Sake – Bladsy 14 – praag.co.za

Shoprite verloor miljoene met Mandela se begrafnis

Shoprite het na bewering miljoene verloor met Mandela se afsterwe toe hulle besluit het om hul deure te sluit op 15 Desember verlede jaar.

Baie kleinhandelaars was toe op die dag van die begrafnis van die voormalige president.

Dit het Shoprite ‘n geraamde R260 miljoen gekos om sy winkels op die dag van Mandela se begrafnis te sluit, het die New Age berig.

Shoprite het gesê Kershandel vir die maand van Desember is negatief geraak deur die sluiting van alle Suid-Afrikaanse winkels.

Die winkels sou na raming verkope van tot R260 miljoen genereer, ‘n impak op omset vir die tydperk van 0,7%.”

Massmart het onlangs berig dat hulle sowat R200 miljoen verloor het toe hulle winkels gesluit het.

Baie kleinhandelaars was die dag van die begrafnis toe, terwyl Pick n Pay verkies het om oop te bly.

Die Jong Kommunistiese Liga van Suid-Afrika ( YCLSA ) en Saccawu het ‘n boikot teen Pick n Pay uitgeroep omdat die winkel nie op 15 Desember wou sluit nie.

“Ons is teleurgesteld dat Pick n Pay het nie ag geslaan het op die oproep om môre [ 15 Desember ] te sluit ter ere van president Nelson Mandela se heengaan nie,” het Khaya Xaba, YCLSA-woordvoerder, gesê.

“Pick n Pay kies wins bó rou oor hierdie dapper held van ons vryheidstryd.”

Pick n Pay se uitvoerende hoof, Richard Brasher het gesê die handelaar beskou sy oop deure op die dag van Mandela se begrafnis as ‘n meer praktiese en tasbare manier om mense se lewens te verbeter deurdat die winste geskenk word aan die mense.

Nersa beloof geen Eskom-verhogings nie

Die Nasionale Energiereguleerder van Suid-Afrika ( Nersa) kyk tans na Eskom se 2012/13-state om te bepaal of die werklike uitgawes waarvoor begroot is, oorskry is.

Nersa het egter aangedui dat geen tariefaanpassings op die kaarte is nie.

Nersa se reguleerder vir elektrisiteit, Thembani Bukula het Vrydag die versekering gegee dat daar geen aanpassings sal wees tot 2015 nie.

Sy verduideliking is ‘n groot verligting vir die bedryf , wat reeds gebuk gaan onder swaar kragprysverhogings vir die afgelope aantal jare . Verdere verhogings kan ekonomiese groei belemmer .

Bukula het gereageer op ‘n Bloomberg-verslag wat gesê het Eskom sal ‘n hoër as verwagte koste verhaal deur middel van ‘n verhoging in elektrisiteitstariewe .

Verlede jaar het Nersa Eskom beperk met tariefverhogings teen ‘n gemiddelde 8% per jaar oor die volgende vyf jaar , wat reeds bo die inflasiekoers is.

Enige verdere opwaartse aanpassing sal ‘n bykomende las op die ekonomie uitoefen.

Bukula het gesê Nersa was te besig met Eskom se aansoek ( ingedien in Oktober 2012) om te ondersoek of die huidige omstandighede nog steeds BHP Billiton se onder-koste tarief te ondersoek.

Die laaste antwoorde van die partye is in die middel-Desember ontvang , en ‘n verslag sal vir voorlegging aan Nersa se elektrisiteitsubkomitee saamgestel word .

Platinumpryse skiet die hoogte in

Amcu se president Joseph Mathunjwa het lede aangemoedig om te verseker dat ‘n loonstaking by drie groot platinumprodusente, wat Donderdag begin, te alle tye vreedsaam verloop.

Amcu-lede by Anglo American Platinum, Impala Platinum en Lonmin, almal met myne rondom Rustenburg in Noordwes het oorweldigend gestem ten gunste van industriële aksie.

Dit sal die helfte van die wêreld se platinumproduksie raak.

Die vakbond is verlede week deur die KVBA van ‘n sertifikaat voorsien om by al drie myne te staak, ná loongesprekke ‘n dooiepunt bereik het.

Kennisgewing sal Maandag op werkgewers bedien word dat die staking sal voortgaan.

Mathunjwa sê hulle sal nie van hulle R 12 500 vraag intreevlak afsien nie.

