Kategorie: Sake

Petrolprys styg more

Die prys van petrol, diesel, paraffien en vloeibare petroleumgas sal Woensdag verhoog word.

Petrol sal met 96 sent ‘n liter styg, diesel met 74 sent, paraffien met 73 sent en LPG met R1.54 per kilogram.

Die hoofrede vir die toename is die gemiddelde styging in die prys van ru-olie in die tydperk onder oorsig. Die ander rede is die depresiasie van die rand teenoor die Amerikaanse dollar.

Die departement het gesê hulle verwag dat die prys van ru-olie sal stabiliseer rondom die huidige vlak en geen groot prysskokke word in die nabye toekoms voorsien nie.

Amerikaanse, Europese maatskappye bekommer oor ANC-wetsontwerpe

Europese en Amerikaanse maatskappye met bedrywighede in Suid-Afrika het gesê ANC-wetsontwerpe oor onteiening en belegging, is ‘n bron van kommer.

Die element van verpligte swart eienaarskap in die nuwe breë-gebaseerde swart ekonomiese bemagtigingskodes weeg op Amerikaanse maatskappye in die land.

Die uitvoerende direkteur van die Amerikaanse Kamer van Koophandel SA, Carol O’Brien het gesê hulle sukkel om by die reëls te hou, aangesien die moedermaatskappye in die VSA nie “eienaarskap weggee” nie.

Lees verder.

Anglo American wil steenkoolbedryf verkoop weens aandrang op swart eienaarskap

Verskaffing aan Eskom ‘nie belangrik in ons portefeulje’, sê Mark Cutifani

Eskom se aandrang op “swart steenkool” mag daartoe lei dat die mynreus Anglo American al sy steenskoolverskaffing aan die elektrisiteitsmaatskappy staak. Volgens die HUB van Anglo, Mark Cutifani, word die maatskappy se besluit om sy steenkoolmyne vir die plaaslike mark te verkoop “ten dele” geneem as gevolg van Eskom se aandrang dat hul onderneming “meer as 50% swart” moet wees.

“Ons het ons planne geskets om vanuit ‘n deel van ons plaaslike verskaffing te onttrek,” het hy verlede week tydens ‘n mediagesprek gesê. “Ons reageer sowel op regeringsaandrang dat ons meer as 50% in plaaslike hande moet hê as op die feit dat, vanuit ons oogpunt, die plaaslike verskaffing ‘n goeie onderneming was, maar dit is nie so belangrik in ons portefeulje nie. Daarom, om strategiese redes en om die regering tegemoet te kom, sal ons ons eienaarskap tot onder 50% verminder, wat die New Largo-projek insluit.” Die transaksies sal egter op ‘n “handelsgrondslag” geskied en “enigeen” sal oorweeg word. Anglo sal ook geen hulp aan swart beleggers verskaf nie, wat self die fondse sal moet bekom om aandele by Anglo aan te koop.

Volgens Cutifani is daar “aansienlike belangstelling” om ‘n belang in hul plaaslike steenkoolondernemings te bekom. Daarteenoor gaan die groep glad nie enige van sy steenkooluitvoerondernemings verkoop nie. In die 2014-finansiëlejaar het die groep 18,2 miljoen ton (mt) steenkool uitgevoer, wat op ‘n jaargrondslag ‘n toename van 7% beteken. Oorsese kliënte dring geensins op rassekwotas aan as dit by die verskaffing van steenkool kom nie.

