André P. Brink – Bladsy 2

Alain de Benoist en ons gevestigde wanorde

Een van die grootste tragedies van die nuwe Suid-Afrika, benewens die geweld, moorde en die agteruitgang van Afrikaans, is die toenemende gebrek aan denke by Afrikaners. Terwyl vorige geslagte hulle gretig verdiep het in die beste van Westerse en Europese denke, dobber die huidige geslag op die oppervlak van die lewe: veramerikaniseer en oningelig.

Ook die Afrikanerpolitici soos FW de Klerk en sy nakomelinge het glad nie oor die aard van ons samelewing of moontlike toekomsscenario’s nagedink toe hulle polities voor die ANC en SAKP gekapituleer het nie. Wat ons moet verstaan, is dat die Afrikaner nooit sedert 1902 militêr verower is nie, maar wel weens ‘n gebrek aan denke tans sy ondergang beleef.

Die De Klerk-geslag, asook vandag se DA-politici, is volledig onder die invloed van die Amerikaanse en Sweedse smeltkroes-idee van die 1940s en 1950s. In weerwil van die groot veranderinge in ons land en in die wêreld, verkies hulle om die heersende ideologie van multikulturalisme en veelrassigheid, selfs die algemene antipatie jeens blankes, na te praat.

Wat vir politici geld, geld selfs in ‘n hoër mate vir skrywers, akademici en joernaliste. Ons het gesien hoe die koerant Beeld vroeër vanjaar die Universiteit van Potchefstroom beswadder het ten einde sy status as een van die laaste Afrikaanse enklawes in die hoër onderwys te beëindig. As ons aan die Afrikaanse letterkunde dink, spring ‘n figuur soos André P. Brink in die oog. Nie net skryf hy sy prulverhale oor historiese blanke boosheid in Engels en vertaal hulle agterna in Afrikaans nie, maar hy koester ‘n afkeer en moontlike haat vir sy eie mense. Tydens ‘n Franse TV-program het hy verklaar dat “Afrikaners verdien om te verdwyn”. Lord Milner kon dit nie beter gestel het nie.

Sekerlik was ons hele volk oor die afgelope aantal dekades die slagoffers van ‘n sielkundige oorlog en propagandaveldtog soos min in die geskiedenis. Hierdie propagandaveldtog mag die verwarring van die man op straat verklaar, maar nie die patetiese konformisme van die Afrikaner-elite nie.

Verengelsing vernietig nie net Afrikaans nie, maar ook ons vermoë om onafhanklik te dink. Ons kyk na die wêreld deur ‘n Amerikaanse bril en vind dit goed en mooi dat swartmense op alle gebiede soos in die Hollywoodfilms, leiersposisies moet beklee terwyl Europa as ‘n ou, agterlike vasteland waar mense snaakse tale praat, uitgebeeld word.

Afgesien van die lesers van hierdie webblad, is Afrikaners byna heeltemal onkundig oor die belangrike denkrigtings wat oor die afgelope dekade of meer in twee van ons stamlande ontstaan het: Nederland en Frankryk. Nederlands behoort vir elke Afrikaner toeganklik te wees, aangesien ‘n mens dit met min moeite kan lees en verstaan. Trouens, Afrikaans is eintlik maar sewentiende-eeuse Nederlands en Platduits wat ons Afrikaners so pragtig gestandaardiseer het. Met die koms van die internet, verteenwoordig Nederland-Vlaandere-Suid-Afrika eintlik een taalgebied waar variante van Nederlands gepraat en geskryf word.

Pim Fortuyn was onlangs die eerste Nederlander wat sy land daartoe opgeroep het om weer sy wortels en identiteit te herontdek. Nie verniet nie is daar ‘n sluipmoord op hom uitgevoer, maar sy boeke en nalatenskap is onvernietigbaar. Hy het die politieke en denkrevolusie in Nederland ontketen wat die opkoms van die Partij voor de Vrijheid (PVV) moontlik gemaak het. Sentraal by Fortuyn, asook sy geesgenoot, Martin Bosma, staan die kritiek op die Amerikaanse “sixties” en die linkse revolusie wat wêreldwyd op die hippie-tydvak gevolg het.

Onderliggend aan hierdie kritiek op Amerikaanse multikulturalisme en kulturele marxisme, is ook ‘n begeerte om te “verontengels”. Met die uitsondering van die jong koningin Wilhelmina wat saam met die Transvaal en die Vrystaat tydens ons Tweede Vryheidsoorlog gestaan het, het Nederland oor die afgelope twee eeue nog altyd die groter en sterker Brittanje se geopolitiek nagevolg. “Koninklijke Olie” heet nie verniet “Royal Dutch Shell” nie; dis ‘n half-Engelse, half-Nederlandse onderneming wat Nederland volledig aan Anglo-Amerikaanse beleid verbind.

Dit is daarom soveel te meer merkwaardig dat die PVV van Nederland en Franrkyk se Front National onlangs op die Europese vlak begin saamwerk het. Daar bestaan ‘n onderlinge samekoms van denke tussen die regse bewegings in albei lande wat vir ons en die hele Europese wêreld groot belofte inhou.

Ongelukkig is Frans nie meer vir Afrikaners, anders as Nederlands, toeganklik nie. Vroeër jare was dit wel onder Afrikaners mode om Frans te leer en is die taal ook in die meeste goeie Afrikaanse skole gedoseer. Met die koms van die internet en goedkoop aanlyntaalkursusse het ons egter geen verskoning meer om nie ook Frans en Duits onder die knie te kry en sodoende met ons stamlande weer ‘n intellektuele band te smee nie. Tans leer ek elke dag bietjie Sweeds en hoop om die taal teen die einde van die jaar te praat en te lees. Eintlik is dit nie so ver van Afrikaans af as wat ‘n mens sou dink nie. Vele woorde beskik oor dieselfde wortels en die grammatika is, vergeleke met Frans of Duits, taamlik eenvoudig, soos dié van Afrikaans!

In ‘n hoë mate hang ons oorlewing van ‘n meer intieme verhouding met Europa af. Dit is slegs wanneer ons van die nuanses van Europese denke bewus raak, dat ons sal besef dat daar wel vir ons ‘n uitweg uit die huidige doodloopstraat is waarin ons ons bevind.

Tot onlangs is Frankryk ironies gesien as die vesting van linkse en selfs dekadente denke. Die neomarxisme van Amerika is ten dele ook vanuit Frankryk daarheen uitgevoer. Slegs linkse of polities korrekte boeke in Frans is na Engels vertaal, wat verder die indruk gewek het dat Frankryk in wese, amper soos die voormalige Sowjetunie, ‘n linkse land was.

Niks kan egter verder van die waarheid wees nie. Soos ons onlangs gesien het, is Frankryk die enigste groot land met ‘n noemenswaardige politieke beweging wat onbeskaamd regs en nasionalisties is. Maar dit strek veel verder. Onbekend aan die res van die wêreld, of ten minste aan die Engelse wêreld, het daar in die twintigste eeu vele bewegings in Frankryk plaasgevind wat die grondslag vir nuwe denke oor identiteit en Europese voortbestaan geskep het. ‘n Hele skatkis van boeke en idees is die afgelope eeu en meer in Frans geproduseer wat nie net die huidige probleme met rasse en kulture vooruitloop nie, maar ook oplossings daarvoor aanbied.

Parys is ‘n stad van boekwinkels en skrywers. In die verlede was dit nie ongewoon vir Franse skrywers en denkers om binne een leeftyd negentig boeke te skryf nie! Dít met die pen of op ‘n tikmasjien sonder rekenaars. Nou die dag ontdek ek op my boekerak een van my pa se ou boeke, nogal in Afrikaanse vertaling, deur so ‘n skrywer van 91 boeke, André Siegfried, met die titel: Engeland se krisis in die 20ste eeu (Pretoria: Van Schaik, 1932). Hy was ‘n ekonoom en kenner van Engeland en bied in dié boek heeltemal ‘n ander perspektief as dié waaraan ons gewoond is. Geen wonder dat die boek in 1932 deur ‘n regsdosent aan Tukkies in Afrikaans vertaal is nie! Interessant is insgelyks dat Siegfried ‘n Protestant was en boonop ‘n titel in Frans oor Suid-Afrika geproduseer het. Het hy ‘n band met ons gevoel vanweë die Franse Protestante of Hugenote wat in die sewentiende eeu hierheen gekom en saam met die Hollanders en Duitsers saam-saam verafrikaans het?

Indien ons universiteite nie deur kranksinnige, anglofiele multikulturaliste beset was nie, sou ‘n klomp van dié Franse boeke deur akademici met regeringsubsidies of -befondsing in Afrikaans vertaal kon word, om dit sodoende vir Afrikaners toeganklik te maak. Helaas, gaan dit nie gebeur nie en sal ons eenvoudig self op die internet so ‘n ruimte moet open waar Franse idees opnuut in Afrikaans en onder Afrikaners bekendgestel kan word.

Tussen die twee wêreldoorloë was daar ‘n Franse beweging met die naam, die “Nonkonformiste”, wat uit jong intellektuele bestaan het. Blykbaar was hul gemiddelde ouderdom 25 jaar. Die avant-garde-skrywer, Maurice Blanchot, wat veel deur postmoderne teoretici aangehaal word, was blykbaar ‘n lid van dié groep, wat vir my persoonlik as ‘n verrassing gekom het. Hulle het hulself ook as die “Jong Regses” beskryf.

Een van die terme wat destyds deur die leidende Emmanuel Mounier gemunt is, was “die gevestigde wanorde”. Is dit nie presies waarmee ons vandag in Suid-Afrika te kampe het nie? Die gevestigde wanorde? Verder het die nonkormiste sterk gevoel dat Frankryk in die 1930s besig was om ‘n “beskawingskrisis” deur te maak. Met Suid-Afrika se verval in plaasmoorde, geweld en agteruitgang, kan ons seker dieselfde van ons land in die 2010s sê.

‘n Groot hedendaagse Franse filosoof en politieke denker wat by die nonkonformiste gaan kers opsteek het, is Alain de Benoist wie se “nuwe regse” beweging reeds in die sewentigerjare begin spoed optel het. In 1977 het hy ‘n boek gepubliseer, Vu de droite. Anthologie critique des idées contemporaines, (Copernic, 1977) wat die prys vir die beste essay of nie-fiksieboek van die jaar van die Franse Akademie in 1978 ontvang het. Enkele jare gelede het die weduwee van ‘n Vlaamse Afrikaner hier in Johannesburg die boek aan my geskenk en ek moet sê, dis ‘n fassinerende oorsig oor die idees van die twintigste eeu vanuit ‘n min of meer behoudende oogpunt.

