Swart studentebetogers verloor stoom

Terwyl studentebetogings besig is om momentum te verloor, het die Nasionale Vergadering ‘n blitsdebat geskeduleer oor transformasie in hoër onderwys.

Verskeie studenteleiers sal na verwagting die debat by die parlement met ‘n duidelike anti-wit strekking bywoon.

Talle wit studente wat betrokke was by die opstand, het na afloop gesê hulle is deur swartes aangesê om nie deel te neem nie, want dis ‘n swart opstand waar wittes nie welkom is nie.

Die minister van hoër onderwys, Blade Nzimande sal die debat lei, wat sal fokus op ‘n “gebrek aan transformasie, en rassisme” asook gratis tersiêre onderrig.

By die Universiteite van Pretoria en Wits en die Tshwane Universiteit van Tegnologie is daar tot ‘n vergelyk gekom.

Klasse sal vandag by die Universiteit van Pretoria begin, terwyl die TUT en die Universiteite van Kaapstad en Witwatersrand Woensdag sal voortgaan.

Verskeie ander universiteite het intussen ooreenkomste met opstokers bereik, maar ontevredenheid heers steeds by sekere instellings.

Die visekanselier en rektor van die Universiteit van die Vrystaat, Jonathan Jansen, wou nie betogers Maandag toespreek nie.

Dit is volgens die Suid-Afrikaanse Studente-kongres se voorsitter in die Motheo-distrik, Bongani Zwane.

Sasco het voor die hoofgebou van die UV se Bloemfontein-kampus saamgedrom in die hoop dat Jansen hulle sou toespreek rakende terugvoer op ‘n griefskrif wat hulle verlede Maandag aan universiteitsbestuur oorhandig het.

Die griewe sluit onder meer duur studierekords en koshuisgelde in.

Intussen sê Zwane het Jansen ingestem om die grieflys Dinsdag in ontvangs te neem. Hy sê word tans reëlings getref om na Jansen se kantoor op te ruk.

By die Universiteit van Limpopo het geweld op die Turfloop-kampus uitgebreek.

Dertien studente is in hegtenis geneem nadat betogers onder meer kafeterias by die kampus beskadig en geplunder het, slegs ure nadat betogers ‘n griefskrif aan die universiteitsbestuur oorhandig het.

Die dertien sal verskyn op aanklagte van kwaadwillige saakbeskadiging en diefstal.

Die woordvoerder van die universiteit, Kgalema Mokgoba sê hul vernaamste eise soos die kwessie van gratis onderrig berus by die nasionale regering. Die omvang van die skade op die kampus is nog nie bepaal nie.

Die Universiteit van Kaapstad is besig om die aanklagte teen van sy studente en werkers weens die oortreding van ‘n hofinterdik, terug te trek.

Die universiteit is ook in gesprek met die Nasionale Vervolgingsgesag om die aanklagte teen betogers wat die parlement bestorm het, te laat vaar.

Twee vooraanstaandes uit die Xhosa-faksie se seuns is in hegtenis geneem tydens die oproer waar onluste-polisie van skokgranate moes gebruikmaak om die stormloop te keer.

Die aangekeerdes sluit die seuns van die eerwaarde Frank Chikane en die visekanselier van die universiteit, Max Price in.

Nege-en-twintig studente is verlede Donderdag met ‘n waarskuwing vrygelaat, met hul volgende hofverskyning wat op 23 Februarie aanstaande jaar moet plaasvind.

Xhosa-faksie protesteer weer onder dekmantel van kerk

‘n Groep politieke aktiviste wat onder die dekmatel van die kerk ‘n opstand onder studente probeer reël, het die oproer oor ‘n verhoging van klasgelde tot ‘n “nasionale krisis” verklaar.

Die groep, onder leiding van Eerwaarde Frank Chikane, het Wits Universiteit in Johannesburg besoek uit sogenaamde eensgesindheid met wat hulle “studente” noem, maar eerder betogende skoonmakers, skoolkinders en ‘n paar belhamels is.