Die plaaslike steenkoolmark wentel hoofsaaklik om Eskom wat tans sukkel om genoeg elektrisiteit op te wek weens jare lange wanbestuur en die uitwerking van regstellende aksie wat ‘n verlies aan ingenieurskundigheid in die maatskappy veroorsaak het. Verkope van Anglo aan Eskom het verlede jaar met 5% tot 37,5 mt gedaal, hoofsaaklik omdat Eskom minder van Nieu-Vaal aangekoop het, asook omdat die mynmaatskappy produksie by Kriel afgeskaal het terwyl nuwe myngebiede beplan word.
“Ons is egter van plan om teen volspoed te werk sover dit steenkooluitvoere betref,” sê Cutifani. “Dus gesels ons met die regering oor wat vir ons werk en wat vir hulle werk,” sê hy. Volgens die nuwe regulasies van die departement van handel en nywerheid – die breëswartbemagtiging – moet nuwe steenkoolmyne oor ten minste 51% swart beheer beskik, terwyl Eskom in sommige gevalle op nog “swarter steenkool” aandring met 60% swart eienaarskap. Dít, in weerwil van mededingende wetgewing in die vorm van die Mynhandves wat slegs op 26% “bemagtiging” aandring.Dinge het vir die eerste keer tussen Anglo American en Eskom begin krap toe ‘n verskaffingsooreenkoms betreffende die New Largo-projek onderhandel is. Eskom se voorsitter, Zola Tsotsi, het Anglo van dubbelsinnigheid beskuldig toe daar onderhandel is vir verskaffing aan die nuwe Kusile-kragstasie wat teen 2017/18 in werking sal tree. Dié stasie sal 4 800 MW opwek. Volgens Vusi Mboweni, die waarnemende hoof van Eskom se primêre energiedepartement, mik die maatskappy tans na 55% swart bemagtiging by verskaffers, wat geslykstaande is aan 80mt per jaar teen 2022 vanaf die huidige 30% of 42 mt verlede jaar.
Dus sal Anglo American sy verskaffingseenhede aan Eskom verkoop, tesame met sy kopermyne in Suid-Amerika en sekere platinamyne in Suid-Afrika om sy huidige skuld van $12,9 miljard te verminder. Anglo wil in die toekoms iewers tussen $10 en $12 miljard skuld.

Geen beurtkrag vandag?

Volgens ‘n twiet op Eskom se Twitterblad van gisteraand 11-uur, is fase-1-beurtkrag gekanselleer omdat verbruikers glo “elektrisiteit bespaar” het.

Soos praag egter gister berig het, kan verbruikers steeds beurtkrag en kragonderbrekings oor die langer termyn verwag soos wat Eskom se probleme weens ‘n jare lange gebrek aan instandhouding en goeie bestuur toeneem.

Dalende olieprys maak kos goedkoper

Hoof van Agbiz, John Purchase, sê brandstofpryse sal die landboubedryf beslis raak.

Verbruikers gaan beslis kan asem skep wanneer die brandstofpryse om middernag vanaand met ongeveer 93c vir petrol, en meer as R1 vir diesel, daal.

Dit kom nadat die brandstofpryse verlede maand reeds met meer as R1 gedaal het.

In die landbousektor hou die verlaging van die plaaslikke brandstof pryse vir beide boere en verbruikers beter vooruitsigte in, maar die daling in die globale olieprys kan terselfdertyd moeilikheid voorspel vir die in-en-uitvoer markte.

Purchase sê die “groot onbekende” in hierdie stadium is of die aansienlik laer ru-olieprys oor ‘n billikke tydperk volhoubaar is. Hy sê dít sal bepaal of daar vorentoe ‘n invloed op voedselpryse sal wees.

BP het egter Dinsdag aangekondig dat die lae olieprys waarskynlik ‘n hele paar jaar sal voortduur en aangekondig dat hulle aanpassings daarvolgens sal maak en kapitaalbesteding met ongeveer $6 miljard sal inkort.

Associated British Foods het die waarde van sy belegging in Vivergo Fuels verminder as gevolg van dalende ru-olie- en bio-etanolpryse.

Vivergo besit en bedryf een van Europa se grootste bio-etanolaanlegte vir die vervaardiging van plant-afgeleide motorbrandstof.

Globale lae oliepryse beteken goedkoper voedsel vir stedelike verbruikers, alhoewel nie vir die 805 miljoen mense wat nog steeds chroniese honger ervaar nie, volgens die VN se Voedsel-en Landbou-organisasie.

