maak — jy het mos ‘n betaalkaart? Jy het mos ‘n elektroniese bankrekening? Druk daardie knoppies soos dit op jou hart gedruk word.

Het jy ‘n Bybelvraag? ‘n Amerikaner, Duitser, teologiese student of hopelik ‘n profeet het dit reeds 13 jaar gelede beantwoord. Neem nou maar tatoeëermerke: almal weet wat in Levitikus staan, almal weet teen dié tyd dit was waarskynlik ‘n rougebaar — dat jy deur die snymerke ‘n ewigheid verbind, verknog sal wees aan verpoeierde beentjies en herinneringe aan ‘n dooie (wat wil-wil grens aan nekrofilie), terwyl jou hele lewe by jou verbysnel… Maar nou wil jy jou mond permanent laat inkleur — want om elke keer geld op lipstiffie te verkwis is mos nou malligheid. En kus jy jou tienerseun totsiens skool toe sit die lelike ou groot blerts mos daar. En hy is mos so sensitief vir sy maats se aanmerkings. Of as jy water drink, kleef daardie rooi aan die glasrand. Sies! Of jy op sewentig met paprooi stywe teedrinklippe gaan sit maak nie saak nie, dit gaan immers nie oor ydelheid nie, maar spaarsamigheid en sindelikheid. Is jy nou ‘n dwase of ‘n wyse vrou om kosmetiese tatoeëring te oorweeg? Is dit ‘n sonde? Gaan google dit!

Waarom is mens verplig om tussen 30 minute tot ‘n uur ongemaklik deur te sit net om die hele preek in één of vyf sinnetjies op te som as jy by die gebrandskilderde kerkdeure uitstap en jou met ‘n sonbril moet staal teen die verblindende son buite? Om biltongrepies te rek is ‘n kuns, om ‘n preek vol pluiswoorde te prop om die halfuur vol te maak ‘n ander. Dis nou as die preek nie reeds êrens afgelaai is vanaf die internet nie! [Ek dink ek kan vinniger lees as wat voorgedra word…]

En aangesien ek ook nou al die hele Bybel se sedes, reëls ens. in 2011 opgesom het — net om later die uiters vae sinnetjie “jy hoef net ‘n verhouding met God te hê” aan te hoor, vind ek dit onnodig om na enige preek (deurspek met name, vanne, diere, dorpe, sielkunde, raai-raaispeletjies, “hoe-sou-Abraham-gevoel-het?”, staaltjies, grappies, anglisismes, Christina Landman ens.) verder te luister. Alles kom tog op dieselfde stel reëls neer, dan nie? En aangesien ek die reëls ken (en tot alles in my vermoë probeer doen), en aangesien Christus self gesê het (Luk. 5:31 tot 5:32): “Die wat gesond is, het die geneesheer nie nodig nie, maar die wat ongesteld is. Ek het nie gekom om regverdiges te roep nie, maar sondaars tot bekering” het ek die kerk skynbaar nie meer nodig nie, en vica versa.

Die skare: “‘Nice’, die lewe in die kerk is in elk geval ‘n ‘party’ sonder eksklusiewe, elitistiese suurgatte soos jy!”

Dis goed om te weet, want het ons maar geweet van die afval wat moet kom! Tot 1983 het die Rooms-Katolieke Kerk nie ‘n halwe Vrymesselaar oor sy drumpel toegelaat nie. Dit was deel van die ingestelde kerkreëls. Want volgens Albert Pike self aanbid die Vrymesselaars hul god en ligdraer Lucifer (wat die mens die pad na Verligting sal wys), en aangesien mens nou nie vir God [die Christen-een, “God” is so ‘n relatiewe begrip deesdae] en Mammon gelyk kan dien nie… Maar omsons, die kerkdeure staan nou WAWYD oop vir almal. Of die predikant en jy tot “God” bid en in dieselfde voorste gestoeltes iemand die satan as god verheerlik – die kerk, die gemeente kan seker nie so vir ewig staande bly nie. En, nou dat ek daaraan dink, aangesien alle godsdienste in die Vrymesselary ingesuig en geakkommodeer kan word… en sekere kerkdenominasies geen beswaar het om voorvadergeeste as randfigure naas God ook by te trek nie… maak dit regtig saak tot Wie of wat in ‘n kerk gebid word?

Ek het dit juis snaaks gevind in Australiese kinderfiksie deur Catherine Jinks, waar die priester deesdae vampiere en weerwolwe en ander gebroedsels in die kerk simpatiek herberg (as die oortollige wapens wat vir rooikommunistiese terroriste van die jare 1980 gestuur is gou-gou uit die stoorkamer op ebay verkwansel word? sou ek in die verhaal bygevoeg het). Want haai, foeitog, hierdie skepsels is immers ook mos deur God gemaak? Toon bietjie verdraaglikheid, skat.

Wel, ek sukkel om te dink aan ‘n Christenvampier — dis ‘n antitese! Bram Stoker het juis ‘n ou mite gebruik om die dekadensie, sekularisering, dood, verrotting, lewensmoegheid, die okkulte [Vampier] teenoor lewe, oplewing, groei, paraatheid, vigilansie, kundigheid [Abraham van Helsing, Hollander, verteenwoordigend van die kerk] van die fin de siècle voor te stel. Dis soos hondedrolroomys — dis ondenkbaar, oneetbaar en moeilik verteerbaar.

As hierdie “siekes” dan willens en wetens in die kerk toegelaat word, miskien selfs geplant is om die liggaam te rysmier, en op die kerkraad dien (sonder ‘n druppel kerklike sensuur van die 1950’s tot 1980’s na hul kant toe), groet ek die dominee slegs met ‘n effense stywe kopknik (hoor hoe kraak my nek) as ek in die verbygang biblioteek toe draf om ‘n boek oor Franse grammatika uit te neem. Want daardie kerk gaan nie hou nie, ek wil liefs nie genader word om lidmaatskap nie.

