Die mede-eienaar van ‘n wildplaas naby Bray by die Botswana-grens in Noordwes, het boere en hul werknemers, aook die polisie bedank wat vier vermeende renosterstropers vasgetrek het.
Tommie van Vuuren sê ‘n plaaswerker het twee weke gelede vier vreemde mans onder ‘n boom op sy plaas sien lê. Hulle het ‘n jaggeweer met ‘n knaldemper gehad.
Hy sê natuurbewaring en die polisie is ontbied en boere was binne ‘n japtrap daar. Die vier het die hasepad gekies.
In ‘n stadium is tot 30 bakkies in ‘n hakkejag ingespan.
Volgens Van Vuuren het spoorsnyers om die beurt voor ‘n Unimog, wat gebruik is in die digte bos, gehardloop, terwyl boere met hul bakkies die gebied afgesper het. Die vier verdagtes is voor 21:00 dieselfde aand nog vasgetrek.
Die eerste verdagte is omstreeks 17:00 op ‘n buurplaas vasgetrek. Lede van die polisie se honde-eenheid en boere het daarna op ‘n tweede verdagte wat in ‘n erdvarkgat weggekruip het, afgekom, waarna twee spoorsnyers omstreeks 20:00 ‘n derde verdagte vasgetrek het.
‘n Vierde verdagte is later die aand deur die polisie naby Vryburg in ‘n wegkomvoertuig in hegtenis geneem.
As die boere en hul plaaswerkers nie daar was nie, sou die booswigte nie nou agter tralies gewees het nie, sê Van Vuuren.
Die verdagtes Michael Hlongwane, Simon Sithole, Aurolle Mathabela, en Giyane Maringa het reeds in die hof verskyn en sal na verwagting op 6 November om borgtog aansoek doen.
Hulle staan tereg op aanklagte van oortreding, die rig van ‘n vuurwapen en poging tot die stroop van renosters.
Adjunkpresident Cyril Ramaphosa het die voorsitter van die ANC in die Wes-Kaap ondersteun oor sy teenkanting teen die uitsetting van plaaswerkers.
Ramaphosa en die voorsitter Marius Fransman, het Sondag plaasgemeenskappe besoek tydens ‘n deur-tot-deur veldtog op Mbekweni in die Paarl.
Ramaphosa het ‘n beroep gedoen op boere wat na bewering betrokke is by die uitsetting van plaaswerkers in die Boland, om dit te staak.
Hy het aan die SABC gesê dit strook nie met die rol wat boere veronderstel is om te speel nie. Hy sê boere moet die hervorming van die gemeenskap en plaaswerkers ondersteun.
Ramaphosa sê hy sal by enige proses betrokke raak om die onaanvaarbare uitsettings te keer.
Fransman het ‘n beroep gedoen op ‘n moratorium op uitsettings om die “massa-uitsetting” van plaaswerkers in die Boland te keer.
Fransman sê daar is ‘n massa-uitsettingstrategie aan die gang weens die minister se fokus op integrasie en eienaarskap tussen boere en plaaswerkers.
Hy sê ‘n moratorium moet geld hangende die uitslag van wetgewing.
Agri-Noordwes en die Afrika-boerevereniging van Suid-Afrika het hulle stemme by ‘n aantal ander landbou-organisasies gevoeg teen die regering se jongste grondgrypvoorstelle.
Die betrokke dokument heet Final Policy Proposals for Strengthening the Relative Rights of People Working the Land, en fokus op die “uitbuiting” van swart arbeid.
Ingevolge die voorstelle kan plaaswerkers op kommersiële plase die helfte van die plase besit. Dit sal beteken dat die helfte van alle plase in die land verniet aan swart plaaswerkers gegee sal moet word.
Die staat het reeds wetgewing in plek om grond sonder vergoeding te onteien en eienaars sal waarskynlik geen vergoeding kan verwag nie, ook omdat die staat nie oor die fondse beskik om daarvoor te betaal nie.