Die prys van olie het verlede jaar gedaal met die helfte, die tweede grootste jaarlikse daling ooit. Oliepryse het ‘n domino-effek op die prys van voedsel, wat in 2014 vir ‘n derde agtereenvolgende jaar gedaal het.

Daar is ‘n hoë korrelasie tussen olie en voedselpryse omdat brandstof vir vervoer van voedsel tussen die veld en die mark gebruik word.

Daar is ook ‘n merkbare invloed op voedselpryse omdat kunsmis, plaagdoders en ander belangrike landbou-insette afgelei is van petroleum.

Energie- en vervoerkoste verteenwoordig ongeveer 8 persent van die prys vir plaaslik vervaardigde voedsel, volgens die Amerikaanse Departement van Landbou.

Aan die aanbodkant, is die energieverwante koste, wat kunsmis, chemikalieë, smeermiddels en brandstof insluit ongeveer 50 persent van die produksiekoste vir gewasse soos mielies en koring in ontwikkelde lande.

Die lae olieprys plaas veral druk op lande soos Libië, Iran, Irak en Nigerië wat groot bevolkings moet dra en alleen op olie staatmaak.

Nigerië is vir 80% van sy uitgawes afhanklik van olie.

ISIS verdien glo sowat $3 miloen per dag deur olie op die swartmark te verkoop onder markpryse, teen ‘n aansienlike afslag van tussen $30 en $60 per vat.

Koue lande soos Kanada verwag ‘n styging in sekere voedselpryse agv duurder invoere van vrugte en groente en ‘n daling in die land se geldeenheid.

Suid-Afrika se wynbedryf is blykbaar gesond en is in vergelyking met ander wynprodusente soos Chili ‘n sterk mededinger in die wêreld ondanks die internasionale ekonomiese afswaai.

RSG berig dat die jongste makro-ekonomiese verslag deur Ekonome van Conningarth vir die Suid-Afrikaanse Wynbedryf- Inligtingsstelsels, of SAWIS, vrygestel is. Die vyfjaar verslag dek die tydperk van 2008 tot 2013.

Die uitvoerende hoof van die organisasie vir wynprodusente en kelderlede, WinPro, Rica Basson, sê die verslag dui daarop dat Suid-Afrika ‘n groot internasionale speler is, ondanks die feit dat die totale wingerdoppervlak in die land effens gekrimp het.

Die wynbedryf het in 2013 R8,5 miljard aan buitelandse valuta verdien en die breë wynbedryf het 1,2% tot die land se bruto binnelandse produk bygedra. Bykans 300 000 mense werk in die wyn- en verwante bedrywe.

Lae oliepryse knou Sasol se Amerikaanse projek

Sasol het besluit om ‘n beplande gas-tot-brandstofaanleg in Louisiana, Amerika, uit te stel genoop deur lae oliepryse.

Sasol het ‘n omvattende plan aangekondig om kapitaalbesteding in te kort in reaksie op dalende internasionale oliepryse. Sy aandeelprys het intussen skerp geval.

Alhoewel die maatskappy brandstof uit goedkoop plaaslike steenkool vervaardig, word die brandstof verkoop teen staatsgereguleerde invoerpariteitstariewe wat op internasionale brandstofpryse geskoei is en dus die wins van die maatskappy negatief raak in ‘n klimaat waar pryse daal.

Sasol sal oor die volgende 30 maande kapitaalbesteding inkort, bedryfskapitaal slimmer aanwend, en vaste kostes beperk.

Sasol sê die besparings is bo en behalwe die minstens R4 miljard se besparingsmaatreëls teen 2016 na herstrukturering van sake-eenhede voltooi is.

Die maatskappy gaan egter voort met die bou van ‘n nuwe chemiese aanleg in Louisiana.

Die maatskappy sal meer besonderhede oor sy kontantplan beskikbaar stel in sy halfjaarresultate op 9 Maart.