Dit is juis snaaks — toe die kerksensuur op sy kwaaiste was, toe die kerk soos ‘n waghond sy bolip teruggetrek en sy vlymskerp, grommende tande geflits het vir die wêreldlinge (O! HOE ONINKLUSIEF IS DIE KERK NIE!!!), en die dominees uit hul monde sadistiese swael en vuur van die kansel skouspelagtig gewerp, geslinger, gedonder, geklap en gedreun het na die gemeente – die vlamme uit die poorte van die hel het aan die kerksuile en banke gelek! die hel was so naby! — toe, in daardie jare, was die kerke op masochistiese wyse STAMPVOL!

Noudat Christus amper tot ‘n lieftallige weekdiertjie (of soos ‘n Boeddhabeeldjie tot ‘n versamelaarsitem) afgeskaal word [sien, kinders, julle hoef nie bang te wees nie!], ontneem van Sy Ryksstaf, Ryksappel, Ryksswaard, Wit Perd en Mantel… EN BOONOP AS “JY”(!) AANGESPREEK WORD(!), is die kerke dolleeg. Die maaiers knaag aan die droë kerkbanke wat smag na Wooddoc en rou lynolie. Waar is almal dan? Was almal destyds net daar vir die vuurwerkvertoning? Dit kan tog nie — die bioskoopkaartjies was beslis tienvoudig goedkoper as vandag s’n…

Ek: (snedig aan die skare van vyf) “Wel, vir ‘n partytjie waar almal nou genooi is het daar maar besonder min opgedaag. Ek wonder hoekom? Wie is nou eintlik die eksklusiewe, elitistiese suurgatte wat almal afskrik?”

En dan nou mense wat opstaan uit die dood? Mense wat van siektes genees word? Duiwels wat uitgedryf word? Sensasie? Nee, vir my is sulke dinge doodgewoon, dit staan immers so in die Bybel. Wat my meer pla is wat presies hierdie mense met die nuutverworwe genesing DOEN. Kom ons gestel ‘n man verloor sy manlikheid weens ‘n seksuele infeksie as gevolg van seksuele sedeloosheid. Want die loon van die sonde is die dood. Maar daar is genade. Nou word hy wonderbaarlik genees, of kry ‘n suksesvolle penisoorplanting. Jippie-jaai-jy, ‘n nuwe speelding – die onsedelikheid duur weer voort. Hy gaan waarskynlik weer sy manlikheid verloor. Gaan hy hierdie keer wéér genees word? Gaan hy weer as “voorbeeld van Godsgenade” voorgehou word? Wat baat dit nog om heilig te lewe?

Of, jy het jou hele lank voor die TV gelê, sommer van pure slegtheid, jy sterf, ‘n TV-evangelis spreek lewe in daardie liggaam in lykshuis X. Hier staan jy op: ‘n wonderwerk, ‘n duisendste Lazarus, koerante staan tou, ‘n teken vir die gelowiges en ongelowiges. En jy sit jou lewe verder soos trillende Sondagpoeding-jellie voor die TV voort. Jou rusbank se pootjies knak later soos vuurhoutjies onder die gewig, maar sit, het jy jou sit gekry. Want jy kan nie meer op nie.

Wat is die sin dan in hierdie wonderwerke? Is daar iets hoërs, meer veredelend as om slegs as holle “simbool” vir die ‘ongelowige Thomas’-menigte gebruik te word?

My grootste kritiek teen die kerk is veral teen die Duitse sendelingstasies gemik: behalwe dat hulle die dinkwerk vir die omgewing gedoen het vir maklik ‘n eeu lank, en sommer baie dikwels die dinkwerk vir hul ‘kinders in die geloof’ gedoen het (omdat dit aan beide kante gerieflik geword het, of miskien selfs beter so geag is), het hulle eenvoudig ‘n intellektuele elite onder die skranderes gekweek. Toe hierdie ingeligtes en miskien selfs ‘verligtes’ sien hoe die wind waai en hoe die mense rondom hulle lyk [wat net nie wil vorder nie, en altyd terugneuk na die ou weë], is die wyk eenvoudig Kaap toe geneem en elders. En nooit weer het hulle teruggekeer nie. Alleen die grom het in die pot agtergebly. Kyk maar hoe sien die sendelingdorpies vandag daaruit: Genadendal, Elim, Suurbraak. Daar het géén ontwikkeling gekom nie, ondanks al die moeite van eeue tevore. Gedenk die huidige Msinga, wat nog nie in ‘n Metropool ontaard het van die nimmereindigende stroom uitreikspanne van hoërskoolkinders en -onderwysers en ouers, en die skenkings in Juniemaand nie. Jaar in, jaar uit. Op elke aalmoes: “Die Here seën u!” ‘n Bodemlose put.

Nou moet jy nie voor my kom staan en sê “dis oor ons geen grond van ons eie gehad het dat ons nêrens gekom het nie”. Elke week word daar mos êrens in ‘n kerk in hierdie land gepreek oor RENTMEESTERSKAP. Wat God mens toevertrou, of leen, moet jy na die beste van jou vermoë bestuur en bearbei. En verder moet jy ook weet daar is iets soos natuurwette en gesonde verstand. Jy moet daarmee woeker. Want wat? Jy gaan dit mos nie saam hemel toe neem nie. Vir aardse roem is daar nie plek in die hemel nie. Jy laat dit as erfenis vir jou nageslagte na waarop voortgewoeker kan word. As hulle niks daarmee doen nie, raai wie se skuld is dit? Hulle eie s’n. Maar eendag is eendag, dan gaan jy voor die Verpagter staan en verantwoording doen vir jou doen en late. Dan word die gelykenis gou opgehaal van die tien talente – en onthou, hierdie karakters was nog diensknegte ook!