“Ons ontvang ons mandaat van die werkers. Ons het nooit werkers R12 500 belowe nie. Dit is ‘n mandaat van die werkers. Ons is die dienaar van die werkers. Dus kan ons nie besluite neem namens die werkers nie. As hulle more sê hulle wil R15 000 hê, sal ons dit op die tafel plaas soos dit is.

Platinum-aandeel pryse het die hoogte ingeskiet Vrydag nadat stakings by die wêreld se drie grootste produsente platinum pryse tot die hoogste vlak in twee maande laat opskiet het.

Arbeid is ongeveer 50% van die bedryf se kostebasis. Die bedryf sukkel om die val in produktiwiteit en stygende koste aan te spreek.

Lang stakings sal die land aan beduidende buitelandse valuta verliese kos.

Die vraag na ‘n basiese loon van R12, 500 is eenvoudig onbekostigbaar , sê Johan Theron, woordvoerder by Impala .

Terwyl die swakker rand help, kan die loonprysstygings nie vir laer produktiwiteit en stygende koste te vergoed nie.

Die voorste platinumprodusente in Zimbabwe het die spertyd van president Robert Mugabe gehoorsaam en planne voorgelê om voor die einde van 2016 ‘n raffinadery in die land te bou.

Mugabe het platinummyne in die land tot 19 Januarie tyd gegee om voorstelle vir die bou van ‘n edelmetaalraffininadery teen 2016 in te dien of ‘n verbod op onverwerkte grondstowwe te trotseer.

Anglo American Platinum en Impala Platinum, wat die grootste bedrywighede in die land het, het reeds hulle planne ingedien.

Zimabwe het naas Suid-Afrika die grootste platinum-reserwes in die streek.

Die plaaslike geldeenheid is onder druk nadat ‘n vyfjaar-laagtepunt van R10,87 teen die dollar bereik is.

Die verswakking in die geldeenheid is egter besig om ‘n rekordgetal besoekers na die land te lok.

Duisende besoekers stroom na Kaapstad wat deur die New York Times en die Gaurdian in Brittanje aangewys is as die top bestemming in die wêreld vir 2014.

Die stad sê sowat R13 miljard is verlede jaar deur besoekers in die stad bestee en dat dit reeds wil voorkom asof vanjaar net so gunstig sal wees.

Die wisselkoers is veral voordelig vir besoekers uit Brittanje, Amerika, Duitsland en Nederland.

Rand op nuwe vyfjaarlaagtepunt

Die rand het ‘n nuwe vyfjaar laagtepunt bereik en kan weens die ekonomie se swak grondslag en dreigemente van stakings in die platinumsektor deur die elf dollarvlak breek.

Die rand was vroeër op R10,82 teen die dollar nadat dit in ‘n stadum by R10,89 gedraai het.

Die vakbond Amcu, sê sy lede het gedreig om by Implats te staak, en dat hulle besig is om werkers by Amplats en Lonmin te werf.

‘n Mynontleder, Kobus Nel, sê indien al drie platinummynhuise hulle bedrywighede staak, sal produksie en inkomste daaronder ly.

Hy sê wat betref inkomste is dit moontlik dat tussen 115 en 200 miljoen rand per dag verlore sal gaan.

Indien werkers ingevolge die geen-werk-geen-betalingsbeginsel hanteer word, sal dit hulle swaar tref wat betref uitstaande skuld en daaglikse lewenskoste. – RSG

SA se brein-drein omgekeer sê arbeidsmarkekonoom

Suid-Afrika se brein-dreinprobleme is omgekeer oor die afgelope paar jaar, deels te danke aan swak ekonomieë elders, sê Adcorp se arbeidsmarkekonoom Loane Sharp.

‘n Adcorp-indiensnemingsverslag wat Maandag vrygestel is, toon dat sedert die wêreldwye finansiële krisis begin het in 2008, ‘n netto 359.000 hoëgeskoolde Suid-Afrikaners uit die buiteland teruggekeer het.

Suid-Afrikaners wat 10 jaar gelede geëmigreer het tydens die wêreldwye ekonomiese opbloei tussen 2004-2008 oorskat hul werksekerheid in Engelssprekende lande, het hy aan die Businessday gesê .

Hulle het deur hul werwingsdatabasis ‘n beduidende verbetering in die aantal Suid-Afrikaners wat terugkeer uit die buiteland en op soek is na werk hier opgemerk.

