Dan Roodt, Author at praag.co.za

Die Trayvon-Martin-geval: meer as net ras

deur Joseph Secrève

Die afgelope week hou die uitspraak oor die Trayvon Martin-geval die Verenigde State besig. Oor die wêreldmedia word voortdurend benadruk hoe die “wit” half-Peruviaanse sekuriteitswag ‘n ongewapende swart tiener doodgeskiet het, en die media speel nou gevaarlik op hierdie sentimente. Aanvanklik het president Obama homself ten gunste van die vryspraak uitgelaat omdat dit sy werk is om die Grondwet van die Verenigde State te verdedig. Hy is immers nie bo die wet nie en moet homself ondergeskik stel aan die uitspraak van sy regters.

Die media weef egter ‘n hele ander prentjie en het ondertussen ‘n hele spektakel aan die gang gesit met bekende popsterre en ander figure wat die uitspraak ernstig betwis. Soos gewoonlik word daar gehamer oor armoede en diskriminasie.

In ‘n snaakse wending het Obama enkele dae later ewe skielik van narratief verander deur te meen dat “dit kon ek gewees het ses en dertig jaar gelede”. Obama, met ander woorde, maak die kwessie persoonlik. Hy kies kant, dié van die media en speel verder op die sentimente van die publiek, waarmee hy die geregtelike gesag in ‘n hoek dryf. Hy doen wat linkse bewegings altyd doen, naamlik om emosie op te jaag wat die politieke klimaat sal verander. Selfs al bevind ‘n regter en jurie iemand onskuldig, word die werklike skuldvraag buite die howe besleg: As almal jou desondanks soos ‘n skurk gaan behandel, is die sielkundige impak ewe skadelik, of moontlik selfs skadeliker as ‘n geregtelike skuldigbevinding.

Ofskoon ras die belangrikste rede is vir die misnoë van die protesteerders, is daar stilletjies ‘n ander motivering agter hierdie proteste, naamlik ‘n persepsie van aanspraak op sekere regte, of “entitlement” soos die Engelsman sou sê.

Die belangrikste verskil tussen Republikeine en Demokrate is dat Republikeine glo dat jy jou eie potjie moet krap en jouself hoër op moet werk in die samelewing. Die Demokrate glo dat dit die plig is van die regering om geskenke uit te deel aan die armes, verkieslik sonder teenprestasie. Dit het ook ‘n politieke opvangsentrum geword vir almal wat nie aan die tradisionele WASP-ideaal voldoen nie.

Hierdie genoemde aanspraak is waarskynlik die werklike rede agter die protes. Die dader Zimmerman was immers nie heeltemaal wit nie en dit lyk asof die bakens verskuif het van wie nou werklik wit is of nie. Die antwoord vermoed ek kan gevind word omdat die Amerikaanse onderklas ontevrede is dat hulle nie genoeg deur die staat gepamperlang word nie. Egter, hoe meer die staat hulle gaan pamperlang, hoe meer gaan hulle aggressiewe protes as ‘n regverdige middel beskou. ‘n Mens hoef dus geen Churchill te wees om te besef dat hierdie benadering die gesonde funksionering van die staat ernstig kan knou nie.

Wie onthou nog die vorige president George Bush? Twee van sy belangrikste raadgewers, Colin Powell en Condoleeza Rice was ook nie wit nie. Hulle was egter te “wit” vir die protesteerders, en ras was op daardie stadium nie naastenby so omstrede soos tans onder Obama nie, wat weereens bewys dat hierdie proteste nie ‘n suiwer rassekwessie is nie. Dit is mutasie tussen swart-wees wat gepaard gaan met die onderklas-mentaliteit.

Die ironie is natuurlik dat een dag voor Obama se “dit kon ek gewees het” – toespraak het die stad Detroit bankrotskapbeskerming aangevra. Hierdie stad wat eens op ‘n stadium die motor (letterlik en figuurlik) agter die Amerikaanse ekonomie was, is tans een groot ghetto, volledig verarm deur dieselfde klas wat voortdurend op hul “regte” aanspraak maak.

Ek is nuuskierig om te sien waar al hierdie verrigtinge heen gaan lei in die afsienbare toekoms, maar ek vermoed dit kan dieselfde gedrag toon as wat ons tydens die Rodney King-opstande gesien het, naamlik ‘n paar dae van intense protes en grootskaalse plundery en vandalisme, maar volgende week as die welsyntjeks uitgedeel word, is die vrede terug. Die amoksaaiers het eerste in die ry gestaan om hul uitkerings te gaan opeis, die protes lankal vergete.

Vermoedelik sal ons ook niks verneem van Antonio West nie, die dertien maande-oue wit baba wat vanjaar op 21 Maart deur twee swart tieners doodgeskiet is omdat sy ma geen geld gehad het nie. Maar natuurlik was sy ma geen aanspraakmaker nie, synde wit, dus word hierdie saak gerieflik uit die media geweer. Van Obama sal ons waarskynlik ook niks hieroor hoor nie, selfs nie sy “dit kon ek gewees het” toespraak nie.

Immers, ‘n afgedankte prokureur met ‘n twyfelagtige verlede pas eerder in die prentjie van ‘n Trayvon Martin as ‘n Antonio West.

Mandelas het glo nie geld vir regsgeding nie

Mandela-familielede wat Mandla Mandela oor die verskuiwing van die oorskot van drie van oudpres. Nelson Mandela se kinders gedagvaar het, is glo te arm om hul eie prokureurs aan te stel.

Rhodes-universiteit, wat gratis regshulp aanbied, het aan die Sunday Times bevestig dat dié instelling vir die hofsaak betaal het.

Die universiteit se regskliniek het aan die koerant gesê hy het vasgestel dat sommige van die familielede “behoeftiges” was, maar wou nie uitbrei oor die kriteria wat gebruik word om vas te stel wie in aanmerking vir befondsing kan kom nie.

Die Sunday Times het Ndaba Mandela genader om te vra of sy familielede aansoek om regshulp gedoen het, en of hy sy familielede as behoeftiges beskou.

Hy het net gesê: “Wees versigtig oor jou bronne.”

Makaziwe Mandela het nie gereageer toe sy vir kommentaar genader is nie.

Mandla Mandela se woordvoerder, Freddy Pilusa, sê die regskliniek se bewering dat van die familielede behoeftiges is, is “absurd.”

Intussen is die hoofman se oupa steeds besig om in die hospitaal aan te sterk.

Mandela is op 8 Junie weens ‘n knaende longkwaal in die hospitaal opgeneem. Hy het vroeër die week sy 95ste verjaardag in die harthospitaal deurgebring waar hy glo TV kyk en vir besoekers waai volgens een van sy familielede. – Sapa

SA-fliek weens kinderporno verbied

‘n Suid-Afrikaanse fliek oor ‘n onderwyser wat na ‘n leerling vry, is die eerste film wat ná 1994 in die land verbied is.

Die Sunday Times berig Of Good Report is die eerste fliek wat nie geklassifiseer is sedert die rolprent- en publikasieraad (FPB) op die been gebring is nie.

Luidens die berig is die besluit geneem op grond van die uitbeelding van ‘n gesimuleerde seksdaad met ‘n 16-jarige leerling. Die karakter word deur ‘n 23-jarige aktrise vertolk.

“Die kinderpornografie-ding getuig van die grootse onkunde, onbevoegdheid en absolute onnoselheid,” het Jahmil XT Qubeka, regisseur, aan die koerant gesê.

Prince Mlimandlela Ndamase, woordvoerder van die FPB, het aan die koerant gesê die film word verbied omdat dit inhoud bevat waarin ‘n “onwettige daad” uitgebeeld word.

“Ons moet beklemtoon dat ons nie gewoonlik sal weier… dat die inhoud gesien word nie, maar in die belang van die beskerming van die kind en ons wette… is kinderpornografie een van die dinge wat nie wettiglik in die land toelaatbaar is nie.”

Die fliek se vervaardiger, Michael Auret, het na bewering appèl teen die raad se beslissing aangeteken. – Sapa

Motors: Is kleiner beter en groter?

Die neiging van die motorvervaardigers om hulle klein motortjies groter te maak, is iets wat die afgelope 20 jaar gebeur. Dink maar aan die eerste BMW 5-reeks; vandag se 3-reeks is groter as die destydse 5-reeks en die huidige 5 weer groter as die eerste 7-reeks. Dit is ook waar van ander vervaardigers soos VW met hul Golf/Jetta. Vandag se Golfs en Jettas is groter as tien jaar gelede se Passats; Audi se A4 is groter as die Audi 500 van die tagtigerjare, ens. Feit is dat moderne motors al hoe groter word en die vervaardigers het besef dat hoe groter die motors word, hoe groter en sterker moet die enjins word om die motors aan te dryf. Enjintegnologie het egter ‘n beduidende rol begin speel en enjins het met behulp van meer gevorderde tegnologie wel sterker geword maar dieselfde grootte gebly. In 2010 het die enjintegnologie egter so ver gevorder dat enjins selfs kleiner begin raak het en dit is nou waar ons vandag staan. Groter motors met kleiner enjins met groter pryskaartjies met kleiner brandstofverbruik en syfers met groter aanhang!

Ons kon drie van die onlangse tegnologiese wondermotors onder hande neem en die vraag ondersoek: “Is kleiner beter?”

Ons toetsmotors is die Peugeot 208 1,2 VTi Active, Renault se Clio 4 0.8 Turbo Dynamique en Ford se Fiesta 1.0 EcoBoost Trend.

