Suider-Afrika – Bladsy 24

Stormwinde waai plakkershutte weg

Die Vrystaat en Limpopo is deur stormwinde gelooi wat plakkershuise weggewaai het.

Deneysville in die Vrystaat, is deur die erge storms getref wat ongeveer 500 mense oor die naweek dakloos gelaat het en die munisipaliteit het sakeondernemings gevra om hulp te verleen.

Die storm het oornag Sondag gewoed.

Volgens die woordvoerder by die Metsimaholo-munisipaliteit, is sowat 100 huise in Refengkgotso buite die dorp geraak.

Die burgemeester van die Metshimaholo Plaaslike Munisipaliteit, Sello Hlasa, sê hulle is besig om die skade te bepaal en hoe hulle die gemeenskap kan bystaan.

Hy sê van die inwoners weier om die beskadigde huise te verlaat uit vrees vir vandalisme en diefstal. Ander word in kerke en gemeenskapsale gehuisves.

Ouers weier om te gaan werk omdat drie kleuterskole ook beskadig is.

In die Thohoyandou-gebied in Limpopo is dakke van verskeie huise ook tydens ‘n storm afgewaai.

Die woordvoerder van die Vhembe-distrikmunisipaliteit, Matodzi Ralushai, sê die gebiede wat geraak word, sluit in Makonde, Kubvi en Makumeke buite Malamulele.

Ralushai sê hulle sal binnekort die skade assesseer.

Daggaboer in gegoede buurt vasgetrek

‘n Verdagte, wat in hegtenis geneem is in verband met die kweek van daggaplante en in besit van verwerkte dagga was, het Maandag in die Bloemfonteinse landdroshof verskyn.

Provinsiale woordvoerder van die Valke, S’Fiso Nyakane, sê die Valke en lede van die polisie se Taktiese Reaksie- en Misdaadintelligensie-eenheid het ‘n 36-jarige man by sy woning in die stad aangekeer.

Pieter van Tonder, van De Bruinlaan in die gegoede woonbuurt Rayton, is Vrydagoggend vasgetrek.

Nyakane sê Van Tonder het uit twee kamers in sy huis sy onwettige bedryf bestuur. Die polisie het glo inligting ontvang dat dagga by ‘n huis gekweek en verwerk word.

Nyakane sê daar is op toerusting ter waarde van sowat R20 000 beslag gelê. Daggaplante en verwerkte dagga ter waarde van R70 000 is ook daar gevind. Nyakane sê nog mense kan inhegtenis geneem word.

Van Tonder is op borgtog van R5 000 vrygelaat. Hy sal weer op 2 Desember verskyn.

SA glo toegerus vir nuwe kernsentrales sê Eskom

Suid-Afrika is goed toegerus om kernkragsentrales te hê en het ‘n kernveiligheidskultuur met Koeberg wat veilig bedryf is vir meer as 32 jaar, het Eskom gister gesê.

Die prestasie van die Koeberg-kragstasie was ook konsekwent een van die sterkstes in Eskom se vloot van kragstasies, het die semistaatsinstelling in ‘n verklaring gesê wat duidelik daarop gemik is om verbruikers oor te haal tot kernkrag.

“Dit is ook die goedkoopste energieverskaffer in Suid-Afrika. Kern verg ‘n hoë aanvanklike kapitaalbesteding vir konstruksie, maar, operasioneel, bied kern een van die goedkoopste bronne van elektrisiteit, wat dit meer gunstig maak as enige fossiel kragopwekking.

“Verder, het Eskom beduidende lesse geleer uit sy huidige nuwe bouprogram om dit op die kernprogram toe te pas en om die risiko van skedulevertragings en kostes te verminder. Dit sal ook die huidige verhoudings stukrag gee om maksimum lewering van die sosio-ekonomiese impak van die kernbouprogram te verseker.”

Eskom het gesê sowat twee derdes van die wêreld se bevolking woon in lande waar kernkragsentrales ‘n integrale deel van die opwekking van elektrisiteit en industriële infrastruktuur is.