Terwyl linkse denke dwarsdeur die Westerse wêreld en natuurlik veral in die Engelssprekende lande oorheers, stagneer dié denke oor rasse- en klassegelykheid ook. Oral in die media, op die internet en in boekpublikasies word die boodskap tot vervelens toe herhaal dat ons “almal net mense is” en dat ons na groter gelykheid tussen rasse en kultuurgroepe moet streef. Trouens, “gelykheid” is die natuurlike toestand van die mens en slegs rassisme en soortgelyke booshede is daarvoor verantwoordelik dat daar verskille in rykdom en intellektuele prestasie bestaan.

Vanweë die eenselwige en herhalende boodskap van Links, verbaas dit nie dat linkse akademiese publikasies by tye afgunstig na die genuanseerde en komplekse denke van die regtervleuel begin kyk nie. Die voorheen marxistiese tydskrif Telos, het byvoorbeeld al breedvoerig van Alain de Benoist se boeke bespreek.

‘n Insig van De Benoist is dat alle linkse denke, wat absolute gelykheid ten doel het, neig om verskille tussen mense te onderdruk of te misken:

verskille tussen kulture;
verskille tussen rasse en etniese groepe;
godsdiensverskille;
standverskille;
intelligensieverskille;
die verskil tussen man en vrou, of dan geslagsverskille;
verskille in smaak, styl en lewenswyse;
taalverskille, ens.

In vandag se Rapport argumenteer die visekanselier van Wits, prof. Adam Habib, wat voorheen hoof van die RGN in Suid-Afrika was, dat die bestaan van ‘n oorwegend Afrikaanse kampus te Potchefstroom onversoenbaar met die SA grondwet is! Blykbaar het hy reeds dieselfde standpunt in Beeld, wat die veldtog teen die Afrikaanstalige Pukke aanvoer, gestel.

Ons mág nie meer verskil nie. Punt. En tog weet selfs postmoderniste dat verskil die grondslag vir alle betekenis en menslike begrip is. In ‘n wêreld of ‘n heelal waarin alles dieselfde is en geen element of organisme meer van mekaar mag verskil nie, gaan ons terugsak in ‘n ongedifferensieerde oersop soos wat daar blykbaar miljarde jare gelede op aarde bestaan het. Ironies word diversiteit in die naam van “diversiteit” oral onderdruk.

Die reg op ‘n eie identiteit of op selfbeskikking is daarom niks minder as die reg om te mag verskil of anders te wees nie. Om ‘n blanke of ‘n Afrikaner in Suid-Afrika te mag wees, is taboe, maar tóg nodig indien ons die huidige beskawingskrisis in ons land, die gevestigde wanorde, wil oorleef.

Nog ‘n gedagte van De Benoist wat al lankal by my ook spook, is die wenslikheid van ‘n nasiestaat. Soos hy dit beskryf, tree die nasiestaat dikwels as ‘n “brutale, homogeniserende mag” op wat gelykheid, eenselwigheid en konformiteit op mense afdwing. Daarmee word gemeenskappe, tale en kulture onderdruk en op die duur uitgewis.

Iewers beskryf Breyten Breytenbach, wat destyds waarskynlik ‘n marxis was, die marxistiese ideaal van die “staat wat wegkwyn” as “die afvrot van die staat”. Nogal ‘n ironiese formulering. Tesame met konformisme en verdrukking, ervaar ons vandag veral die “afvrot van die staat” in Suid-Afrika in die gedaante van korrupsie, onbekwaamheid en wanbestuur wat drasties toeneem.

Ons natuurlike reaksie is om die hande in die lug te gooi. Hoe kan die ANC, SAKP, DA en ander linkse incubi ons pragtige Afrikanerstaat, asook ons eertyds netjiese, goed funksionerenede munisipaliteite so verniel?

Pleks daarvan dat ons die verval van die staat in ons land as ‘n ramp sien, verteenwoordig dit dalk vir ons as gemeenskap en as volk ‘n geleentheid om eie gemeenskapsinstellings naas die gevestigde wanorde te bedryf. Daardie instellings sal nie net wetlike of burokratiese strukture wees nie, maar uitvloeisels en vertakkings van ‘n lewende Afrikanerskap. Uiteindelik sal die staat ook sy vermoë verloor om ons belastings te in en sal ons vry wees om ons finansies na goeddunke in die belang van ons eie toekoms en dié van ons kinders te bestee.

Terwyl Alain de Benoist vyandig teenoor die nasiestaat staan, bewonder hy die werklike ryke van ouds, soos die Romeinse Ryk, die Heilige Romeinse Ryk, asook die Ottomaanse Ryk wat volgens hom nie as grondgebiede of territoria georganiseer is nie, maar rondom ‘n idee. In so ‘n ryk staan dit mens vry om jou eie taal te praat, eie gebruike en godsdiens te beoefen en as kultuurgemeenskap te mag voortbestaan.

Toenemend lyk dit asof ‘n nuwe Middeleeue op hande is. Die veiligheidsbuurte wat oor die afgelope twintig jaar in Suid-Afrika, die VSA en elders gebou is, verteenwoordig die aanvang van nuwe “kastele” wat in die toekoms taamlik outonoom en geprivatiseer sal funksioneer. Afrikaans kan as taal teruggevoer word na die Germaanse skeepstaal wat vir handel tussen die Hansa-stede tussen 1300 en 1600 as lingua franca gebruik is. Dis net so min ‘n Khoisan-kreool as wat camembert-kaas ‘n Boesman-lekkerny is.

Ons heil mag in die totstandkoming van ‘n nuwe Europese wêreldryk lê wat vir ons as beskerming teen die multikulturele, oorlogsugtige VSA, enersyds, en China andersyds, kan dien. Marine Le Pen het reeds gesê dat sy liewer sou wou sien dat Frankryk en die res van die EU ‘n goeie verhouding met Rusland kweek as wat hulle soos tans slaafs die Amerikaanse strategie van ‘n nuwe koue oorlog teen Rusland navolg. Soos wat blankes dwarsdeur die wêreld ‘n kleiner en kleiner minderheid word, sal ons nie meer groot grondgebiede of nasiestate soos in die verlede kan beset nie, en sal ons eerder Promethiaans rondom ‘n idee moet groepeer.

Dit mag wees dat Jacob Zuma en Julius Malema vir ons ‘n groot bedreiging inhou. Maar ten eerste bedreig hulle die Suid-Afrikaanse nasiestaat self, wat dalk vinniger gaan verval as wat ons tans kan vermoed.

Die afvrot van die staat is nie iets om oor te weeklaag nie, maar om te verwelkom. Hoe minder beheer die staat oor ons uitoefen, hoe beter.

Van doppertunisme tot kommunisme en afrikanisering

deur Leon Lemmer

Eendag, nie so lank gelede nie, was daar ‘n plattelandse prokureur Frederik/Frikkie/FW de Klerk wat ‘n politikus geword het. Hy het konserwatiewe geluide gemaak en op grond daarvan die partyleier geword. Chris Brink het die rektor van die Universiteit Stellenbosch geword omdat hy Afrikaans as onderrigtaal sou bevorder, maar het daarna alles moontlik gedoen om Afrikaans af te skaal (Praag 6 April). Op ‘n soortgelyke wyse is verkeerdelik gedink dat die land veilig in FW de Klerk se hande sou wees. Hy sou kragman speel en met die magte van die bose oor politieke magsdeling onderhandel.

De Klerk het aan die wit kiesers belowe die uitkoms van sy onderhandelinge sou bv eie woongebiede en eie skole wees en niemand sou sy werk verloor nie. Die blankes kon gerus slaap, want die finale ooreenkoms sou aan die blanke kiesers vir goedkeuring voorgelê word. Die boere se kaart en transport sou veilig wees. Daar is nie belowe dat boere nie vermoor sou word nie, want voortgesette wet en orde is as vanselfsprekend aanvaar. Daar sou ook ‘n oorvloed van menseregte wees en die reg op lewe is sekerlik ‘n voorvereistes vir die benutting van al die ander regte. (In die nuwe Suid-Afrika is die boere egter so veilig soos renosters.)

Volgens De Klerk sou hy as’t ware die duiwel se stert knoop. Vir wit en swart sou die nuwe Suid-Afrika ‘n wen-wen-situasie wees. Die groot pluspunte sou wees dat die land vry van rassediskriminasie en die gevaar van kommunisme sou wees. Met van die topposte wat deur geweldenaars beklee word, was die nuwe Suid-Afrika van die begin af sekerlik nie vry van geweld nie. “Geweld is lonend” is ‘n leuse wat goedskiks op die nuwe Suid-Afrika toegepas kan word. Byvoorbeeld, ‘n oudterroris het onlangs ‘n boedel ter waarde van R46 miljoen nagelaat, sonder dat hy ooit ‘n poging aangewend het om die skade te vergoed wat hy aangerig het.

Frikkie het ‘n ouer broer Willem gehad, wat nie so konserwatief soos sy kleinboet wou wees nie. Willem wou graag ‘n uitwaartse en nie-verstokte progressiewe beeld van homself skep. Hy het ‘n onderskeid tussen verligte en verkrampte Afrikaners getref en homself verlig verklaar. Verligtheid het ‘n aansteeklik aantreklike opsie vir Frikkie geword. Die skrywer André P Brink het Frikkie as student op die Potchefstroomse universiteitskampus geken en hom in ‘n Vurk in die Pad (2009) soos volg opgesom. “Sy mees opvallende eienskap was ‘n drang om mense ter wille te wees en ‘n bereidwilligheid, selfs ‘n gretigheid, om nogal laag te kruip om dit te bereik” (p 143-144) en “De Klerk [was] geslepe genoeg as politikus om die tekens van die tye en die luim in die land akkuraat genoeg te lees en daarvolgens te handel … hy het oor die vaardigheid en geslepenheid beskik om dit met styl te doen. Hy was duidelik nog oortuig daarvan dat hy kon voortgaan om die proses te kontroleer en die grense en momentum daarvan te bepaal” (p 441).

