Die swart aktiviste-organisasie Sanco het glo dokumente ingedien om te vra dat die besluit van die landdros van Coligny om borgtog aan Pieter Doorewaard en Philip Schutte toe te staan, in hersiening geneem word.
Geweld het opnuut in Coligny in Noordwes uitgebreek toe ‘n huis op die plaas Rietvlei aan die brand gesteek is. Die chaos het uitgebreek nadat borgtog aan die twee wit mans toegestaan is. Intussen is altesaam vier huise afgebrand.
Die hof se besluit om borgtog toe te staan, is gegrond op gesonde regsbeginsels, sê Michal Groenewald, leier van die VF Plus in Noordwes. Hy sê Premier Supra Mahumapelo moet ophou om verdere rassistiese opmerkings teen wittes te maak.
Volgens berigte in die media het Mahumapelo by die swart tiener se begrafnis gesê hy is gedood “deur die hande van wit mense”. Hy het ook gesê dat die mense “deur wie se hande” die seun gedood is, is “Afrikaners van Coligny”.
As Mahumapelo voortgaan met sulke stellings, kan dit die swart skares tot verdere geweld aanmoedig. Die Premier moet verantwoordelikheid neem as enige gewelddadige protes weer as gevolg van sy aanhitsings uitbreek, het Groenewald gesê.
“Wanneer wit mense deur swartmense vermoor word, is dit gewone misdaad. Wanneer die situasie andersom is, noem die ANC dit rassisme. Dit is onaanvaarbaar.
“Mahumapelo is welkom om ons te vertel hoeveel begrafnisdienste van vermoorde wit boere in die provinsie hy al bygewoon het en wat hy daaroor gesê het.”
Volgens berigte behoort geen van die huise wat afgebrand is aan die twee beskuldigdes nie. Hulle is borgtog van vyfduisend rand elk toegestaan.
Die oproeriges het daarna die strate van die dorp ingevaar. Die EFF het Maandag op Twitter ondersteuners aangemoedig om wit boere te gaan aanval.
Joernaliste wat eiendom betree het sonder toestemming, is deur van die boere gewaarsku om die gebied te verlaat en nie foto’s te neem nie. Sanef het die wit boere veroordeel wat op hul privaatheid aangedring het, asof wit boere geen reg daarop het nie.
Landdros Makgaola Foso het vroeër in sy uitspraak gesê die borgtogaansoek was ‘n moeilike proses omdat verskeie belange opgeweeg moes word, soos geregtigheid, persoonlike vryheid, én die publieke belang.
Doorewaard en Schutte word van ‘n swart tiener se dood beskuldig omdat hulle hom glo van ‘n bakkie sou afgestoot het, terwyl die vermeende swart dief self van die bewegende voertuig afgespring het.
Die twee mans staan tereg op aanklagte van moord ná die dood van die 17-jarige Matlhomola Mosweu, maar ontken skuld.
Die sekretaris van Sanco in Noordwes, Packet Seaketso, sê die landddros was bevooroordeeld met sy borgtoguitspraak. Volgens Seaketso is die belange van die gemeenskap nie in aanmerking geneem nie.
Hy het ook die landdros daarvan beskuldig dat hy Vrydag die verdediging se regspan leiding gegee het oor wat hulle in die hof moet sê.
Die president van AgriSA, Johannes Möller, sê mense wat die reg in eie hande neem omdat hulle ontevrede is oor hofverrigtinge, moet aanspreeklik gehou word. Möller het die polisie gevra om beskerming aan die landbougemeenskap te verleen.
Hy sê dié tipe geweld kan geen probleme oplos nie en tot ‘n veiligheidskatastrofe lei indien die polisie en leiers in die gemeenskap nie optree nie.
Möller sê ook indien die twee verdagtes skuldig bevind word, moet hulle die gevolge van hulle dade dra.
Die waarnemende Nasionale Polisiekommissaris, Khomotso Phahlane, het die VF Plus die versekering gegee dat die polisie met versterkings sal ingryp om die plofbare situasie en hernieude geweld in Coligny te kalmeer, sê dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus. Maar ten spyte van die versekerings is eiendom vernietig en gisternag het groepe swartes van plaas na plaas beweeg om wit huise aan te val.
Op die Putfontein-pad is voertuie aangeval en aan die brand gesteek, volgens onbevestigde berigte.
Van die huise wat afgebrand is, behoort aan dr. Rabie Barnard, ‘n mediese dokter wat bekend is vir die onbaatsugtige werk wat hy onder al die gemeenskappe van die gebied doen, en die ander aan ‘n boer, mnr. Henk Keyser, wat op ‘n plaas naby die dorp woon.
Dr. Groenewald is glo in direkte kontak met Phahlane en die kommissaris het hom verseker dat versterkings en ‘n helikopter na die gebied ontplooi sal word.
“Ek is ook in direkte kontak met die polisie generaal in beheer van bedrywighede in die omgewing wat my op hoogte hou van die nuutste ontwikkelinge.
“Die VF Plus doen ‘n beroep op alle politici, en veral dié van die ANC, om hul volgelinge te vertel om die oppergesag van die reg te respekteer en nie rassistiese of populistiese stellings te maak soos die Noordwes se premier Supra Mahumapelo by die begrafnis van die seun gedoen het nie.
“Die situasie is uiters plofbaar, en die VF Plus wil weer daarop wys dat ‘n gemeenskap die reg het om hom te verdedig en sy eiendom te beskerm, en dit moet deur almal gerespekteer word,” sê dr. Groenewald.
Die polisie in Noordwes het inwoners van Coligny gewaarsku dat mense wat eiendom afbrand, vervolg sal word, maar ‘n polisiewoordvoerder, Sabata Mokgwabaone, sê egter niemand is nog in hegtenis geneem nie.
Hy sê die polisie het hul hande vol om die groot groepe mense in bedwang te hou en sodra hulle die inwoners op een plek onder beheer het, breek geweld op ‘n ander plek uit. Mokgwabanone sê daar was geen berigte van enige beserings nie.
Intussen is die oorsaak van ‘n brand wat Maandag in ‘n oop stuk veld langs ‘n polisiekantoor in Jan Hofmeyrweg, Welkom uitgebreek het, steeds onbekend.
Francois Klaassen, van die Matjhabeng-munisipaliteit se brandweerdiens, sê hulle is omstreeks 14:00 ontbied. Hy sê met hul aankoms het die vlamme vinnig versprei na ‘n omheinde terrein van die polisie waar van hul voertuie en ander motors wat geskud is of in ongelukke betrokke was, gestaan het.
Vrystaat polisiewoordvoerder, Motantsi Makhele, sê van dié voertuie het aan die brand geslaan. Daar is motors wat ontplof het en selfs uitgebrand het. Makhele sê 37 voertuie van die polisie, wat nie meer in gebruik is nie of in ongelukke betrokke was, het vlam gevat.
Daar word nou gewag vir die polisie se forensiese ondersoek se uitslag. Makhele het verder gesê daar kan nie bespiegel word oor die oorsaak van die brand of die presiese omvang van die skade nie. Dit sal eers later bepaal word.