Regoor die wêreld, gebruik wetenskaplikes in meer as 50 lande byna 300 navorsingsreaktore om kerntegnologie te ondersoek of om radio-isotope te vervaardig vir mediese diagnose, kankerterapie, plaagbeheer, huishoudelike gebruik, en x-strale te produseer vir die behoud van vars produkte.

Kernenergie verskaf tans sowat 11 persent van die wêreld se elektrisiteit en deur Koeberg-kernkragsentrale naby Kaapstad word die grootste deel van die Wes-Kaap aangedryf daardeur en sedert 1984 verskaf dit oor die 4,4 persent van die totale elektrisiteitsbehoeftes van Suid-Afrika.

“Die meeste kragstasies gebruik dieselfde beginsels om elektrisiteit op te wek, met die enigste verskil as die bron van energie wat gebruik word om die skag van die kragopwekker te roteer.

“Kernenergie is afkomstig van die proses van die splitsing van die kern van ‘n atoom uraan-235 vir die vrystelling van energie in die vorm van hitte en bestraling. Hierdie proses staan bekend as kernsplyting.

“Die brandstof wat gebruik word in ‘n kernkragsentrale is uraan. Suiwer uraan is ‘n silwerige, blink, harde, swaar metal. Suid-Afrika beskik ook oor groot uraanreserwes en het ‘n uitgebreide uraanmynbedryf, wat die land een van die belangrikste produsente van uraan in die wêreld maak. Uraanproduksie in Suid-Afrika is ‘n byproduk van goud- en kopermynbou,” het Eskom gesê.

Voordele van die gebruik van kern as ‘n bron van energie is dat kernkragelektrisiteit nie lei tot koolstofdioksiedemissies en ander kweekhuisgasse wat die omgewing kan beskadig nie. Daarbenewens het die proses klein volumes afval geproduseer.

As gevolg van die baie lae inhoud van splytbare materiaal in die brandstof, is ‘n kernontploffing by ‘n kernsentrale onmoontlik, sê Eskom.

Zuma bekommerd oor sy veiligheid

Media 24 berig dat president Jacob Zuma nou deur die polisie se spesialis taakmag-eenheid én swaar gewapende weermagsoldate opgepas gan word.

Dit is glo ‘n aanduiding dat daar kommer heers oor sy veiligheid.

Rapport het berig dat die nuwe veiligheidspersoneel beteken dat Zuma se motorgevolg nou gereeld uit meer as 20 voertuie en motorfietse bestaan.

Volgens die Sondagkoerant se inligting is daar sowat twee maande gelede ’n vergadering by die Waterkloof-lugmagbasis besluit dat die nuwe verskerpte veiligheidsmaatreëls nodig is.

Die motorkade sluit in ‘n ambulans en ‘n aparte voertuig vir Zuma se militêre dokter. Geen vorige staatshoof het nog van dieselfde aantal personeel gebruik gemaak nie.

Weermagwoordvoerder Xolani Mabanga het ná navrae van die koerant gesê die weermag sal nie Zuma se veiligheidsmaatreëls met die media bespreek nie.

Motor ploeg in betogers in, dood studenteleier

Die ANC-jeugliga (ANCYL) het ‘n beroep op die regering gedoen om dadelik gehoor te gee aan die implementering van gratis onderwys omdat dit nou glo meer dringend is as ooit tevore.

Die jeugvleuel van die regerende party het gereageer ná die dood van die Tshwane Universiteit van Tegnologie se studenteleier, Lesego Benjamin Phehla. Die student is dood toe ‘n motor ingeploeg het tussen betogers wat tussen die twee kampusse Donderdag beweeg het.

‘n Aantal studente, insluitend Phehla, het beserings opgedoen en is na Dr George Mukhari-hospitaal geneem, waar Phehla dood is aan sy beserings.

‘n Bestuurder het beheer oor sy motor verloor en tussen die betogers ingejaag.

‘n Woordvoerder, Mlondi Mkhize, het gesê dat die jeugliga ‘n beroep op die polisie gedoen het om ‘n deeglike ondersoek na die voorval te loods.