Reserwebank sal glo repokoers neutraal hou

Ekonome verwag dat die Reserwebank se Monitêre Beleidskomitee die repokoers onveranderd op 5,75 persent sal laat, het RSG berig.

Die komitee sal dit vanmiddag by sy eerste vergadering vir die jaar bekendmaak. Daar word oor ‘n wye front verwag dat die rentekoers sal styg.

‘n Ekonoom by Investment Solutions, Chris Hart, sê egter in die huidige omstandighede kan die bank dalk sy monetêre beleid neutraal hou.

Hy sê die bank kan moontlik aandui dat daar verlagings in die toekoms kan wees óf dat die koers onveranderd gelaat sal word.

Rand versterk ná nuus van Europese stimulasieprogram

Die euro het op globale markte verswak en die rand versterk nadat die Europese sentrale bank (ESB) aangekondig het dat hy ‘n maandelikse bedrag van €60 miljard gaan aanwend om die eurosone-ekonomie te stimuleer met sogenaamde “kwantitatiewe verligting”. Behalwe dat die euro oornag teen die VS-dollar gedaal het, mag die Suid-Afrikaanse ekonomie ook baat by groter handel met die EU.Kwantitatiewe verligting is ‘n tegniek wat die Federale Reserwe van die VSA oor die afgelope aantal jare toegepas het, waardeur die bank geld druk en daarmee sy eie langtermynstaatseffekte koop. Dit veroorsaak dan ‘n daling in langtermynrentekoerse wat dit vir maatskappye en individue goedkoper maak om geld te leen.

Die president van die ESB, die Italianer Mario Draghi, sê dat die bank sy program om bates aan te koop uitbrei om staatseffekte en Europese institusionele skuld in te sluit. Van Maartmaand af sal die bank elke maand €60 miljard se effekte aankoop, iets wat tot September 2016 sal inhou.

Volgens ontleders in Johannesburg is Suid-Afrika een van die “ontluikende markte” wat by soortgelyke geldskepping deur die Amerikaanse Federale Reserwebank gebaat het. Dié program het egter einde verlede jaar ten einde geloop. Die meeste geld wat sodoende deur die sentrale bank vrygestel is, is in ontluikende markte se effekte belê aangesien hulle hoër rentekoerse as die uiters lae koerse in die ontwikkelde ekonomieë betaal.

Volgens ‘n senior ekonoom in Johannesburg, Craig Parker, sal die ESB se stap egter “in ‘n beperkte mate” ‘n kontantinspuiting vir Suid-Afrika beteken. Indien dit die vraag in Europa stimuleer, sou dit egter tot ‘n toename in Suid-Afrikaanse uitvoere lei.

‘n Hoofhandelaar in ontluikende markte by Investec-batebestuur, Ryan Wibberley, meen dat €60 miljard “aan die bokant” van die markverwagting was en dat globale aandelemarkte dus styg met die vooruitsig van meer geld wat in die Europese Unie ingepomp gaan word. Aandelemarkte het ook in aanloop tot die aankondiging gestyg, sê hy.

“Die aankondiging is ook goed vir die goudprys, maar nie vir die euro nie, met die Europese geldeenheid wat tot die laagste vlak in elf jaar teen die dollar ($1,1455) gedaal het, wat beklemtoon dat daar geen opbrengs op geld in die eurosone is nie. Handelaars soek daarom na opbrengs in die VSA en elders,” sê hy.

Die Suid-Afrikaanse staatseffek, die R186, het reeds met 70 basispunte gestyg sedert 2 Januarie, met oorsese beleggers wat na ‘n beter opbrengs soek.

Gistermiddag laat het globale markte gestyg ná die ESB se aankondiging. Die Dow Jones-nywerheidsindeks het sterker geopen en die Stoxx Europe 600-indeks het tot die hoogste vlak in sewe jaar gestyg.

Plaaslike het die rand gisteraand gestyg en het 1,2% teen die dollar veld gewen, tot op R11,3748, terwyl die opbrengs op die R185-staatseffek met 0,62% gestyg het.