Dié voorstelle sal uiteindelik die einde van wit grondbesit beteken en voedselvoorsieng ten nouste raak. Suid-Afrikaners kan dus uitsien na opstande, voedseltekorte en hongersnood.
Dit stel die volgehoue plaasaanvalle en -moorde deur georganiseerde bendes ook in ‘n nuwe lig, aangesien dit soortgelyke druk verteenwoordig om wit eienaars van hul grond te vervreem deurdat die owerhede afsydig teenoor die verskrikking bly.
Die woordvoerder van die departement van Grondhervorming en Landelike Ontwikkeling, Linda Page het die jongste voorstelle verdedig en gesê dit is belangrik dat mense besef dit is ‘n “konsep-voorstel” en dat “raadpleging” met alle rolspelers sal plaasvind.
Page sê daar is talle standpunte wat die grondgrypvoorstelle ondersteun sodat ‘n “konsensus” binne bereik is.
Die Suid-Afrikaanse regering het reeds 9,4 miljoen hektaar grond sedert 1994 as deel van sy grondhervormingsprogram aan swartes uitgedeel.
Bonnie Ramaila, ‘n woordvoerder vir die Departement van Prestasiemonitering en -evaluering in die presidensie, het bevestig dat die Departement van Prestasiemonitering se landelike vorderingsverslae toon dat baie meer grond uitgedeel is as wat die Departement van Landelike Ontwikkeling aandui.
President Jacob Zuma het in ‘n toespraak van die regering se prestasie na 20 jaar verklaar dat meer as 9 miljoen hektaar grond wel uitgedeel is.
In Zuma se staatsrede vroeër vanjaar het hy egter beweer dat 4,2 miljoen hektaar grond oorgedra is aan swart Suid-Afrikaners en ‘n bykomende 80.000 grondeise, wat sowat 3,4 miljoen hektaar grond beslaan, afgehandel is.
Dit is slegs tot ‘n totaal van 7,6 miljoen hektaar, minder as die werklike 9,4 miljoen hektaar. Dié syfer is deur die departement van Landelike Ontwikkeling aan die president voorgehou as korrek.
Ontleders sê dit behels ‘n verskil in oppervlakte van 1,8 miljoen hektaar – so groot soos die hele Gautengprovinsie – en word klaarblyklik doelbewus onderspeel om die emosies van swart kiesers op te jaag om die grondgrypvoorstelle te ondersteun.
Die minister van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming, Gugile Nkwinti , het syfers oor grondoordrag by ‘n vroeëre geleentheid ook verkeerd weergegee toe hy aan die parlement in Februarie verlede jaar vertel het dat slegs ‘n totaal van 5,5 miljoen hektaar oorhandig is.
Die departement van Landelike Ontwikkeling se syfers is duidelik verouderd en word nie deeglik byhgehou nie, want die 7,3 miljoen hektaar merk is reeds in September 2012 verbygesteek.
Byna al hierdie plase is ook reeds tot niet deur wanbestuur, diefstal en grootskaalse korrupsie.
Die departement se woordvoerder, Page, het geen idee wat die werklike oordragsyfers is nie en het by navraag prontuit gesê sy weet nie, en sy weier om kommentaar te lewer.
Sy sou die syfers intussen “verifieer”, maar is klaarblyklik steeds in die duister oor die mees basiese en noodsaaklike inligting betreffende die sogenaamde grondhervormingsprogram
Ten spyte van haar kommerwekkende onkunde het sy die jongste pogings om ‘n Zimbabwiese grondgryp in Suid-Afrika te herhaal, as ‘n regverdige proses aan die media probeer voorhou.
In ’n voorgestelde beleidsdokument oor die vrywillige toekenning van aandele aan plaaswerkers van die Dept. van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming word o.m. voorgestel dat ’n plaaswerker met 10 jaar diens op ’n kommersiële plaas geregtig moet wees op 10% aandele in die eienaarskap van die grond. Voorts word bepaal dat ná 25 jaar diens ’n werker geregtig moet wees op 25% aandele en op 50% ná 50 jaar.