Chikane, ‘n oubekende wat ervaring in stedelike terreur en aanhitsing het, is deel van die Xhosa-faksie in die ANC.

Chikane het gesê hulle veroordeel die “onnodige gebruik van mag en polisiebrutaliteit” teen studente.

Die kerkleiers het ook ‘n beroep gedoen vir die onmiddellike vrylating van die studente wat gister by die Parlement in Kaapstad in hegtenis geneem is.

Chikane het na sy seun verwys wat een van diegene is wat in hegtenis geneem is en gesê hy begryp die “pynlike situasie” van die opstokers.

Intussen is studente wat nie aan die betoging op die Noordwes-universiteit se Mahikeng-kampus deelneem nie, deur betogers uit hul koshuise verwyder.

Dit is die tweede dag van protesoptrede en klasse wat geboikot word. Studente van verskeie studentebewegings waaronder Sasco en die EFF sing struggle-liedjies by die ingang.

Luidens berigte is die universiteit se boekwinkel gisteraand bestorm en boeke, skootrekenaars en tablette gebuit.

Meer as 40 studente sal binnekort in die hof verskyn. Die polisie monitor die situasie.

By die Universiteit van Pretoria het betogers Woensdag studente uit die biblioteek geboender en gedreig dat hulle nie mag leer nie.

Die Kaapstad Skiereilandse Universiteit van Tegnologie het ‘n interdik teen studente wat skade aan die kampus aangerig het, verkry.

Enigiemand wat eiendom beskadig of enige student of werknemer teister, sal van die kampus verwyder sal word.

Dieselfde geld vir enige betogers wat klasse, eksamens of gradeplegtighede ontwrig. Klasse is opgeskort vir die dag.

Talle studente aan die Universiteit van Limpopo is bekommerd oor die opskorting van die finale eksamens. Die universiteit het vroeër ‘n verklaring uitgereik waarin hulle sê die eksamen wat Maandag begin het, is onbepaald uitgestel.

Betogende studente het Woensdag eksamens ontwrig terwyl ander besig was om te skryf.

Spanning heers in Grahamstad in die Oos-Kaap nadat buitelanders se winkels vir die tweede agtereenvolgende dag geplunder is.

Meer as 70 winkels het Woensdag deurgeloop. Die plundery het intussen na nabygeleë gebiede versprei.

Woensdag is 80 mense waaronder 11 jeugdiges in hegtenis geneem. Nog polisiebeamptes is intussen ontplooi en die hoofstraat is afgesper.

Dit is nie bekend hoe die plundery met studentegriewe verband hou nie.

Veldbrande woed in Vrystaat, Limpopo

Verskeie wegholveldbrande het die afgelope naweek in winderige toestande oor die Vrystaat en Limpopo heen gewoed, maar inligting oor die omvang van die skade en die gebiede wat geraak is, word nog ingesamel.

Boere en plaaswerkers het by Working on Fire-personeel aangesluit in ‘n poging om die verwoestende veldbrande in die Waterberg-gebied buite Modimolle in Limpopo te blus.

Die gebiede by Alma en Vaalwater word ook geraak. Vyftien brandbestrydingspanne van Limpopo, Mpumalanga en Gauteng is in die gebied ontplooi.

Die brand het Vrydag in droë veld ontstaan te midde van die hittegolf oor die gebied.

Die Nasionale Departement van Landbou, Bosbou en Visserye se Malcolm Proctor sê dit is nog te vroeg om te sê hoeveel hektaar die naweek in brande verwoes is, maar sowat 62 000 hektaar veld is al sedert die begin van die jaar in die Vrystaat vernietig.

Dit teenoor die meer as 350 000 hektaar, dieselfde tyd verlede jaar. Hy skryf die afname toe aan ‘n brandsiklus.