In hierdie streng Calvinistiese lig, waarmee ons kultureel grootgemaak is, vind ek dit juis ‘n godskreiende onreg waarom grond van die boere onteien moet word – en die reeds onteiende grond niemand op wil werk nie, bloot omdat dit nog aan die staat behoort en niemand dit wil bewerk as dit nie op hul name is nie. Dis soos TAAL, Afrikaans, wat eers BESIT moet word, voor iemand iets doen. Dit is die grootste drogredenasie wat ek in my lewe van gehoor het. Want as jy traag is om te werk net omrede dit nie aan jou behoort nie, is jy eenvoudig ‘n SLEGTE, VROT MENS. Punt. ‘n Deurbringer wat gestenig moet word — so sê Levitikus — “so moet jy dan die kwaad uit jou midde uitroei”. Punt. Waarom moet ek vir Spar, Checkers en Pick ‘n Pay BESIT voordat ek die dag besluit om vinger te trek as personeellid? Dan gaan niemand mos ooit werk nie! Nee, “Mooi so, goeie en getroue dienskneg, oor weinig was jy getrou, oor veel sal ek jou aanstel. Gaan in in die vreugde van jou heer.” (Mattheus 25:21)

Ons almal weet die geld van die slegte dienaar is afgevat en aan die suksesvolste dienskneg gegee. Hoekom? Want hy het homself bewys. Sou die NG-kerkraad hierdie boodskap verbatim aan die goddelose, eiegeregtige, vandalistiese, parasitiese, miopiese, Leninistiese EFF oorgedra het by hulle vergadering? Met, ter silwer afsluiting: “En werp die nuttelose dienskneg uit in die buitenste duisternis; daar sal geween wees en gekners van die tande” (Mattheus 25:30)?

Ek twyfel. Ag, wat, weet jy, met sulke stene… verkoop die kerke op Gumtree en kry klaar.

Wat nou? Hoe nou gemaak?

Maar goed. “Ons dominees/predikante/pastore is nie almal so nie” [maar wel die meeste?]. Nou goed, dan rig ek my vertoë aan julle. Kom ons verwag al die kerke gaan leegloop — om redes nie alleen verbonde aan pappa en mamma se demografiese selfmoord onder die lakens nie. Soos dat ek jeugaande (ja, by ons is die jeug diegene ONDER 30, al sou ek eerder die wysheid van die grysheid wou aanhoor) elke liewe week sal oorslaan en vermy oor die soortgelyke tatoeëerdebatte. Ek sou eerder in daardie tyd met my bietjie verworwe taalkundekennis ‘n Wikipedia-artikel uit Frans vir die Afrikaanse lesers vertaal wat dit môre, oormôre dringend benodig vir ‘n skooltaak. Dan voel ek nuttig en diensbaar. Praatjies vul geen gaatjies.

Maar nou sit ons op die ou end met hierdie leë geboue. Baie het historiese gedenkwaardigheid, so die argitektuur mag nie verander of gesloop word nie. Op wie se skouers hierdie leë geboue gaan rus weet ek nie. Gaan die kerk verkoop word? Gaan dit staatseiendom word? Dink ook aan die NG gemeente Johannesburg-Oos, wat vir die nominale bedrag van R1 aan die Universiteit van Johannesburg verkoop is, hoewel die orrel in die gemeente se besit gebly het.

Dink aan kerkgeboue met vlermuise en uile wat hul intrek neem. Die glasruite breek. Onkruid groei oor die paadjie. Verf skilfer af. Grafstene kantel om. Grafte sink weg. “Die kerktoring het verkrummel en lyk soos ‘n geamputeerde vinger. Dele van die kerk se dak is weg” (om nou uit François Bloemhof se kortverhaal “Die knip van ‘n oog” aan te haal).

Al die kerkbasaars, kollektering, tiendes en offerandes, vetgemeste kalwers wat maandeliks in die kattebak gelaai is, die inwyding van die orrel, die eerste tikmasjien, die eerste rekenaar, die eeufeesboek… en toe niks. Dit was alles verniet, die hele 150 jaar van die kerk se bestaan is ongedaan gemaak — want die kerk het sy waarde onder die jongmense verloor.

Keer op keer hoor ek van die preekstoel af: “Ons het genoeg gehad van kerkspeel!” ‘n Paar Sondae gaan verby, dan begin ons maar net weer van voor af — want so is dit nog al die jare gedoen. Deur die eeue. Die uiters voorspelbare mag van die gewoonte wat die vyand tog so goed ken.

Wat sal my as jongmens teruglok kerk toe?
Miskien as daar iets is wat die wêreld my nie kan bied nie.

1. Klasse

Nee, asseblief nie nog Sondagskoolklasse vir my nie! Daarmee het ek klaargemaak in 2003. Kyk rondom jou! Die spoguniversiteite van weleer is deur die regering gehap, gekou, verby die malers, ingesluk, deur die verteringsappe van Leninisme omvorm en in stomende rooikommunistiese mishope met ‘n benoude skeet en kreet hard uitgedruk. Toe het die staat sy been gelig: Ons almal is bewus hoe die universiteite se leerplanne met ‘n dungeel straaltjie verder afgewater is.

Waarvoor was die kerk nog al die jare bekend? Opleiding. Aan die voete van die rabbi het Christus sy opleiding gekry om te lees en skryf; aan die voete van die universiteite en Latynskole onder kerklike gesag is Wes-Europa se kultuur stadig opgebou. Dit kan weer.

Ek bedoel nie “beradingskursusse” nie, sulke kursusse kan jy agter elke bos en vrouetydskrif uitskop. Dis kindisch.

Leer my met dieselfde erns en las wat die Middeleeuer moes deurmaak; maak my van staats-en-hoofstroommedia-gemaakte boskind weer ‘n werklike, helderdenkende wese. Leer my Latyn waarmee ek ‘n selfvoldane klein japsnoet met tekste uit 1578 met my vinger kan stilmaak — hy, die alwetende, hy wat nie verder as sy geboortedatum kan dink nie. Want die geskiedenis herhaal homself — en die geskiedenis leer ons dat mense nie uit die geskiedenis geleer het nie (Georg Friedrich Hegel). Niks ontstaan uit niks nie. Leer my Grieks, pastoor, sodat ek die oorspronklike Bybel selfstandig kan lees en aan ander kan oordra. Leer my Bybelse Hebreeus en Iewriet, dominee — sodat ek kan weet wat in die Bybel en in Israel [ten goede en kwade] werklik aangaan. Leer my Duits, Fräulein (nog ‘n taboewoord?), sodat ek kan weet wat in Martin Luther en Angela Merkel se koppe aangaan. Leer my Frans, monsieur, sodat ek kan weet hoe my voorsate vir hul geloof gely het [uit suiwer troonjaloesie onder die adel!], maar ook die gekunstelde afronding en geduld met woorde. Ag, dominee, as ‘n ou toegewinkie, leer my Putin-Rusland-Russies en Sowjet-Russies. Sodat ek kan weet wat op ons wag. Leer my enigiets wat die staatsuniversiteite, ons voorsate se bloedgeld en erfenis aan ons, besig is om op die brandstapels te gooi. Leer my om te onderskei tussen nut en onnut. Van vasbyt en deurdruk – moenie die werk vir my maklik maak nie. Ek wil wéét dat ek my spore verdien het, en sodoende volleerd tot nut vir ander kan wees.