As redakteur van Rapport het Izak de Villiers FW de Klerk se grondwetlike onderhandelings eerstehands ervaar: “Volgens my waarneming [het De Klerk] nie eens geweet wat hy aan die bestuur was nie … Die ANC het met hul dreigemente en aksies en charteristiese aanvalle op alle fronte die kitaar geslaan” (Strooidak en Toring, 2009, p 205). Die verloopte Afrikaner Leon Wessels het geskryf: “Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelinge begin het” (Die Onvoltooide Vrede, 2010, p 59). De Klerk het te laat tot die besef van die katastrofiese gevolge van sy dade gekom. In 1996, volgens Wessels, “flankeer FW openlik met die gedagte om teen die Grondwet te stem” (p 279). De Klerk het egter sedert 1990 die pad van “onderhandeling” (wesenlik ‘n eufemisme vir toegewings) bewandel en het ook hierdie keer toegegee. Soos De Klerk is Wessels een van diegene wat valslik beweer dat De Klerk ‘n mandaat van die blanke kiesers gehad het om in plaas van magsdeling met algehele magsoorgawe aan die swartes vorendag te kom.

Die ondergang van die blanke bewind in Suid-Afrika kan terug dateer word tot ‘n daad van nepotisme in 1954. Toe Hans Strijdom eerste minister geword het, het hy Jan de Klerk, wat geen parlementêre ondervinding gehad het nie maar sy swaer was, as minister in sy kabinet aangestel. Op grond daarvan word soms beweer dat Jan se seuns, Willem en FW, uit ‘n uitgelese politieke familie kom en daarom uitmunt in politieke insig. Dit is soortgelyk aan die storie wat in Amerika oor die Kennedys versprei is. Joseph Kennedy was as die Amerikaanse ambassadeur in Brittanje in baie opsigte ‘n volslae mislukking; dermate dat algemeen besef is dat hy nie die Amerikaanse president kon word nie. Maar sy politieke loopbaan is vir propagandadoeleindes as roemryk voorgestel. Op grond daarvan het sy seuns, John/Jack, Robert/Bobby en Edward/Ted opgang in die politiek gemaak, al was hulle in baie opsigte onetiese opneukers met gevaarlik min politieke insig. ‘n Mens moet lugtig wees vir die beeld wat met politieke oogmerke van iemand geskep word.

Die geskiedenis van die universiteit op Potchefstroom het in 1905 ‘n aanvang geneem toe die kweekskool vir Gereformeerde of Dopperpredikante, wat in 1869 te Burgerdorp begin is, daarheen oorgeplaas is. In 1909 het dit ‘n universiteitskollege en in 1951 ‘n universiteit geword. Sedert 2004 vorm die Potchefstroomse kampus saam met die Mafikeng- en Vaaldriehoekkampus gesamentlik die Noordwes-universiteit. Die Potchefstroomse Universiteit en daarna die Potchefstroomse kampus van die Noordwes-universiteit staan tradisioneel as die Dopperhemel bekend vanweë die leidende rol wat Doppers deurgaans daar gespeel het. Jan, Willem en Frikkie de Klerk het as Doppers op die kampus spore getrap. Oor die diepte van daardie spore gaan ek my nie uitlaat nie.

FW de Klerk het in 1990 met sy inisiatiewe vir die beloofde wonderlike nuwe Suid-Afrika begin. Hy wou wegbreek van alles wat betreurenswaardig in ons verlede was. Naas geesdriftige ondersteuners was daar heldersiende skeptici wat sonder omhaal van woorde gewaarsku het: HKGK. Van die vroegste kritici was ‘n briefskrywer in Beeld (25 April en 21 Junie 1990) wat die neologisme “doppertunisme” gebruik het om na De Klerk se “kansvattende mentaliteit” te verwys. Die term “doppertunisme” word gebruik om die gedrag van De Klerk en sy meelopers te karakteriseer. Die term kan dus ook op nie-Doppers van toepassing wees. Verder sluit “doppertunisme” sekerlik nie alle Doppers in nie. Die term is wesenlik ‘n sinspeling op “opportunisme,” met ‘n dopper, De Klerk, wat hierin die leiding geneem het. Daar kan bv gesê word dat die FAK meer konserwatief en behoudend as die ATKV is, wat agteroor leun en doppertunisties met sy inklusiwiteit, geregtigheid en transformasie is.

Tydens die grondwetlike onderhandelings is daar kort-kort berig oor wonderlike “deurbrake” wat gemaak is. Aan die twee hoofonderhandelaars, Roelf Meyer van die Nasionale Party (wat eers later amptelik lid van die ANC geword het) en Cyril Ramaphosa van die ANC, is selfs ere-doktorsgrade toegeken omdat hulle glo die byna onmoontlike vermag het. Maar toe die stof van al die gunstige propaganda gaan lê het en besef is dat ongekwalifiseerde gelyke stemreg aan almal toegestaan is, is besef dat wat ook al ooreengekom is met ‘n tweederdemeerderheid deur die oorweldigende getal swart kiesers verander kon word.

Wat mettertyd baie duidelik geword het, is dat FW de Klerk, Roelf Meyer, Leon Wessels en (feitlik) al die ander blanke onderhandelaars ruggraatloos ‘n pad van toegewings geloop het. Die punt wat ek wil stel, is dat hierdie doppertunisme in 2014 steeds vaardig op die universiteitskampus in Potchefstroom is. Soos in die geval van die Reitz-insident aan die Universiteit Vrystaat is ‘n onbenullige verskynsel in Potchefstroom, die beweerde gebruik van ‘n Nazi-saluut, opgeblaas tot iets waarmee gepoog is om daardie kampus en veral die kampusbestuur te diskrediteer. Pleks van vas te staan, is doppertunisties aan die ANC se propagandadruk toegegee. Pleks van Dan Kgwadi se aanwysing as rektor te hersien, is hy toegelaat om vroeër beheer oor die universiteit te verkry. Kgwadi is op rekord dat hy die Potchefstroom-kampus wil verswart en verengels. Daarmee gaan die laaste wesenlik Afrikaner- en Afrikaanse kampus van die aardbol verdwyn. Soos aan die Universiteit Stellenbosch (Praag 6 deser) moet apatiese blanke Afrikaanssprekendes hiervoor verantwoordelikheid aanvaar.

Maar kom ons toets die hedendaagse praktyk aan ‘n spesifieke verwagting wat De Klerk geskep het, naamlik dat die nuwe Suid-Afrika vry van rassediskriminasie en die gevaar van kommunisme sal wees. Die aangewese plek om dit te toets is by hoër onderwys. Daar is die sekretaris-generaal van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party, Blade Nzimande, die minister en nog ‘n kommunis, Gwebs Qoonde, is die direkteur-generaal. Sover bekend het daar nog nooit besware teen hierdie twee kommuniste uit die universiteitsektor opgeklink nie. Maar dit toon ten minste duidelik aan dat anders as wat De Klerk in die vooruitsig gestel het, die nuwe Suid-Afrika nie vry van die gevaar van kommunisme is nie. Ek sal Nzimande nie die “verantwoordelike minister” noem nie, want hy was glo in 1976 so onverantwoordelik om die biblioteek van die Universiteit Zoeloeland af te brand. Sedertdien het sy deuntjie verander: “Destruction of property … is totally unacceptable and should never be tolerated” (politicsweb 1.10.2012).

Malegapuru Makgoba is die rektor van die Universiteit KwaZulu-Natal (UKZN). Hy en Nzimande is albei Zoeloes en albei glo aan toordokters. RW Johnson het hulle “two Frankenstein’s monsters” genoem (The African University? The critical case of South Africa and the tragedy at the UKZN, Cape Town: Tafelberg, 2012; slegs elektronies beskikbaar; geen bladsynommers nie). Albei “hitched a ride on Zuma’s Zulu caravan.” Terwyl Afrikanerkultuur en -nasionalisme deur Russel Botman soos ‘n onding aan die Universiteit Stellenbosch uitgeroei word, word Zoeloekultuur en -nasionalisme sienderoë aan die UKZN vertroetel. Die ideaal is dat Zoeloe en Engels teen 2016 in gelyke mate (dus 50-50) in die administrasie en onderrig gebruik moet word. “The real political point of all this is not actually to achieve anything worthwhile for the Zulu language but to browbeat and bully the non-African faculty.” Alle studente sal bv ‘n kursus in ‘n Afrikataal, Afrikaans uitgesluit, moet slaag voordat hulle kan gradueer.

Volgens Nzimande is die UKZN die universiteit wat “die meeste gedoen het om met ‘diskriminasie-kwessies te worstel'” (Die Burger, 24.01.2013, p 12). Waarvan Nzimande en Makgoba klaarblyklik hou, is dat kennis van Zoeloe aan die UKZN as ‘n uitsluitingsmeganisme vir blanke, Indiër- en bruin studente en personeel gebruik kan word; iets wat Afrikaans aan geen universiteit mag doen nie. Nzimande het dit reeds in 1996 onomwonde gestel “dat hy gekant is teen die bestaan van Afrikaanse skole en universiteite … dat taal gebruik word om wit skole te waarborg (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria, Protea Boekhuis, 2013, p 65, ook p 167). Maar dit is baie duidelik dat Zoeloe aan die UKZN ingevoer word met die spesifieke doel om nie-swartes uit te sluit. Die idee is klaarblyklik dat kennis van Zoeloe swart (veral Zoeloe) -studente en -personeel van mededinging met die drie ander etniese groepe moet vrywaar. Daarmee word eintlik erken dat swartes nie akademies op gelyke voet met die ander etniese groepe kan meeding nie.

Myns insiens is dit duidelik dat rassisme hier ‘n rol speel. Toe Makgoba die rektor van die UKZN geword het, was die meeste dosente afkomstig van die Universiteit Natal wit en daarby manlik, terwyl baie Indiërdosente aan die Universiteit Durban-Westville verbonde was. “Makgoba compared the white males who made up the largest proportion of his academics to supernatural apes” (RW Johnson, South Africa’s Brave New World, London: Penguin, 2010, p 587). Wit mans, volgens Makgoba, “were badly in need of ‘treatment and a proper African rehabilitation’. Indeed, he declared, only when they ate, talked, sang and danced like Africans did they have any hope of being readmitted to the human race. This was nothing less than a declaration of a sort of racial war against non-Africans” (Johnson, 2012). Sou die Menseregtekommissie sonder om ‘n bohaai op te skop blankes toelaat om ongestraf soortgelyke uitlatings oor swartes te maak?