Blade Nzimande, minister van Hoër Onderwys en Opleiding, het vroeër ook sy meegevoel uitgespreek en ‘n beroep op kalmte gedoen en selfbeheersing van die polisie en betogers na ‘n paar betogers beseer is toe die polisie rubberkoeëls geskiet het by die Universiteit van die Witwatersrand.

Hoër belastings kom vir SA

Die Minister van Finansies, Pravin Gordhan, sal waarskynlik Woensdag met sy mediumtermyn-begrotingsrede, ‘n verhoging in belasting aankondig.

‘n Ekonoom van Investment Solutions sê ‘n hoër belastingkategorie en ‘n welvaartbelasting kan verwag word. Hoër korporatiewe belasting is ook in die vooruitsig gestel met die doel om belastingvoordele te verskuif na diegene wat minder verdien.

Belasting wat betaal word deur mense in die middel- tot hoër inkomstegroep sal glo inflasie dek. Investment Solutions sê staatsbesteding oorskry die staat se inkomste en die tekort sal op een of ander wyse verhaal moet word.

Om die graderingsagentskappe gelukkig te hou, sal Gordhan omsigtige fiskale bestuur moet handhaaf, en sal waarskynlik op fiskale konsolidasie en die verlagings uitgawes fokus.

Volgens Investec Batebestuur, sal die begrotingstekort onder die geteikende 3,2% van die BBP tot 3,4% daal.

Gordhan sal ook groeivooruitsigte moet hersien van die 0,9% wat hy in Februarie aangekondig het omdat die ekonomie nie presteer nie.

Intussen is bankrotskap is al meer boere se voorland weens die voortslepende droogte.

‘n Ekonoom van die Noordwes-Universiteit, Johnny van der Merwe, het aan RSG gesê plase word opgeveil omdat boere nie meer hulle lenings kan terugbetaal nie.

Hy sê dit laat banke met geen ander keuse as om plase terug te neem nie. Sowat vyftienduisend plase word geraak weens die droogte.

Boere raak al dieper in die skuld, wat beteken dat die terugbetalings ook elke jaar styg.

Swart skoolkinders ingebus vir powere opmars na Uniegebou

Die optog na die Uniegebou in Pretoria wat deur oproerige “studente” gehou is, was ‘n mislukking.

Die leier van die studente wat Donderdag die opmars gereël het, Vusi Mahlangu, het swartes uitgekryt wat op sosiale media sê hulle ondersteun die saak, maar nie wil deelneem aan optogte nie.

Mahlangu sê hulle het ondersteuningsboodskappe van vakbonde en van ouers gekry, maar geen van dié ondersteuners neem deel aan hulle protesoptrede nie.

Hoërskoolleerders van Soshanguve, Attridgeville en Mamelodi, waarvan verreweg die meeste nooit ‘n universiteit sal sien nie, is ingebus om te betoog ter ondersteuning van die veldtog oor gratis onderwys.

Intussen probeer die Raad van die Universiteit van die Wes-Kaap nou “maatskaplike kwessies in die samelewing” blameer vir hul swak bestuur om belhamels toe te laat om die plek so te sê in puin te lê.

Hulle sê die huidige vlaag oproer op kampusse landwyd is ‘n “simptoom van groter maatskaplike kwessies in die samelewing”.

Die geweld, brandstigting, aanhitsing en intimidasie het in werklikheid direk en heel voorspelbaar van die Universiteit van Kaapstad oorgespoel.

Aanlynplatforms en ander metodes moet nou ingespan word om studente te help om die akademiese jaar te voltooi nadat kontak-lesings vir die res van die jaar opgeskort is weens moordaanslae op veiligheidswagte, voortslepende geweld en brandstigting.

Die Onafhanklike Polisie-ondersoekdirektoraat gaan ondersoek doen na die skietery waarin ‘n voormalige studenteraadpresident van die Universiteit van die Witwatersrand, Shaeera Kalla, en twee ander studente getref is deur rubberkoeëls.

‘n Woordvoerder van die polisie, Sally de Beer, sê die Gautengse polisiekommisaris, luitenant-generaal Deliwe de Lange, het Kalla in die hospitaal besoek.