Proctor sê in die afgelope twee weke is sowat 25 000 hektaar veld in hoofsaaklik die Vrystaat se hoof reënvalgebiede, wat die oostelike deel van die provinsie insluit, vernietig.

Dit is gebiede langs die Lesotho-grens en gebiede soos Harrismith wat aangrensend aan KwaZulu-Natal is.

Hy waarsku die brandgevaarindeks is steeds baie hoog.

Intussen is ‘n brandbestryder volgens die SABC doodgebrand terwyl hy gehelp het om die veldbrande buite Vaalwater in Limpopo te bestry.

Oproeriges versper hospitaal in Limpopo

Oproerige inwoners van Makhuvha naby Thohoyandou in Limpopo het Woensdagaand amok gemaak by ‘n hospitaal.

Die beswaardes het die ingang na die Matatshe Donald Frazer hospitaal met klippe en brandende bande versper.

Hulle eis dat verdagtes wat in hegtenis geneem is in verband met twee moorde in Mei vanjaar vrygelaat word.

Die verdagtes was na bewering deel van ‘n groep inwoners wat twee vermeende misdadigers vermoor het.

Die polisie is in die gebied ontplooi en monitor tans die situasie.

Eskom ontken dat Medupi al R300 miljard kos

Konstruksie van die Medupikragstasie by Ellisras (Lephalale) in Limpopo, sal na verwagting teen 2019 voltooi wees, en sal ten minste R105 miljard kos, het Eskom Sondag gesê.

“Daar is berigte dat die projek R300 miljard sal kos … ons weet nie waar die syfer vandaan kom nie,” het Abram Masango aan joernaliste gesê tydens die amptelike bekendstelling van Eenheid Ses by Medupi.

President Jacob Zuma het vroeër Eenheid Ses geopen – die eerste van Medupi se ses eenhede wat voltooi moet word – en wat na verwagting minstens 800 MW elektrisiteit aan die sukkelende nasionale kragnetwerk sal lewer.

Masango het gesê die laaste eenheid, Eenheid Een sal in 2019 voltooi word en sal na verwagting in 2020 gekommersialiseer word.

Die projek, bekend as “Projek Alpha”, het begin met drie eenhede in 2007, en is later uitgebrei tot ses eenhede.

Eskom se uitvoerende hoof, Brian Molefe het aan ANA gesê werkers by Medupi sal toegerus wees met verskeie vaardighede nadat die kragstasie voltooi is.

“Mense sal Medupi verlaat met goeie vaardighede, en sal kan werk as ambagsmanne op enige plek in die wêreld.”

Toe hy gevra is hoe Eskom enige verdere moontlike vertragings by Medupi sal verhoed, het Molefe gesê streng nakoming van projekspertye sal geïmplementeer word.

“Ons gaan streng projekbestuurbeginsels toepas en almal kry om te fokus op die taak op hande … ons het lesse geleer, ons sal seker maak dat sperdatums nagekom word.”

Die oorspronklike bedrag wat begroot is, was R69 miljard toe die aanleg begin is in 2007.

Medupi moes vier jaar gelede geopen gewees het, maar die konstruksie is vertraag deur arbeidsonrus, wat glo gelei het tot stygende kostes van miljarde rande.

Weerdiens waarsku dat klimaatsverandering kom

Die Suid-Afrikaanse Weerdiens het bekend gemaak dat meer negatiewe uitwerkings van klimaatsverandering in die land gaan voorkom, veral in Mpumalanga en Limpopo.

Dit het aan die lig gekom by ‘n klimaatsverandering-konferensie in Mbombela. Die konferensie is georganiseer deur die Departement van Omgewingsake, die provinsiale departement van Landbou, Landelike Ontwikkeling en Grondadministrasie.

Dit is deel van die komende Verenigde Nasies Klimaatsverandering-konferensie in Parys, Frankryk, later vanjaar, het RSG berig.