Peugeot 208 1,2 VTi Active

Die 208 vervang die 207 in Peugeot se reeks en is basies ‘n segment-B-motor wat ‘n trappie hoër as die intreevlak 107 diens doen. Dit is ‘n stadsmotortjie met kompakte afmetings vir maklike hoëdrukverkeersituasies. Dit is groter, langer en breër as die 207. Rygerief is heelwat beter en veral die ratskakelings is baie meer direk. Die binneruim van die 208 lyk en voel baie modern, amper asof jy in ‘n konsepmotor iewers by ‘n motorskou is. Dit is strate beter as enige iets wat voorheen uit die Peugeot-stal gekom het. My eerste indruk was dat hierdie motor ‘n hele nuwe tydvak vir klein motortjies gaan inlei.

Die Peugeot 208-reeks is beskikbaar in twee enjinopsies, die 1,2 VTi-enjin wat deur slegs 3 silinders aangedryf word en die 1,6 VTi wat ‘n konvensionele 4-silinderenjin is. Ons toetsmotor se 3-silinderenjin ontwikkel 60 Kw en 118 Nm se wringkrag; selfs teen die bulte van Waterkloof kon ek nie agterkom dat die meuletjie swaar trek nie want die ratverhoudings en die manier waarop die krag gelewer word, is eenvoudig verstommend. Ratskakelings is seepglad en baie akkuraat, anders as in vorigegenerasie-Peugeots. Bougehalte is uitstekend en die binneruim voel ruim en gerieflik. Swart sitplekbekleedsel en duursame stowwe regdeur die binneruim gee ‘n gevoel van volwassenheid wat ook in vorige klein Peugeots ontbreek het.

Daar is meer as genoeg toerusting in die motor. Met ons toetsmotor, die Active-model, een trappie hoër op as die Access wat die 208 se intreemodel is, kry jy 15-duimallooisierwiele, bakkleurdeurhandvatsels en spieëls wat elektries wegvou, voorste misligte, kantlugsakke en ‘n digitale raakskermmiddelkonsole wat juis die futuristiese effek van die binneruim verder beklemtoon. Kantspieëls en elektriese agterruite, asook ‘n togbeheerstelsel met spoedbeperker is ook standaardtoerusting. Die agterste sitbank kan in ‘n 60/40-konfigurasie afslaan om die bagasieruim van 285 liter na 1076 liter te vergroot. Daar is ook ‘n 5 jaar/ 60 000km-onderhoudsplan standaard by alle Peugeots. Ons toetsmotor se brandstofverbruik was 4,6 liter/100km in die gekombineerde siklus wat stads en ooppadverkeer insluit. Ongelooflik, en die driesilinderenjin klink ook net so ongelooflik as die toere bietjie opgejaag word. Teen R177 200 is die 208 VTi Active ‘n baie goeie kopie veral as jy in ag neem wat jy vir jou geld kry. Ons gee die leeutjie ‘n 5 uit 5.

Renault Clio 4 0.8 Turbo Dynamique

In die nuwe Clio se geval is die motor weereens heelwat groter as die vorige model. Ons het die topmodel in die Clio 4-reeks onder hande geneem. Van buite is die nuwe Clio se lyne baie meer sportief en doelgerig dog sagter as dié van die Peugeot. Die motor se gevoel is ook anders as die Peugeot s’n. Waar die Peugeot meer ‘n manlike gevoel het, is dit asof daar ‘n vroulikheid in die motor se DNS ingebou is. Binnelangs is die Clio net soos die Peugeot baie ruimer as die vorigegeslag-Clio en sowel die bougehalte as die toerusting spreek van gehalte. Die ratelrige, los, goedkoop gevoel van vorige Renaults is glad nie hier te bespeur nie. Ons wil amper sê die bougehalte hier is selfs beter as in die huidige Megane. In Dynamique-gewaad het die Clio ekstra toerusting soos outomatiese eendruk-op-en-af vir die bestuurder se kantruit, elektries beheerde agterste kantruite, reën- en ligsensors wat die hoofligte en reënveërs outomaties aanskakel in die geval van reën of donkerte, 17-duimaluminiumwiele en 205/45 17-bande. Rygerief en veral deur kort draaitjies is twee keer beter as in die vorige Clio. Die langer asafstand gee die motor ook baie meer stabiliteit teen hoër snelhede.

Net soos in die Peugeot word die Renaultjie deur ‘n 3-silinderenjin van net 800cc aangedryf. Ja, jy het reg gelees: 800cc. Die enjin is egter ‘n juweel en lewer 66 Kw en 135 Nm se wringkrag. Weereens kon geen bult of opdraande my egter laat agterkom dat die motor sukkel nie. Ek kan nie dink hoekom dié tipe tegnologie nie al lankal in stadsmotors gebruik is nie. Ons kon ‘n gemaklike topspoed van 180 km/h haal en brandstofverbruik is net so ongelooflik soos die klein leeutjie s’n: slegs 4,7 l/100km in die gekombineerde siklus.

Standaardtoerusting sluit dan ook togbeheer met ‘n spoedbeperker en sleutellose toegang slegs met die kaartsleutel in jou sak, ‘n leeroorgetrekte stuurwiel en ratkierie, asook ‘n 3 jaar/45 000km-diensplan, in. Dagryligte is insgelyks standaardtoerusting. Teen R184 900 is die Clio 4 amper R10 000 duurder as die Peugeot 208 en daarvoor gee ons hom ‘n 4 uit 5.

Ford Fiesta 1.0 EcoBoost Trend

Ford het seker een van die beste enjins in die geskiedenis gebou toe hulle hierdie een ontwerp het. Dit is ‘n 1000cc- 3-silinderenjin met ‘n dubbele bonokas en 16 kleppe met direkte brandstofinspuiting en ‘n turbotjie wat 74Kw en 170 Nm se wringkrag lewer. Die enjin is ‘n absolute juweel; seepglad en superekonomies met genoeg krag om jou te laat dink dit is ‘n 1,4 liter dié. Ons toetsmotor is die Trend-weergawe, maar in Titanium-gewaad lewer dieselfde enjin 92 Kw en 200 Nm se wringkrag. Die enjin was die internasionale enjin van die jaar in 2012. Neem ‘n mens spesifieke krag-per-enjinkapasiteit in ag, dan produseer hierdie enjin (90Kw/liter) meer krag vir sy grootte as dié van ‘n Lamborghini Aventador (79Kw/liter). Omdat die enjin so klein is, gebruik hy nog baie min brandstof ook en ons kon ‘n syfer van 4,5 liter/100km aanteken.

Die res van die nuwe Fiesta is puik. Bougehalte is, soos ons van Ford verwag, baie goed. Die deure se soliede gevoel gee ‘n volwasse, gesofistikeerde gevoel aan die motor. Wanneer jy hom bestuur, besef jy nie dat hierdie eintlik ‘n klein stadsmotortjie is nie. Die hele gevoel binne die motor op die pad en in jou gesigsveld skep die illusie van ‘n heelwat groter ryding. Sou jy slegs op gevoel as passasier in die motor ry, sal jy vir seker dink dit is ‘n V6-segment-C- of selfs D-motor dié. Ford het ook nie met die toediening van standaardtoerusting enigsins spaarsamig te werk gegaan nie.

Ons toetsmotor in Trend-gewaad is met swart doekstof toegerus. Daar is elektriese ruite en kantspieëls, asook lugversorging en ‘n radio met 6 luidsprekers. ABS-remme met lugsakke en elektroniese remdrukverspreiding is ook staandard soos in die Peugeot en die Renault. Ford sluit ‘n 4 jaar/60 000-diensplan by die prys in. En teen R219 000 is die Fiesta wel R35 000 duurder as die Clio en R42 000 duurder as die Peugeot 208 maar ons dink dat die effense hoër prys meer as geregverdig word en gee dus die Fiesta ‘n 5 uit 5.

So, terug na ons vraag. Is kleiner nou groter? Wel, bekyk ‘n mens die drie rygoed dan kan ek nie anders as om onomwonde “Ja” te antwoord nie. Al drie hierdie motors is 200% beter as enige iets uit die drie vervaardigers se verlede en die goeie nuus is dat al drie die motors nou ook blitsbuksweergawes het waaroor ons in die nabye toekoms sal berig.

Marthinus van Bart stel Engelse slawerny aan die kaak

Die opspraakwekkende publikasie van Marthinus van Bart se boek oor die Britse slawegeskiedenis, Kaap van slawe, mag ons hele siening van die verlede verander. Want, soos die regerende party al male tale sonder tal in die openbaar gesê het, is “geskiedenis ‘n terrein van stryd”. George Orwell het ook gemeen: “Wie die verlede beheer, beheer die toekoms. Wie die hede beheer, beheer die verlede.”

Toneel op 'n Engelse slaweskip — Toneel op ‘n Engelse slaweskip

Van Bart bewys dat Brittanje, naas Portugal, die land was wat die meeste voordeel uit die slawehandel getrek het en ook die naasmeeste slawe verhandel het. Waarom weet ons dit nie? Want die geslepe Britte het bewysstukke en skeepsjoernale uit die argiewe gesteel om hul eie slawegeskiedenis te verdoesel – terwyl die Afrikaner tot vandag toe verantwoordelik gehou word vir Nederland se veel geringer betrokkenheid by slawerny!