Die rewolusionêres by Wits probeer die voorval vir propaganda uitbuit.

Die studenteraad van Wits sê Kalla het ten tye van die skietery haar hande in die lug gehad, maar het geen kommentaar gelewer op die vandalisme, intimidasie en openbare geweld wat die oproeriges pleeg nie.

SA verskaf steeds krag op skuld aan bankrot Zimbabwe

Terwyl Eskom sukkel om Suid-Afrika se ligte aan te hou, verskaf die openbare maatskappy steeds elektrisiteit op skuld aan Zimbabwe. Tans skuld ons noordelike buurland met sy ekstremistiese antiblanke regering Eskom R250 miljoen, sonder enige teken dat dit betaal gaan word.

In die jongste welwillende gebaar jeens Zimbabwe, het Eskom die land nog tyd – tot einde Desember 2016 – verleen om te begin betalings maak. Zimbabwe ontvang ten minste 30% van sy krag vanuit die buiteland, met Mosambiek se Hydro Cahora Bassa-maatskappy (HCB) wat ook aan die land elektrisiteit voorsien. Blykbaar skuld Zimbabwe insgelyks R126 miljoen aan HCB.

Die besturende direkteur van die Zimbabwe-elekrisiteitstransmissie en -verspreidingsmaatskappy (ZETDC), Julian Chinembiri, het intussen in die Financial Gazette verklaar dat “agterstallige bedrae ophoop”.

“Eskom het ons tot Desember 2016 gegee terwyl HCB ons tot einde November gegee het om agterstallige bedrae te vereffen,” sê Chinembiri. “Tans geniet ons stabiele kragvoorsieing en ons sou voorsiening wou hou soos dit is en verseker dat geen beurtkrag ingestel word nie.”

“Ons beskik oor voorafbetaalde reëlings met Eskom en HCB.”

Zimbabwe voer ongeveer 350 megawatt elekrisiteit van Eskom in en 50MW van HCB. Die land wek ook krag op deur middel van dieselopwekkers wat aan Robert Mugabe se skoonseun, Simba Chikore, behoort. Onlangs is Chikore insgelyks as onderhoof van die bankrot lugdiens, Air Zimbabwe, aangestel.

Vrystaat laks om polisiemisdrywe aan te meld

Waar polisiebeamptes in die Vrystaat betrap dat hulle oortree, is hulle laks om sulke sake aan te meld.

Volgens die jongste statistieke word oortedings waarby polisiebeamptes betrokke is nie graag ondersoek nie.

In vergelyking met ander provinsies, word die meeste sake wat verband hou met wetgewing wat beamptes verplig om interne misdrywe aan te meld, in die Vrystaat ondersoek.

Volgens dié ondersoekeenheid se jaarverslag vir die 2015/2016 boekjaar, is altesaam 41 gevalle landswyd gevind.

Ingevolge die Onafhanklike Polisie Ondersoek Direktoraat (OPOD) wetgewing moet moontlike oortredings en/of beweringe waarby polisiebeamptes betrek word, binne 24 uur by OPOD aangemeld word.

Altesaam 12 sake is in die Vrystaat, gevolg deur ses wat in Mpumalanga ondersoek word. Net twee voorvalle – die minste in die land – is in Noord-Wes en Oos-Kaap aangemeld.

Intussen is ‘n een-en-dertigjarige polisieman is in hegtenis geneem omdat hy na bewering ‘n groot som geld op ‘n misdaadtoneel in Pretoria probeer steel het.

‘n Woordvoerder van die Gautengse polisie, Kay Makhubele, sê misdadigers het werkers by ‘n vulstasie aangehou en ‘n bedrag geld geneem.

Die verdagte is gevang waar hy van die geld op die vloer opgetel en in sy sak gesteek het. Hy het die geld in sy motor gaan versteek en is op die toneel in hegtenis geneem.

Haelstorm wat Bloemfontein tref, rig skade aan

‘n Onverwagse haelstorm het chaos in Bloemfontein veroorsaak. In sommige strate het haelkorrels reënwater laat opdam.