Sharp het gesê “byna almal” wat terugkeer het werk gekry en die werkloosheidskoers vir ‘n hoëgeskoolde is so laag as 0,4 %.

Sowat 52% van die terugkerendes vul bestuursposisies wat “die mees kritieke tekort van enige vaardigheid in Suid-Afrika toon”.

Professionele lui soos prokureurs, dokters , ingenieurs en rekenmeesters, is 37 % van die terugkerendes.

Sharp sê die plaaslike koopkrag in Suid-Afrika is veel hoër as in ander, duurder lande.

Die positiewe tendens sal waarskynlik voortduur totdat die globale ekonomie herstel, wat nie binnekort gaan wees nie.

Amcu reik stakingskennisgewing uit vir Implats

Amculede is van plan om op te hou werk by Impala Platinum (Implats), die tweede grootste platinumprodusent in die wêreld, ná ‘n stem ten gunste van ‘n staking oor lone.

Die vakbond het Maandag ‘n 48-uur-stakingskennisgewing aan die mynmaatskappy uitgereik.

Amcu is vroeër toestemming gegee van ‘n staatsbemiddelaar om arbeidsaksie van stapel te stuur by Implats, Anglo American Platinum en Lonmin.

Gelyktydige stakings by al drie platinum maatskappye sal ten minste die helfte van die globale produksie van die metaal tref en kan soveel as twee-derdes van Amplats se gesamentlike ondernemingsbedrywighede raak.

Die president van die mynwerkersvakbond Amcu, Joseph Mathunjwa het vakbondlede in Noordwes gevra om nie die vakbond te verlaat nie. Hulle dreig om uit die vakbond te onttrek weens beloftes wat wat die voorsitter glo nie nagekom het nie.

Mathunjwa is vroeër deur vakbondlede by Impala se Skag Ses ontbied, weens die ontevredenheid oor beloftes van verhogings en ‘n landwye staking.

Hy het egter aan die meer as vierduisend werkers ‘n sertifikaat gewys wat hulle toelaat om te begin staak. Verdere vergaderings word vir dié week beplan.

‘n Woordvoerder vir Amcu, Jimmy Gama, wou nie sê hoeveel die werkers vra nie en of hulle gaan afsien van hulle eis dat die basiese loon verdubbel moet word nie.

Mathunjwa sê intussen die beskuldigings teen hom is ongegrond en kwaadwillig, en Amcu sal veg vir ‘n beter salaris vir sy lede.

Die Rand kan onder verdere druk geplaas word weens die salarisstaking by Implats.

Loongeskilsamesprekinge by Zondereinde-myn hervat

Die mynwerkersvakbond NUM en die bestuur van Northam Platinum se Zondereinde-myn suid van Thabazimbi, sal samesprekings hervat te midde van die staking wat reeds drie maande duur.

Die staking het reeds R500 miljoen aan verlore inkomste gekos, en werkers het R100 miljoen aan lone afgestaan. Dit kom neer op ‘n kwart van die jaar se produksie wat nog nie gemyn is nie.

Northam is Suid-Afrika se vierde grootste platinumprodusent.

Die twee partye sal byeenkom om die loongeskil te probeer oplos. Sowel die vakbond as die bestuur het die hoop uitgespreek dat ‘n ooreenkoms bereik kan word.

Dit is die enigste myn waar NUM steeds die meerderheidsvakbond is. Amcu het ‘n jaar gelede die posisie as die dominante vakbond in die platinumbedryf oorgeneem.

Northam het vroeër ‘n verhoging van nege persent aangebied wat NUM verwerp het, terwyl die werkers 16% eis en ‘n verdere verhoging van 69% in toelaes.

Die bestuur het die eis as buitensporig beskryf.

Intussen het die mynwerkersvakbond, AMCU berigte ontken dat ontevrede lede wil wegbreek om hule eie vakbond op te rig.

Daar is glo beswaarde groepe in Rustenburg wat van plan is om hul eie vakbond te stig.

Amcu is die meerderheidsvakbond by Anglo American Platinum, Impala Platinum en Lonmin-myne en ontevredenes daar sê die voorsitter, Joseph Mathunjwa, het nie enige van sy beloftes nagekom nie.

Amcu het sy bestaan te danke daaraan dat ontevrede lede voorheen van die NUM af weggebreek het.

‘n Nasionale koördineerder van Amcu het egter gesê die dreigemente van die sogenaamde wegbreekgroep is moeilikheidmakers wat die vakbond wil saboteer.