Net vandeesweek tydens my onderhoud op SAFM, bel ‘n Indiër in en verwys na “die Boere se verknogtheid aan gedwonge arbeid”, wat dan kwansuis ook die dryfveer agter apartheid was. Die marxistiese historici wie se woord deesdae in Suid-Afrika wet is, aanvaar dit as ‘n gegewe dat slegs Nederlanders aan die Kaap slawe aangehou het en dat die “liberale, mensliewende Britte” dit eerste afgeskaf het.

Dít alles verteenwoordig infame leuens, want die Britte was allermins liberaal en mensliewend. Hulle het van die ergste gruweldade teenoor slawe gepleeg, selfs lank nadat slawerny sogenaamd “afgeskaf” is. Hiernaas is ‘n akwarel van ‘n ware gebeurtenis aan boord van ‘n Britse skip waarvan die inskripsie in die boek lui: “Aan boord van die slaweskepe is slavinne aan die wellus van die bemanning uitgelewer. Dié akwarel beeld ‘n werklike voorval uit toe ‘n 15-jarige slavin geweier het om vrywillig aan ‘n seksorgie met die bevelvoerder, kaptein Edward Kimber, en sy bemanning op die bodek deel te neem. Sy het haar straf, wat ook wreedaardige verkragting ingesluit het, nie oorleef nie. Toe Kimber op aanklagte van moord en verkragting voor die hof gedaag is, is hy vrygespreek nadat sy advokaat aangevoer het dat die matrose wat teen hom getuig het, griewe jeens dié kaptein gehad het.”

Kaap van slawe is ‘n skokkende boek. Nie net onthul dit die besonderhede van ‘n weggelate deel van die geskiedenis nie, maar ook die wreedheid en verontmensliking wat met slawerny gepaard gegaan het. Britse skepe wat die Kaap aangedoen het, het sonder seremonie die lyke van slawe wat nie die tog oorleef het nie, oorboord gegooi. ‘n Britse skip wat in Februarie 1681 aan die Kaap aangekom het, het “byna daagliks die lyke van ses tot sewe slawe oorboord gegooi” (Kaap van slawe, bl. 78).

Veral in die lig van hedendaagse politieke korrektheid, is ons geneig om slawerny in rasseterme te sien, as blanke slawehandelaars wat in “swart goud” handel gedryf het. Daarom is dit soveel te meer ontstellend om te verneem in hoe ‘n mate die Engelse hul Ierse broers en dus medeblankes verslaaf het. Juis onder die Protestantse bewind van Oliver Cromwell, is die Katolieke Iere genadeloos vervolg en vele as slawe verkoop. Marthinus van Bart stel dit so:

“Soos sy voorgangers het hy (Cromwell) die Iere verag en hulle genadeloos vervolg en uitgebuit. In 1650 byvoorbeeld, het hy 25 000 Iere laat opruim en as slawe aan die Engelse plantasie-eienaars van St. Kitts in die Karibiese Eilande gelewer. Van 1641 tot 1652 is minstens 300 000 Ierse burgers voor die voet deur die Engelse slawevangers gevange geneem en as slawe na die Amerikas ontvoer.

“Gedurende sy terreurbewind oor Ierland is meer as 100 000 Ierse kinders tussen die ouderdomme van 10 en 14 jaar as slawe na die Wes-Indiese Eilande, Virginië en New England ontvoer. Toe die Ierse slawe in 1649 in Barbados gerebelleer het, het die Engelse soldate hulle voor die voet op die gruwelikste wyse gemartel en vermoor. Moord op ‘n Ier is nie as ‘n misdaad gereken nie.” (Kaap van slawe, bl. 57)

Terwyl die SA geskiedenisboeke, wat gewoonlik deur Engelse geskryf is, die indruk wek dat Afrikaners reaksionêre slawe-eienaars was en ontevrede was met die “liberale” Kaapse bewind, skets Van Bart die ware prentjie. Die Engelse was skynheilig en het lank nadat slawerny “amptelik” afgeskaf was, steeds met slawe handel gedryf. Kinders is vry algemeen, selfs gedurende die twintigste eeu, as slawe en as gedwonge arbeiders aangehou. Van 1920 tot 1960 is “minstens 10 000 wees- en ander kinders in Brittanje wat deur die welsyn in kinderhuise geplaas is, na Australië ‘uitgevoer’ onder die voorwendsel dat hulle die wit bevolking van Australië sou aanvul”. By hul aankoms is hierdie kinders egter as slawe gebruik.

Ook aan die Kaap het die Engelse gedurende die negentiende eeu weeskinders uit Engeland as sogenaamde “indentured apprentices” ingevoer. Vir alle praktiese doeleindes was hierdie kinders slawe wat as goedkoop arbeid in die Kaap gebruik sou word. Dr. John Philip, die bekende “filantroop” wat vandag deur Engelse geskiedskrywers geloof word vir sy (valse) beskuldigings teen Afrikaners in die negentiende eeu, was deel van hierdie stelsel van gedwonge kinderarbeid aan die Kaap.

Dit blyk dat slawerny met blanke Engelse weeskinders deel was van die pogings in die negentiende eeu om die Kaap te verengels. Dit herinner aan die soortgelyke program van Sargent om Boerekinders in die konsentrasiekampe te verengels.

Die Londense koerant The Times het die slawerny wat kinders aan die Kaap van Engelse “Masters” moes verduur, in 1839 aan die kaak gestel deur na die sogenaamde filantrope as “dealers in British blood” te verwys. Dog nie lank daarna nie het die mislukte aartappeloeste en gepaardgaande hongersnode in Ierland tussen 1840 en 1860 weereens ‘n stroom Ierse kinderslawe na die Kaap en Australië verseker. Soveel minagting het die Engelse aan die Kaap vir die Iere gehad dat sulke kinders, veral seuns, soos Van Bart aantoon, saam met die bruin en swart slawe ingekwartier is:

“Dié weeskinders se lot hier ter plaatse was dieselfde as dié van die…CFS én die ‘Prize Negroes’. As ‘Apprentices’ was hulle niks minder as onbetaalde slawe in diens van welgestelde ‘Masters’ nie. As gevolg van die algemene gebruik om die weeskinders, veral die seuns, as minderwaardige mense te bejeën, hulle van die wit gemeenskap af te sonder en hulle by die swart en bruin slawe en arbeiders in te kwartier, is hulle op enkele uitsonderings na deur die swart en bruin arbeidersgemeenskap geassimileer.” (Kaap van slawe, bl. 146)

Dit word algemeen aanvaar dat Engeland se rykdom in die negentiende eeu aan haar kolonies en Walliese steenkool te danke was. Sommige mense beweer selfs dat steenkool van Brittanje die “Saoedi-Arabië van die negentiende eeu” gemaak het. Marthinus van Bart en die ander skrywers wat hy aanhaal, wil egter beweer dat Engeland se rykdom weens die slawehandel en gratis slawearbeid geskep is.

Daarby moet ‘n mens nog voeg die seerowery van die sogenaamde “buccaneers” en “privateers” wat onder Elizabeth I die vrypas ontvang het om ander volkere ter see na hartelus te teister en te beroof.

Die stereotipe van die “wrede Boer” is in Suid-Afrika deur Engelse historici geskep wat eenvoudig die bedenklike en selfs gruwelike aspekte van hul eie geskiedenis ignoreer om op Afrikanertekortkominge te fokus. Dis waar die “geskiedenis as terrein van stryd” inkom.

Marthinus van Bart het met hierdie boek ‘n groot bydrae gelewer om Suid-Afrika se slawegeskiedenis te sien vir wat dit was: ‘n grootliks Engelse bedryf waarvan die dokumantasie deur skynheilige en oneerlike Engelse verdoesel of vernietig is, maar waarvan die feite nie meer verswyg kan word nie.

Kaap van slawe is by verre die belangrikste geskiedenisboek wat daar oor die afgelope dekade in Afrikaans verskyn het. Dit is die beginpunt van ‘n hele nuwe debat oor die Suid-Afrikaanse geskiedenis en die rol van Engelse daarin.

Dat sommige dit graag in die doofpot sal wil steek, spreek vanself. Dit druis teen die polities korrekte weergawe van ons geskiedenis as ‘n verhaal van “Afrikanerboosheid” in. Ons mag egter nie toelaat dat dit gebeur en dat die boek alleenlik vir ‘n klein gehoor bestem bly nie. Elkeen behoort dié teks aan te skaf en hom met die feite daarin vertroud te maak, alvorens hy dit aan die groot klok hang.

Die boek bevat ook vele aantreklike foto’s, skilderye en illustrasies wat dit ‘n kleinood maak om te besit.

Marthinus van Bart is daardie rare verskynsel in ons tyd: ‘n Afrikanerintellektueel en -skrywer wat nie daarvan wegskram om die leuen en die halwe waarheid uit te daag nie. Net daarvoor verdien hy al ‘n medalje. Dis nou nog afgesien van die reusewerk wat hy reeds by Die Burger se Kultuurkroniek gedoen het om oor jare ons Afrikanergeskiedenis op te teken en aan die gewone Afrikaner oor te dra.

Kaap van Slawe kan bestel word by tel 021 406 2823 of e-pos: erfenis@dieburger.com.

Die Afrikaner: laaste volk op sy voete

As jy ‘n magsmakelaar in Beijing of Moskou was, by watter volk in Suid-Afrika sou jy toenadering soek en hoekom? Gustav Venter reken ‘n ontleding van die feite dui op net een en hy gee vir Menere Soeng en Iwanof ‘n bietjie advies.