Op bykans elke dorp is daar ‘n kerk. ‘n Kerk kan skakel met ‘n hoofkerk. Die hoofkerk kan skakel met buitelandse instansies. Dink maar aan die Franse Alliansie, die Goethe Instituut… of dalk kan ons maar klein begin en mense uit die omtrek werf. Soos moedertaalsprekers van Duits. Leer my die kernwoordeskat en grammatika. Leer my om myself te help. Selfs skoolleerlinge kan vanaf veertien of sestien of selfs so jonk as twaalf begin met grammatika- en taallesse — wanneer hulle op universiteit kom, is hulle slaggereed. Hul tydgenote ligjare vooruit.

Ek belowe, Maandag tot Sondag — ek sal 15 minute voor die tyd daar wees.

Is dit bloed uit ‘n klip tap? Die eerste ruk sal dit maar moeilik gaan — maar om te sê ons kan met niks begin nie, is onsin. Daar was lande soos Suid-Korea waar daar wérklik niks was nie, alles is platgeskiet, en hulle het vooruit gebeur. Die eerste groepe tjop ongelukkig altyd af, die derde, vierde geslagte begin eers die vrugte daarvan pluk. Niks kom van niks nie. Alles by hulle het met opvoeding begin. Deeglike opvoeding. Nie uitkomsbaseerde kurrikula nie.

In Suid-Afrika het ons die kundiges gehad; hier was korrelkop Hollander- en Duitse dosente wat die Afrikaanse universiteite help begin het, voordat die Afrikaners/Boere die leisels by hulle begin oorneem het. Boeke is geskryf wat my verstom laat oor die insig (natuurlik gebou op tradisie). Maar die hele kerkgemeenskap het net so slapgat soos die staatsuniversiteite begin word. Voor hulle oë het hulle gesien, maar kon niks verstaan nie. Want waarom “sal ons worry?”. Dis net te gerieflik!

2. Skole en universiteite?

Terwyl die predikante, pastore, dominees, en godsmanne handjies gevou staan en toekyk hoe die staat al meer sy drakoniese en verterende invloed soos suurdeeg laat insuur, is daar pastore in Amerika, soos John Haggee, wat sy eie weeshuise, kinderhuise, skole, ens. laat bou. Omdat hy kan. Hy word van dwarsoor die wêreld befonds. Hou jy nie van die Ystermasjien, die Staat, nie, stig jou eie privaatskole. Terwyl jy nog kan (hou dit egter Calvinisties eenvoudig, of gebruik eers kerksale of ander lokale, sodat dit minder aantreklik lyk om te nasionaliseer). As NRO’s geld uit die donker ingepomp word om onmin in ‘n land te saai, seer sekerlik kan die hoed by medechristene gehou word in ander lande.

Net eers die volgende waarskuwings:

* Moet ook nie soos die ou kerkkoshuise onderskeid tref tussen “die grootmense” en “die kinders” se kos nie. In my moeder se kerkkoshuisjare het die volwassenes goeie kos gekry. Die onderwysers, koshuismoeder en -vader het trouens aan ‘n ander tafel gesit. Die kinders het klipharde botter, klipharde mielies en appelkooskonfyt wat soos ou voete ruik gekry. Jy het presies geweet wat kry jy Maandag tot Vrydag op die spyskaart, want elke week was dit dieselfde. Dieetkundiges? In watter droomland leef jy? Boonop was die kos maar min.

Daar moet wel nou ook nie soos die huidige skoolkoshuise (ryklik befonds deur boere) met kos gemors word nie: die kinders proe net aan die sap en sit die glas eenkant neer, nou onbruikbaar. Vir sagopoeding word die neuse opgetrek. Vir smullekker kos sê die meisies nee dankie, dit maak vet. [Natuurlik is daar onderwysers ‘met ‘n gewete’ wat hierdie ‘oorskiet’-poeding huis toe neem.]

* Maak seker ouerbetrokkenheid word skerp afgeskaal, soos dit in die 1950’s en vroeë 1960’s was. Geen spesiale voorregte vir niemand nie. Waar ouers is, is daar onmin en wedywering onder mekaar. Onderwysers word uitgewerk, onder die vaandel van Christenskap word Broeder die Skoolhoof weggewerk vir ‘n lekkerder een. Die een se ondergang word na die ander bewerkstellig. Ek dag dit is nie die doel van ‘n Christenskool nie?

* Verwag asseblief dat die skool gereeld deur die media vals beskuldig gaan word van seksuele oortredings. Christenskole en onafhanklike Afrikaanse skole is immers ‘n doring in die oog. Daar is sommige skole, soos die Regensburger Sängerschule in Duitsland, waar dit werklik gebeur het, maar al die ander?

* Verder, ‘n Christenskool beteken steeds nie “volkskool” nie.

Daar bestaan in België Katolieke universiteite al vir vergange jare sedert die versuiling. Miskien is ‘n kerkuniversiteit tog moontlik. Maar hoe lank voor die Marxisme nie ook DAAR begin wortelskiet nie?

Kyk, enige ou wat bietjie die Europese geskiedenis vergelyk met die Amerikaners s’n, sal weet die kerk was in Europa nog al die jare hand om die blaas met die staat. Soos die staat verander het, het die dienaars hul seile na die wind gehang. Of dit nou is wat die sogenaamde, ‘verdraagsame’ ons-moet-saamwerk-dis-beter-as-teen-mekaar-werk-filosofie beteken weet ek nie. Dis seker dié dat ons almal in Suid-Afrika so mooi in harmonie met mekaar leef. Na afloop van die Tweede Wêreldoorlog het Europeërs finaal hul moer op ‘n stok vir die slapgat kerke gesit en net die leë kerkbanke van hul voorouers agtergelaat. Dit skeel die kerkmanne nie, want die staat betaal steeds hul salaris. Dalk ‘n (teen)prestasiebonus: hoe meer siele jy uit die kerk wegwerk, hoe hoër is jou betaling?