Die lakmoestoets vir die rasgebaseerde greep wat die kommuniste van die departement hoër onderwys en Makgoba op universiteite het, is die “race equity index.” “Equity” beteken billikheid, regverdigheid, onpartydigheid. Wat hier as “equity” voorgehou word, is dat die jongste sensusdemografie (2011) wat betref ras en geslag in sowel die studente as personeel van universiteite weerspieël moet word. As die Suid-Afrikaanse bevolking sê 80% swart is, is die ideaal dat sowel die studente as personeel aan elke universiteit 80% swart moet wees. Dit maak nie saak as die bevolking van die Wes-Kaap sê 50% bruin is nie. Volgens die nasionale demografie is daar sê 10% bruines, gevolglik is die “race equity index” vir bruines vir elkeen van die Wes-Kaapse universiteite 10% en nie 50% nie. Hierdie 10% bruines geld ook vir al die ander universiteite.

Die verskil tussen swart en nie-swart is dat daardie universiteite wat demografies te min swartes het aan staatsubsidie gaan inboet. Amptelik is verklaar dat die befondsing van ‘n universiteit afhang van “the proportion which an institution has of students of disadvantaged background” (Kapp p 222). Oor daardie universiteite wat demografies te veel swartes het, bv meer as 80%, sal geen kommunistiese of ANC-haan kraai nie; hulle sal eerder by nog hoër subsidiëring baat. Dat dit vir die ANC-regering in die eerste plek om swartes gaan (en nie om die ander drie etniese groepe nie) is tot sy ontnugtering by Russel Botman tuisgebring toe die Portefeuljekomitee vir Hoër Onderwys die Universiteit Stellenbosch besoek het. Dit is toe baie duidelik gemaak dat neo-swartes soos Botman en ander bruines nie as werklik swart deur die ANC-regering erken word nie (Kapp p 181).

Die spel waarmee die ANC-regering besig is, is kwantiteitgebaseerde sosiale manipulering. Die beginsel waarvan uitgegaan word, is dat kwalitatiewe oorwegings nie mag geld nie. Ingevolge doppertunisme geld ongekwalifiseerde algemene stemreg in die nuwe Suid-Afrika. Dit word misbruik as amptelike erkenning dat alle kiesers gelyk en eenders is. Maar daar is etniese redes wat dit vir die ANC-regering moontlik maak om sommige groepe te bevoordeel (veral swartes) en ander (veral wittes) te benadeel. Van die hoogste tot die laagste vlak word mense uitruilbaar geag. Sonder dat daar ‘n opmerklike verlies aan bv insig, kundigheid, arbeidsaamheid, ens, sou wees, kan swartes glo die hoogste poste beklee en in dieselfde mate as bv wittes uitmuntend presteer. In die nuwe Suid-Afrika ervaar ons daagliks die onbetwisbare waarheid van Lemmer se Wet: Vir elke pos en veral vir dié wat reuseverantwoordelikhede dra en buitensporige vergoeding meebring, is daar ‘n leërskare swartes wat daarop aanspraak maak. Die vergoeding is die aas; nie die verantwoordelikhede nie. Mits jy swart is, is jy ten koste van die land as’t ware op jou Nkandla geregtig.

Die konkreetste bewys van die mag van kommunisme in die nuwe Suid-Afrika en ‘n toonbeeld van onverbloemde rassediskriminasie is die brousel genaamd “race equity index” wat Nzimande en Makgoba opgedis het (Nicola Jenvey, “Race equity index for universities stirs controversy,” University World News Global Edition, Issue 294, 1.11.2013). Die oorsigkomitee oor transformasie

“found that it could take 43 years to achieve racial balance among staff in universities and proposes new admissions policies and funding penalties against untransformed institutions. The report submitted to the parliamentary portfolio committee on higher education late [October] also calculated that it could take more than a dozen years before student enrolments mirrored national demographics … Nzimande … announced the oversight committee last January and called on it to report, among other things, on discrimination in higher education, and to advise him on policies and strategies to combat discrimination and promote positive institutional cultures for staff and students.” Nzimande is dus eerder in ideologie as akademiese gehalte geïnteresseerd.

“The study showed South Africa’s previously advantaged institutions had poor equity indices, but scored well as high-level knowledge producers. Correspondingly, universities of technology and several formerly disadvantaged institutions produced ‘little research, but have a good equity profile’ …North West University Rector Dr Theuns Eloff slammed the report, arguing that the index could not be used as a departure point since crucial factors like the regions that universities served were not taken into account … other factors equally essential but ignored were the quality of higher education offered and sub-standard school education. Some regions also had higher concentrations of certain race groups. Correspondingly, the current equity index approach would land institutions like the historically disadvantaged University of Venda in trouble as it had too few white students, or the University of the Western Cape for having too many mixed-race students.”

Tydens die parlementêre komiteebesprekings het dit geblyk “North West University was the only institution that had questioned the study.” Dalk verklaar dit die veldtog wat sedertdien deur die ANC en sy meelopers, soos Adriaan Basson en Hannelie Booyens, teen die Potchefstroom-kampus gevoer is. Universiteit Stellenbosch (US) “had welcomed the study as a tool showing how bad its situation was and how it could plan to improve.” ANC-kameraad Russel Botman gryp dus hierdie sotlike anti-akademiese voorstelle aan as ‘n instrument wat hy kan misbruik om die US verder en vinniger te verswart en verengels en by implikasie blankes en Afrikaans in selfs groter mate te benadeel.

Reeds in 2004 het Makgoba geweet daar is mense “saying restructuring was a front for an ‘exclusivist Africanisation agenda and the inevitable drop in academic standards … there are people who question the capacity of the restructuring process alone to bring about real transformation in our higher education institutions.'” Met ander woorde, die tyd vir ANC-dwang om te konformeer (bv finansieel, of die oorname van ‘n universiteit deur ‘n ANC-kornuit as administrateur) het heel moontlik aangebreek. Daarom sluit Jenvey se artikel af met hierdie sin: “Can these be considered as prophetic words nearly a decade later?”

Die uitgangspunt van die transformasieproses is klaarblyklik foutief. Soos Allan Bloom tereg opmerk behoort dit te gaan om “better education for the best people” (The Closing of the American Mind: How higher education has failed democracy and impoverished the souls of today’s students, London: Penguin, 1988, p 49). Nzimande, Makgoba en baie van die ideoloë in die ANC is met ras en geslag gepreokkupeer. Die genoemde ondersoek het baie duidelik getoon: Hoe minder getransformeer ‘n universiteit is, des te beter die akademiese prestasie daarvan. Nou wil die ANC-regering juis om rassistiese en geslagsredes versnelde transformasie en al hoe erger verlaging van onderrig- en navorsingstandaarde hê.

Sedert 1994 het die ANC-regering skoolonderrig in die afgrond in bestuur. Hy is vasbeslote om dieselfde met universiteite te doen. In die vorige eeu het heldersiende blankes tereg teen die rooi gevaar en die swart gevaar gewaarsku. Ek voorsien rampspoed soortgelyk aan dié van onderwys by grondhervorming. Onderwystransformasie gaan die gees van inwoners al hoe meer verarm. Grondhervorming gaan hongersnood vir inwoners se liggame meebring. Moontlik sal dít die uiteindelike resultaat van doppertunisme wees, wat op sy beurt die gevolg van ‘n enkele nepotistiese wandaad in 1954 is.

Skuldstilte bevry niemand nie

Die deelnemers aan die sogenaamde “debat” wat in 2011 afgeskop het onder leiding van Samantha Vice en Pierre De Vos (en onlangs ‘n nuwe inspuiting verkry het deur Gillian Schutte se tirade) bevind hulself in ‘n onbenydenswaardige posisie. Met elke blanke wat op die openbare verhoog spring om aan te dring dat blankes hulle plek moet ken, word die ruimte vir ‘n opregte gesprek tussen beide wit- en swartmense wat die reëls van ‘n regverdige gesprek respekteer, kleiner. Dit is egter nie al wat opvallend is van die linkse aanmaning tot ‘n “witskuldstilte” nie.

‘n Mens kan nie verhelp om te onthou dat dit amper twintig jaar is ná 1994 nie. Waarom is dit dan juis nóú dat daar soveel woedende stemme opgaan dat blankes eerder stil-stil van die openbare toneel moet verdwyn ? Waar was hierdie soort stemme in die Mandela-jare?

Soos met die meeste dinge in die komplekse land wat Suid-Afrika nou eenmaal is, steek daar meer daaragter as blote gewetenswroeging. Die vraag na groter blanke boetedoening vorm ook deel van ‘n algemener oproep tot “dekolonisering van die bewusssyn”, die bevryding van die voormalige slagoffer van die denkpatrone en standaarde wat deur die onderdrukker aan hom/haar opgelê is. Die term kom oorspronklik van die antikoloniale aktiviste Franz Fanon en Paulo Freire af, wat betoog dat daar slegs sprake van ware vryheid kan wees as die slagoffers van kolonialisme die koloniale greep op hulle verbeelding kan verbreek. Fanon se beroemde frase vir die koloniale slagoffer is The Wretched of the Earth, die vervloektes van die aarde (oorspronklike titel: Les damnés de la terre). Niemand kan egter vry of gelukkig wees as hy of sy nie ook in hulle koppe vry is nie, en die koloniale tydperk is gou gevolg deur die die allesomvattende, VSA-gedrewe ideologie van die vrye mark. Die agressiewe kapitalisme van hierdie era, veral ná die ineenstorting van sy enigste ideologiese mededinger, kommunisme, het tot ‘n hernieude greep op die Afrika-bewussyn gelei, asook ‘n groter gaping tussen ryk en arm as ooit tevore. Met die krisis waarin kapitalisme sigself tans bevind ná die groot skokke van 2008, het dinge ook nie juis vir die armes verbeter nie. Inteendeel. Om daardie rede is dit nie verrassend dat ‘n mens weer woorde soos “dekolonisering” en “sosialisme” hoor nie. (Ek het vroeër vanjaar ‘n T-hemp by ‘n linkse boekfees in Londen gesien met die uitdagende slagspreuk “Marx was Right!”)

Een van die onrusbarendste elemente van ons tyd is dat die Groot Oplossings wat mense altyd summier as Reg beskou het– die triomf van kapitalisme internasionaal, die oorwinning van die ANC by die stembus in 1994 plaaslik – nou self krake begin toon. Wat nou? Hoe kan ‘n mens meer regverdigheid as die triomf van die Regverdiges self verwag?