Geen melding word gemaak oor wat gebeur as daar verskeie werkers op ’n plaas is wat al langer as 10 jaar daar is nie. Die stelsel sal nie “afdwingbaar” wees nie, maar boere word aangemoedig om “vrywillig” deel te neem. Die doel van die voorgestelde beleid is “om ongeregtighede sedert die 19de eeu reg te stel”.
Volgens die dokument het plaaswerkers, insluitende tydelike en seisoenwerkers, oor die jare heen vir “hongerlone” gewerk en is daarom nou geregtig op aandele in die plase waar hulle woon en werk. In reaksie op die beleidsdokument is kritiek fel, o.a. van Agri SA, TLU SA en Graan SA.
Pieter Groenewald van die VF Plus sê die voorstelle “kom neer op niks minder nie as die brutale onteiening van grond soortgelyk as wat in Zimbabwe gebeur het. Dit is duidelik dat die grondhervormingsprogram ‘n klaaglike mislukking is en dat ander planne nou beraam word om grondeienaars sonder vergoeding te onteien.” – Ditsem Nuus
Flippie Engelbrecht in die omhelsing van Carina Papenfus
Die wynboer van die Bredevallei wat pas oorlede is, Johnny Burger, se prokureur het vroeër die venyn van die ongetoetste en valse beskuldigings teen sy kliënt oor die beweerde aanranding van ‘n plaaswerker, Flippie Engelbrecht, skerp gekritiseer.
Dit wil voorkom asof die volgehoue veldtog teen Burger deur die plaaswerker se regsverteenwoordiger Carina Papenfus, tot die tragiese dood van Burger gelei het. Burger het voor sy dood gesê hy is die “slagoffer van ‘n smeerveldtog deur ‘n kwaadsteker met ‘n politieke agenda”.
Die polisie kon nie bevestig of Burger sy eie lewe geneem het nie. Rapport het egter reeds op sy webtuiste verklaar dat Burger selfmoord gepleeg het.
Jaco Krauwkam, Burger se prokureur, het veral die wyse waarop “doelgerigte” sosiale media-veldtogte gevoer is om Burger in die media te stigmatiseer en te verhoor asook om Rietvallei-wynlandgoed ekonomies te knak, uitgewys.
Krauwkam het vroeër gesê dit dui op ’n doelbewuste “beswadderingspoging” deur Engelbrecht se regsverteenwoordiger, Papenfus.
Papenfus het tydens Burger se onlangse hofverskyning die publiek aangehits met uitroepe wat die spanning en woede van die gemeenskap verder verhoog het terwyl hulle moes wag vir die twee mans om te verskyn.
Meer as 100 plaaswerkers en lede van die gemeenskap wat uit Oudtshoorn, Swellendam, Barrydale en Piketberg ingebus is, het vanaf 9:00 buite die hof saamgedrom om die Engelbrecht-gesin te ondersteun.
Burger en sy voorman Treurnicht het eers ná 11:00 opgedaag, weens ‘n ongesteldheid. Dit het daartoe aanleiding gegee dat woede-uitbarstings vanuit die gallery gehoor is.
Uitroepe van “Hoekom is jy so spesiaal? Wie dink jy is jy?” het weerklink toe die twee die hofsaal binnegekom het.
“Jy sê dat jy nie goed voel nie. Hoe dink jy voel hierdie kind en al die ander kinders wat jy aanrand,” het Carina Papenfus, sekretaris van die Freedom Trust, geskree.
Na ‘n kort verskyning, het landdros Francois van Deventer die saak uitgestel tot 13 September.
Toe die twee die beskuldigdebank verlaat, het ‘n lid van die gemeenskap geskree: “Druk hom vas!” Daar was ‘n stormloop vir die deur, en die polisie moes ‘n bontstaan om die twee te beskerm toe die skare skielik op hulle toesak.
Die manne het hul bakkie veilig bereik, maar die oproeriges het begin om die voertuig van kant tot kant te skud, terwyl hulle teen die vensters en enjinkap gehamer het.