Voedselprysskok wag op verbuikers

Suid-Afrika se verbruikers kan tot 50 persent meer vir mieliemeel, vleis en pluimveeprodukte betaal met mieliepryse wat in die nuwe jaar die hoogte ingeskiet het as gevolg van lae voorraad, ‘n swakker rand en die olieprysstyging, het ontleders gesê.

Die jongste data toon dat die land se beskikbare witmielievoorraad 23 dae van die vraag kon dek aan die einde van November – af van 37 dae aan die einde van Junie – as gevolg van droë weerstoestande.

Die voorraad van geel mielies, wat hoofsaaklik gebruik word as voer, het van 42 dae vyf maande vroeër tot 30 dae gedaal.

Ontleders het gesê dit veroorsaak ‘n paniek in die mieliemark, wat daartoe lei dat meulenaars teen hoër pryse opgaar.

Die nuutste Absa Agri Trend-analise van die mark vir November toon die droogte in Noord-Wes sal voortgaan om opwaartse druk op mieliepryse te sit .

Thys Grobbelaar, ‘n ontleder by Senwes , het gesê die swakker rand en die droë weer was die grootste bekommernis vir mielieprodusente .

Suid -Afrika het ook ‘n aansienlike tonnemaat mielies na Botswana, Zambië en Namibië uitgevoer.

Hy beraam dat witmieliepryse met tussen 47 persent en 50 persent toegeneem het in die afgelope jaar.

Witmieliepryse het verlede jaar van R2 050 per ton gestyg in Januarie tot sowat R3 000 per ton op die oomblik.

Voedselprodusente sal in die knyptang gevang word, want hulle kan nie eensydig eindprodukpryseverhoog nie weens verbruikerweerstand het Grobbelaar gesê .

“Verbruikers sal seker ‘n alternatief vir mieliemeel vind en kies vir goedkoper stysel soos rys of aartappels.”

Hy het gesê die prys van eiers, melk, vleis, hoenders en ander vleisprodukte kan ook verhoog as gevolg van die toename in die geelmielieprys .

Grobbelaar het gesê verbruikers sal die impak van die prys onmiddellik en vir die res van die jaar voel.

“Die verswakking van die rand het ook ‘n groot rol in die voedsel prysstygings gespeel. Dit bly ‘n bron van kommer.”

Kevin Lovell, SA Pluimveevereniging se uitvoerende hoof, het gesê die mielieprys sal nie net ‘n uitwerking op die prys van voer hê nie, maar dit sal ook ‘n groot impak op die pluimveebedryf se internasionale mededingendheid hê, omdat die pryse van mielies elders in die wêreld val, waar gewasse floreer.

Hy het gesê geelmielies verteenwoordig ongeveer 65 persent van die produksiekoste van ‘n lewendige voël en ongeveer 50 persent van die finale produksiekoste.

Tekort op lopende rekening laat Rand verswak

Die hoof van Ekoniese Oorsig en Statistiek, by die Suid-Afrikaanse Reserwebank, dr Johan van den Heever sê die groot tekort op die lopende rekening is ‘n aanduiding dat Suid-Afrikaners se besteding gestyg het.

Hy sê nominale rentekoerse in die land is steeds veel hoër as die van volwasse ekonomieë van die wêreld.

Van den Heever sê selfs ná die Amerikaanse Federale Reserweraad met ‘n afplatting van sy ekonomiese stimilus begin, behoort buitelandse beleggers steeds belangstelling in Suid-Afrika te toon.

Die Reserwebank sê die betreklik groot tekort op die land se lopende rekening beteken dat die land nie genoeg produseer nie en meer steun op invoere.

Die tekort op die lopende rekenig het in die derde kwartaal tot 6,8% van die Bruto Binnelandse Produk (BBP) gestyg, wat die hoogste in vyf jaar is.

Dit het daartoe gelei dat die rand vandag verder verswak het.

Barclays byt spit af teen Capitec, Standard

Die Britse bank Barclays het erken dat hy duisende Suid-Afrikaanse kliënte aan Capitec bank en Standardbank afgestaan het.

Barclays is die derde grootste bank in Brittanje. Hulle het vroeër vanjaar duisende poste vakant gemaak ter besparing in die VK.

‘n Woordvoerder, Craig Bond, sê Barclays beplan om R1,2 miljard rand te bestee aan opknappings by sy takke in Suid-Afrika.