Opruimingswerk het Donderdagaand in verskeie dele van Bloemfontein begin nadat dié stad en verskeie ander dorpe in die Vrystaat laatmiddag onder hewige hael en reën deurgeloop het.

By Prellerplein in die noorde van die stad het die erge hael op plekke kniediep gelê, sodat stootskrapers ingespan moes word om hope haelkorrels te verwyder.

Die hope hael het motors se wiele onder ‘n wit kombers yskorrels bedek, en moes daarom meganies weggeskraap word.

In Jagersfontein het haelkorrels so groot soos gholfballe groot skade aangerig. Die hael het gate in motors geslaan.

Lede van sekuriteitsmaatskappye het in Christo Groenewald-laan, waar ‘n gedeelte van die pad deur opgehoopte haelkorrels versper is, het verkeer herlei.

In die Northridge Mall het haelkorrels en reën deur die dak gelek. Ook daar is motors beskadig en gate is in motorvensters geslaan. Skade is ook aan huise aangerig.

In die Dan Pienaar-uitbreiding het ‘n deel van ‘n huis se plafon ingeval en bome se takke is afgeruk. ‘n Buitemuur van ‘n huis in Pentagonpark het omgeslaan.

DRK staak nadat verkiesing uitgestel word

Die Kongolese hoofstad Kinshasa is Woensdag lamgelê deur ‘n staking uit protes teen president Joseph Kabila wat aan bewind sal bly ofskoon sy termyn teen die einde van Desember verstryk.

Die opposisie het die stakings aangevra nadat die president ‘n ooreenkoms bereik het om tot April 2018 aan bewind te bly deur vanjaar se presidentsverkiesing uit te stel.

Kabila het in 2001 aan bewind gekom en in 2006 het ‘n nuwe grondwetlike bepaling in werking getree wat die president tot twee termyne beperk. Kabila se termyn verstryk op 20 Desember.

Die land se hoofopposisieparty, die UDPS, sê die ooreenkoms tussen die owerheid en rand-opposisiepartye is ‘n “flagrante skending van die grondwet” en sê die betoging wys vir Kabila ‘n “geel kaart.”

Gratis Telkom-data aan studente wat wil studeer

Telkom het bevestig dat hulle gratis data beskikbaar gaan stel aan studente wat weens die voortslepende betogings nie toegang tot hul studiemateriaal kan kry nie.

Die maatskappy sê hy is daartoe verbind om onderwys in Suid-Afrika te steun, het RSG berig.

Sommige universiteite het klas- en studiemateriaal aanlyn beskikbaar gemaak vir studente wat weens die betogings nie toegang tot die kampusse kan verkry nie.

Telkom se diens waarmee die ontvanger van die oproep die koste daarvan dra, sal studente toelaat om Telkom-simkaarte te gebruik om toegang tot ‘n universiteitswebwerf te verkry sonder dat hulle self vir die dataverbruik betaal.

Studente wat akademiese materiaal deur Telkom as internetdiensverskaffer verkry, sal ook by die gratis data baat vind.

Groot polisieteenwoordigheid vir ‘studente-opmars’ in Pretoria

‘n Groot polisieteenwoordigheid is op Kerkplein in Pretoria ontplooi vir die opmars van swart jeugdiges oor sogenaamde “klasgelde” en “dekolonisering van onderrig” na die Uniegebou.

Volgens die Tshwane metro sal 3000 swartes wat gratis toegang tot universiteite eis, en reeds miljoene rande se skade aangerig het, aan die betoging deelneem.

By die Universiteit van Kaapstad, onder leiding van die onbekwame Max Price, het ‘n swart student intussen gevra dat wetenskap afgeskaf word.

In New York het die Kaapse student ondersteuning gehad van ‘n paar verdwaalde betogers wat ‘n brief aan amptenare van die Suid-Afrikaanse konsulaat in die Amerikaanse stad oorhandig het. Die groepie eis daarin gratis “gehalte” onderrig van “gedekoloniseerde tersiêre instellings” in Suid-Afrika.

Die groepie het hoofsaaklik bestaan uit voormalige Suid-Afrikaners wat tans in New York woon wat na die konsulaat opgeruk het in “solidariteit” met die openbare geweld, afbrand van biblioteke en beskadiging van eiendom by Suid-Afrikaanse universiteite.