Hierteenoor het die euro skerp gedaal en vanaf sy vorige sluiting op R1,1614 tot $1,1455 afgeneem. Teenoor die rand het die euro ook gedaal en verhandel tans teen R13,1466 teenoor die vorige R13,3669. Die JSE-effektebeurs het met 1,52% gestyg ná die aankondiging maar het effens veld verloor om met ‘n styging van 0,76% te sluit op 49 967,40 punte. Banke, asook platinumaandele en hulpbronne het gepresteer.

Vroeër het die ESB sy herfinansieringskoers op 0,05% gelaat en sy repokoers op 0,30%.

Wibberley van Investec meen dat goedkoop geld in die vorm van kwantitatiewe verligting batepryse ondersteun: “Jy leen geld teen niks en belê dit in die mark… wie sou dit nie doen nie?”

 

Eskom knou rand

Eskom het aangekondig dat geen beurtkrag Vrydag ingestel sal word nie.

Die kragvoorsiener het nogtans gewaarsku dat die kragnetwerk steeds onder druk sal bly.

Die land het verlede week gesteier onder beurtkrag, die ergste wat sedert 2008 ondervind is.

Die Eskom-woordvoerder, Andrew Etzinger, sê egter die stand van kragvoorsiening het sedert Maandag effens verbeter.

Die internasionale kredietgraderings-agentskap, Fitch sal Vrydag hulle kredietwaardigheidsiening van Suid-Afrika se bekendmaak.

Intussen sê ekonome dat indien kredietgraderings tot so ‘n mate daal dat Suid-Afrika sy beleggingstatus verloor, sal pensioenfondse wêreldwyd gedwing word om plaaslike effekte te verkoop.

Die rand het Donderdag tot ‘n ses-jaar-laagtepunt teenoor ‘n aantal geldeenhede teruggesak weens die reuse koste wat Eskom se gebrekkige instandhouding en beplanning meegebring het.

Die regering se reddingsplan om Eskom se kragtekorte aan te spreek, is ‘n duur onderneming.

Die minister in die presidensie, Jeff Radebe het gister bekend gemaak diesel- en gasinvoere gaan verhoog word en ‘n kontrak gaan met ‘n private steenkoolkragsentrale geteken word om die kragvoorraad aan te vul.

Ekonome sê nog ‘n afgradering deur Fitch kan lei tot ‘n kapitaal-uitvloei wat die rand onder druk kan plaas.

Eskom se hoof-ekonoom, Mandla Maleka sê ‘n afgradering deur Fitch kan die koste van lenings boonop duurder maak.

 

Eksdom het ‘vergeet om diesel te koop’

Eskom het gister erken dat dié maatskappy “nagelaat het om diesel aan te koop”, wat tot die naweek se wydverspreide beurtkragsessies gelei het. Dog verdere kragprobleme is steeds op pad en sal vir ten minste nog 18 maande duur.Ekonome het intussen hul kommer uitgespreek oor die uitwerking wat die landwye kragonderbrekings op die ekonomie gaan hê.Eskom se kaskenades is blykbaar nimmereindigend, want ‘n swaar vragmotor wat die rommel by die Majuba-kragstasie moes verwyder, het ‘n kabel afgesny, wat drie verdere kragopwekkers buite werking gestel het.

Benewens die 5 690MW wat vir beplande instandhouding buite werking gestel is, het verdere kragstasies Saterdag onklaar geraak en omtrent 8 700MW van die netwerk laat verdwyn, het Eksdom se aardig besoldigde HUB, Tshediso Matona, gister tydens ‘n perskonferensie gesê.

Die verdere onklaar kragstasies het die wankelrige situasie verder vererger. Beurtkrag het verlede Donderdag begin.

Maar soos praag reeds gister op ons Engelse blad berig het, sien Eskom geen krisis op die horison nie.