Gedurende die apartheidsjare het anti-apartheidsaktiviste emosioneel en intellektueel baie belê in die sogenaamde “struggle”. Diegene wat nie kommuniste was nie, het ‘n moderne liberale staat geskoei op die klassieke Westerse model van individuele regte en ‘n regstaat ondersteun. Volgens hierdie model sou toevallige feite soos ras, kleur, geslag, seksuele oriëntasie, religieuse of kultuurbande ondergeskik wees aan die aansprake van die individu. Alhoewel ons Grondwet natuurlik baie meer kompleks is as die meeste soortgelyke geskrifte, is dit basies die gees waarin dit geskryf is. Vir die meeste wit anti-apartheidsaktiviste, soos Nadine Gordimer, Max du Preez en André P. Brink is dit vanselfsprekende, voor-die-hand-liggende beginsels wat net stommerike soos die apartheidsregering nie kon insien nie.

Vandag word oud-aktiviste en linkse denkers egter met ‘n werklikheid gekonfronteer wat nie mág wees nie: ‘n regering wat al hoe meer ongeërg staan ten opsigte van waardes wat hy veronderstel is om te onderskryf (bv. persvryheid) en ‘n onontkenbare staatsverval.

Wat die ergste van alles is, is die ooreenkomste tussen die huidige situasie en die voëlverskrikker wat deur die vorige regering geskep is om die wit bevolking mee bang te maak: die verval van die pad- en elektrisiteitsnetwerke, grootskaalse korrupsie en wegholmisdaad. As ‘n mens ter wille van balans en regverdigheid nog die persoonlike gedrag van president Jacob Zuma probeer verskoon, kan die beste wil ter wêreld nie die belaglikheid van byvoorbeeld die skoolboekverbrandingskandaal rasionaliseer nie. Die ergste daarvan is dat laasgenoemde nie eers spreek van die boosheid van die Nazi’s nie, maar van pure onbeholpenheid. Voltaire het reeds geweet dat as mens iemand werklik wil vernietig moet jy hom nie net opponeer nie, jy moet hom belaglik maak.

Die tragedie vir swartmense in Suid-Afrika ná 1994 is nie net die dodelike gaping tussen ryk en arm nie – wat reeds ernstig genoeg is nie – maar die groeiende kiem van ‘n ewe dodelike minderwaardigheidskompleks. ‘n Mens kan baie dinge rasionaliseer, wegpraat of herinterpreteer, maar dinge soos die verval van Zimbabwe – eens Afrika se broodmandjie – die onderwyskrisis en die korrupsie van mense wat veronderstel is om die beginsels van ubuntu toe te pas, laat tog ‘n merk op die Afrika-psige. En nie net op swartmense nie, ook op diegene wat nog altyd vir hulle baklei het.

Daar is geen groter woede as dié van ‘n teleurgestelde rewolusionêr nie. Daarom, eerder as om ten minste ván die oorsake van die groeiende vervreemding tussen wit en swart in die optrede van die regerende party te soek, móét die skuldige die ou sondebok, blanke eiegeregtigheid wees. Die blanke Suid-Afrikaner, veral die Afrikaner, is ‘n steeds “aanvaarbare” vyand, nie net binne die Suid-Afrikaanse verband nie, maar ook internasionaal: die rassistiese blanke maak ‘n ideale skurk vir Nordiese misdaadskrywers.

Wat die anti-wit aktiviste egter nie besef nie, is dat die blanke greep op die swart bewussyn nie verbreek sal word al sou alle blankes môre selfmoord pleeg nie. Die voortgesette aandrang op skuldbekentenis deur witmense versterk eerder die impak wat witmense op die swart bewussyn het: alles wat swartmense ís, is totaal en al gekoppel aan wat blankes doen. Afrika sal egter eers finaal die koloniale juk afgooi as hy ophou om te reageer en begin handel (optree). Dit wil sê, om werklik oordeelkundige besluite te neem wat gerespekteer kan word sonder dat dit nodig is om as teenvoeter blankes verdag te maak. Nietzsche het reeds daarop gewys dat die kleingeestige optrede van diegene wat minderwaardig of gegriefd voel, eerder hulle minderwaardigheid bewys as om dit uit te daag.

Die ware uitdaging aan linkse en swart bevrydingsdenkers is om ontslae te raak van hulle afhanklikheid van die “bose blanke”, en ‘n werklike bewonderenswaardige bestel te skep deur waardige optrede. Daar moet lewe wees ná Mandela. Slegs dan kan daar sprake van ware dekolonisering wees. Sou hierdie pogings faal, sal Afrika met die ergste moontlike lot gekonfronteer word: die moontlikheid dat sy onderdrukkers en uitbuiters ‘n punt beet gehad het.

Dr. Louise Mabille is dosent in die Departement Filosofie aan die Universiteit van Pretoria. Hierdie opstel verteenwoordig haar eie standpunt en nie dié van die Department Filosofie, of enige ander liggaam van die Universiteit van Pretoria nie.

Александр Фильчаков

Het die Afrikaanse letterkunde misluk?

Onlangs val dit my op dat Karel Schoeman reeds drie keer die Hertzogprys vir prosa ontvang het. Is daar só min bekroonbare skrywers in Afrikaans dat dit nodig was om Schoeman drie keer te beloon, wonder ‘n mens?

Die Sweedse Akademie het dit nog geensins nodig gevind om enige Afrikaanse skrywer met ‘n Nobel te vereer nie. Terwyl twee sulke middelmatige romansiers soos Nadine Gordimer en J.M. Coetzee vanuit die piepklein Engels-Suid-Afrikaanse letterkunde reeds daardie onderskeiding te beurt geval het.

Word daar deesdae enigiets in Afrikaans gepubliseer waaroor ‘n mens opgewonde kan raak of wat iets sinvols oor ons bestaan in die wye en droewe land te sê het? Onlangs ontmoet ek ‘n meisie wat verlede jaar in matriek was en sy sê spontaan vir my dat “sy verkies om ou boeke te lees want die taal is beter”. ‘n Nogal verdoemende uitspraak.

Die polemiek rondom Jackie Nagtegaal se Daar’s vis in die punch het Afrikaanse literatore in twee kampe verdeel: dié wat Standaardafrikaans as die Stradivarius sien waarsonder geen violis behoorlike musiek kan maak nie, en die voorstanders van Kreools. Nie net het Nagtegaal se Engfrikaanse novelle ‘n klomp pryse ingepalm nie, maar sowel André P. Brink as Antjie Krog het haar taalgebruik as die soveelste geoedipaliseerde “opstand teen die vaders” in Afrikaans verwelkom. Brink het Nagtegaal selfs met Françoise Sagan vergelyk.

In ‘n veelseggende epos aan die Kleinmond-leeskring skryf Nagtegaal: “Kom ons begin maar by die drugs en die taal. Dis die twee main goed waaroor almal altyd wil praat. En nee ek is nie so seer gatvol nie. Dink net dit is uit proportion uitgeruk. (My Afrikaans gaan tien teen een nog slegter wees in die e-mail want hier’s nie ‘n speltoetser op my e-mail nie en ek gebruik eerder ‘n engelse woord as ‘n verkeerd gespelde Afrikaanse woord en daar bly nie Tafelberg editors in my outbox nie)”

In die dialoog van Karin Brynard se speurverhale en Kerneels Breytenbach se erg pretensieuse Piekniek by hangklip vind ‘n mens dieselfde hunkering na platvloersheid en Kreools. Brynard het een van die amusantste onlangse uitsprake gelewer: “Ek het geen ambisie gehad om ‘n skrywer te word nie.”

Dit strek egter verder as bloot Engfrikaans. Dis asof die hele moderne beweging in Afrikaans, wat hom glo van “mooiskrywery” wou weerhou, afkerig teenoor literêre styl staan. So min of meer die teenoorgestelde van Georges-Louis Leclerc se spreuk: “Die styl is die man self.”

Dis asof die fameuse Patriot-motto van weleer, “skryf soos jy praat”, teruggekom het om by ons te kom spook. Jou tuinier praat beter as sommige skrywers en gelukkig skryf hy dit nie neer nie, anders as hulle.

Almal is nie Proust of Joyce nie. Miskien kan ‘n skrywer nog met swak taal en styl verbykom, solank hy oor ‘n idee beskik. Maar dis nou juis hier waar ons Afrikaanse skrywers in hul politieke en filosofiese konformisme hul lesers in die steek gelaat het. Die misrabele debat oor “betrokkenheid” wat destyds in die laat 1960s in die tydskriffie Kol begin het, het nie net die naïwiteit van die Afrikaanse hoofstroom onthul nie, dog ook sy afhanklikheid van Engels-Suid-Afrikaanse (en Britse) modelle. Teenoor die ryk, genuanseerde debatte oor sulke kwessies op die vasteland van Europa.

Marlene van Niekerk se Triomf verteenwoordig die nulpunt van betrokkenheid, ‘n soort “arm man se sosiaal-realisme”. Verder as bladsy 127 kon ek nie lees nie, want toe word ek oorval deur ‘n gevoel van verveling en afsku, nie soseer afsku oor die vergesogte wêreld en taalgebruik van die karakters nie, maar ‘n weersin in die werk self en in die soort mentaliteit waaruit dit spruit. Ongelukkig dink ek dit het die sluise van ressentiment in Afrikaans oopgetrek en sedertdien kan die soort dom dekadensie wat as’t ware botvier, op ‘n manier na Triomf teruggevoer word.

In André P. Brink se onlangse Philida word hierdie blik terug in die geskiedenis in geteleskopeer, met die stereotipering en karikaturisering van ou-Kaapse verhoudings tussen meesters en slawe, blanke Afrikaners en bruines.

Ons staan aan die begin van ‘n nuwe millennium; nietemin is die gevoel van fin de siècle vandag in Afrikaans sterker as ooit. Dis asof die Afrikaner se politieke mislukking, sy “oorgawe sonder neerlaag” (Giliomee), insgelyks op ander gebiede manifesteer: dié van kultuur, taal, kuns, teater en, les bes, letterkunde.

Kennelik was Afrikaanse skrywers heel tuis in die klassisisme en die romantiek. Die beteres, soos Karel Schoeman en Dan Sleigh, skryf in Standaardafrikaans maar hou hulle ook naby aan die klassieke vorme.

Haarhoff en Van Rensburg se vertalings uit die Latyn en Grieks verteenwoordig steeds van die grootste bydraes tot ons letterkunde. Die oomblik toe die modernisme ons so ongeveer ná die tweede wêreldoorlog bereik, het ons verval in ‘n tipiese derdewêreldsindroom, Naipaul se “mimiekmense” wat sonder veel begrip naboots, terwyl ressentiment jeens die self en die koloniale meester gedy.

