Zambiërs nie entoesiasties oor demokrasie nie

Zambië sal Donderdag stem in ‘n algemene verkiesing. Inwoners sal ook hulle stemme uitbring vir die volgende president van die land.

Maar daar is byna geen entoesiasme vir die demokratiese proses nie. Regoor Zambië is besonder lae stempersentasies in die 2014 verkiesing opgemerk. Net 32,36% van geregistreerde kiesers het deelgeneem.

Ontleders verwag dieselfde lustelose vertoning van kiesers by die stembusse waar min toustanery voorheen opgemerk is (foto bo).

Die koperryke land is die afgelope tyd swaar deur laer globale kommoditeitspryse getref, het AFP berig.

Die skerp afname in die prys van koper en swakker uitvoere na China, ’n belangrike handelsvennoot, tesame met ’n ommekeer in regeringsbeleid, het internasionale beleggersvertroue in die land ondermyn.

Die belangrikste kandidate vir die presidentskap is die tussentydse president, Edgar Lungu van die Patriotic Front (PF), wat in Januarie 2015 ’n naelskraapse verkiesingsvoorwinning behaal het, en Hakainde Hichilema van die United Party for National Development (UPND).

Die Zambiese kwacha was die swakste geldeenheid in die wêreld in 2015 wat met 42% teenoor die dollar gedaal het, iets wat Lungu dalk die verkiesing kan kos.

Die laaste verkiesing is gehou ná die onverwagte dood van pres. Michael Sata.

Partye het tot 20 Augustus om koalisies te vorm

Politieke partye het tot volgende Saterdag, 20 Augustus tyd om koalisies te vorm om munisipaliteite en metrogebiede te bestuur waar geen party ‘n volstrekte meerderheid stemme gekry het nie.

Die SABC berig samesprekings tussen die ANC en die EFF sal na verwagting vandag voortgaan.

Die ANC se leierskap het volgens berigte in die geheim met die EFF begin vergader in ‘n poging om ‘n koalisie-ooreenkoms te bereik.

Die ANC kon nie ‘n meerderheid stemme in die Nelson Mandela-baai en Tshwane Metro’s behaal nie, en ook nie ‘n volstrekte meerderheid in die Johannesburg en Ekurhuleni Metro’s nie.

Die EFF het genoeg steun om te kan bepaal watter party aan bewind kom in van die metro’s, maar gaan na verwagting eis dat President Jacob Zuma bedank as ‘n voorwaarde vir ‘n koalisie-ooreenkoms.

Die ANC het intussen die gewelddadige betogings by Qunu in die Oos-Kaap veroordeel.

Die oud-terroris Nelson Mandela is in Qunu begrawe.

Sy kleinseun, Mandla Mandela het vroeër sy skok uitgespreek oor berigte dat minstens drie lede van sy familie by die onluste betrokke was. Hy het ‘n beroep om kalmte gedoen.

Inwoners van Qunu het Dinsdag betoog oor die aanstelling van ‘n munisipale raadslid, en het die N2 vir ‘n aantal ure versper.

Die ANC-voorsitter in die OR Tambo-streek, Xolile Nkompela sê ANC-lede kan nie die party met geweld dwing om ‘n raadslid te verwyder nie, en die regte kanale moet gevolg word om griewe te hanteer.

Volgens Nkompela sal hy vandag met tradisionele leiers in die wyk vergader oor die kwessie.

Kaapse paramedici moet koeëlvaste baadjies dra

Wes-Kaapse paramedici kan nie hul werk doen sonder koeëlvaste baadjies, pepersproei en skokstokke nie.

‘n Vlaag aanvalle in swart gevaargebiede die afgelope maande die noodhulpwerkers tot dié stappe gedwing.

‘n Noodhulpbeampte wat sedert 1995 in Kaapstad werk en wat anoniem wou bly, het aan Netwerk24 gesê personeel voel nie meer veilig nie.

Gesondheidsdepartement-woordvoerder, Luyanda Mfeka, sê verder paramedici sal voortaan deur die polisie begelei word in gebiede waar hulle onveilig voel.

