Etiket: Graan SA

Vragmotors sal loop: Spoorweë kan nie verhoogde graaninvoer hanteer

Met die verval in spoorinfrasktuur ná 21 jaar van ANC-bewind, sal Suid-Afrika se voorgenome voedselinvoere per pad vervoer moet word. Die reusehoeveelhede graan wat R15 tot R20 miljard gaan kos, is nodig weens die droogte en “grondhervorming” wat tot ‘n drastiese afname in graanproduksie gelei het. Die land word tans deur die ergste droogte sedert 1992 geteister.

Verlede week het die ANC-SAKP se minister van landbou, bosbou en visserye, Senzeni Zokwana, gesê dat die graan dringend ingevoer moet word aangesien Suid-Afrika se voedsel vir menslike en dierlike verbruik mag opraak. Zimbabwe gaan ook van graan deur Suid-Afrikaanse hawens voorsien word.

Transnet meen dat die land se hawens en spoorweë steeds oor die kapasiteit beskik om die graaninvoere te hanteer. ‘n Span “deskundiges” is glo deur die maatskappy byeengebring om ‘n “geïntegreerde benadering” te verseker. Die hawens wat in staat is om graaninvoere te hanteer, is Durban, Kaapstad, Port Elizabeth en Oos-Londen, met kapasiteit by Richardsbaai wat ook onlangs beskikbaar geraak het.

 

Daar heers onenigheid oor die hoeveelheid graan wat reeds per pad vervoer word, met die res wat per spoor verskuif word. Graan SA, wat 5 500 boere verteenwoordig, meen slegs 75% word per pad vervoer, maar die Standardbankgroep beweer dat die spoorweë so agteruit gegaan het dat ‘n volle 90% per pad vervoer word.

“Dit het meer te make met die gebrek aan instandhouding op spoortrajekte wat die graangemeenskappe bedien as enigiets anders,” sê die hoof van Standardbank se voertuig- en batefinansiering, vir sake- en handelsvoertuie, Toni Fritz.

Om die land se groeiende bevolking te voed, sal daar tussen 5 en 6 miljoen ton mielies ingevoer moet word, ná aanvanklike ramings van 4 miljoen ton.

Private vervoerkontrakteurs gaan waarskynlik goeie sake weens die verhoogde graaninvoere doen. Boere met hul eie vragmotors kan self inspring om daaraan deel te neem, maar indien daar haakplekke by die hawens is, kan hulle nogmaals geld verloor, afgesien van hul swakker opbrengste.

Transnet het blykbaar 2 000 goederetrokke weer in gebruik gestel om sy kapasiteit uit te brei.

 

‘n Ekonoom van Graan SA, Corné Louw, sê dat daar “beslis” ‘n toename in die padvervoer van graan gaan plaasvind. Transnet is egter “vol vertroue” dat die grootste deel van die graan per spoor gehanteer sal word.

Ongeveer 5 miljoen ton mielies sal in die bemarkingsjaar van 1 Mei tot April aanstaande jaar ingevoer word, volgens Graan SA.

Terselfdertyd sal koringinvoere meer as 2 miljoen tydens dieselfde periode bereik. Gewoonlik voer Suid-Afrika slegs 2 miljoen ton mielies en 1,5 miljoen ton koring in.

 

Ander lande wat ook via die Suid-Afrikaanse hawens bedien gaan word, is Zimbabwe, Botswana, Lesotho, Namibië en Swaziland wat 630 000 ton mielies en 270 000 ton koring sal ontvang.

Indien ‘n noodtoestand ontstaan, kan van Transnet se uitvoerkapasiteit ook in invoerkapasiteit omgeskakel word. “Gebeurlikheidsplanne” vir so iets bestaan.

 

Landbouminister sê wit boere wil graag transformeer

Die minister van Landbou Senzeni Zokwana sê hy is baie tevrede met die houding van wit boere jeens rassetransformasie.

Dit kom na sy toespraak en deelname aan ‘n paneelbespreking by die jaarlikse Graan SA Kongres wat tans in Bothaville in die Vrystaat gehou word.
 
Hy sê die boodskap wat hy kry is dat boere nie teen rassetransformasie gekant is nie.

Oor die kwessie van die droogte, het Zokwana gesê dringende aandag sal gegee word aan wat hy “die mielieramp” noem.

Presiese tydsraamwerke kon nog nie gegee word nie, maar beide die minister en Graan SA se bestuur het media gerusgestel dat die hele proses beheer sal word deur wetgewing in terme van die Wet op Rampbestuur.

Die droogte kan meebring dat die mielieoes die kleinste die afgelope agt jaar gaan wees en beteken dat Suid-Afrika mielies sal moet invoer.
 
Zokwana het weer sy verbintenis herhaal om te verseker dat boere in ‘n posisie is om die volgende seisoen se oes in die grond te kry.

Zokwana, het gesê hy is besorg oor plaasmoorde, maar dat pro-aktiewe optrede nodig is om dit bestry en ‘n beroep op boere gedoen om as mentors op te tree en opkomende boere op te lei.

Hy sê boerdery is nie net ‘n sake-onderneming nie, maar voorsien voedselveiligheid vir die land.

Vroeër is bekend gemaak dat Suid-Afrika se mielieboere miljoen rande kan verloor nadat ‘n ooreenkoms om mielies na China uit te voer, deur die mat geval het.

Zokwana het vroeër gesê die regering se voorgestelde beperking van twaalf-duisend hektaar as maksimum grootte grond wat boere mag besit, is nog nie gefinaliseer nie.

Hy sê hy sal met die minister van grondhervorming samesprekings voer oor voorstelle wat boere gemaak het. Na gesprekke met boere, voel Zokwana dat daar nog nie genoeg duidelikheid oor die kwessie is nie.

Plaaswerkers geregtig op gratis aandele in plase

Piketberg-plaasIn ’n voorgestelde beleidsdokument oor die vrywillige toekenning van aandele aan plaaswerkers van die Dept. van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming word o.m. voorgestel dat ’n plaaswerker met 10 jaar diens op ’n kommersiële plaas geregtig moet wees op 10% aandele in die eienaarskap van die grond. Voorts word bepaal dat ná 25 jaar diens ’n werker geregtig moet wees op 25% aandele en op 50% ná 50 jaar.

Geen melding word gemaak oor wat gebeur as daar verskeie werkers op ’n plaas is wat al langer as 10 jaar daar is nie. Die stelsel sal nie “afdwingbaar” wees nie, maar boere word aangemoedig om “vrywillig” deel te neem. Die doel van die voorgestelde beleid is “om ongeregtighede sedert die 19de eeu reg te stel”.

Volgens die dokument het plaaswerkers, insluitende tydelike en seisoenwerkers, oor die jare heen vir “hongerlone” gewerk en is daarom nou geregtig op aandele in die plase waar hulle woon en werk. In reaksie op die beleidsdokument is kritiek fel, o.a. van Agri SA, TLU SA en Graan SA.

Pieter Groenewald van die VF Plus sê die voorstelle “kom neer op niks minder nie as die brutale onteiening van grond soortgelyk as wat in Zimbabwe gebeur het. Dit is duidelik dat die grondhervormingsprogram ‘n klaaglike mislukking is en dat ander planne nou beraam word om grondeienaars sonder vergoeding te onteien.” – Ditsem Nuus