“Eskom is nie ‘n maatskappy wat in ‘n krisis verkeer nie,” sê Matona. “Wat daar is, is bloot ‘n reeks probleme. Ons hanteer die kwessies, daar is oplossings vir al dié kwessies.”Toe hy gevra is of ‘n tekort aan diesel om die oopsiklusgasturbines in die Kaap aan te steek die beurtkrag veroorsaak het, het Matona erken dat Eskom sy bestelling vir diesel uitgestel het en daarom verlede Donderdag en Vrydag ‘n tekort aan diesel ondervind het.

Volgens Matona het “logistiek rondom die lewering van die brandstof” die kragonderbreking veroorsaak. Maar hy het later tydens die onderhoud erken dat ‘n tekort aan kontant by Eskom veroorsaak het dat hulle die gebruik van diesel moes inkort.

Dit kos Eskom omtrent R3 om 1kWu krag by die twee noodkragstasies op te wek. Dié elektrisiteit kan egter net teen 62,14 sent per kWu verkoop word.

Van die R7 miljard wat Eskom begroot het om die twee noodkragstasies te bedryf, bly daar slegs R1 miljard oor vir die jaar wat in Maart 2015 ten einde loop, volgens die finansiële direkteur Tsholofelo Molefe. “Enige verdere behoeftes sal vanuit besuiniging en hertoewysings gefinansier word,” sê sy.

Reserwebank se swart uitnemendheid gevier

Die Suid-Afrikaanse Reserwebank voorsien nie die risiko van ‘n verdere afgradering vir Afrika se mees ontwikkelde ekonomie nie het die nuwe Reserwebankgoewerneur Lesetja Kganyago gesê.

Kganyago het die stelling vroeër gemaak na aanleiding van die vrystelling van die bank se Desember monetêre beleidsoorsig.

Moody’s het Suid-Afrika se kredietgradering in November afwaarts aangepas, met verwysing na swak vooruitsigte vir medium-termyn groei en stygende staatskuld.

Die adjunk-minister van finansies, Mcebisi Jonas, sê sy departement is vol vertroue dat die Reserwebank in staat is om die land veilig deur die huidige ekonomiese krisis te lei.

Hy het Donderdag aan afgevaardigdes by ‘n gala-dinee van die African Business and Professional Alliance gesê die land se fiskale vooruitsig is beperk en dat die ekonomie nie noemenswaardig sal groei nie.

Die alliansie het swart uitnemendheid en die aanstelling van die nuwe president van die Reserwebank, Lesetja Kganyago, gevier.

Jonas sê maatreëls is ingestel om regeringskuld te verminder en om die gaping tussen die regering se inkomste en uitgawes te verklein.

Eskom-raad baklei soos kat en hond, o.a. oor R43m vir New Age-koerant

Eskom is die jongste semistaatsinstelling waarvan die raad dalk binnekort weens onbekwaamheid en binnegevegte vervang sal moet word. Die minister van openbare ondernemings, Lynne Brown, sal by die volgende kabinetsvergadering aanstaande week so ‘n voorstel indien.

Volgens die New Age-koerant van gister het die voorsitter van die Eskom-raad, Zola Tsotsi, ‘n brief aan Brown geskryf waarin hy haar hulp versoek aangesien die raad sonder hom vergader het.

Tsotsi het blykbaar gepoog om die raadsvergadering te kanselleer. Maar die lede, wat sekere items wou bespreek alvorens Eskom se halfjaarlikse uitslae bekendgemaak word, het sonder hom met die vergadering voortgegaan.

Een van die kwessies was die R43m-borgskap wat ‘n Eskom-amptenaar – waarskynlik die vorige HUB Collin Matjila – met die New Age gesluit het. Die borgskap behels dat Eskom se embleem tydens direkte uitsendings met kabinetsministers by die New Age uitgesaai word.

Die New Age-koerant behoort aan die Gupta-familie wat noue bande met die regerende ANC handhaaf en ook heelwat inkomste vir hul koerant vanuit regeringsborgskappe verkry.