In die jongste aanval op paramedici is ‘n ambulans se agterruit beskadig deur ’n klip wat gegooi is.

Nog drie klaskamers in Vuwani afgebrand

Ten minste drie klaskamers is Dinsdagaand afgebrand by die Mugoidwa Sekondêre Skool in Vuwani, Limpopo.

Die Mugoidwa hoërskool is die 29ste skool wat in ‘n kwessie van drie maande deur ontevrede inwoners van die gebied aan die brand gesteek is.

Ouers en leerlinge was voorberei vir die eerste dag van skool na drie maande van gewelddadige oproer wat kinders tuis gehou het, toe die skool deur vermeende brandstigters in ligte laaie gelaat is.

Die departement van basiese onderwys het gesê die aanval was laakbaar en is besig om die departement miljoene te kos wat hulle nie het nie.

Departementele woordvoerder Elaijah Mhlanga het gesê die aanval was teleurstellend en pogings om ‘n einde aan geweld te bring het ‘n groot terugslag gekry.

“Niks gaan ons stop nie, ons gaan nou saamwerk met die gemeenskap om seker te maak dat ons mense wat dit doen isoleer, want dit gaan die verstand te bowe. Dit is by ‘n punt waar ons regtig nodig het om drastiese stappe te neem om te verseker dat ons ons onderwysstelsel herstel, en die toekoms van ons kinders respekteer,” het Mhlanga gesê.

“Dit is oor die toekoms van ons kinders, natuurlik is dit die toekoms van ons land en dit is intimidasie en moet nie toegelaat word nie. Ons hoop die polisie sal hul werk doen en die oortreder in hegtenis neem.”

Mhlanga glo dat die aanval was ‘n intimidasietaktiek wat nie moet geduld word nie.

“Ons moet drastiese stappe neem … Dit is intimidasie, dit moet nie aanvaar word nie.”

Een van die ouers het gesê hulle is optimisties dat die skool sal hervat Woensdagoggend.

Beatrice Masuvhelele het gesê sy het haar kinders voorberei om terug te keer skool toe.

Inwoners het nie opgedaag by die stemlokale Woensdag nie, nadat hulle ‘n besluit geneem het om verkiesings te boikot en nie te stem nie.

Tydens stemdag, hulle óf sokker gespeel of sit by die huis gesit vir die 2016 plaaslike verkiesings.

Onluspolisie is reeds in die gebied ontplooi sowat 70km daarvandaan in Nzhelele waar ‘n ander gewelddadige oproer uitgebreek het.

Hulle is na Vuwani gehaas toe brand uitgebreek het.

Eskom-staking kan krag knou

Elektrisiteitsvoorsiening kan onder druk kom wanneer vyftienduisend vakbondlede van die NUM vandag aansluit by ‘n onbeskermde staking.

Die vakbond sê hy het besluit om voort te gaan met volskaalse arbeidsoptrede om die werkgewer te dwing om aan werkers se salariseise gehoor te gee.

Eskomwerkers word ingevolge arbeidswetgewing verbied om te staak.

Die president van die NUM Piet Matose hou vol dat hulle met arbeidsoptrede voortgaan en werkers sal veg vir hulle reg om te staak.

Ondersoek kom na OVK anti-Zuma-aktiviste innooi

Veiligheidsagentskappe gaan aan ‘n hoëvlakondersoek blootgestel word nadat pres. Jacob Zuma se toespraak deur aktiviste ontwrig is.

Zuma het Saterdagaand by die Verkiesingskommissie se uitslaesentrum in Pretoria sy toespraak gelewer toe vier swart vroue het op die verhoog hul plakkate vertoon het.

Die protes het glo gehandel oor ‘n saak van verkragting teen Zuma tien jaar gelede. Die president is in 2006 op dié aanklagte vrygespreek.

Die Minister van Staatsveiligheid, David Mahlobo, sê ‘n volledige verslag sal meer duidelikheid gee oor ‘n moontlike sekuriteitsbreuk.