Ná Japan se gewaagde en skokkende verplettering van die Amerikaanse Stille Oseaan-vloot op 7 Desember 1941 by Pearl Harbor was die een Japanese kryger wat nie deur die euforie van die oomblik weggevoer is nie, paradoksaal genoeg, die argitek en bevelvoerder van die aanval: Admiraal Isoroku Jamamôto self.

“Ek is bevrees,” het hy aan ‘n ondergeskikte offisier wat hom gelukgewens het, gesê, “dat al wat ons bereik het, is om die Reus wakker te maak.”

In plaas van om weggevoer te word deur militêr-nasionalistiese ywer – wat soveel Japannese krygers se denke bedwelm het – het Jamamôto, wat ‘n fyn en deeglike beplanner was, die beskikbare data georden en ‘n waarskynlike toekomsscenario daaruit gedistilleer. Daaruit kon hy vasstel dat die VSA se ontsaglike nywerheidsvermoë en ekonomiese massa onvermydelik enige Japannese weerstand sou verswelg.

Omdat Amerika op dié tydstip nie as ‘n nasie gerat was vir ‘n militêre konflik nie, sou die enigste Japannese hoop op ‘n inval van die VSA berus het, maar Jamamôto het geweet dat dit nooit sou kon slaag nie, al sou die Amerikaanse weermag nie ‘n faktor wees nie: “Agter elke grashalmpie,” het hy gesê, “sal iemand met ‘n geweer ons lê en inwag”. (Dink daaraan as die liberale media jou weer probeer oorreed om van jou vuurwapens ontslae te raak.)

Sy pessimisme was in die kol. Die Amerikaanse nywerheidsmag het in beweging gekom en ‘n oormag skepe, voertuie en wapens is in die arsenaal gestort. Miljoene Amerikaanse jongmans het by die leër, vloot en mariniers aangesluit. Die gety van die oorlog het betreklik gou omgeswaai toe die Amerikaners op hulle beurt die Japannese vliegdekvloot noodlottig in die Slag van Midway gekwes het. Ja, daar was ‘n mate van geluk in dié seeslag betrokke, maar al het hulle daar verloor – en in nog tien sulke botsings tweede gekom – sou die Amerikaners se krygsmateriële oorvloed uiteindelik die deurslag gegee het.

Was Jamamôto heldersiende; een of ander Sjintoïstiese sjamaan wat met die helm gebore is? Geensins nie. Hy was ‘n ontleder eerder as ‘n profeet. Om die toekoms te voorspel, is die ydele droom van baie mense deur baie eeue. In die Bybel het sekere begunstigdes se insae in die toekoms dikwels die wending van geskiedenis verander. Josef die Dromer kon byvoorbeeld, omdat hy die Farao se drome kon uitlê, sy gesin nie net van ‘n hongerdood red nie, maar ook in ‘n posisie plaas om uit te loop in ‘n magtige volk. Jesus se eie lewe as babatjie is gered omdat sy ouers die voortyding van Herodus se aanslag op hom ontvang het. Jamamôto het nie ‘n goddelike inspraak nodig gehad om die uitslag van die oorlog reg te voorspel nie. Feite en logika was genoeg.

Vandag aanvaar net sekere kultusse dat vooruitsiende profete tussen ons wandel. By die gebrek aan sodanige gesalfdes, is die voorspellings van ontleders al hoe belangriker. Fortuine is gemaak en verloor in navolging van toekomsvisies. Bill Gates het só ingesien dat die persoonlike rekenaar net so integraal tot elke huis sou word as die telefoon of televisiestel en daarop het hy Microsoft se toekomsstrategie geskoei. Ontleders, daarenteen, het die eenvoudige wiskunde en basiese reëls van ekonomie verontagsaam en daarom het min mense die induiestorting van die sub-primauitleenbedryf in die VSA voorsien, ‘n gebeurtenis wat die wêreld se politieke en ekonomiese landskap omgeploeg het en vir die eerste keer Amerika se voortouposisie in die gedrang gebring het.

Om die toekoms deur analise te voorspel, behels ‘n ontleding van gegewens, van onveranderlikes en die potensiële uitwerking van veranderlikes daarop en hoe dit wederkerend deur tendense beïnvloed word. Ons lewe in ‘n wêreld wat op die breuklyn van globale verskuiwings verkeer. Die vraag wat ‘n buitelandse, nasionale ontleder oor Suid-Afrika moet vra is watter plaaslike volk die beste geposisioneer is om ‘n waardevolle vennoot in die toekoms te wees. Wel, watter een sal dit wees? Watter volk – of ras – sal die toonaangewende een binne die volgende paar dekades wees?

Die swart ras, as geheel, kan dit nie wees nie. Tans is hulle ferm in beheer van alle staatstelsels en die politieke masjinerie van die land, maar hulle mag is afgeleide mag; dit is algeheel afhanklik van wêreldwye blanke verdraagsaamheid. Ons leef in die hooggety van humanistiese liberalisme, en as ons iets uit die geskiedenis – en blote logika – geleer het, is dit dat die hoogtepunt van ‘n stelsel onvermydelik deur verval gevolg word. Liberalisme is die selfbehaaglikheid van ‘n vooruitstrewende kultuur, en noudat die Westerse beskawing onder druk van selfaftakeling kom, sal liberalisme weldra te veel van ‘n duur weelde-artikel wees om enigsins langer te akkommodeer. Wanneer dit gebeur, sal swart Afrika noodwendig sy internasionale borg verloor. Swart kultuur is een van onaanpasbaarheid en in die nuwe herrangskikking van die wêreldorde, sal hulle nie gou genoeg of ooit effektief genoeg kan hervorm om enige mag te behou nie.

Dit is onmoontlik om met sekerheid te sê watse vorm die magsblokke in Suid-Afrika ná radikale politieke herplooiing sal aanneem. Die swartman se mag was ‘n tydelike afwyking wat moontlik gemaak is deur die samevloeiing van omstandighede. Ná die ontbinding van internasionale kommunisme het partypolitieke demokrasie die allesoorheersende politieke meganisme van ons tyd geword. In ‘n land soos Suid-Afrika het dit die swart volke se enigste superioriteit – getalleoormag – tot absolute magshefboom verhef. Dat demografie alles is, het ‘n soort politieke termodinamiese wet geword. Maar getalle is nie alles nie. As dit was, sou Indië en Sjina tussen hulle amper ‘n kwart van die aarde – grondgebied en rykdom ingesluit – besit het, en dit is geensins die geval nie. Terwyl bevolkingsgetalle deurslaggewend geword het om mag in ‘n land oor te neem, kan dit ook ‘n enorme en noodlottige las word. Die tyd sal kom wat mag deur iets anders gedefinieer sal word, en dan sal die swartmense se getalle hulle ondergang wees.

Partypolitieke mag het ontstaan uit die geleidelike kollektivisering van belange. Die Middeleeuse kleinboer het nie ‘n nasionale regering nodig gehad nie. Hy het sy eie kos verbou en plaaslik handel gedryf vir lewensmiddele. Industrialisering het egter nasionale regerings nodig gemaak om na ‘n land se gesamentlike belange om te sien. Kragopwekking, byvoorbeeld, was net iets wat ekonomies op wye gemeenskaplike skaal kon plaasvind. Die kolossale kragstasies wat nodig was om goedkoop elektrisiteit te verskaf, kon net gebou word as ‘n groot getal inwoners deur belasting bygedra het om daarvoor te betaal.

Aangeleenthede wat eers óf tuis, óf ten uiterste plaaslik hanteer was, het nasionale besigheid geword. Kinders het nie meer tuis geleer lees en somme maak nie, want die staat het skole gebou en onderwysers aangestel. Ad-hoc-kommando’s het nie meer landsgrense bewaak nie omdat die staat ‘n weermag tot stand gebring en vir die doel aangewend het.

Tye is egter besig om te verander. Tegnologie is besig om die staat op sekere gebiede funksieloos te laat. Die tyd is op hande dat ontwerpers miniatuurkragstasies sal ontwikkel wat elektrisiteit deur gratis beskikbare natuurkragte soos die son, wind of water sal opwek. In Suid-Afrika word tuis- of privaatskoling in elk geval ‘n noodsaaklikheid omdat die staat se skolestelsel vervalle raak. Nog ‘n plig en funksie van die staat verdwyn.

Die regering is inderdaad besig om sy funksies aan die land se bevolking self af te staan. Inwoners neem toenemend die instandhouding van hulle dorpe oor en buurtwagte verseker die mense se veiligheid. Dit word toenemend ingewikkeld om ‘n funksie vir die regering in Suid-Afrika in te sien. Die regering word, om presies te wees, irrelevant. Wanneer die staat sy funksies prysgegee het, verdwyn sy mag en dan is partypolitiek uitgedien. Sodra die politieke party – en in Suid-Afrikaanse konteks behels dit die ANC – se invloed vervaag, is gemeenskappe op hulleself vir oorlewing en vooruitgang aangewese. Siende dat partypolitieke oorheersing die swart volke se enigste ware mag is, sal die verdwyning van die politieke party se invloed die Suid-Afrikaanse inboorling magteloos laat.