Die transaksie is egter deur Eskom se ouditeure as ‘n “aanmeldbare onreëlmatigheid” bevraagteken.

Vrydag het die Mail & Guardian-koerant berig dat Tsotsi en Matjila gepoog het om die ouditeursopmerking stil te hou, maar hulle het blykbaar die stryd verloor teen die voorsitster van die oudit- en risikokomitee, Bajabulile Luthuli, wat van mening was dat die raad geen ander keuse had as om daaroor verslag te doen nie.

Matjila sit steeds op die raad as ‘n gewone lid en hoof van die tenderkomitee ná sy termyn as hoof van Eskom.

Uit die binnekring van Eskom is daar gister gesê dat die raadslede reeds maande lank met mekaar haaks is. Afgesien van die omstredenheid rondom die New Age-borgskap, heers daar ook spanning oor die toekenning van ‘n herstelkontrak vir Koeberg aan die Franse maatskappy Areva, nadat Eskom se tegniese komitee die Amerikaans-Japannese firma Westhinghouse aanbeveel het.

Westhinghouse beweer dat die spesifikasies verander is nadat hulle hul bod ingedien het. Die maatskappy het daarom ‘n hofaansoek gebring. Die nuwe aanstellings sal deur graderingsagentskappe, ekonome en Eskom-bestuurders dopgehou word.

Afgesien van bedryfs- en finansiële probleme, ervaar Eskom ook probleme met personeel wat bedank. Vier senior bestuurders het oor die afgelope jaar bedank, waaronder die HUB Brian Dames en die finansiële direkteur Paul O’Flaherty.

Daar heers ook onbevestigde gerugte dat verskeie senior bestuurders Eskom intussen vaarwel gesê het. Drie van die hoof- IT-spesialiste het pakkette aanvaar; ‘n vierde het bedank. Eskom is bloot die jongste van die semistaatsinstellings met drama in die raadsaal wat in die media uitspeel. Verskeie aander openbare maatskappye is deur konflikte op hul rade verskeur.

Die ANC het onlangs sy kommer oor die toestand by Eskom uitgespreek en ‘n ondersoekkomitee aangewys.

Standardbank in NY vir prysmanipulasie aangekla

Standard Bank word tans aangekla omdat hulle glo met twee ander groot internasionale­ banke saamgesweer­ ­het om die prys van platinum­ en palladium­ in die VSA te manipuleer­.

Rusland en Suid-Afrika, hou ongeveer 80 persent van platinum-groep metale se reserwes. Dié twee lande het ooreengekom om saam te werk om gemeenskaplike kwessies te ondersoek.

Die Russiese owerhede het aan Bloomberg gesê die belangrikste doel is om die belange van albei lande in hierdie gebied te beskerm.

Die twee lande het ‘n verdrag Maart 2013 onderteken om ‘n OPUL-tipe blok te vorm wat pryse sal koördineer nadat platinumpryse met 28 persent oor die afgelope 20 maande gedaal weens stakings in Rustenburg waarna die polisie by Marikana op stakers losgebrand het.

Palladium het vanjaar oor 7,7 persent geklim, met pryse wat laas gesien is in 2001. Suid-Afrika se myne hou sowat 70 persent van die wêreld se platinum en Rusland 40 persent van sy palladium, ‘n metaal wat motorbesoedeling drasties bekamp.

Die mate waartoe sekere pryse kunsmatig laag gehou word, herinner aan Afrika se tonne ivoor en goud wat voorheen vir helderkleurige krale verruil is.

Die aanklaers se regsverteenwoordigers­ sê die saak teen die Suid-Afrikaanse bank, Goldman Sachs en HSBC in New York is die eerste in sy soort in die VSA.

Die metaalafdeling van BASF, die wêreld se grootste chemiese maatskappy­, word ook gedagvaar.

Die vier maatskappye het binnekennis­ van kliënte se aankope en verkoopsbestellings gebruik om wins te maak uit die prysbewegings van die metale, wat gebruik word in onder meer juweliersware­ en katalisators­.