Intussen is ministers glo woedend vir Nosiviwe Mapisa-Nqakula (foto bo), die minister van verdediging, wat hulle beweer verantwoordelik is vir die verleentheid in haar hoedanigheid as hoof van die kabinet se sekuriteitsgroep.

Hulle sê Mapisa-Nqakula het “uitverkoop” aan die OVK wat die veiligheid tydens die toespraak moes hanteer.

Uganda se president mik vir lewenslange termyn

Pres. Yoweri Museveni (foto bo links, in die geselskap van Barack Obama) word volgens Uganda se grondwet verbied om homself opnuut verkiesbaar te stel, maar indien die parlement besluit om die klousule rakende ouderdom te verwyder, kan hy “lewenslange” president word.

Museveni is al drie keer herverkies in verkiesings waartydens beskuldigings van knoeiery telkens opklink.

Amptenare van Uganda se regerende party wil die ouderdomsperk op dié land se presidentskap ophef sodat pres. Yoweri Museveni, wat reeds dekades lank regeer, hom weer verkiesbaar kan stel, het ’n woordvoerder gesê.

Museveni, wat in 1986 met geweld aan bewind gekom het, is in Februarie vanjaar herkies. Sy huidige termyn verstryk in 2021.

Die president wat later vanjaar 72 word, het steeds ‘n ystergreep op die land.

’n Groep partyamptenare­ het onlangs in ’n versoek­skrif aan Museveni gevra dat die ouderdomsperk opgehef word, het Don Wanyama, ’n woordvoerder van die presidensie, verklaar.

Die regerende party het ’n oorweldigende meerderheid in die parlement en sal waarskynlik sonder veel teenkanting só ‘n besluit aanvaar kry.

Zim Sondag in duisternis na groot kragonderbreking

Zimbabwe was Sondag donker na ‘n groot kragonderbreking veroorsaak is deur die meeste energie-eenhede onklaar geraak het.

Krag het omstreeks 15:00 afgegaan voor dit in sommige dele van die land herstel is drie uur later, terwyl die oorblywende gebiede eers ses uur later weer elektrisiteit gehad het.

Die kragvoorsiener ZESA Holdings het gesê: “ZESA Holdings wil graag sy gewaardeerde kliënte adviseer landwyd van die verlies van krag vir die meeste dele van die land vanmiddag weens ‘n stelselversteuring.

“Die onbeplande kragonderbreking was te wyte was aan ‘n stelselversteuring wat gelei het tot ‘n verlies van ‘n eenheid by Kariba-kragstasie, vier eenhede by Hwange-kragstasie, klein eenhede, invoer van Mosambiek, en die Zambiese interkonneksie, wat gelei tot die versteuring van die nasionale elektrisiteitsnetwerk.”

Zimbabwe sukkel met ‘n bytende energiekrisis en het meer as 2200 megawatt (MW) nodig terwyl invoere en plaaslike sentrales die land se 1355MW tans lewer.

Die land voer 300 MW se krag van Suid-Afrika se Eskom in, tussen 100 MW en 185MW van Mosambiek, en 100 MW uit die Demokratiese Republiek van die Kongo.

Die Karibakragstasie se uitbreidingsprogram sal na verwagting voltooi word teen 2018, en sal 300 MW voeg by die nasionale netwerk.

Die aanleg is slegs 40 persent voltooi. Daar is ook die Batoka Hydro Station, ‘n kragprojek wat 2400MW sal genereer.

Verskeie maatskappye is op soek na lisensies om sonkrag-projekte in die land te loods.

VF Plus kry 2% in Pretoria, hoop op koalisie met DA

Die leier van die Vryheidsfront Plus, Sakkie du Plooy, hoop om in ‘n koalisie met die DA in Pretoria te dien. Gisteraand teen tienuur was die DA en ANC min of meer gelykop met 42% elk van die stemme in die sogenaamde Tshwane-metrogebied.

In weerwil van die groot aantal Afrikaners in Pretoria, is die VF Plus egter net in die vierde plek, agter die radikale EFF wat 10,52% van die stemme op hom verenig het. ‘n ANC-EFF-koalisie sou dus ook in Pretoria tot stand kon kom.