Weens hulle gebrekkige moderne beplannings- en bestuursvermoëns sal die swart gemeenskappe nie in hulle eie mees basiese oorlewingsbehoeftes kan voorsien nie. Die onnatuurlik vooruitstrewende swart middelklas sal soos spookasem in ‘n orkaan verdwyn. Stede sal nie veel meer as massiewe vlugtelingsghetto’s wees waar verhongerde mense bakhand sit en wag vir hulle krieseltjie buitelandse hulp nie – en wanneer dít verdwyn… die Hemel alleen weet waarvan hulle sal leef.

Natuurlik sal hulle moontlik uit desperaatheid probeer om die laaste bietjie welvaart van die blankes weg te stroop deur massa-aanvalle, maar dié keer sal dit sonder die steun van die land se veiligheidsmagte wees en gaan hulle skerp teenstand op die lyf loop.

‘n Heersersvakuum sal ontstaan – en wie sal dít vul? Dit sal aanpasbaarheid, gehardheid, vindingrykheid en kultuurgedrewe samehorigheid verg. Die Kleurlinge is te identiteitsku en hulle oorlewingstrategie is om by die heersende groep in te val. Sonder ‘n oorheerser is hulle verwese. Daar was nog nooit ‘n gekoördineerde poging deur hulle om hulleself in ‘n volkseenheid te smee nie. Boonop is hulle gemeenskappe verbrokkel en het hulle geen noemenswaardige gemeenskaplike ekonomiese spierkrag nie.

Die Indiër is wel aanpasbaar en ekonomies bedrewe, maar in Suid-Afrika is hulle (tans) te min om ‘n indruk te maak en het hulle ook nie ‘n fisieke oorlewingstradisie nie. In ‘n anargistiese bestel is hulle ‘n maklike prooi.

Dit laat die blanke, die enigste ras wat aan al die oorlewings- en oorheersingsvereistes voldoen. Maar nie alle blankes kwalifiseer nie. Blanke oorlewing sal gesetel wees in die bastion van groepsidentiteit. Die Engelssprekende Suid-Afrikaner is geen volk nie. Hulle het nie ‘n eiesoortige kultuur nie en kan net hulle kollektiewe invloed in partypolitieke verband saamsnoer. In ‘n bestel waar politieke partye waardeloos is, sal hulle gemeenskaplik gekniehalter wees. Hulle enigste heil sal emigrasie wees of om te verafrikaans.

Daar kan dus net een volk oorbly om te versamel, te konsolideer, veiligheidsmaatreëls in werking te stel en hulleself te handhaaf: die Afrikaner. Ons is slim, gehard, hardwerkend, opportunisties en aanpasbaar genoeg om hier te bly en te gedy.

Natuurlik sal die Afrikaner nooit weer die nasionale partypolitieke toneel oorheers nie, maar hy wil dit ook nie doen nie en dit is ook nie noodsaaklik vir sy oorlewing nie. Die Afrikaner is wel wonderlik geposisioneer om te floreer in die ontluikende nuwe wêreldekonomie. Ons het in die verlede en tot in die hede skole opgerig, universiteite gebou en doktore, ontwerpers, ingenieurs, opvoeders, denkers en medici voortgebring. Ons sal dit weer doen. Ons boere sal in die nuwe maatskaplike omgewing die sleutel tot die hele land se spens in hulle sak dra, en hy wat die voedseltoevoer beheer, beheer alles.

Stel jou voor dat die verskillende volke en rasse van Suid-Afrika ‘n ekspo oor die toekoms van die land aanbied. Menere Soeng en Iwanof sal wys wees om by die Afrikaner se stalletjie in te loer en daar vas te haak. As hulle al die gegewens ontleed en daaruit ‘n toekomsscenario trek, sal hulle besef dat daar net een ras, net een volk is wat oor die meganismes beskik om hierdie darwinistiese uitdunningsproses te oorleef en dit is die Afrikaner.

Dit is nou net tyd dat die Volk dit self begin glo.

Lady Anne Barnard, die fluitjieblaser onthul Britse slawernyskandaal aan die Kaap

In die SA Nasionale Biblioteek in Kaapstad word ’n potloodskets, “Sleeping Madonna and Child”, 20 cm x 18 cm, bewaar wat die Britse adelvrou lady Anne Barnard (1750-1825) gemaak het toe sy van 1795 tot 1802, tydens die Eerste Britse Bewind, aan die Kaap vertoef het.

Luidens ’n byskrif is dit ’n skets van ’n baba van die welgestelde Vryburger Jacob van Reenen. Aan haar voete sit ’n swart kleuter en ’n hond. Lady Anne se byskryf lui die vrou is ’n kinderoppasser. In haar Kaapse dagboek verwys sy op 22 Julie 1799 na dié skets, en vertel dat die oppasser (nurse) se naam Teresa is.

Hierdie skets is in die onlangse verlede met byna vervelende reëlmaat deur sogenaamde slawekenners as ikoon gekies om te illustreer hoedat swart slawe die wit Nederlandse babas aan die Kaap geborsvoed het.

Maar daar is geen getuienis dat hierdie vrou, met sterk Oosterse trekke en haarstyl, inderdaad ’n slavin was nie.

Was sy nie dalk ’n huurling, een van die groot getalle Javaanse bannelinge aan die Kaap nie?

Was sy nie dalk ’n familielid van die krygslui (Orang Cayen) uit die heersersklas, soos prins Abadin Tadia Tjoessoep (sjeg Yussuf) van Makassar, Indonesië, die sultan van Malacca, sjeg Abdurahman Matebe Shah, en prins Abdullah ibn Kadi Abdus Salaam (Wali Tuan Guru) van Tidore in die Trinate-eilande, wat as politieke krygsgevangenes deur die Nederlandse owerheid in Batavia na die Kaap verban is nie?

Lady Anne sê nie van watter herkoms Tesesa was nie, maar wanneer sy wel sketse van slawe gemaak het, het sy hulle in die byskrifte ondubbelsinnig as slawe (“slaves”) geïdentifiseer.

Op die stofomslag van André P. Brink se nuutste slaweroman, Philida, pryk ’n spieëlweergawe van dieselfde skets van Teresa, dus by implikasie ’n slavin.

Wat was dan die verskil tussen ’n banneling en ’n slavin?

Dit is eers wanneer jy in dr. Achmat Davids se minder bekende The Mosques of the Bo-Kaap, A Social History of Islam at the Cape, 1980 gaan oplees, dat ’n venster op ’n totaal ander wêreld oopgaan. Daar verneem jy van Oosterse bannelinge wat self slawe besit het, en van die vakmanne wat hul kundigheid uitverhuur het en welvarend was. Van verskillende sosiale klasse in die Moslem-gemeenskap.

Dan eers besef jy dat die slawe aan die Kaap, soos ook in Indonesië, van die laagste rangorde, die ongeletterde arbeiderklas, was.

Die vakmanne, handelaars, brandweermanne en kanonniers van die Kasteel was van die middelklas. Hulle kon hulself (as krygsgevangenes) vrykoop, en soos die hoë lui self slawe besit.

En dan was daar ook die priesterklas, ook hoë lui.

’n Taamlik merkwaardige verskil, dus, binne ’n taamlik geslote gemeenskap aan die Kaap.

Lady Anne onthul deur haar sketse die verskillende klasse mense, ongeag velkleur, aan die Kaap. Ook teken sy die Koina, en onder hulle is nomadiese veeboere, diensknegte, soldate. Ook gee sy ’n aanduiding van sosiale klasse. Sy skets verder ook swartmense, en selfs hulle is nie homogeen van stand en klas nie.

En die Nederlanders, Britte en ander Europeërs wat sy skets, is net so uiteenlopend van klas, stand en aansien. Alles baie ver verwyderd van die hedendaagse stereotipe klassifikasie van wit en welvarend en onderdrukkend, opgestel teenoor swart, arm en verdruk.

Maar lady Anne gaan veel verder: In haar dagboeke ontbloot sy, met groot ontsteltenis en in detail, die uitgebreide slawernystelsel van die Britse owerheid en handelaarsklas aan die Kaap. Al wat ’n Britse ampenaar is, is daarby betrokke – vir die eie sak, sowel as vir die Britse kolonie.

Die goewerneur en die Britse slawehandelaars met hul vinnige seilskepe baat die meeste by die bedryf, maar so ook die admiraliteit, die doeane, die gereg en talle ander ry saam op hierdie soustrein van woekerwinsneming uit die vang, verskeping en verkoop van menselewens.

Die vernaamste slawebron vir Kaap is Mosambiek en Madagaskar, en die Britse slawehandelaars hou daar die monopolie oor dié mark.

Robbeneiland, die plek van kwarantyn, word byna aan slawehandelaars verkoop, vertel lady Anne. Maar haar man, Andrew, verneuk die goewerneur, sir George Yonge, en die Britse slawehandelaar, met ingewikkelde dokumentasie – en gevolglik word die eiland toe nie verkoop nie.

Ook blaas lady Anne die fluitjie oor hierdie mensonterende bedryf teenoor haar minnaar in die parlement in Londen, Henry Dundas, minister van kolonies. Lady Anne is egter salig onbewus van die feit dat Dundas inderdaad die spil is waarom die hele Britse transatlantiese slawebedryf met die Amerikas, die grootste in sy soort ter wêreld, draai. Sy weet nie dat hy in sy gevestigde magtigheid daarin slaag om William Wilberforce, die kampvegter vir slawebevryding, se pogings om die slawebedryf stop te sit, dertig jaar lank takties-doeltreffend in die wiele ry nie.

Lady Anne se dagboeke is die verlore skakel tussen amptelike dokumentasie wat behoue gebly het, onderduimse bedrywighede wat nooit gedokumenteer is nie, en verdwene argiefmateriaal oor die skandalige era van slawehandel aan die suidpunt van Afrika.