Die akademiese jaar by die Universiteit van die Wes-Kaap is intussen tot niet nadat formele lesings opgeskort moes word omdat geweld opnuut losgebars het. Miljoene rande se skade is reeds op die kampus aangerig.

Oproeriges het begin geweld pleeg en op ‘n plundertog gegaan nadat die bestuur nie ‘n massavergadering wat deur die studente belê is, bygewoon het nie.

Groot skade is aan die universiteit se eiendom aangerig en meer as twintig studente is in hegtenis geneem.

Die woordvoerder van die UWK, Luthando Tyhalibongo, sê die toestand op die kampus is steeds plofbaar.

Reëlings is glo getref vir voorbereidings vir die eksamen. Hy sê studente kan hul eksamens of in November, of in Januarie volgende jaar skryf.

Die Oos-Kaapse polisie het meer as 30 studente by die Nelson Mandela Universiteit in Port Elizabeth in hegtenis geneem nadat gevegte tussen betogers en die polisie uitgebreek het.

Daar was Dinsdag ook voorvalle van geweld by die universiteit. Van die amokmakers wil nie teruggaan klas toe nie maar die universiteit is vasbeslote om met sy akademiese bedrywighede voort te gaan.

Die polisie sê die studente sal môre in die hof verskyn.

Polisiewoordvoerder, Sally de Beer, sê die studente se ouderdomme wissel tussen 19 en 30 jaar, en hulle is aangekeer in verband met openbare geweld nadat hulle die polisie met klippe bestook het.

Thuli Madonsela, die voormalige Openbare Beskermer die landwye opstand steun, het intussen gepleit dat geweld beëindig moet word, sodat die swart jeugdiges se “griewe” gehoor kan word.

Dit wil egter voorkom asof die amokmakers hulself nie veel steur daaraan nie omdat hulle onverpoos voortgaan om geweld te pleeg en eiendom te vernietig. Dat hul kriminele optrede hul griewe kanselleer het klaarblyklik nog net by ‘n bekommerde Madonsela ingesink.

Ontlastingsaaiers by UK vasgetrek

Die Universiteit van Kaapstad het bevestig dat die polisie vier oproeriges vasgetrek het wat met houers vol ontlasting na die kampus op pad was.

‘n Woordvoerder vir die universiteit, Elijah Moholola sê die amokmakers is by die ingang van een van die kampusse aangekeer.

Vroeër is nog twee studente in hegtenis geneem nadat betogende studente opnuut met veiligheidswagte op die kampus slaags geraak het.

Moholola sê onderrig gaan egter voort op elektroniese vlak. Hy sê elke fakulteit gebruik hul eie metode van onderrig en kommunikasie vir sy betrokke studente.

Die bestuur van die Universiteit van die Wes-Kaap het intussen onderneem om vandag te reageer op die 40 eise van amokmakers nadat hulle Maandag tydens ‘n massavergadering 48 uur tyd gegee om te reageer.

Die eise sluit in gratis tersiêre onderrig en dat alle skuld afgeskryf word. Klasse by die UWK is steeds opgeskort.

Die universiteit se bestuur sê hulle sal ook vandag ook duidelikheid gee oor die voltooiing van die akademiese jaar en eksamendatums.

‘n Massavergadering, die jongste poging om ‘n vreedsame oplossing vir die universiteitskrisis te vind, word vandag by die Holy Trinity Katolieke Kerk langs Wits gehou.

Daar sal gefokus word op die stryd om universiteite se deure oop te hou en te befonds. Enigeen wat hoop dat die geweld en onrus by universiteite gestaak word, is gevra om die massavergadering by te woon.

Die Katolieke priester, Graham Pugin, wat betrokke was by studente vandat die protesoptrede begin het, sal by die byeenkoms praat.

Nog hooggeplaastes wat verwag word is ‘n stigterslid van Cosatu en voormalige minister in Nelson Mandela se regering, Jay Naidoo, asook die voormalige Openbare Beskermer, Thuli Madonsela.