Die bank, wat in Suid-Afrika as Absa bekendstaan, probeer om weer lae-inkomste kliënte terug te wen wat na Capitec oorgeloop het, asook kliënte wat hulle rekeninge na Standardbank oorgeplaas het. – RSG/praag

Brandstofpryse op voor vakansie

Vakansiegangers sal meer moet opdok vir brandstof hierdie skoolvakansie as die prys sal Woensdag met 17c per liter styg.

Die prys van diesel sal met 10c per liter styg, gas met 18c per kilogram en paraffien sal met 22c per liter duurder wees.

Na drie maande se dalings is die prys van 95-oktaan-petrol aan die kus weer op na R12,82 en in die binneland na R13,19.

Verbruikersgoedere sal ook duurder word omdat produkte per pad vervoer word, wat die druk op die inflasiekoers sal laat toeneem.

Van Woensdag sal die brandstofprysformule ook aangepas word, met kleinhandelaars (vulstasies) se winsmarge wat ten koste van groothandelaars (oliemaatskappye) sal toeneem.

Vulstasies verdien tans R1,04 per liter aan marge en oliemaatskappye 58c per liter. Van Woensdag sal vulstasies R1,39 inoes en oliemaatskappye net 31c.

Wankelrige groeisyfer vir SA verwag

Groeisyfers wat vandag deur Statistiek Suid-Afrika bekendgestel word, sal na verwagting aandui dat die stakings in die voertuig- en mynsektore hulle tol op die ekonomiese bedrywighede in die derde kwartaal van die jaar geëis het.

Die meeste ekonome verwag dat die ekonomie met slegs een-komma-twee persent gegroei het.

Die voorspelling is heelwat onder die vyf persent groei wat die regering nodig het om broodnodige werk in die land te skep.

Volgens ons ekonomiese redaksie het die Reserwebank ‘n paar dae gelede gewaarsku dat die binnelandse ekonomiese groeivooruitsigte baie wankelrig is.

Daar word ook verwag dat die syfers vir die vervaadigings-en mynsektor, wat verantwoordelik is vir bykans ‘n kwart van die land se BBP, die groeisyfers ernstig sal knou. – RSG

Kamer van Koophandel steun e-tol

Die uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Kamer van Koophandel en Nywerheid, Neren Rau, het sy lede gevra om met die e-tolstelsel saam te werk wanneer dit in werking gestel word.

Die Minister van Vervoer, Dipuo Peters, het vroeër die week aangekondig dat die multimiljardrandse projek op die derde van aanstaande maand ‘n aanvang sal neem.

Dit het tot wydverspreide woede en ‘n dreigement van ‘n boikot gelei. Rau sê groot sake-ondernemings behoort nie die wet te oortree nie.

Die voorsitter van die Bondgenootskap teen Stedelike Tol (OUTA), Wayne Duvenage, sê hy is van mening dat maatskappye sal voldoen maar hoop dat lede van die publiek die stelsel sal teenstaan. – RSG

African Bank verloor meer as kwart van sy waarde binne minute

African Bank Investments se aandeelprys het Maandagoggend met meer as 26% geval nadat die groep ‘n yslike verlies bekend gemaak het.

Die groep wil sy ’n kapitaalvlakke ’n hupstoot gee deur ’n regte-uitgif van R5,5 miljard, onderskryf deur Goldman Sachs.

African Bank, die grootste plaaslike verskaffer van ongesekureerde lenings, het in die jaar tot September ’n verlies van R4,2 miljard gely nadat die waarde van sy meubelgroep Ellerines met R4,6 miljard afgeskryf is.

Sy verdienste per aandeel, eenmalige items uitgesluit, het met 88% geval tot 45,1c en die gewone dividend per aandeel het met 85% geval tot 30c.

Die groep het in ’n verklaring gesê dat swakker verbruikersvertroue, druk op besteebare inkomste, hoër skuldvlakke en arbeidsonrus tot ’n laer vraag na sy kredietprodukte en produkte gelei het. Agterstallige skuld het ook toegeneem.

“Die gebeure van die afgelope jaar het bewys dat ons nie sterk genoeg opgetree het nie,” het die groep gesê. Lenings van “lae gehalte” is verlede jaar toegestaan.

African Bank het Ellerines in 2008 gekoop vir R9,2 miljard en wil nou dié verliesmakende eenheid, wat sowat 1 000 winkels het, verkoop. – Bloomberg