Op 21 Februarie 2012 het ’n brief van Terence Grant van Woodstock in die Engelstalige dagkoerant Cape Argus onder die opskrif ‘Slavery and the loss of land led to deprivation’ verskyn. Die brief lui soos volg: “Dr. Pieter Mulder and his fans need to understand that Afrikaner ancestors, in general, were enthusiastic supporters of slavery and often grabbed more land in the hope that landless blacks would work for them in conditions tantamount to slavery. Suffice it to say that when the British in 1795 outlawed judicial torture, the Cape Court of Justice protested that “cold and rude slaves would hardly consider the privation of life as a punishment, unless accompanied by such cruel circumstances as greatly aggravate their bodily suffering”, according to Frank Welsh’s “A History of South Africa – a way of saying that slaves are too badly treated to regard death by execution as a significant punishment. With the British banning the slave trade in 1807, and vigorously enforcing this ban, the Boer was at loggerheads with anyone attempting to uplift these “schepsels” (creatures). One of the first acts of the breakaway Boer communities was to ban in the 1830’s all missionary activity. It is understandable that blacks should feel the Afrikaner stole their inheritances, and to expect those who inherited this land to help them over the hurdles in their path. The Afrikaner and many of his English-speaking counterparts believe that they and their fathers played and are playing on a level playing field. Fortunately, ignorance is curable.”

Grant, soos die meeste van sy taal-en-kultuurgenote, klou vas aan die leuendeurtrekte mite van Britse liberalisme, wat die Engelse/Britte tot engele verhef, en alle Afrikaners (voorsate én nasate) tot rassistiese slawedrywers en gronddiewe verdoem. Maar kan hy vir sy stiksienige onkunde en vooroordeel geblameer word as dieselfde propaganda in die skoolleerplanne verkondig word, die Iziko-slawemseum in Kaapstad dit in woord en beeld verkondig en die Stad Kaapstad se “Slave Walk” met duur kennisgewingborde en toerismepamflette (betaal deur alle belastingbetalers) dit bevestig?

Nog vreemder is dat daardie akademici en vakkundiges wat die voortou neem in die anti-Afrikaner-lasterveldtog via museums, skoolleerplanne, die toerismebedryf, boeke en die openbare omgewing van Kaapstad, skynbaar nog nooit lady Anne se onthullings oor die Britse slawebedryf raakgelees het nie. Nie ‘n enkele boek in Engels hier ter plaatse oor die slawebedryf vermeld enigiets daarvan nie. Maar hulle kon wel haar skets van Teresa met baba Van Reenen uit haar nalatenskap pluk om ook dít as ’n wapen teen Afrikaners te misbruik.

In my nuutste boek, Kaap van Slawe – Die Britse slawebedryf van 1562 tot 1910: Met spesiale verwysing na die Kaap die Goeie Hoop vanaf 1680, uitgegee deur Historical Media, word hierdie mite van Britse liberalism en Afrikanerskuld oopgevlek en omver gewerp. Ek het hoofsaaklik van Britse en Amerikaanse bronne gebruik gemaak. Dit is die verhaal van die grootste slawebedryf ter wêreld wat in die regeringstyd van Elizabeth I begin is en ononderbroke deur die beleggings van die agtereenvolgende koningshuise en die hoë lui uitgebou is om haas elke land waaroor die Union Jack gewapper het, te betrek. Ná 1807 is die term slawe vervang deur Prize Negroes en Indentured Apprentices, maar in wese het slawerny tot 1910 voortgeduur totdat dit deur die Unieregering onder die Afrikaner-leiers Louis Botha en Jan Smuts in Suid-Afrika stopgesit is.

* Kaap van Slawe kan bestel word by tel 021 406 2823 of e-pos: erfenis@dieburger.com

Anton van Niekerk dweep met Belhar-belydenis

Anton van Niekerk is die direkteur van die Universiteit Stellenbosch (US) se Sentrum vir Toegepaste Etiek en voorsitter van die US-senaat se navorsingsetiekkomitee. Etiek het te make met wat goed of sleg en reg of verkeerd in die konteks van mense se gedrag is. As dik etiekspyker hou Van Niekerk daarvan om denke op die kampus en in die samelewing ooreenkomstig sy besondere insigte te probeer rig.

As oorverligte wil Van Niekerk bv hê dat die NG-Kerk sonder meer die VGK se Belhar-belydenis aanvaar. In 1859 het die NG Sendingkerk blykbaar sonder ‘n tweederdemeerderheid ontstaan. Gevolglik meen Van Niekerk dat Belhar-aanvaarding en kerkvereniging ook daarsonder bewerkstellig kan word. Anders volg hierdie onaptytlike gevolgtrekking: “Vir mense is dit veel makliker om die kerk te skeur as vir die Heilige Gees om die Kerk te verenig soos God dit bedoel het” (Die Burger, 22.06.2013, p 10). Dit is plaaslik ‘n ou laai van oorverligte teoloë om eenheid met verkeurdheid pleks van verskeidenheid te kontrasteer.

Van Niekerk se teologiese agtergrond maak dit blykbaar vir hom moontlik om te weet hoe God wil hê dat dinge moet wees. Hy kontrasteer God se bedoeling met ‘n “mensgemaakte en -bedinkte Kerkorde … Hierdie storie van talle gemeentes wat eers moet ‘instem’ om te doen wat die Bybel ondubbelsinnig van ons verwag, is ongeloofwaardige selfbedrog. Dit is tyd dat die kerkleiers werklike leierskap toon in diens van die Waarheid.” Min filosowe sou so irrasioneel wees om waarheid te verabsoluteer deur dit met ‘n hoofletter te skryf.

As pleitsbesorger vir die nuwe demokratiese opset in Suid-Afrika sal ‘n meerderheid van een ten gunste van Belhar blykbaar goed genoeg vir Van Niekerk wees. Dan beërf ons die magiese kerkeenheid. Maar het ons dan voldoen aan die goddelike voorskrif, of sal daar dan maar net een minder kerkgenootskap wees? Daar sal steeds die drie tradisioneel Afrikaanse Kerke wees, maar met dié verskil dat die VGK-element sal sorg dat die Afrikaanse aard van die NG-Kerk so spoedig moontlik soveel moontlik ondergrawe word. Daar sal steeds protestante en Rooms-Katolieke en baie ander soorte christene wees. Kerkeenheid is ‘n hersenskim.

As kampusgewete en ideologiese woelgees hou Van Niekerk hom nie net met een saak besig nie. Soos te wagte, het hy nou ook van hom laat hoor oor die kwessie van rassisme in die US se destydse departement volkekunde. Hierdie sage het begin toe Elsabé Brits ‘n berig oor die vonds van ‘n stel glasoë en ‘n haarkleurkaart gepubliseer het (Die Burger, 25.04.2013). Russel Botman, die US-rektor, het dit dadelik aangegryp om in Rapport (28 April) die wit, Afrikaanse US van weleer as ‘n Nazi- en apartheidsbondgenoot te verdoem (Praag, 29 April).

Politiek-korrek het die Afrikaanse koerante nie kritiek op Botman se uitlatings gepubliseer nie. Toe Johan Hattingh, die US se dekaan vir lettere, egter op sy rektor se mening voortborduur (Die Burger, 15 Mei), is ‘n stroom van kritiek in daardie koerant gepubliseer, onder andere van Leopold Scholtz (12 Junie) en Hermann Giliomee (14 Junie). Voor dit het Kees van der Waal, tans ‘n sosiale antropologie-dosent aan US, egter sy dekaan en rektor gesteun (8 Junie).

Dit is die aanloop tot Van Niekerk se artikel: “Ras as faktor in mediese navorsing” (Die Burger, 16 deser). Hy gebruik die geykte argument dat ras ‘n problematiese begrip is. Hy meng dit met oordrewe menseregte: “Hoe klassifiseer jy mense as behorende tot ‘n bepaalde ‘ras’ as hulle self weier om daardie klassifikasie te aanvaar of toe te staan? Werp jy hulle in ‘n ‘rassegroep’ sonder hul toestemming?” Die antwoord is: Ja. Dit is wat die ANC-regering daagliks, sonder toestemming van die blankes, met oorgawe doen wanneer nie-wittes bemagtig, reggestel, gedemarginaliseer, dus groepgewys bevoordeel, word. Dit is wat die US doen wanneer hy poste vul deur voorkeur aan kandidate uit “die aangewese groepe” te gee. Het Van Niekerk al op etiese en akademiese gronde beswaar teen hierdie soort blatante rassediskriminasie geopper?

Wat klaarblyklik nodig is, is om die omstrede begrip “ras” met “groep” te vervang. In die konteks van mense kan groepe op grond van talle kenmerke onderskei word: velkleur, lewenswyse, godsdiens, taal, ens. Nadat groepe op grond van sulke kenmerke gedefinieer is, kan sodanige lede sonder geldige beswaar op etiese wyse aan wetenskaplike ondersoek onderwerp word. Soos ek dit voorheen gestel het: “Wat wetenskaplik ondersoek word, behoort nie deur ideologiese voorskrifte beperk te word nie. Enige empiriese verskynsel kan en behoort vir wetenskaplike ondersoek toeganklik te wees. Dit is bv akademies heeltemal onaanvaarbaar dat indiwidue se intelligensie nie wetenskaplik (dus objektief en so foutvry moontlik) gemeet en daar dan oor groepe se intelligensie veralgemenende gevolgtrekkings gemaak mag word nie” (Praag, 29 April).