Die Vryheidsfront het tot dusver vier setels ontvang en Du Plooy verwag dat daar nog vier sal bykom soos wat verdere stemme getel en uitslae bekendgemaak word.

DA praat met Bantu Holomisa oor koalisie in Port Elizabeth

Die leier van die United Democratic Movement (UDM), Bantu Holomisa, het aangekondig dat hy deur “groot partye” genader is om ‘n koalisieregering in die Nelson Mandelabaai-metro saam te stel.

Holomisa het gisteraand gesê: “Ek hoor sekere van die groot partye praat met ons om te vra of ons hulle kan help. Afhangend van die finale telling, mag die UDM óf deur die ANC óf deur die DA genader word om hulle te help. Die DA-leier het my genader maar ek het aan hom gesê dat ons moet wag vir die uitslae om bekendgemaak te word.”

 

Volgens Holomisa gee hy nie om met watter party hy saamwerk nie maar dat “kiesergedrag” in ag geneem moet word.

“In die verlede het ons beide partye gehelp. Onthou toe Zille Kaapstad van die ANC oorgeneem het? Ons het die ANC in Kwazulu-Natal in 2004 bygestaan toe dit aan bewind gekom het. Die beginsel wat ons toepas, is om na die wense van van die kiesers te kyk, dan neem ons die besluit, nie of ons van ‘n sekere leier hou of nie, ek werk nie so nie,” sê Holomisa.

Terwyl die DA-leier in die metro, Athol Trollip (foto hier bo), reeds aangekondig het dat sy party die grootste is en daarom ‘n nuwe plaaslike regering behoort saam te stel, het die ANC by die OVK beswaar gemaak dat die verkiesing nie “vry en regverdig was nie”.

‘n Woordvoerder van die party, Bheza Ntshona, het gesê dat die party ‘n klag gelê het weens die ontdekking van stembriewe in ‘n tent aan die agterkant van die lokaal.

“Ons het ook ander onreëlmatighede waargeneem, in so ‘n mate dat ons nie die verkiesing as vry en regverdig beskou nie. Die uitslag van dié verkiesing, hoewel dit nog nie finaal is nie, weerspieël nie die wil van die mense van Nelson Mandelabaai nie,” meen hy.

 

Munisipale verkiesing 2016 ‘n referendum vir Zuma

Wit Suid-Afrikaners het Woensdag in munisipale verkiesings gestem in die hoop om die regerende ANC ’n gevoelige slag te kan toedien.

Die verkiesing word as ’n soort referendum oor Zuma gesien, wat verswak is deur korrupsie­skandale, hofsake en treurige ekonomiese data, insluitende ’n werkloosheidsyfer van 27 persent en nul persent groei in die bruto binne­landse produk.

Die media het ‘n vroeër ‘n venynige veldtog teen die president geloods.

Ten spyte van sommige menings­opnames dat die ANC die gevaar geloop om beheer oor sleutel­stede soos Pretoria, Johannesburg en Port Elizabeth te verloor, loop die party steeds voor.

Ontwikkeling in Suid-Afrika was sedert die eerste veelrassige verkiesings in 1994 onbenullig, met baie swart gemeenskappe wat steeds swak behuising, onvoldoende onderwys en ’n gebrek aan geleenthede ondervind, maar dit pla swart kiesers min.

Met die ekonomie wat tot stilstand gekom het en werkloosheid wat rekordhoogtes bereik het, hoop die belangrikste opposisieparty, die Demokratiese Alliansie (DA), en die radikale linkse Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) om steun te wen.

In Johannesburg se Soweto-woonbuurt het inwoners van vroegdag af in rye gestaan om te gaan stem.

“Ons is moeg vir hierdie selfdienende­ leierskap. Mense is moeg vir hulle en selfs oumas is siek en sat vir hierdie regering,” het Nathi Mulaudzi, ’n 40-jarige werklose vragmotorbestuurder aan AFP gesê.

Tog geniet pres. Jacob Zuma steeds wye steun, veral in landelike gebiede, en die ANC se sterk netwerk en diep beursies kan dit help om beheer oor die meerderheid van die 278 munisipaliteite­ te behou.