‘n Weervoorspeller, Rudzani Malala sê uiterste weerstoestande word voorspel in die oostelike dele van die land.

Dit sluit in onder meer hittegolwe en die groter intensiteit van tropiese siklone. Malala sê die situasie gaan nie verbeter, indien die kwessie nie dringend aandag kry nie.

Etniese geweld vlam weer op in Limpopo

Etniese konflik het weer kop uitgesteek in Limpopo. Die pad tussen Thohoyandou en Louis Trichardt in Limpopo is steeds gesluit weens ‘n gewelddadige betoging deur inwoners van dorpe in die Vuwani-gebied.

Inwoners versper die paaie na Thohoyandou, Vuwani en Malamulele met klippe en rommel.

Gemeenskapslede het die naweek ook vyf huise afgebrand. Hulle beskuldig die eienaars van die huise van moord. Dit volg nadat die liggaam van ‘n man verlede week in Lwamondo gevind is, na ‘n beweerde rituele-moord.

Die moord hou glo verband met die munisipale afbakeningsraad se besluit om dele van Vuwani en Malamulele saam te voeg om ‘n nuwe munisipaliteit te vorm, terwyl Tsongas daarteen gekant is.

Motoriste word aangeraai om eerder alternatiewe roetes te gebruik.

Dienste in die gebied is gestaak en onderrig by skole word ontwrig. Honderde pendelaars en motoriste is gestrand weens die paaie wat versper word.

Verkeer op die N2 by Borchards Quarry in die Wes-Kaap is vir die soveelste keer ontwrig nadat oproermakers Sondagaand die pad met rommel en brandende bande versper het.

Die pad is Maandag weer oopgestel vir verkeer en die polisie patrolleer die gebied.

Kaapstad se uitvoerende direkteur vir Veiligheid, Richard Bosman sê inwoners van informele woonbuurte in Nyanga is ontevrede met dienslewering in die gebied.

Tenderhouer in Limpopo ontplof

Die Valke het die ondersoek na ‘n ontploffing by ‘n tenderhouer by die kantore van die Departement van Onderwys in Limpopo oorgeneem, het RSG berig.

Die houer is opgeblaas kort voor die spertyd vir die indiening van tenderdokumente vir die Skoolvoedingsskema verstryk het.

‘n Woordvoerder van die Valke, Hangwani Mulaudzi, sê die ondersoek is nog in ‘n vroeë stadium, maar hulle beskou die voorval in ‘n baie ernstige lig.

Mulaudzi sê die land kan nie bekostig dat staatseiendom vernietig word deur mense met hulle eie politieke agendas nie. Hy sê hy hoop om die skuldiges binnekort vas te trek.

Pastoor brand na beskuldigings van heksery

Polisie in Limpopo het 17 mense onder wie twee minderjariges in hegtenis geneem nadat ‘n bejaarde pastoor en sy gesin se huis op Musina aan die brand gesteek is.

Die 70-jarige pastoor en sy gesinslede is van heksery beskuldig.

Drie polisiebeamptes wat die pastoor en sy gesin te hulp gesnel het, is beseer toe inwoners hulle met klippe bestook het.

Die sewentien verdagtes sal na verwagting vandag in die plaaslike landdroshof.

MTN sê staking raak net Limpopo, Mpumalanga

Die selfoonmaatskappy, MTN, sê nie alle dienssentrums in Suid-Afrika word deur die staking by die maatskappy geraak nie, het RSG berig.

Van die dienssentrums in Limpopo en Mpumalanga was buite werking weens die staking deur werkers van die kommunisiekasiewerkersvakbond, CWU.

Vroeër het intekenare van MTN gekla dat hulle tussen 30 minute en ‘n uur moet aanhou indien hulle die 173-dienssentrum skakel.

Die stakende werkers sê die maatskappy bied net ‘n bonus van vier persent vir 2014 aan.