William Shockley (1910-1989) is die mede-uitvinder van die transistor en die ontvanger van die Nobel-prys vir fisika in 1956. Hy het onder andere wetenskaplike navorsing oor groepe se intelligensie gedoen. In 1975 was ek op ‘n Amerikaanse universiteitskampus waartoe swartmag-aktiviste soos Andrew Young en Jesse Jackson vrye toegang gehad het. Hierdie universiteit se verbintenis tot vrye spraak en ideologiese neutraliteit het dit vir aktiviste moontlik gemaak om na hartelus propaganda teen wittes te maak. Toe Shockley genooi word om oor sy navorsing te praat, het swartes verhoed dat hy dit doen.

James Watson (gebore in 1928), die mede-ontdekker van die DNS-struktuur, het die Nobel-prys vir fisiologie in 1962 ontvang. Soos Shockley het hy tot bepaalde wetenskaplik gefundeerde gevolgtrekkings oor intelligensie by mensgroepe gekom. Op soortgelyke wyse is hy van universiteitskampusse geweer.

Die Botman-US is ‘n ideologies eensydige kampus. Die Botman-US is eerder ideologie- (spesifiek ANC-gedienstig-) as akademies gedrewe. In hierdie atmosfeer word akademiese vryheid en universitêre outonomie nie gekoester nie. Van ideologiese neutraliteit, in die sin dat studente blootgestel word aan ‘n verskeidenheid (bv ideologiese) standpunte, bv in die fakulteit teologie, is daar weinig sprake. ‘n Sprekende voorbeeld van Botman se fanatieke verknogtheid aan die ANC is sy jongste loflied vir Nelson Mandela (Die Burger, 18 deser). Botman beveel Mandela aan as “‘n rolmodel vir alle dosente en studente.” Weens sy mikroregister van idees, sing Botman weer sy deuntjie van menseregte, menswaardigheid, bemagtiging en geregtigheid, asook diversiteit en inklusiwiteit.

Botman is uiteraard vry om persoonlike oortuigings te hê, maar ampshalwe behoort hy verplig te word om hom ter wille van die akademiese integriteit en aansien van die US ideologies-neutraal te gedra. As rektor is Botman veronderstel om ‘n voorbeeld te stel deur ideologiese neutraliteit te verpersoonlik, maar hy simboliseer met oorgawe presies die teenoorgestelde. Dit is die ou storie van een stel gedragsreëls vir wittes en ‘n ander vir nie-wittes. Weens die sug na politieke korrektheid, kom Botman daarmee weg.

Pas is berig dat die US ‘n koshuisplek vir ‘n student verseker as sy (wit) ouers R120 000 skenk vir ‘n minderbevoorregte (in die praktyk dus nie-wit) student (Praag, 18 deser). Enkele jare gelede is berig dat ‘n student wat in haar aansoek aangedui het dat sy bruin is, tot mediese studie aan die US toegelaat sou word. Toe dit blyk dat sy in werklikheid wit is, is sy toelating geweier. Die skandaligste aspek van hierdie blatante rassediskriminasie is dat die US toe beweer het dat sy nie toelating geweier is omdat sy wit is nie, maar omdat sy foutiewe inligting in haar aansoek verstrek het.

Wat ek met hierdie voorbeelde probeer aantoon, is dat daar op die US-kampus ‘n ruim sendingveld vir Van Niekerk braak lê as hy bereid sou wees om sake eties, wetenskaplik en akademies te benader. Dit kan onmoontlik eties in orde wees as ‘n indiwidu op grond van sy toevallige groepverwantskap, pleks van sy indiwiduele akademiese verdienste, bevoordeel en ander, ten spyte van akademiese verdienste, groepgewys benadeel word. Maar dit is presies wat aan die US by studentetoelating, beurstoekenning, koshuisplasing en by die aanstelling en bevordering van personeel gebeur. Ideologie in die vorm van bv rassediskriminasie pleks van akademiese uitnemendheid speel aan die US ‘n deurslaggewende rol.

Dat groepverwantskap wetenskaplik isoleer- en kenbaar is, word deur Van Niekerk deur middel van voorbeelde toegegee. Atlete van Wes-Afrikaanse herkoms is goeie naellopers en Ethiopiërs en Keniane is goeie middelafstand atlete. My aanvoeling is dat daar geen beswaar aan die US sou wees as iemand navorsing wou doen oor hoekom swartes in hierdie of ander opsigte uitblink nie. Maar die Botman-US sou hoogs beswaard wees as iemand wetenskaplik wou vasstel waarom swartes plaaslik en elders in sekere opsigte swak en wittes goed presteer. Dit gaan hier om die euwel van politieke korrektheid. Wittes mag maar sleggesê word. Van nie-wittes mag net goed gepraat word.

Onderliggend aan hierdie teenkanting teen regverdigbare navorsing is die onbewese standpunt dat alle mense gelyk en wesenlik eenders is. Dit is waarom ons ‘n stelsel van een mens, een stem, het. Niks mag gedoen word om hierdie ideologiese uitgangspunt te ontsetel nie. Van Niekerk stel dit soos volg: “Ons weet … dat wetenskaplike navorsing geen beduidende, algemeen voorkomende genetiese verskille tussen mense van oënskynlik verskillende rasse kon opspoor nie.”

Francis Collins (The Language of God, London: Pocket Books, 2007) skryf: “At the DNA level, we are all 99.9 percent identical” (p 125). “0.1 percent of the human DNA … differs from person to person” (p 240). “Humans and chimps are 96 percent identical at the DNA level” (p 137). As DNS-kenner het Watson egter getoon dat die ooglopende indiwiduele en groepverskille by mense nie deur die groot mate van DNS-eendersheid verduidelik word nie.

Uit die DNS- en ideologiese eendersverklaring van mense het die volgende tradisie ontwikkel. In die praktyk vind ons dat mense indiwidueel en groepgewys nie in dieselfde mate, dus eenders, presteer nie. Die beter prestasie van wittes word dan gerieflikheidshalwe aan bevoordeling, die uitbuiting van nie-wittes, ongeregtigheid, ens, toegeskryf.

Dat Van Niekerk vatbaar vir hierdie soort ideologiese druk is, blyk uit sy artikel. Sulke dinge is vir hom “‘n ongemaklike feit” en “‘n netelige kwessie”. Dit kan lei tot “diskriminasie en verontregting.” Maar dit kan maklik ingesien word dat wetenskaplike resultate oor bv groepe se intelligensie uiters waardevol kan wees. Dit kan aantoon, selfs bewys, dat alle nie-wittes (of sommige groepe) meer intelligent as wittes is en dat die US en die ANC-regering dus reg het deur voorkeur aan alle of sommige nie-wit groepe te gee, dus nie-wittes ten koste van wittes te bevoordeel.

Andersins kan navorsing egter aantoon, selfs bewys, dat dit in die openbare belang is dat die US en die ANC-regering tot besinning kom. Egte wetenskaplike resultate is nie vooraf bepaalbaar nie. ‘n Mens moet dit nie vooruit loop nie. Maar dalk is dit wat hier gebeur, gevolglik word sodanige navorsing as ongewens beskou.

Soos Van Niekerk tereg noem, is “‘n oop gemoed” deur “persoonlike vooroordele te laat vaar,” by gesonde navorsingsetiek nodig. Op hierdie pad is daar nog baie ruimte vir vordering by Van Niekerk (soos bv blyk uit sy Belhar-fundamentalisme), Botman en die US.

De Vlaamse tegenstanders van Nelson Mandela

Nelson Mandela wordt 95 jaar. Het icoon van de strijd tegen apartheid, de geïnstitutionaliseerde vorm van rassensegregatie wordt overal bejubeld. Bijna vergeten is dat er in Vlaanderen een machtige lobby bestond die de apartheid onwrikbaar verdedigde en Mandela liefst voor eeuwig op Robbeneiland had willen houden.

De Vlaamse pro-apartheidslobby, een merkwaardige mix van deftige centrum-rechtse figuren en extreem-rechtse elementen, was gedurende meer dan veertig jaar actief. Al in 1952, luttele jaren na de officiële installatie van het apartheidsregime door de blanke minderheid, werd in Antwerpen het Algemeen Nederlands Suid-Afrikaans Verbond (ANSAV) opgericht. Het was een Vlaams-nationalistische vereniging van Groot-Nederlandse strekking die de apartheid verdedigde en de culturele banden tussen Vlaanderen, Nederland en Zuid-Afrika wilde versterken.

De vereniging hield zich bezig met het verspreiden van informatie over Zuid-Afrika en het organiseren van debatten en voorlichtingsavonden. Voorzitter van ANSAV was aanvankelijk Dries Bogaert, een man die na de Tweede Wereldoorlog was veroordeeld tot vijftien jaar gevangenis wegens collaboratie met de Duitse bezetter. Hij werd als voorzitter opgevolgd door Karel Delahaye, voormalig opperschaarleider van de Dietsche Blauwvoetvendels tijdens de oorlog en daarna voorzitter van de radicaal rechtse organisatie Were Di. Zijn secretaris bij het ANSAV was Siegfried Verbeke, een notoire racist en holocaustontkenner.