“Daar is baie negatiewe dinge wat oor die ANC gesê word, maar ek bly dink aan waardeur Mandela onder apartheid gegaan het, dus doen ek dit vir hom,” het Lebogang Maponyane, ’n 43-jarige werk­lose vrou van Soweto gesê, nadat sy vir die ANC gestem het.

Niks nuuts: ANC, EFF en DA is SA se gewildste partye

Die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) het in Lethabong naby Rustenburg al vroeg die oorwinningsvieringe Woensdag afgeskop, skaars na die sluiting van die stembusse om 19:00.

‘n Konvooi van motors met die EFF-vlae versier het stadig deur die dorp gery, met partylede wat al singende hul vuiste in die lug gehou het ter viering van ‘n verwagte oorwinning.

Die EFF is vol vertroue dat hulle in Wyke 27 sowel as 28 van die Rustenburg Plaaslike Munisipaliteit, die ANC onttroon het.

Wyk 28 is deur die voormalige ANC-jeugliga se takvoorsitter, Pako Molatlhegi beman, wat as ‘n onafhanklike kandidaat in die 2011 plaaslike regeringsverkiesing gestaan het. Hy was die EFF kandidaat vir hierdie pos.

Die ANC se beheer van Gauteng se drie metrorade is verwater. Met 42 persent van die stemme wat landwyd getel is, toon syfers dat die DA in Tshwane, Johannesburg en Ekurhuleni voorloop. As Soweto se stemme bygetel word, kan die prentjie egter vinnig verander.

Die WNNR voorspel dat die ANC in al drie die metrorade sal wen. Die EFF is op die oomblik in die derde plek in al drie die metrorade.

Tientalle kiesbeamptes in Gauteng is ontevrede omdat amptenare by die provinsiale uitslaesentrum in Aucklandpark te lank neem om hulle te help wanneer hulle hul stempunte se uitslae wil inhandig.

Die beamptes beweer hulle het ure lank gewag om gehelp te word. Die beamptes het hul uitslae neergegooi en uitgestap.

Die Verkiesingskommissie het nog nie op die voorval gereageer nie. Dit is onbekend hoe dit die uitslae in Gauteng gaan raak.

Die ANC loop landwyd ver voor met 50%, teenoor die DA se 35% en die EFF wat 6% het. Die ANC het tot dusver meer as 2 miljoen van die stemme teenoor die DA se 1,5 miljoen.

Die DA het die Kouga-munisipaliteit in die Oos-Kaap gewen. Die party het 17 wyke ingepalm teenoor die ANC se 12.

Die EFF kon geen wyke in palm nie. Kouga smelt saam met ander munisipaliteite in die gebied om ‘n nuwe munisipaliteit te vorm.

Die ANC se steun het tot 40 persent gedaal in dié bruin gebied.

Die DA het Donderdagoggend verklaar dat hulle die Midvaal-munisipaliteit in Gauteng behou.

Volgens die jongste telling, met 58% van stemlokale getel, staan die DA tans op 50,49%.

Die ANC is op 39,57%, terwyl die EFF 5.98% van die stemme gekry het. Die Vryheidsfront Plus is ver agter met 3,48%.

DA-LP Makashule Gana het op Twitter aangekondig dat die party die munisipaliteit behou het.

Midvaal is die enigste DA-munisipaliteit in Gauteng.

Geregistreerde kiesers het gisteraand nog kort voordat stempunte om 19:00 gesluit het, hul kruisies getrek.

In die Vrystaat het sowat 44% van geregistreerde kiesers hulle kruisies gaan trek, ‘n afname in vergelyking met sowat 56% in die vorige munisipale verkiesing.

Die Verkiesingskommissie se provinsiale kiesbeampte, Jabulani Tshabalala sê die finale uitslae word ongeveer vyfuur vanmiddag verwag.

Twee vragmotorbestuurders in mensehandel betrap

Twee bruin vragmotorbestuurders sal na verwagting om borgtog aansoek doen in die Marble Hall-landdroshof Dinsdag nadat hulle in hegtenis geneem is weens beweerde mensehandel.