Krete van “Brand hom!” is gehoor en die skare het begin klippe gooi toe die bakkie wegtrek. Die polisie moes van ‘n skokgranaat gebruikmaak om die woedende skare uiteen te jaag.
Krouwkam het in ’n aparte verklaring gesê dat Engelbrecht na die beste van sy kliënt se wete in goeie gesondheid was toe hy die plaas in 2008 verlaat het.
Hy was beslis nie blind nie en het albei sy hande gehad. Hy het bygevoeg dat die Engelbrecht-egpaar ernstige drankprobleme gehad het en dat dit die rede was waarom hulle gevra is om Rietvallei te verlaat.
Burger het toe gesê hy sal enige vervolging ten sterkste teenstaan en die “kwaadstokers” wat dié valse aantygings maak aan die kaak stel en “tot verantwoording bring”.
Engelbrecht beweer die twee mans het op 25 Januarie 2008 sy kop só hard teen ’n wyntenk gestamp dat hy daarna gereelde epileptiese aanvalle gekry het. Nadat ’n operasie om die drukking op sy brein te verlig skeefgeloop het, het hy blind geword. In September 2009 het hy sy hande so erg verbrand nadat hy ’n epileptiese aanval langs ’n vuur gehad het dat sy hande geamputeer moes word.
Engelbrecht eis vergoeding, asook sy hande en sig terug. “Daai boer het my hart baie seer gemaak.”
Papenfus, van die Freedom Trust, het intussen ‘n Amerikaanse ontwerper, Ivan Owen, ingespan om duur prostetiese hande vir Engelbrecht te maak met die hulp van Richard van As.
Solomzi Ntlalombi, een van die betogers, het gesê dat hoewel hy nie vir Flippie ken nie, het hy gekom om hom te ondersteun .
“‘n Besering aan een is ‘n besering aan almal. Ons ondersteun hom as gevolg van die pyn wat hy gehad het.”
Engelbrecht het aanvanklik die bewerings van sy aanranding in die teenwoordigheid van Papenfus en twee senior lede van die Wes-Kaapse ANC, Pat Maran en Sanette Smit asook Shirley Davids van die “Mawabuye-grondregtebeweging” gedoen. Die foutiewe spelling verwys waarskynlik na die Mazibuye-grondregtebeweging.
Die omstrede Mazibuye-grondregtebeweging weier om ag te slaan op die toenemende kritiek uit linkse kringe oor sy anti-Indiese retoriek.
Die groep pleit ondermeer dat ook Indiese grond in KwaZulu-Natal herverdeel moet word onder swartes en dat Indiërs hul SEB-status moet verloor.
Dr. Pieter Mulder, VF Plus-leier en adjunkminister van Landbou, Bosbou en Visserye en minister Tokyo Sexwale, minister van Huisvesting, het gister (17 Februarie 2010) gesprek gevoer oor minister Sexwale se uitlatings dat kommersiële boere wat van hulle werkers ontslae raak, die hoof oorsaak is van die groot plakkerskampe langs stede in Suid-Afrika.
Tydens die gesprek het minister Sexwale die wens uitgespreek om ook met Suid-Afrikaanse kommersiële landbouers oor die saak te praat. Dr. Mulder het hulle gesprek as positief en opbouend beskryf en onderneem om so spoedig moontlik so ’n gesprek tussen kommersiële landbouers en die Minister te reël.
Tydens die debat oor president Zuma se staatsrede het dr. Mulder minister Sexwale oor sy stellings dat kommersiële landbouers die hoofrede vir verstedeliking is, wat hy by ’n Parlementêre portefeuljekomitee gemaak het, gekritiseer. Minister Sexwale se stellings het ook heftige reaksie van georganiseerde landbouorganisasies uitgelok. Dr. Mulder het daarop gewys dat verstedeliking ’n internasionale verskynsel is wat by alle Afrikastede voorkom waar geen Suid-Afrikaanse boere is nie.