Ressentiment, waaroor Nietzsche so helder geskryf het, is nie beperk tot onvergenoegdheid en naywer jeens ‘n heersersklas, ‘n koloniale owerheid of gewaande verdrukker nie. Bowenal vertaal ressentiment in ‘n selfontevredenheid, skuldgevoelens en ‘n versteurde identiteit. André P. Brink se verbysterende uitspraak in die dokumentêre film, André Brink die Afrikaan, naamlik dat “my mense verdien om te verdwyn” is tipies hiervan.

Al waarvoor ons kan hoop, is dat daar uit die goedkoop liefdesverhale en stories oor vampiere en zombies wat mense deesdae op Amazon.com selfpubliseer, ‘n nuwe Afrikaanse letterkunde mag verrys wat ons ten minste van ressentiment kan bevry.

Vir die ernstige skrywer bly daar ‘n vorm van solipsisme oor, dié van vir jouself te skryf. Nie net kan hy daardeur die soort buite-die-handel-ideaal van suiwer moderniteit bereik nie, maar sodoende dalk ook ‘n nuwe begin pleeg.

Afrikanerlinkses en Afrikanerondergang

Twaalf jaar gelede het ek in ‘n bydrae op LitNet, geargumenteer dat die links-regsverdeling in Suid-Afrika en selfs elders ter wêreld nie meer van toepassing is nie. In 2003 het ek tydens ‘n praatjie, Is die globale ryk wenslik?, iets van ‘n kritiek gelewer op die neo-Marxistiese denke van Hardt en Negri se boek Empire wat in globalisering die verwesenliking van proletariese internasionalisme sien.

Suid-Afrika mag as anargiese, amorele samelewing jenseits von Gute und Böse wees, maar ons is nog lank nie jenseits von die Linke und die Rechte nie. Gereeld word daar deur akademici of in die Nasperskoerante teen “die regses” uitgevaar, dermate dat ‘n mens soms die indruk kry dat ons in ‘n soort Oos-Duitsland woon waar enige vorm van konserwatiewe, liberale of regse denke per se gestigmatiseer is. Slegs sosialisme, verkieslik Marxisme, is legitiem.

Ferdi Greyling van Beeld is byvoorbeeld ‘n volgeling van die voormalige sosialistiese Franse president, François Mitterand, wat op ‘n stadium gesê het: Le nationalisme, c’est la guerre. Volgens Greyling lei “regse denke” noodwendig tot geweld. Nietemin bestaan daar in vele demokratiese lande regse partye – selfs die Republikeinse Party in die VSA – wat dit regkry om aan verkiesings deel te neem sonder om hul opponente met koeëls of bomme te bestook.

Soos ek, tesame met Raymond Aron en Paul Johnson, al voorheen geargumenteer het, is daar veel eerder ‘n element van apokaliptiese geweld wat linkse denke onderlê. Die aangrypende sjarme van die revolusie is juis dat alle maatskaplike probleme – ja, selfs die bestaan van maatskaplike klasse – meteens tydens ‘n staatsgreep van Links uitgewis kan word. Dink maar aan die kultus rondom Lenin, Ché Guevara, Fidel Castro en vele ander. Ook Mandela word as ‘n linkse revolusionêr beskou wat self baie versigtig was om nooit enige kritiek op die kommunisme uit te spreek nie. Terwyl die onlangse Russiese leiers hul telkens in die openbaar van Stalin se vergrype gedistansieer het, het Mandela nog nooit negatief na Stalin, Mao of selfs Pol Pot verwys nie.

Is daar egter iets soos ‘n Afrikanerlinkse of linkse Afrikaner wat oor spesifieke eienskappe of neigings beskik wat hom van ander linkses onderskei? Op die Engelse kampus waar ek gestudeer het, is daar destyds gepraat van “the Left” en almal had ‘n baie spesifieke idee oor die betekenis daarvan. In dié opsig was die Afrikanerlinkses, afgesien van “renegaat”-figure soos Bram Fischer en Beyers Naudé, afwesig van die Brits-geïnspireerde “Left” in Suid-Afrika. Die deelname van Afrikaners aan die mitiese “struggle”, wat vanuit Brittanje, Swede en Noorweë gefinansier is, was insgelyks beperk. Trouens, die sogenaamde “struggle” was juis ‘n etniese alliansie wat téén Afrikaners gemonster is.

As ‘n mens deesdae die uitsprake van Afrikaanse akademici en joernaliste lees, wil dit voorkom asof hulle eintlik part en deel van die ANC en SAKP se stryd en uiteindelike oorwinning oor die reaksionêre magte van apartheid was. Soms is daar ‘n bepaalde frustrasie by Afrikanerlinkses en veral die Nasperskommentators te bespeur dat hulle die laaste tien minute van die revolusie toe hulle vanuit ‘n voorheen “regse” standpunt daartoe bekeer is, misgeloop het.

Reeds baie gou ná 1994 het Afrikanerlinkses daarin geslaag om aan die universiteite en in die media ‘n hegemonie te bewerkstellig, waardeur die diskoers in Afrikaans feitlik van alle teengeluide gesuiwer is. Soortgelyk aan die situasie in vele ander lande waar suksesvolle linkse revolusies tydens die twintigste eeu plaasgevind het, is dissidente reeds vroeg ná 1994 en toenemend as “reaksionêr”, “fascisties”, “regs”, “verregs” en meer bepaald binne die Suid-Afrikaanse konteks, as “rassiste” getipeer en selfs gestigmatiseer.

Eintlik is dit ‘n fassinerende en histories onverwagse wending wat hier by ons ingetree het, waar die leidende Afrikanerintellektuele, -joernaliste en -politieke denkers hulle binne slegs enkele jare volledig vanaf ‘n soort volks- of nasionalistiese projek tot dié van linkse transformasie bekeer het. Skadu’s van Weimar toe soveel Duitsers tussen die “swart” en “rooi” pole geweifel het en van een dag tot die volgende vanaf die hamer en sekel tot die hakekruis, of andersom, oorgehaal kon word?

Sekerlik bestaan daar skakerings van linkse radikalisme, met Pol Pot en Mao tydens die Kulturele Revolusie wat ‘n soort ekstreme “transformasie” definieer waardeur miljoene menselewens verlore gegaan het. Die tergende vraag is: hoe radikaal is die Afrikanerlinkses?

In dié verband het ek met belangstelling geluister na prof. André Brink wat tydens die dokumentêre TV-program, André Brink, the African/l’Africain, verklaar het dat “my volk verdien om te verdwyn”. Die presiese sin waarin Afrikaners behoort te verdwyn, sal hy hopelik self kan beantwoord. Ook het dr. Leopold Scholtz reeds by verskeie geleenthede die assimilasie van Afrikaners bepleit. Die algemene gevoel is een van: Afrikaners as groep of die Afrikaneridentiteit as sodanig hoort nie meer in Suid-Afrika nie.

Dan is daar die hele debat rondom Standaardafrikaans wat reeds deur RSG as ‘n soort “apartheidsdialek” verklaar is en daarom “geherstandaardiseer” moet word. Soos ek reeds onlangs in Taalkundige Lisenkoïsme: Standaardafrikaans in die spervuur uitgewys het, was selfs Stalin nie so radikaal dat hy klassieke (Tsaristiese) Russies wou verander nie en het daarom sy teenkanting teen ‘n “marxistiese taalkunde” uitgespreek. Hier by ons lyk dit egter asof die revolusie ook nie die standaardtaal ontsien nie.

Die internasionale of globale kapitalisme, tesame met die oorheersing van die Amerikaanse kultuur, word dikwels deur minderheidskulture as ‘n vorm van “regse oorheersing” getipeer – anders as Hardt en Negri byvoorbeeld. Daarom definieer vele nasionalistiese bewegings onder minderheidsvolkere (dinke maar aan die Baske, Katalane en Noord-Iere) hulle insgelyks as “links” en anti-kapitalisties. Waar hulle van kapitalistiese metodes gebruik maak, word dit dikwels meer sosialisties gestruktureer, by wyse van koöperasies byvoorbeeld. In Baskeland bestaan die Mondragon-koöperasie wat aan 100 000 mense werk verskaf en tot die voordeel van die gemeenskap bedryf word.

Blykbaar word daar op Orania ook na die koöperatiewe model van ekonomiese ontwikkeling gekyk, soos in die volgende artikel: Koöperatiewe ekonomie: middeweg tussen kapitalisme en kommunisme. Waarskynlik sou ‘n hele horde Afrikanerlinkses egter die oprigting van Afrikanerkoöperasies as “regs-reaksionêr” beskryf, terwyl soortgelyke Baskiese inisiatiewe in Spanje weer as “links” gesien sou word.

Die vreemde verskynsel onder Afrikanerlinkses is juis dat hulle in Afrikanerondergang iets positiefs of voortrefliks gewaar. Waarskynlik is dit ‘n unieke eienskap van die linkse beweging hier by ons dat hulle die kulturele en selfs ekonomiese grond waaruit hulle put of in die verlede geput het, wil vernietig. Hoewel Naspers hom toenemend van die Afrikaanse mediamark losgemaak het en deesdae sy heil in China, Pole, Rusland en Indië sien, is die mediagroep oor jare aktief en lojaal deur Afrikaners ondersteun. Die woord “Afrikaner” het egter onder linkse “Afrikaanses” soos hulle verkieslik na hulself verwys, ‘n vloekwoord geword. Om Afrikaner te wees, is per se “regs”, selfs “verregs”, skyn die indruk te wees wat ‘n mens by Afrikanerlinkses kry.

My kennis van Europese tale is maar taamlik beroerd, want afgesien van Frans en ‘n leeskennis van Duits en natuurlik Nederlands, “kan” ek nie eintlik enige Europese tale nie, soos die Nederlanders sê. Italiaans, Russies en die Skandinawiese tale fassineer my egter reeds geruime tyd en met die internet deesdae is dit moontlik om nie net ‘n taal aanlyn aan te leer nie, maar ook blootstelling aan films, TV, koerante en tydskrifte te bekom. Dus: die hoop beskaam nie.

Darem het ek op skool en universiteit Latyn gehad, waarvan ek nie veel onthou nie, helaas. Nietemin word ek sedert my eerste kennismaking met Latyn in standerd ses geboei oor die vraag waarom mense dié eens hoogstaande kultuurtaal moes ophou praat het? En natuurlik die groot vraag: waarom het die Romeinse Ryk, wat eeue lank die hele Europa en die Midde-Ooste oorheers het, ondergegaan?