Modern Settings­, ’n juwelier­ wat die metale en afgeleide instrumente­ gegrond koop, het die maatskappye­ gedagvaar oor die gebruik van sogenaamde binne-inligting.

Soortgelyke hofsake is vanjaar in Manhattan begin waarin banke beskuldig­ word van die besonder lae vasstelling­ van die goudprys, terwyl daar in werkliheid ‘n tekort aan die edelmetaal in Indië en China is.

Reguleerders het oorsig verskerp­ nadat die prysvasstelling van interbank-­rentekoerse ontdek is, waarvoor onder meer Barclays en UBS kwaai beboet is.

Silwerpryse sal deur ‘n nuwe meganisme­ vasgestel word, asook platinum­ en palladium­ wat op 1 Desember­ in werking sal tree.

Die maatskappye­ betrokke­ by die hofsaak wou nie kommentaar­ lewer nie.

Volgens die aanklagte­ het die vier maatskappye­ twee maal per dag bymekaargekom­ ­om die internasionale­ prysmaatstawwe van die metale vas te stel.

 

Mediclinic en Universiteit Stellenbosch gaan saamwerk om dokters op te lei

Die privaathospitaalgroep Mediclinic gaan met die Universiteit van Stellenbosch saamwerk om voorgraadse dokters op te lei, iets wat die aantal dokters wat in Suid-Afrika geproduseer word, mag verhoog.

Nie net is daar ‘n beperkte aantal plekke by mediese skole beskikbaar nie, maar daar geld ook streng rassekwotas sodat blanke studente weggewys word ten gunste van gekleurde kandidate met laer punte in die matriekeksamen.

Daar word elke jaar ongeveer 1200 dokters aan mediese skole in Suid-Afrika opgelei, terwyl die regering sedert 1995 ook dokters in Kuba laat oplei.

Die dekaan van die Fakulteit Mediese en Gesondheidswetenskappe aan die Stellenbosse Universiteit, prof. Jimmy Volmink, meen dat dié stap strook met die regering se nasionale ontwikkelingsplan, wat die privaatsektor as vennoot by die ontwikkeling van ‘n geskoolde arbeidsmag wil betrek.

Gewoonlik geskied die opleiding van dokters primêr by die grootste en mees gespesialiseerde openbare hospitale soos Groote Schuur en Tygerberg. Terwyl dié instellings steeds uitstekende opleidingsmoontlikhede bied, kan mediese studente in ander omgewings ook leer, sê prof. Volmink.

Mediese studente aan die Universiteit van Stellenbosch kry reeds blootstelling aan pasiënte in plattelandse gebiede. Deur hulle toegang tot die privaatsektor te verleen, “verbreed die universiteit hul horisonne”, meen Volmink.

Die HUB van Mediclinic Suider-Afrika, Koert Pretorius, sê dat sy maatskappy reeds omtrent 1 000 verpleegters per jaar oplei, maar dat dit die eerste keer is dat ‘n formele ooreenkoms met ‘n mediese skool gesluit word om dokters op te lei. Mediclinic het tot die gevolgtrekking gekom dat die vestiging van ‘n private mediese skool nie lewensvatbaar is nie, sê hy.

Hy het bygevoeg dat die Wes-Kaapse regering die nodige wetgewing sou indien om die privaat sektor in staat te stel om by die opleiding van dokters op ‘n groter skaal betrokke te raak.

Die opleidingsvennootskap het vanjaar begin met net 32 dokters in hul vierde en vyfde studiejare wat ‘n maand lank by Mediclinic se Durbanville-hospitaal deurgebring het, as deel van hul “interne mediese rotasie”. Hulle het tyd saam met radioloë, patoloë en spesialiste in inwendige medisyne deurgebring. Aanstaande jaar sal die projek uitgebrei word, met 140 studente wat by vier verskillende Mediclinic-hospitale geplaas sal word.