In Amerika wil dit eerder lyk of die staat van die begin af deur die kerk as die Antichris beskou is. Die kerk wat sy moue oprol om die magtige staat se tande uit te slaan, druk op sy lidmate uitoefen om polities en maatskaplik betrokke te raak, brandaktuele sake aan te roer wat seermaak – dit alles dwing nogal opmerklik respek by die gemeentelede af. Selfs van die opponente se kant af. In daardie land is die kerke, vergeleke met Engeland en Vastelandeuropa, nog heelwat vol.

Tussen die twee wêrelde lyk dit eerder of Suid-Afrika die weg van Europa volg. Behalwe miskien die paar Anglikaanse priesters en aartsbiskoppe, in noue kontak met die “pous van Engeland”, oftewel Supreme Governor of the Church of England, die Koningin van Engeland, tannie Liesbet, wat so nou en dan iets blêr teen die Suid-Afrikaanse staat as ons “van koers af” beweeg…

3. Erfenis

Die NG-Kerk kon al skatryk geword het. Want toevallig, soos die Rooms-Katolieke kerk, is hy reeds kultureel skatryk. Nou moet nog net ‘munt daaruit geslaan’ word (“gemonetiseer” lees ek nou die dag).

Nou goed. Die NG-kerk het nie soos die RKK al die heidenbeeldjies en “comic strips” (ekskuus, fresko’s) van Michelangelo in sy voorraadkamer om van die hand te sit nie. Maar hier sit hulle met doop-, sterfte- en huweliksregisters wat hulle lankal kon digitaliseer het. Ek dink nou aan stelsels soos die Nederlandse Wiewaswie.nl wat loop soos my bodemlose cappuccinokoppie. Soek jy ‘n kopie van die oorspronklike, betaal soveel by soveel en per outomatiese e-pos word die afgetaste huweliksertifikaat van oorle’ Johanna Ossewania Kakebenia Eeufesia du Toit binne ‘n japtrap aangestuur. Of, met genoeg advertensies kon die kerk selfs die diens gratis aangebied het. Al wat hulle dan kort is vrywilligers wat help om stukkie vir stukkie die inligting oor te tik. Dis maar presies soos dbnl.org en wiewaswie.nl ook werk.

Dit is nogal vermoeiend om stamboomnavorsing te doen. Jy kom goedsmoeds op ‘n begraafplaas af, gaan kerkkantoor toe, hoor daar al die registerboeke is ongelukkig reeds Stellenbosch toe, na GISA, of na Kaapstad gestuur… maar wag, meneer! Daar is nog ‘n boek wat hier agtergebly het. Ja, hier is die sterfte en doodsoorsaak. Wat vertel jy my nou!
Hierdie keer was ek gelukkig, want dis op my tuisdorp, maar wat van al die ander mense daarbuite wat met soveel moeite eggsa.org se foto’s deurkruis het, spesiaal gery het, uiteindelik op die graf afgekom het, en so gehoop het die kerk het nog die ou dokumente? ‘n Paar rand vir die afrolwerk vs. petrolgeld wat spesiaal uitgery word? Maak self die somme.

Daar is notules en verslae en verdrae en jaarboeke en kerkgeskiedenis… waarom dit nie beskikbaar stel nie? Mens het mos diskresie — jy gaan mos nie uitblaker wie het onder kerklike sensuur deurgeloop omdat hulle oor die tou getrap het nie. En mens gaan ook nie onlangse inligting links en regs uitreik nie. Sekere dokumente kan nog so 25 jaar of langer wag. Daar is mense wat in Australië, Kanada, Nederland, Duitsland, Engeland, Suid-Korea, die wêreld oor sit.

Dis soos ‘n apie wat in ‘n kalbas sy handjie om die pitte gekry het. Maar aai, met sy balvuisie kan hy sy poot nie uitkry nie. Nou kan die seisoene, donderwolke em haelkorrels kom en gaan, maar die pitjies hou hy tot die bittereinde toe vas. Dis syne, niemand anders mag dit kry nie. Later sterf hy van die honger, die karkas ontbind, verrot, die brommers maak ‘n verswelgende blou-groen kombers oor hom, die polsbeentjies knak af — en die handjie val in die kalbassie.

4. Voorligting

Vir my suster is die kerk steeds slegs ‘n huis van gebed. Jy gaan soontoe, gee jou lofprysing en aanbidding, luister na die preek, gesels met ‘n paar mense en stap huis toe. Daar is jeugaande en daar is miskien musiekoefening vir die kerkorkes. Soms gaan ‘n klomp wandelpaaie inslaan. Of gaan kamp. Ander dames help bedags met die kleuters op pas. Grootmense hou opleidingskursusse rondom die sielkunde. Miskien sou my suster selfs kersies wou aansteek om ‘n mooi atmosfeer te skep.

Dit klink vir my al te veel na ‘n klub of vereniging.

Ek, is ‘n ander aap. DIE POTENSIAAL wat die KERK van ouds gehad het, om soos ‘n opponent van die staat OP TE TREE — dit prikkel my belangstelling geweldig! Dit hoef nie gewelddadig te raak soos wapens wat weggesteek word nie, maar op ‘n morele vlak, intellektuele vlak [veral nou met die tuimelende standaarde en sedes en norme], om op ‘n manier die media uit te tart (wat? die media sê tog oor kerke net wat hy wil en kom weg daarmee!), ‘n sogenaamde “Derde Mag” in die hele dinamiek van ons samelewing. Dink jou in. Lidmate op hoërskool word vroegtydig gewaarsku oor die marxisme en hoe om hul toekomstige professore bloedig vererg die harnas in te jaag — die argumente en teenargumente ken hulle op die punte van hul vingers. Ons almal weet tog wat op staatsuniversiteite aangaan! Ook om die kind te leer selfstandig navors. Die leerlinge word opgelei hoe om krities koerantberigte deur te lees. Om met behulp van die redeneerkuns drogredenasies uit te wys [dit kan werklik nie te moeilik wees nie?]. Sodra die kind in die hoërskool is en reeds die redeneerkuns agter die blad het, sal sy skoolprestasies dié van sy maatjies oortref [want niemand word meer op skool geleer om te dink en drogredenasies raak te sien nie]. Die jaloerse mammas sal dag en nag ondersoek instel – en skielik daag meer mense by dieselfde kerk op.