Arnold Toynbee, Oswald Spengler en ander skrywers het al breedvoerig oor Rome en ander groot beskawings geskryf waarvan daar intussen net ‘n paar ruïnes oorgbly het. Veral Toynbee beskryf dit as ‘n proses van “beskawingselfmoord”. Volgens hom gaan ‘n beskawing of kultuur byna nooit ten gronde weens eksterne militêre geweld of nadelige omstandighede, maar weens onderlinge verdeeldheid en ‘n soort lewensmoegheid.

Vele Afrikanerkonserwatiewes koester ‘n intense afkeer jeens mnr. FW de Klerk weens sy verraad jeens die Afrikaner. Feit is egter dat die graad van verraad jeens hul voorouers en hul vryheidsideaal wat Afrikaners aanhou pleeg, veel erger as FW s’n is. Hulle stuur vrywillig hul kinders na Engelse skole en werk saam om die huidige stelsel te onderhou, dank selfs ander Afrikaners op grond van hul ras en taal af om by die ANC se “gelykheidswette” te hou. Volgens Jan-Jan Joubert, “stem 96% van Afrikaners trots DA” en daarom vir ‘n Engelstalige party wat die multikulturele ideaal, regstellende aksie en selfs grondhervorming voorhou. Naas die heel linkse Helen Zille wat in die verlede die ANC onomwonde ondersteun het, is FW de Klerk eintlik ‘n “regse”.

Dis waarom dit myns insiens toenemend futiel is om Brittanje, Swede, Noorweë en die ANC vir Afrikanerondergang te blameer. Die afgang van Afrikaners is ‘n daaglikse proses wat deur ons mense gewíl word, of liewer: daar is blykbaar geen wil om dit te stuit nie.

Watter geheimsinnige proses het ons by hierdie punt van volkselfmoord gebring, net soos wat Rome in sy doodsnikke verkies het om geen weerstand teen Alarik die Wesgoot te bied nie?

‘n Mens kan seker antwoord dat die Afrikaner te vinnig opgebloei het, oor ‘n tydperk van 200 jaar of so, met ons taal wat maar bietjie meer as ‘n eeu gelede gestandaardiseer is. Weens ons vinnige opgang, beleef ons tans ‘n ewe snelle afgang.

Soos Toynbee, Nietzsche en vele ander egter argumenteer, is dit altyd “skeppende minderhede” wat die lotgevalle van nasies bepaal. Oor die algemeen val die meerderheid bloot by die huidige sosiopolitieke toestand in, tensy hulle deur ‘n minderheid opgeroep word om hul daarteen te verset.

Daarom meen ek dat die opkoms van ‘n sterk linkse beweging onder Afrikaners sedert die laat tagtigerjare bepalend vir ons onlangse verlede was en ook vir ons toekoms gaan wees. Die revolusie in Afrikaans was eintlik baie meer intens as in Suid-Afrika self. Binne ‘n baie kort tyd – ‘n paar jaar – het ‘n klein groepie linkse denkers ‘n hegemonie in die media en aan die universiteite bereik van waar hulle met ‘n suiweringsveldtog teen alle dissidente – die gehate “regses” – begin het.

Van die meer prominente woordvoerders van die linkse beweging onder Afrikaners – hoewel sommige nie van die etiket “links” hou nie – is die volgende:

Amanda Gouws

André P. Brink

Max du Preez

Pierre de Vos

Antjie Krog

Neels Jackson

Christi van der Westhuizen

Leopold Scholtz

Anton van Niekerk

Willie Esterhuyse

Tim du Plessis

In volgende rubrieke, of dalk ‘n kort e-boek, wil ek verder ingaan op die rol wat die genoemde figure speel om via hul magsposisies aan die universiteite en in die media enige opflikkeringe van ‘n Afrikanerwil tot oorlewing uit te doof. Ek het ook persoonlik aan elkeen van dié mense geskryf om hul idees oor ‘n aantal onderwerpe te toets, maar die meeste het soveel minagting vir enigeen wat hom of haar ‘n Afrikaner noem, dat hulle nie geantwoord het nie.

As daar egter een ding is wat my hoop gee, is dit ons oeroue Westerse kapasiteit vir skeppende en rasionele denke. Die “ideologiese stryd” waarvan die ANC in sy marxistiese retoriek praat, woed vandag feller as ooit in Afrikaans self waar ons moet poog om ons van die totalitêre denkbeelde van Afrikanerlinkses te bevry. Ons het iets soos die Franse “nuwe filosofie” van die 1970’s nodig, toe ‘n groep onverskrokke woordvoerders in Parys dit durf waag het om ná Solsjinitsin se boeke die heilige koeie van die Marxisme en die revolusie te slag.

Om te begryp wat op die spel is, sal ons ook die vraag moet vra: Wie en wat is ‘n Afrikaner? Anders as wat daardie ander pro-Engelse en linkse idioot, Van Zyl Slabbert, gedink het, gaan dit nie vir my daaroor om mense volgens ‘n “binnegroep” en “buitegroep” te definieer nie, maar om ‘n veel meer grondliggende vraag.

Ons moet verstaan dat die “totale aanslag” waarvan PW Botha gepraat het, juis nou in Afrikaans aan die gang is. As ek die radikaal-linkse denkers, die “Afrikaanses”, reg verstaan, gaan dit nie net om die vernietiging van Afrikanerskap as sodanig nie, maar ook om die verwerping van die waardes van die Europese Verligting wat ons reeds drie honderd jaar lank definieer.

Nuwe bruin aanslag teen ‘regse Afrikaners’

Nadat die heer Gerwel in Rapport, wat glo gehuil het toe die Berlynse Muur geval het, die term “verregsing” gebruik het, word PRAAG, Afriforum, Solidariteit en die Vryheidsfront tans daarvan beskuldig dat ons die taalstryd “gekaap” het. Volgens ene Lionel Adendorf in vandag se Rapport beoefen Afrikaners en Afrikaanse organisasies reeds sedert die ontstaansjare van Afrikaans “taalkolonialisme” en ontneem bruines van “hulle erfenis”.

Ook beweer Adendorf dat die huidige taaldiskriminasie teen Afrikaans, asook verlies aan instellings en regte, die skuld van “die regses” is. Hy sê: “Die skuld vir die agteruitgang in die taal se aansien is die skuld van hierdie regse bewegings. Verder moet ons erken dat die ver-“regsing” van Afrikaans die taal geen guns doen nie. Die bevryding van ons taal moet nóú gebeur sodat ’n beter bedeling vir Afrikaans beding kan word, in ’n proses wat vry is van die regse aanhangsels van die taal.”

Jare gelede het ek iewers op LitNet ‘n artikel oor die verskuiwing van die betekenis van “links” en “regs” geskryf en ek sou dit sekerlik weer kon opdiep as ‘n beginpunt. U kan dit hier gaan lees.

Onlangs het ek egter aanvaar dat ek “regs” is om die volgende redes:

1. Nadat ek die boek Young Stalin deur Simon Sebag Montefiore gelees het, het ek besef dat linksheid, soos in die geval van Zuma, nie eintlik van donjuanisme te onderskei is nie. Afgesien daarvan dat Stalin banke beroof het om die revolusie te befonds, het hy ook by ‘n groot hoeveelheid vroue geslaap en ‘n ongekende aantal kinders verwek. Tydens sy ballingskap in Siberië byvoorbeeld, het hy ‘n dertienjarige meisie Lidia Pereprigina verlei en ‘n seun by haar verwek. (Heel mooi seun ook, volgens die foto.) Die plaaslike polisieman het hom glo betrap en hom in die dorpie met sy swaard rondgejaag. Lenin, daarenteen, het verkies om ná die revolusie by sy sekretaresses te slaap en, anders as Zuma, het hy nie eens een keer getrou nie.

2. Met die heengaan van historiese materialisme en die ou Sowjetunie, het linksheid meer van ‘n godsdiens en ‘n geloof geword. Iewers moet ‘n mens ook kies tussen Darwin en die Bybel, tussen evolusie en die gedagte dat God alle mense “gelyk geskape het”. En party rasse is geseën met sulke klein organe dat hulle aanmekaar renosterhoring nodig het. Nou die dag luister ek na die regse (of is dit nou verregse) radiostasie, Radio Pretoria, na ‘n Afrikanerwetenskaplike wat breedvoerig verduidelik hoe renosters in ons land vergiftig word om agterna hul horings sogenaamd te “oes”.

3. In dié land is linksheid min of meer sinoniem met gedienstigheid aan die Brits-koloniale mynhuise. Bram Fischer het mos sy brood verdien met gedinge rondom water vir Johannesburg Consolidated. Sedert my studentedae aan die voormalige mynkollege, genaamd Wits, is ek in opstand teen die mynideologie en dus bevind ek my aan die regterkant van die politieke spektrum waar mense oor die algemeen armer en minder beroemd is – en boonop met minder bywywe moet klaarkom. Selfs Hitler, wat seker die room van die Ariese vrouedom tot sy beskikking gehad het, moes met net Eva Braun tevrede wees. Hy het nie eens sy sekretaresse verlei nie.

Oor die afgelope week of wat het ‘n hele internetstorm gewoed rondom FW de Klerk en of hy nou eintlik reg was om iewers in 1992 aan Oemkoentoe oor te gee, sonder om ‘n skoot te skiet. Oemkoentoe neem toe sommer die weermag, polisie, die staatsdiens, universiteite, skole, de lot, oor. Lees my bydrae, FW de Klerk, die geostrategiese nar. Selfs NALN, die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum, word tans deur ‘n vertakking van Oemkoentoe, ‘n ontplooide kader of twee, beheer. Om nou nie te vergeet van Transnet, die Landbank, die “aai-die-sie” (voorheen NOK) en ander instellings wat deur regse (kuise, naïewe?) Afrikaners opgerig is nie. Asook Eksdom, dis nou die ouens wat so af en toe u en my ligte afsit.

Die enigste ironie wat nou in my verkorrupte, “verregse” brein – ek het seker in my jong dae te veel Nietzsche gelees en so vir die linkse geloof verlore geraak – vassteek, terwyl ek enkele dae gelede so luister hoe Willie Esterhuyse en sy vriende op RSG verduidelik hoe hierdie revolusie nou eintlik verloop het, is: Die Suid-Afrikaanse, let wel, linkse revolusie moet seker die enigste in die geskiedenis wees wat deur kapitalistiese mynhuise aangevoor is!