Hersenspoeling

Na het verdwijnen van het ANSAV in 1968 werden de activiteiten van het verbond voortgezet door de vereniging Vrienden van Zuid-Afrika, die grotendeels uit dezelfde personen bestond. Een van de meest actieve leden was toenmalig Volksunie-senator Wim Jorissen, boegbeeld van de traditionele en rechtse Vlaams-nationalisten, medeoprichter van de honderd leden tellende Interparlementaire Vereniging België-Zuid-Afrika en een van de initiatiefnemers van Protea, de meest invloedrijke pro-apartheidsclub. De vzw Vrienden van Zuid-Afrika kon overigens rekenen op subsidies van het toenmalige ministerie van Nederlandse Cultuur.

De vzw Vrienden van Zuid-Afrika kon overigens rekenen op subsidies van het toenmalige ministerie van Nederlandse Cultuur

Met 142 stichtende leden, onder wie parlementsleden, bankiers, ambtenaren, hoge legerofficieren, bedrijfsleiders en andere prominenten, was Protea één van de machtigste pro-apartheidsgroepen ter wereld. De Vlaams-Zuidafrikaanse contactclub Protea, genoemd naar de Latijnse benaming van de bloem suikerbossie, werd opgericht in oktober 1977. Niet toevallig een maand na de ophefmakende moord op de anti-apartheidsactivist Steve Biko en een jaar na de bloedig onderdrukte opstand in Soweto. In vele landen veroorzaakten de gebeurtenissen in Soweto het ontstaan van sterke anti-apartheidsbewegingen. In Vlaanderen daarentegen gebeurde precies het tegenovergestelde. De hoofddoelstelling van Protea was alweer het verschaffen van ‘objectieve’ informatie over Zuid-Afrika, als tegengewicht voor de ‘foutieve’ berichtgeving in de westerse media. Daarnaast wou de organisatie het regime in steunen tegen de vermeende ‘communistische bedreiging’ door het Afrikaans Nationaal Congres (ANC).

De argumenten die de initiatiefnemers van Protea destijds hanteerden, klinken vandaag zo mogelijk nog surrealistischer dan toen. “De jongste jaren is het vooral het Russische imperialisme dat stelselmatig een karikaturaal beeld van Zuid-Afrika ophangt”, schreven de Protea-stichters. “Het moet toch voor iedereen duidelijk zijn, die wil zien, dat het Russische imperialisme de controle wil over de Kaaproute van Zuidelijk Afrika. Vandaar de grootscheepse pogingen van de Sovjet-propaganda om de hersenspoeling op grote schaal, die in de Sovjetunie een gewoon verschijnsel is, ook op West-Europa en in het bijzonder op onze jeugd toe te passen. Ze wordt daarbij geholpen door onze nieuwsmedia die vaak klakkeloos en kritiekloos haar geïnspireerde informatie overneemt.”

Tot de stichters van Protea behoorden onder meer André Vlerick (vice-voorzitter van de Kredietbank en gewezen CVP-minister van Financiën), Leon Rochtus, bijgenaamd Zwarte Leon (ereconsul van Zuid-Afrika in Antwerpen, directeur van Paribas-bank), Karel Dillen (stichter-voorzitter van het Vlaams Blok), Jef Valkeniers (Volksunie-parlementair en voormalig staatssecretaris) en Bob Maes (VU-senator en stichter van de VMO). Er waren ook niet minder dan 46 parlementairen bij de stichtende leden, vooral uit de rangen van CVP, PVV en Volksunie. Andere opmerkelijke stichters waren luchtmachtkolonel Herman Candries, rijkswachtgeneraal Maurice Deneve, de Antwerpse procureur-generaal Renaat Verheyden, plus een hele reeks journalisten, bekende schrijvers en zowat alle prominenten van de Vlaamse beweging. De club verzamelde met andere woorden de hele rechterzijde, van het Davidsfonds tot Oostpriesterhulp. Op zijn hoogtepunt telde de club zo’n duizend leden, waarvan een aanzienlijk deel ondertussen zijn overleden.

Muldergate

Protea organiseerde niet alleen lezingen, tentoonstellingen, debatavonden en (door de Zuidafrikaanse autoriteiten betaalde) toeristische bezoeken aan Zuid-Afrika. Sommige Protea-leden, zoals de Gentse VMO-leider Roger Spinnewijn, recruteerden begin jaren negentig zelfs huurlingen om te gaan vechten voor een blank thuisland. Protea verzette zich openlijk tegen het embargo dat de Verenigde Naties hadden ingesteld tegen het regime in Pretoria en promootte actief de handel met Zuid-Afrika – lijnrecht tegen de VN-resoluties in. Voor die boycott-busting inspanningen kregen een aantal Protea-leden, onder wie André Vlerick en Leon Rochtus, trouwens de hoogste Zuid-Afrikaanse onderscheiding voor buitenlanders: de Orde van de Goede Hoop. De lobbygroep was een combinatie van personen die de apartheid verdedigden om rechts ideologische redenen en/of omwille van economische belangen. Met name Belgische banken, de diamant- en energiesector, tabakshandelaren en wapenproducenten deden immers goede zaken met Zuid-Afrika. In eigen land lobbyde Protea dan weer in 1987 tegen de wet-Moureaux, die racisme en xenofobie strafbaar stelde. Op basis van die wet werd later het Vlaams Blok veroordeeld.

Een aantal Protea-leden, onder wie André Vlerick en Leon Rochtus kregen de hoogste Zuid-Afrikaanse onderscheiding voor buitenlanders: de Orde van de Goede Hoop

Pijnlijk was dat kort na de oprichting van Protea de Muldergate-affaire aan het licht kwam. Connie Mulder, de Zuidafrikaanse minister van Informatie, en zijn secretaris Eschel Rhoodie bleken te beschikken over een aanzienlijk illegaal fonds. Het ging om clandestien geld uit het defensiebudget dat gebruikt werd om een propaganda-oorlog te voeren in de media ten voordele van het apartheidsregime. Dat kon door het omkopen van internationale nieuwsagentschappen, het opkopen van bestaande kranten of het oprichten van eigen publicaties, zoals bijvoorbeeld het internationale magazine To the Point (gevestigd in Antwerpen, met als hoofdredacteur Anthony Mertens, een ex-journalist van De Standaard). Het vermoeden rees dat er smeergeld van de Muldergate-affaire naar Protea was gevloeid, maar harde bewijzen hiervoor zijn nooit boven water gekomen.

Historische vergissing

Na de vrijlating van Mandela en het verdwijnen van het apartheidsregime werd Protea in 1992 stilletjes opgedoekt en verdween de club in de vergetelheid. Maar ook daarna wou het Protea-bestuur blijven ijveren voor de “versterking van de Zuidafrikaans-Nederlandse Cultuurgemeenschap” en sloot zich daarom aan bij de Vlaams-Zuidafrikaanse Cultuurstichting. Die vzw, eveneens een initiatief van Wim Jorissen en zijn medestanders, bestaat nog steeds en groepeert tot op de dag van vandaag een aantal vooraanstaande voormalige Protea-leden, zoals bijvoorbeeld gewezen CVP-politicus Herman Suykerbuyk, Herman Candries en voormalig KBC-voorzitter Remi Vermeiren.

De steun aan het apartheidssysteem was niet alleen een achterhoedegevecht met mogelijk contraproductieve gevolgen voor het Vlaamse bedrijfsleven, en een monumentale historische vergissing, zo schreven de auteurs van “Suikerbossie, België en Zuidelijk Afrika” (Manteau Dossier, 1978). “Het officiële België heeft zich in de hele Zuidafrikaanse kwestie onderscheiden door opvallend dom en hypocriet gedrag”, zo luidde hun conclusie. “Het gebrek aan politiek fatsoen werd ook in de hand gewerkt door een deel van de Vlaamse opiniemakers. Velen daarvan zijn gewoon racistisch ingesteld, anderen zijn naïevelingen. Gemotiveerd – al of niet eerlijk – door niet terzake doende sentimenten als stamverwantschap, broederbanden en taalovereenkomsten. Weer anderen weten heel goed waar het over gaat: de investeerders, de bankiers. Al deze lieden hebben er belang bij, of denken dat te hebben, als er in Zuidelijk Afrika geen ingrijpende veranderingen komen.”

De Klerk: Mandela nader einde van lang pad na vryheid

Oud-president Nelson Mandela nader die einde van sy lang pad na vryheid, het mede-oud-president FW de Klerk Donderdag sonder ironie gesê, met verwysing na die titel van Mandela se outobiografie, Long walk to freedom.

“Op sy verjaarsdag, moet ons die merkwaardige bydrae wat hy in Suid-Afrika en aan al sy mense gemaak het, gedenk,” het De Klerk gesê.

“Vandag moet ‘n tyd vir stilte en respekvolle oorsig wees, en nie vir ‘n onbehoorlike gekibbel oor die eienaarskap van mnr Mandela se erfenis nie.”

Mandela verkeer steeds in die hospitaal. Hy het Donderdag sy 95ste verjaardag gevier.

De Klerk het gesê dat ten spyte daarvan dat Mandela ‘n lojale lid en staatmaker van African National Congress is, moet alle Suid-Afrikaners hom trots hul eie kan noem.

Hy het Mandela se rol in die nasionale versoening en die opkoms van ‘n demokratiese nasie geprys.

“Nelson Mandela se plek in Suid-Afrika se geskiedenis is verseker.

Sy nalatenskap van moed, deursettingsvermoë en grootmoedigheid sal voortgaan om ons te inspireer – en mense regoor die wêreld – vir generasies om te kom.”