Kom hy op universiteit, is die afmaak van sulke kampus-nonsens vir hom kinderspeletjies.

Soos jy kan insien is my hele pleidooi van die kerk inspireer deur die eerste bladsy wat ek in Die Wolke deur Gudrun Pausewang gelees het: “Nou sal ons nie meer kan sê ons het nie geweet nie.” Het ek van al hierdie dinge reeds in my hoërskooljare by die kerk geleer, wat in die samelewing rondom my aangaan, sou ek meer respek gehad het vir hierdie liggaam. Maar die kerk lewe in ‘n vakuum — of êrens in die Nuwe Jerusalem wat nog moet neerdaal aarde toe.

Die kerke is na al die jare steeds ‘n potensiële inligtingsverspreiding-, kultuur- en opvoedingsnetwerk, maar dit word gans te veel onderbenut of verkeerd gebruik.

Maar ek het duidelik die afgelope paar jaar meer by PRAAG geleer as in die kerk!

Leon Lemmer: ʼn Ope brief aan Wim de Villiers

Die eeufeesjaar van die Universiteit Stellenbosch (US) het begin met jou wat die eerstejaarstudente uitsluitlik in Engels verwelkom. Dit is in ooreenstemming met wat jy in jou intreerede as rektor gesê het: “Stellenbosch is nie ‘n Afrikaanse universiteit nie.” Daarna het jy hierdie stelling by meer as een geleentheid herhaal. Weens die US se nuwe taalbeleid het jou stelling al hoe meer letterlik waar geword. Die US se woordvoerder het verduidelik dat daar buitelandse studente is wat nie Afrikaans verstaan nie, waaruit blykbaar volg dat niks in die taal van die talryke Afrikaanssprekende studente gesê hoef te word nie. Maar is dit nie onder meer Afrikaanssprekendes wat met belasting die US subsidieer nie, terwyl buitelandse studente in geen opsig tot hierdie staatsubsidie bydra nie?

‘n Mens sou dink dat ‘n rektor hom by akademiese sake sou bepaal en nie witvoetjie (of is dit deesdae swartvoetjie?) by die ANC-regering sou soek nie. Maar jy het gesê: “Ons gaan (vanjaar) … erken die universiteit se bydrae tot die onreg van die verlede” (Eikestadnuus, 1 Februarie, p 5). Jou voorganger as rektor, die ANC-aktivis Russel Botman, het dit herhaaldelik gesê. Is hierdie bekentenis/belydenis só belangrik dat dit oor en oor by byeenkomste opgehaal moet word, of is dit dat jy deurgaans probeer verseker dat jou openbare beeld polities nie minder verlig as dié van Botman moet wees nie?

Om etniese redes vind jy dit blykbaar noodsaaklik om polities eerder meer verlig as kameraad Botman te probeer wees. “De Villiers het bygevoeg die universiteit is geëerd om sy eeufees in dieselfde jaar as die geboorte van oudpres. Nelson Mandela in 1918 te vier.” Daarmee gee jy te kenne dat die US graag geassosieer wil wees met iemand wat hom aan terreurdade, soos ‘n bomplantveldtog, skuldig gemaak het. Met ‘n geweldenaar as jou held of ikoon, verduidelik dit waarom die US nie teen gewelddadiges op die kampus optree nie? Sover bekend is van geen sodanige US-student ontslae geraak nie. Geen skadevergoeding is van hierdie misdadigers geëis nie. Is dit hoe die US deesdae sy opvoedkundige funksie vervul? Jy het wél met genoegdoening vertel dat ‘n akademies hoogsgekwalifiseerde blanke dosent, wat geen skade aangerig het nie, weens “rassisme” summier ontslaan is omdat hy uit frustrasie dit gewaag het om ‘n swart student en onrusstoker die waarheid te vertel.

Maar is daar nie iets anders as Mandela se geboorte wat jy in die US se eeufeesjaar moet onthou nie? Behoort 2018 nie by uitstek die jaar te wees waarin Jan Marais deur die US vereer word nie? Hoekom swyg jy daaroor? Omdat hy ‘n dooie, wit Afrikanerman is en nie deur die ANC gereken word nie en dus ook nie deur jou nie? Op 30 Mei 2015 was Johannes Henoch Marais ‘n honderd jaar dood. Ek het gedink jy sou ten minste ampshalwe geroepe voel om die US se stigtingskenker te vereer en dat talle huldigingsbyeenkomste in 2015 op die kampus gehou sou word. Wat het gebeur? Jy het jou darem verwerdig om die kranslegging, gereël deur ampsdraers van Het Jan Marais Nationale Fonds (HJMNF), by Marais se graf teen die hang van Papegaaiberg, by te woon. Daardie aand was daar ‘n huldigingsbyeenkoms in Marais se eertydse huis in Coetzenburg, ook deur die HJMNF gereël.

Op die kampus, bv op die Marais-plein by Marais se standbeeld, is geen huldigingsbyeenkoms in 2015 gehou nie. Die US-studente is geensins oor Marais ingelig nie, bv dat hy letterlik die ontstaan van die US moontlik gemaak het. Sonder Marais was daar geen US nie en kon jy nie die US-rektor wees nie. Betaam dit jou om so snood ondankbaar te wees? As Marais swart was, sou jy dit gewaag het om hom in so ‘n mate te misken? Het jy al ooit die versekering gegee dat Marais se standbeeld gekom het om te bly, of het jy ander planne? Het jy al ooit by die studente en personeel daarop aangedring dat hulle van die Marais-plein moet praat en nie van die Rooiplein nie? Of verkies jy en die ANC die benaming Rooiplein?