Volgens Willie Esterhuyse het Consolidated Gold Fields uit Londen die eerste steen gewerp, of die eerste ontmoeting gereël. Toe volg Gavin Relly van Anglo-American, wat die pad Lusaka toe vat. En die Broederbond en NI (dis nou Nasionale Intelligensie) wil nie agter raak nie, met die skrywers en Dakargangers as gewillige drinkebroers agterna. (Soos ons verneem het, borg Chivas Regal nie die ANC se lekgotlas nie, maar het die KWV seker ook ‘n rol gespeel, destyds, want hulle wou mos weer uitvoer.) Praat nou van ‘n Marxistiese “teenstrydigheid”! Die heersersklas reël sy eie revolusie. En in 1992 stem die blanke middelklas tydens die referendum soos die spreekwoordelike kalkoene vir Kersfees. Maar nou is die blanke en Afrikanerbevolking moedeloos en ontnugter. Want die Kersfees, ‘n Swart Kersfees (lees bietjie laasgenoemde verhaaltjie deur Jan Rabie, niemand onder 21, taalgebruik onstellend), hou bietjie te lank aan. Te veel kalkoene is al geslag, te veel mense vermoor, beroof, (te)reggestel, verengels, verdryf. Soos Oom Mao gesê het: ‘n revolusie is nie ‘n teepartytjie nie.

Dis seker nou maar my apartheidsopvoeding, toe ons mos blootgestel is aan die Afrikanergeskiedenis, maar ek kan nie anders as om allerlei goue en platinum- en selfs steenkooldrade in ons geskiedenis raak te sien nie. In 1896 was daar mos ‘n poging tot revolusie deur die mynhuise genaamd die Jameson Raid. Vraag: wanneer word hierdie versiende Uitlanders vir hul aandeel aan ons bevryding vereer met ‘n paar naamsveranderings? Elke keer as ek daar in Johannesburg met Hendrik Verwoerdrylaan afry en ek sien dis nou Bram Fischer Drive, dan wonder ek: maar wat van Leander Starr Jameson en Sir Lionel Philips? Verdien hulle nie ook straatname nie?

Dan was daar die 1922-staking, wat veroorsaak is deur die mynhuise se begeerte om al hul blanke werkers met swartes te vervang wat hulle veel minder kon betaal. Was dit nie die eerste vorm van regstellende aksie nie? Die enigste verskil is, ná die revolusie van 1994 word swart werkers, veral nou die soort wat ‘n mens in die vyfsterhotelle oor ‘n glasie whiskey kan sien “werk”, méér as hul blanke eweknieë betaal.

Die punt is: die koloniale mynhuise was nog altyd: anti-Afrikaans, anti-Afrikaner en anti-die-wit-werker (of die wit middelklas). Nie waar nie? As ek hier twak praat, vergewe my, help my dan reg met ‘n paar feite en sitate, asseblief.

Vir al die “linkse” bruines soos Lionel Adendorf, Jakes Gerwel en ander, wat so getrou hul Rooi Evangelie(s) gelees het, kom ons beweeg nou ‘n bietjie van die “basis” na die “bobou”. Ná 1994 en die revolusie wat De Klerk in sy wysheid ontketen het, behoort die produksiemiddele aan, ja, wie? Die “revolusionêre”, die mynhuise. Hulle wat in die eerste plek jare lank hul anti-Afrikaner-propaganda in hul mynhuismondstukke – die Engelse pers van destyds waarvan hulle die hoofaandeelhouers was – gevoer het. Dis nou wat hulle noem ‘n “revolusie van bo”, heel bo.

Maar ook dít wat Louis Althusser, die Franse neo-Marxis wat sy vrou met ‘n hamer doodgeslaan het, die “ideologiese staatsapparaat” noem, verkry ná 1994 ‘n, wel, “mynhuiskarakter”. Die media, die skole, “ons kultuur”. Ja, hulle sê dis van nou af aan “ons kultuur”, alles vanaf SAB-Miller se bieradvertensies tot Antjie Krog se polities korrrekte, Engelse boeke. Alles word vreeslik Engels. Allerlei opvoedkundige en kulturele eksperimente word vanaf die res van die empaaier, die Statebond, ingevoer. Ons kry “Uitkomsgebaseerde onderwys”, TV-programme in kreools-Afrikaans (op pad na kreools-Engels) en Bobby Godsell van Anglogold wat sommer vroeg-vroeg enige oorblywende Afrikanermyners in sy myne letterlik verbied om ondergronds of bogronds met mekaar Afrikaans te praat.

En nog is’t einde niet! Nie net is die taal van dié paradoksale Rooi Revolusie die Rooitaal nie, maar ons kom aanstons agter waarom al wat Afrikaner is uit die Uniegebou en elke staatsdienskantoor, veral die ministerie van mineraal- en energiesake, verwyder moes word. Want sien, die “reaksionêre, regse, Calvinistiese, verkrampte, anaal-retentiewe, nasionalistiese – en wat nog – Afrikaners het mos ‘n nare gewoonte gehad om nie net wette en reëls te maak nie, maar ook te sorg dat hulle meesal nagekom word. En as jou gemiddelde Engelse roofkolonialis sy swart Mercedes-Benz buite die ministerie se kantoor geparkeer het, moes hy ‘n waterlisensie en ander permitte bekom wat nie sonder meer – en veral nie met ‘n paar rand onder die tafel deur of ‘n SEB-transaksie van enkele miljoen – verkry is nie.

Een van die prestasies van die linkses in Oos-Europa was mos die sorg waarmee hulle in hul najaag van Stalinistiese vyfjaarplanne en industrialisering met die omgewing omgegaan het. Toe die Berlynse Muur geval het en die heer Gerwel gehuil het, het die Wes-Duitsers ‘n omgewingsramp oos van die Elbe ontdek wat reusebedrae geld sou neem om aan te spreek.

Diegene wat die artikels lees van Elise Tempelhof, Beeld se omgewingsjoernalis, sal nogal ‘n ooreenkoms met die linkses se hantering van die omgewing in Oos-Duitsland en ons eie Rooies se omgang met óns omgewing opmerk. Blykbaar word 103 myne sonder waterlisensies bedryf. Benewens die vernietiging van Afrikaans, Afrikaanse skole en universiteite, museums en monumente, is ons “bevryders” in streeppakke met vet sigare besig om die hele Witwatersrand tot by Potchefstroom se water te besoedel. Die hele Oos-Transvaal wat naarstig vir steenkool geplunder word sonder ontsag vir lug, water, mens of dier, is besig om ‘n apokaliptiese aanskyn te verkry. Op Witbank is die kraanwater ondrinkbaar. Gifstowwe, swaar metale, selfs radio-aktiewe deeltjies vloei vrylik deur ons ekosisteem.

Die hele kabinet en topstruktuur van die ANC is op een of ander manier by mynbou betrokke, met ‘n groot rubberstempel in die kantoor van me. Buyelwa Patience Sonjica, die “minister van water- en omgewingsake” wat al die “regte” aansoeke goedkeur. Eens op ‘n tyd het Bram Fischer sy “briljante regsbrein” vir die mynhuise teen die destydse NP-regering in waterkwessies ingespan; vandag is dit nie meer nodig nie. Nou vernietig “ons”, of “hulle” (afhangend of jy met dié linkses identifiseer of nie), sommer net die waterbronne en geen lastige, reaksionêre Afrikanerburokraat pla hulle met ‘n Waterwet nie.

Wat het dit nou alles met Afrikaans te make? Min of meer alles, as u my vra, veral as u ‘n linkse is. Die basis bepaal die bobou, die infrastruktuur beïnvloed die kultuur. Nie waar nie?

En die skrywer, veral die Afrikaanse skrywer, of hy nou ‘n kaartdraende lid van die Party is of nie, is bloot ‘n “bruikbare idioot” wat af en toe ingespan word om die revolusie se oogmerke te dien. Dis nou die “revolusie van bo”, dié van die koloniale mynhuise.

Wat is André P. Brink of Max du Preez anders as dienaars van die mynhuise? Nie dat hulle André P. Brink betaal het om sy mynhuispropaganda teen sy eie mense, die Afrikaners, te skryf nie, maar deur hulle beheer van die plaaslike en Britse media het hulle ‘n mark vir sulke propaganda geskep. Dié mark het hy en ander met groot vreugde gevul en sodoende die revolusie moontlik gemaak. Gestel ‘n mens sou vandag ‘n roman skryf oor blanke Afrikaners wat ly onder teregstellende aksie, lewens wat deur geweldsmisdaad verwoes word, kinders se gesondheid wat deur omgewingsbesoedeling verwoes word, sou daar ‘n mark vir so ‘n boek bestaan, in watter taal ook al?

Ek meen van nee. Die skrywer sal nie eens ‘n uitgewer vind nie en indien hy dit self uitgee, sal dit nie eens in ‘n koerant geresenseer word nie. Soos Solsjenitsin, sal daardie skrywer egter die postrevolusionêre werklikheid getrou uitbeeld.

Ek is egter bevrees Suid-Afrika is so ver heen op die pad van die leuen dat die waarheid nie meer ‘n faktor is nie. Die taalstryd is insgelyks doodgebore. Geen redelike argument oor moedertaalonderrig of “taalregte” het oor die afgelope tien jaar of meer hond haaraf gemaak nie en sal ook nie in die toekoms nie.

Die “Afrikaanssprekende”, hetsy bruin of wit, is deur die geskiedenis gekenmerk deur ‘n byna infantiele naïwiteit. Hulle neem die werklikheid op sigwaarde aan en is vatbaar vir allerlei moralistiese slagspreuke, etikettering en manipulering. Of enkele heldhaftige “bruin leiers” daarin kan slaag om die taal vanuit sy huidige doodspiraal te red en weer tot status- of kultuurtaal te verhef, is ‘n oulike idee, maar soek ‘n anker in die werklikheid. Die mynhuise en hul politieke marionette, selfs die Afrikaanse media, sal ook sorg dat sowel die Afrikaners onderling as bruin en wit verdeeld bly. Dié jongste aanslag vanuit die Kaap en in Rapport deur Lionel Adendorf is daarom bedoel om verdere verdeeldheid te saai en die Afrikaner van enige moontlike bondgenootskap rondom taal met die Afrikaanssprekende bruin bevolking vna die Wes-Kaap te ontneem.

Slegs ‘n wonderwerk kan Afrikaans red, helaas. Of ‘n volkstaat, wat die enigste logiese uitweg uit ons kulturele, politieke, ekonomiese en taalkundige doodloopstraat is.

Drink liewer op Engels in die sogenaamde “nuwe Suid-Afrika”. Chivas Regal sónder water; dis heel waarskynlik gesonder.

mech wars online