Die bestuurshoof van MTN-SA, Ahmed Farouk, het vroeër ‘n griefskrif van stakende werkers by die maatskappy se hoofkantoor in Johannesburg in ontvangs geneem.

Die maatskappy se hoof van menslike hulpbronne, Themba Nyathi, sê in Kaapstad was daar ontwrigting, maar dat dit reeds reggestel is.

Honderde pasiënte ly onder staking

Honderde pasiënte met spesiale behoeftes is aan hulle eie genade oorgelaat nadat verpleegsters by ‘n hospitaal op Tzaneen in Limpopo begin staak het, het RSG berig.

Die provinsie se Departement van Maatskaplike Ontwikkeling, sê hy sal met die diensverskaffer in verbinding tree wat die Shiluvanahospitaal bestuur.

Werkers en verpleegsters staak onwettig oor wat hulle sê swak werksomstandighede is.

Die hospitaal huisves sowat 200 pasiënte. ‘n Woordvoerder van die Departement, Adel van der Linde, sê dit is baie belangrik om te verseker dat dienste steeds gelewer word, en hulle sal daaroor met die werkgewer in gesprek tree.

Minister se dood dalk te wyte aan alkohol

Die polisie in Limpopo het bevestig dat die bestuurder van die vragmotor wat die dood van ‘n minister en sy lyfwagte veroorsaak het, positief vir alkohol getoets het.

Die vragmotorbestuurder, wat in ‘n ongeluk met die minister van Staatsdiens en Administrasie, Collins Chabane se motor betrokke was, was wel onder die invloed van alkohol.

‘n Polisiewoordvoerder, kol. Ronel Otto het gesê ‘n verklikkertoets op die toneel het aangedui dat die vragmotorbestuurder moontlik alkohol gebruik het, maar bloedmonsters moet dit eers bevestig.

“Die verdagte is in hegtenis geneem op aanklagte van strafbare manslag, asook roekelose en nalatige bestuur, en ‘n verklikkertoets het aangedui dat hy onder die invloed van alkohol kon gewees het, dus is hy ná sy arrestasie na die hospitaal geneem vir bloedtoetse wat nou na Pretoria gestuur word vir ontleding deur ons forensiese departement,” het Otto gesê.

Chabane en sy twee lyfwagte, Lesiba Sekele en Lawrence Lentsoane is op slag in die ongeluk Sondagoggend dood.

Netwerk24 het Maandag berig dat die bestuurder van Chabane se wit VW Touareg in die vroeë ure van Sondagoggend byna 200km/h gejaag het toe hy teen die vragmotor gebots het.

Otto kon nie sê hoe lank dit gaan neem voor die uitslag bekend is nie.

Die ongeluk het op die N-1 naby Polokwane plaasgevind, toe die vragmotor na bewering ‘n u-draai gemaak het. Die vragmotorbestuurder sal Dinsdag in die landdroshof in Polokwane verskyn.

Intussen ondersoek die minister van Vervoer, Dipuo Peters, in samewerking met die Padverkeersbestuurskorporasie en die polisie, die oorsaak van die ongeluk.

Die minister se woordvoerder, Ishmael Mnisi sê Peters het ook haar meegevoel betuig met Chabane en die lyfwagte se families.

Die minister in die Presidensie, Jeff Radebe het vroeër gesê Chabane sal ‘n spesiale amptelike begrafnis kry.

Owerhede het die pad gesluit en motoriste langs die R101 herlei vir byna vyftien ure lank terwyl die polisie, ‘n toneelondersoeker en verkeersbeamptes die gebied gefynkam het.

Verskeie politici het ook die ongelukstoneel besoek.

Werkers by vulstasies langs die besige N1-roete het gesê daar was die hele dag lank geen motoriste sedert hulle vir diens aangemeld in die oggend nie.

Chabane was op pad terug na Pretoria van ‘n begrafnis van ‘n stamhoof in Malamulele waar etniese konflik die gebied reeds weke lank teister. Chabane was een van die sprekers by die begrafnis.