Maar daar is ook en veral ‘n nie-etniese rede waarom Marais, wat jou betref, blykbaar persona non grata is. Sy hoogs billike stigtingsvoorwaarde is dat Afrikaans nie ‘n mindere plek as Engels aan die US mag beklee nie. Veral weens jou uitgesproke anti-Afrikaansgesindheid beklee Afrikaans deesdae aan die US ‘n mindere posisie in vergelyking met Engels, al het jy dit nog nooit openlik erken nie. Wat ek in hierdie eeufeesjaar van jou eis, is dat jy jou skuld aan die afskaling van Afrikaans bely én dat jy dit eties probeer regverdig. Jou pa was jare lank ‘n HJMNF-trustee, sodat hy, soos Jan Marais, in sy graf sou omdraai as hy moet weet dat sy jongste, misleide kind fluks besig is om die US in ‘n eentalig Engelse inrigting te laat ontaard.

Die toestand waarin die US onder jou leiding verval het, is sodanig dat die enigste eerbare uitweg is om alle betrekkinge met Jan Marais se nagelate fondse te verbreek omdat dit baie duidelik is dat die US nie sy voorwaarde nakom nie. Enersyds is my versoek dat jy die US se beheer oor Het Jan Marais Fonds (HJMF) opsê en al die geld na die HJMNF oordra. Andersyds versoek ek dat US-personeellede verbied word om as trustees van die HJMNF te dien, sodat Jan Marais se nalatenskap voortaan vry van enige bande met die US kan funksioneer. Hierdie twee stappe is myns insiens noodsaaklik as jy enigsins daarop aanspraak wil maak dat jy darem in hierdie twee opsigte eerbaar en eties jeens Afrikaans opgetree het.

Afgesien van die US se doelbewuste amptelike miskenning van Jan Marais in 2015 en weer in hierdie eeufeesjaar, hinder dit ook dat die Woordfees by albei geleenthede glad nie reg aan die nagedagtenis van Marais laat geskied nie. Wat ook opval, is dat die US se Afrikaansdepartement heeltemal onbetrokke by die verering van Marais is en hierdie departement hom daarvan weerhou om ‘n positiewe rol in die taalstryd te speel. Is dit omdat ‘n vorige US-Afrikaanstaalkundige, wat ook die hoof van die Taalsentrum was, telkens die versekering gegee het dat Afrikaans nie afgeskaal word nie en in werklikheid voortreflik bestuur word? Jy vertolk die apatie van die Afrikaansdepartement seker as ‘n mosie van vertroue in jou en jou verengelsingsbeleid. Maar gaan jou ingenomenheid met jou transformasie van die US standhou wanneer jy met jou gewete (veronderstellend dat jy een het) in die sonnetjie op die stoep van die ouetehuis sit?

Vandag, 21 Februarie, is Moedertaaldag. Dit het my genoop om hierdie ope brief aan jou te rig.

Leon Lemmer: Joan Didion en Oriana Fallaci, twee joernaliste en skryfsters

Joan Didion (gebore in 1934) het bekendheid verwerf met haar boek, The year of magical thinking (London: Harper Perenial, 2006, 227p; Amazon Kindle $10,23). Daarin besin sy oor die dood van haar man, John Gregory Dunne (1932-2003), met wie sy in 1964 getrou het. Die dood van John ervaar sy as “the unending absence … the void” (p 189), “the permanent impassibility of the divide” (195) en “my awareness of the final silence that separated us” (196). Soos Philippe Ariès dit stel: “A single person is missing for you, and the whole world is empty” (192). Die boek eindig met gevolgtrekkings soos: “I know why we try to keep the dead alive: we try to keep them alive in order to keep them with us. I also know that if we are to live ourselves there comes a point at which we must relinguish the dead, let them go, keep them dead. Let them become the photograph on the table” (225-226). Vir die agtergeblewene is die hoofprobleem om die finaliteit van die dood van ‘n geliefde te aanvaar. Didion het die boek in minder as drie maande geskryf. Die spontaniteit en egtheid van die teks het meegebring dat meer as ‘n miljoen eksemplare verkoop is.

Toe John Dunne sterf, was hulle aangenome dogter, Quintana Roo (1966-2005), reeds ernstig siek. Sy het verskeie kwale gehad. Depressie het tot drankmisbruik gelei. Sy het breinchirurgie ondergaan en is aan pankreasontsteking dood. Didion het probeer om die sukses van haar vorige boek te herhaal deur op ‘n soortgelyke manier oor die dood van haar dogter te skryf: Blue nights (London: Fourth Estate, 2011, 188p; Amazon Kindle $10,47). Dit is moeilik om uitsonderlike sukses te herhaal. Herhaaldelike woordelikse herhalings uit die vorige boek is nie ‘n wenresep nie. Nuwe insigte oor die dood en wat daarmee saamhang, het egter by Didion ontbreek. Die hoofprobleem was dat sy glad nie so entoesiasties en opreg oor haar dogter as oor haar man kon wees nie. Met die aanneming van Quintana in 1966 het hulle eintlik ander mense se probleem hulle eie gemaak.

Blue nights is aggressief bemark, asof dit ‘n treffer en blitsverkoper soos Magical thinking sou wees. In werklikheid is die teks ‘n volslae mislukking en het sowel die outeur as die uitgewer dit geweet. Sara Davidson (gebore in 1943) verskaf dié agtergrond in haar boek, Joan: Forty years of life, loss and friendship with Joan Didion (San Francisco: Byliner, 2011, 45p; Amazon Kindle $2,99). In 2010 het Didion haar uitgewer geskakel: “I’m sorry. I’m having trouble with this book and I’m beside myself. I don’t know what to do with it. I can’t think straight” (Kindle 505). Davidson het vir Didion gevra hoe sy die probleme met haar manuskrip oorkom het. Didion: “I didn’t. I just jumped ship. I couldn’t live with it anymore” (509). “I didn’t feel certain about what I was saying” (536). Nogtans is gepoog om soveel geld moontlik uit hierdie mislukte projek te maak.