Dr. Mulder het verder geargumenteer dat die regering die afgelope vyftien jaar groot onsekerheid in plattelandse gebiede geskep het met hulle beleidsrigtings teenoor Suid-Afrikaanse kommersiële boere. “As die regering hierdie probleme aanspreek sal hulle verbaas wees oor die goedgesindheid en positiewe benadering by meeste boere om landelike gebiede te ontwikkel en om so te help om die verstedelikingstroom te vertraag,” volgens dr. Mulder.
Tydens die gesprek het minister Sexwale sy stellings verduidelik en aangedui dat misverstande opgeklaar kan word deur regstreeks met georganiseerde landbou hieroor te praat.
Dit is met geen verbasing dat ek van Tokyo Sexwale se poging om die regering se nie-prestasie te probeer toesmeer, lees nie. Hy het volgens aanduidings aan die parlementere komitee oor huisvesting die boeregemeenskap beskuldig van ‘n menseslagting en dit vergelyk met wat in Haïti gebeur het.
Volgens hom is die mense van laasgenoemde land uit hulle huise omdat die grond sodanig “geskud” het en hier in ons land blykbaar omdat die boere die horde plakkers tans in informele nedersettings, van hulle plase gejaag het.
Dit plaas hom ook in die koor saam met die Malemas. Boonop laat dit mens wonder of hy voorspraak maak vir die presidentspos van die ANC. Ons het mos deur ervaring geleer dat na so ‘n ou stappie die een van Staatspresident die volgende is.
Sexwale reken dat hierdie nedersettings net deur eks-plaaswerkers bewoon word en nie deur buitelanders vanweë die swak grensbeheer die afgelope 15 jaar nie. Dit het meegebring dat hordes onwettige immigrante so ver as vanaf die Kongo by ons kom afpak het. Baie van die plaaswerkers kom vanaf Zimbabwe wat daar deur Mugabe saam met die grondeienaars van plase afgejaag is.
Baie van hulle was nie so gelukkig om die grens oor te steek nie en is deur mal Bob, ‘n troetelnaam vir die politieke dinosaurus, se waansinnige trawante vermoor. Baie van hierdie eks-plaaswerkers werk tans op plase tot in De Doorns waar xenofobie onlangs weer kop uitgesteek het.
Om die boere van so iets te beskuldig is niks minder as laakbaar nie. Ek het nog van geen werkgewer gehoor wat iemand ‘n werk en behuising aanbied en as hy nie langer werk nie en hy nog verblyfreg het nie. Is Sexwale bereid om dit op sy plasie in Franschoek vir my en my gesin te doen?
Die regering van die dag is al vir vyftien jaar besig met grondhervorming wat lyk asof hulle net plase aan uitverkoses soos Sexwale en van sy kaders oorhandig. Plase wat aan vorige benadeeldes gegee beland binne rekordtyd op die ashoop en word hierdeur nie-ekonomiese entiteite.
So verswak ons landbou-ekonomie jaarliks en sal ons toekomstig alle basiese stapelvoedsel moet invoer. Wat hy ook vergeet is dat sy regering die boeregemeenskap lankal uitverkoop het en baie boere finansieël ondergegaan het en noodgedwonge personeel moes verminder.
As ‘n sogenaamde ”suksesvolle” sakeman toon hy min begrip vir sulke kwessies en is sy uitlatings doodgewone retoriese kaf. Ons landbou is in ‘n haglike toestand en as hy dink dat die boer die werkverskaffer vir miljoene werkloses in informele nedersettings is, kan mens net wonder oor sy integriteit en ware bedoelings.
Die regering moet werk skep as deel van sy oorhoofse funksie deur die ekonomie te stimuleer sodat ons investering kry. Plaaslike markte moet beskerm word, andersins sal geen besigheid floreer nie, ingesluit die landbousektor. Hierdie basiese goed word nie gedoen nie en derhalwe sien die buitelandse belegger ons as riskant en ‘n onbetroubare vennoot. Daar’s hoevele ontluikende markte waar die risiko laer is.
Nee wat, Sexwale se opmerkings is deursigtig en tot die liberaalste van liberales sien teen die tyd ook al lankal deur mense soos hy se patetiese verweer vir sy regering se onbeholpenheid.