Een van die ondersoekers het aan Netwerk24 gesê dat hy 30 minute ná die ongeluk op die toneel aangekom het.

Hy die sleepmerke van beide voertuie gemeet en het gesê dit is duidelik dat die Touareg die vragmotor teen ‘n baie hoë spoed getref het. Die boonste helfte van die Touareg is afgeskil deur die onderkant van die vragmotor.

Die Touareg tot stilstand gekom teen die staalversperring ongeveer 100 meter van die botsing. Die impak het die versperring met ‘n meter verplaas.

Nóg ‘n forensiese ondersoeker het gesê die aard van die skade by die ongeluk dui op ‘n spoed na aan 150 km/h waarteen die minister en sy lyfwagte gereis het.

Die minister van kuns en kultuur, Nathi Mthethwa is as waarnemende minister vir die staatsdiens en administrasie aangestel na die afsterwe van Chabane.

Polisie ontplooi in Limpopo teen xenofobiese geweld

Geweld teen Somaliërs in Ga-Sekgopo, oos van Pietersburg (Polokwane) in Limpopo, het daartoe gelei dat hulle hul moes hul winkels verlaat.

Lt.kol. Moatshe Ngoepe, woordvoerder van die polisie, het gesê die polisie is ontplooi. “Die situasie is tans kalm en ‘n saak van openbare geweld word ondersoek,” het hy gesê.

‘n Somaliër is glo betrap met die selfoon van ‘n moordslagoffer. Die man is drie weke gelede vermoor. Inwoners het die Somaliër daarvan beskuldig dat hy verantwoordelik is vir die moord.

Volgens die polisie het een van die moordenaars moontlik die selfoon aan die Somaliër gegee, of verkoop of vir herstel ingehandig. ‘n Moordverdagte is intussen in hegtenis geneem.

Een verdagte is in hegtenis geneem in verband met die moord en nog ‘n persoon het homself Sondag aan die polisie oorgegee.

Sedert Sondag het geweld en plundery in 11 gebiede in Sekgopo die Somalies immigrante uit hul winkels gedwing.

Somaliese winkeleienaars in die gebiede het gesê hulle leef in vrees, aangesien plaaslike swart inwoners dreig om hulle lewend aan die brand te steek.

Een van die winkeliers het gesê hy het al sy voorraad verloor tydens die plundertog. “Ons het ons voorraad, kruideniersware, klere en boumateriaal verloor,” het hy gesê.

Ander eienaars is bekommerd dat hulle kollektief verantwoordelik sal gehou word vir een oortreding. “Dit is jammer, want ons is nie eers deel van hierdie selfoonherrie nie, maar omdat ons buitelanders is, word ons ook ingesluit. Ons bly al jare lank in hierdie gemeenskap. Ons was ‘n familie, ons was deel van hulle.”

Voertuie brand, buitelanders geteiken oor teerpaaie

Plundery en geweld teen buitelanders in die Ga-Phasha-lokasie naby Steelpoort in Limpopovier duur voort.

Voertuie is aan die brand gesteek en winkels van buitelanders is geplunder nadat ‘n optog oor dienslewering buite beheer geraak het.

Die oproemakers eis ‘n teerpad in die gebied. Hulle is glo vasberade om die gebied onregeerbaar te maak totdat hulle ‘n teerpad kry.

Die vier voertuie wat in ligte laaie gelaat is, volg op ‘n bus en minibustaxi wat verlede week aan die brand gesteek is.

Oproeriges het die R555 tussen Steelpoort en Burgersfort met brandende stompe en klippe versper.

Ses-en-dertig betogers is intussen weens openbare geweld en kwaadwillige saakbeskadiging tydens die oproer in hegtenis geneem.

Die polisie sê daar sal nog mense in hegtenis geneem word in verband met twee vragmotors wat ook aan die brand gesteek is.