Onlangs het Didion se aansien ‘n hupstoot gekry. Daar is ‘n indrukwekkende foto van haar (toe sy jonger was) by ‘n luukse motor op die omslag van Terry Newman se boek, Legendary authors and the clothes they wore (New York: Harper Design, 2017, 213p; Amazon Kindle $14,81). Met die oog op wat hier onder volg, is twee dinge van belang. Didion is net vyf voet twee duim lank. Liggaamlik word sy as “tiny … fragile en slight” beskryf (Davidson 39). Soms koop sy haar klere in die winkel se kinderafdeling. Verder is sy buitengewoon welgesteld. In 1988 het Didion en haar man ‘n luukse woonstel in New York City aangeskaf. In hierdie woonstel was daar 13 telefone (Blue nights p 143). Hulle is as “rich and famous” gereken (Davidson 350). Soos Didion was Dunne ‘n joernalis en skrywer van onder meer draaiboeke en toneelstukke. In Amerika is dit blykbaar moontlik om baie geld in hierdie sektor te oes.

Oriana Fallaci

Oriana Fallaci (1929-2006) was ‘n Italiaanse joernalis en skryfster. Onlangs is die eerste omvattende biografie oor haar in Engels gepubliseer, naamlik Christina de Stefano (gebore in 1967) se boek, Oriana Fallaci: The journalist, the agitator, the legend (New York: Other Press, 2017, 289p; Amazon Kindle $15,95), wat oorspronklik in 2013 in Italiaans verskyn het. In 1963 het Fallaci haar in New York City gevestig. Daar is verdere ooreenkomste met Didion. Fallaci was ook aantreklik en net vyf voet een duim lank. Skryfwerk het ook vir haar buitengewoon welvarend gemaak. Benewens ‘n vierverdiepingwoonplek in Amerika het sy in Italië ook ‘n woonstel en ‘n plaas besit. Teen die einde van haar lewe was haar ligaamlike toestand so verswak dat geen lugredery haar van New York na Florence wou vervoer sodat sy ooreenkomstig haar wens in haar vaderland kon sterf nie. In haar hart het sy ‘n Italianer, spesifiek ‘n Florentyn gebly (Kindle 1586). Sy het toe ‘n vliegtuig gehuur en twee geneeshere het haar gedurende die vlug bygestaan. Sy is tien dae na haar terugkeer aan kanker oorlede. “My relationship with cancer is a war” (3507); ‘n oorlog wat sy sedert 1992 gevoer en na verloop van 14 jaar verloor het.

Fallaci se pa was aktief in die weerstand teen Benito Mussolini (1883-1945) se fasciste. As skoolkind het sy gehelp om wapens en inligting na reaksionêres te smokkel. “If she has to carry a hand grenade, she hides it in a head of lettuce in the basket of her bicycle, after having carefully carved out its core” (253). Ná skool het sy aanvanklik ‘n mediese student. Daarna het sy in die joernalistiek studeer. As joernalis was sy aan koerante en tydskrifte in Florence, Milaan en Rome verbonde. As oorlogsverslaggewer was sy in die gevegsones in bv Viëtnam. In Mexiko is sy tydens ‘n gewelddadige insident ernstig beseer. ‘n Groot deurbraak was die onderhoude wat sy met talle leidende politici, sogenaamde wêreldleiers, gevoer het. Nadat sy dwarsoor Italië bekendheid verwerf het, het haar skryfwerk begin om internasionale aansien te geniet. Veral die Amerikaanse mark was van deurslaggewende belang (1168). “Whether we like it or not, the new imperialism is the imperialism of the English language” (1319).

Teen 1955 “Oriana’s style, the style that will make her famous around the world, is already perfectly formed: her tenacity in pursuit of a story, her ability to build a narrative, and her decision to include herself in that narrative. She asks the photographer who work with her to include her in their shots of the interviewee and writes in the first person. She describes her feelings and addresses the reader directly: Do you see? Understand? Let me explain. It is as if each article were a conversation” (731). Dit is soortgelyk aan die New Journalism waarvan Didion deel was; dat nie-fiksie soos fiksie moet lees en dat objektiwiteit danksy fyn waarneming met ‘n (beperkte) mate van subjektiwiteit aangevul word.

“An interview is never neutral. It is an encounter, a collision, sometimes a love story” (2323). Fallaci het haar onderhoud met Gina Lollobrigida (gebore in 1927), ‘n beroemde Italiaanse rolprentster, soos volg begin: “I don’t think you’re as stupid as people say” (1205). Die eerste vraag wat sy aan Nguyen van Thiêu (1923-2001), die Suid-Viëtnamese diktator (1965-1975), gestel het, is: “How corrupt are you?” (2334). “Many people criticize her style, finding it too provocative” (2460). Sy het pous Benedict XVI ontmoet en skryf: “I adore Ratzinger, not just because he is intelligent and cultivated, but because he has balls” (3689).

Fallaci het in 1955 haar eerste besoek aan Amerika gebring. In daardie stadium was haar Engels nog gebrekkig (“Fallaci English” – 3477) , maar sy kon onderhoude in Frans en Spaans voer. Soos dikwels later, is toe reeds gesê: “She was fragile, but she used agressiveness as a shield” (804). Die kenmerk wat sy die meeste in mense bewonder het, is moed (836). Vir hoeveel hedendaagse Afrikaners sou sy bewondering kon hê? Oor die Amerikaners het sy voorbehoude gehad. “She notices a certain dangerous shallowness. ‘Americans don’t believe in any happiness beyond the happiness of material comfort'” (1319).

Aanvanklik was Fallaci sosialisties gesind. Hoe meer sy die gevolge van kommunisme dwarsoor die wêreld waargeneem het, hoe meer ontnugter het sy geraak. “I became convinced that socialism was the brother of communism, another face of communism” (2163). Ná die 9/11-gebeure in 2001 het sy sterk teen die teenwoordigheid van Moslems in veral Europa beswaar gemaak; ook teen Somaliërs wat bv in die strate van Florence geürineer het (3616). “In Italy, her positions are published mainly in Right-leaning newspapers, which hold her up as an icon” (3626). In haar laaste skrywes “she writes for the people of Europe, in order to shake them and spur them to defend their identity and values” (3587). Sy was gekant teen aborsie, genadedood, selfdegeslaghuwelike en die aanneming van kinders deur homoseksuele. In Amerika word haar konserwatisme gesteun deur ‘n jonger generasie joernaliste en skrywers, soos Pamela Geller (gebore in 1958) en Robert Spencer (gebore in 1962).