Die Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek (Valke) se kapt Matimba Maluleke het gesê Idrisa Yusuf Mussa, 39, en Danison Prahima, 39, is in hegtenis geneem op 28 Julie en sal Vrydag in die hof verskyn.

“Die polisie het twee verdagte vragmotors geparkeer langs die pad naby Marble Hall onderskep. Terwyl hulle ‘n deursoeking van die twee vragmotors gedoen het, was die polisie geskok om 59 Malawiese immigrante waaronder nege vroue, twee van hulle minderjariges, en die res volwasse mans te ontdek,” het Maluleke gesê.

“Die 59 migrante is aan die agterkant van die vragmotor versteek en ‘n paar was in ‘n ernstige toestand van dehidrasie. Sommige van die immigrante is met vervalste paspoorte betrap.”

Hy het gesê al 59 individue sal aangekla word omdat hulle onwettig in die land is en sal na verwagting binnekort verskyn in die Marble Hall-landdroshof.

Brandstofstaking kan voornemende kiesers tuis hou

Dit is nie bekend hoe die brandstofstaking die Munisipale Verkiesing wat more op 3 Augustus plaasvind, sal raak nie. Voornemende kiesers sal dalk in Jan Tuisbly se karretjie moet ry.

Metrobus het pendelaars in Johannesburg gewaarsku dat sy busse nie op alle geskeduleerde roetes sal loop Dinsdag nie weens die voortgesette staking in die petroleumbedryf.

Die staking het gelei tot depots wat laag is op brandstof.

“Ons depots is reeds laag aan brandstofvoorrade en as gevolg daarvan, is ons verplig om ons diens te verminder,” het Metrobus in ‘n verklaring Maandagaand gesê.

“In die lig van die brandstofkrisis, kan ons nie alle geskeduleerde roetes vanaf 2 Augustus 2016 bedien nie, tot verdere kennisgewing. Ons vra om verskoning vir enige ongerief wat veroorsaak word daardeur.”

Petroleumbedryfwerkers verbonde aan die Chemical, Energy, Paper, Printing, Wood and Allied Workers Union (Ceppwawu) het ná loongesprekke ‘n dooiepunt bereik het, begin staak.

Hulle verwerp die aanbod van ‘n toename van sewe persent in loonverhogings. Ceppwawu eis ‘n nege persent loonverhoging oor een jaar.

Die staking raak brandstofdepots en raffinaderye. Werkers by vulstasies staak nie, maar in sommige gebiede het motoriste gesê pompe het opgedroog.

PRAAG het van ‘n hele paar vulstasies in Pretoria verneem dat hulle tenks leeg is en hulle moes motoriste wegwys. Die Engen-stasie in Groenkloof was al Maandagoggend sonder brandstof.

Die Suid-Afrikaanse Petroleum (Sapia) het gesê dele van Gauteng ervaar vertragings in brandstofaflewerings.

Sapia se uitvoerende direkteur Avhapfani Tshifularo het aan Sake24 gesê intimidasie deur stakende vakbondlede by ‘n groot petrolspilpunt in Pretoria het die depot tot stilstand gedwing.

Engen se vulstasies blyk die meeste geraak te word, maar hulle het maatreëls in plek om die impak van die brandstof-staking te bestuur, het Engen in ‘n verklaring gesê.

Die Suid-Afrikaanse Kamer van Koophandel en Nywerheid het Maandag gewaarsku dat die staking ‘n negatiewe impak op die ekonomie sal hê.

Meer as 15,000 werknemers in die petroleumsektor het verlede Donderdag begin staak.

Vrydag het die Sentrale Energiefonds gesê die brandstofprys sal met 99 sent per liter vir petrol en 74 sent per liter vir diesel daal vanaf 3 Augustus.

Die fonds sê die aansienlike prysdaling was te danke aan ‘n afname in die internasionale produkpryse van petrol, diesel en paraffien, asook die versterking van die rand teenoor die Amerikaanse dollar.