Etiket: Opstelle

Ena Murray oorlede

Die koningin van Afrikaanse liefdesverhale, Ena Murray, is Donderdag in Mosselbaai aan natuurlike oorsake oorlede.

Die 78–jarige Murray is dikwels bestempel as die mees geleesde skrywer in Afrikaans.

OFM-nuus het met een van Murray se kindermaats, Veronica Marais, gesels oor hul grootword dae op Loxton, ook haar geboortedorp.

Marais sê sy onthou Ena as iemand met ‘n yslike verbeelding wat altyd goeie opstelle op skool geskryf het.

Murray se 55 jaar skryfloopbaan het 130 titels ingesluit. Sy is in 2013 deur die ATKV met ’n oorkonde vereer.

Tshwane laat geld oor swart Pretorianers reën

anc-flagDie Tshwanemetroraad in Pretoria het R19 miljoen beskikbaar gestel om 144.000 swart gesinne by te staan wat deur vloede geraak is, het RSG berig.

Die munisipaliteit sê skade van sowat R124 miljoen is veral in swart gebiede soos Soshanguve, Mabopane, Ga-Rankuwa, Rethabiseng en Mamelodi aangerig.

Die metro het ook vroeër meer as ‘n R100 miljoen beskikbaar gestel om sowat 40.000 huise in Tshwane se dakke te herstel wat aan die einde van verlede jaar deur hael beskadig is.

Dit sal insluit die herstel van die huise en vensters en die vervanging van die asbesdakke wat verlede jaar in November en Desember in die storms beskadig is.

Calvyn anderkant die kerk

Die FWI (filosofie van die wetsidee) word soms onregmatig as deel van die neo-Calvinisme geklassifiseer. Onteenseglik is daar lyne wat terugloop na Johannes Calvyn en Abraham Kuyper. Die vader van die gesofistikeerde sistematiek van die FWI is Herman Dooyeweerd. Dooyeweerd het homself van die neo-Calvinistiese tradisies as bydraer daarin onderskei dat hy nie ‘n gekwalifiseerde teoloog is nie, maar ‘n juris en ‘n filosoof. Sy perspektief het dus nie, soos by baie neo-Calviniste, ‘n neiging om uitsonderlike status aan die  teologie en kerklike amptenary te gee nie.

Die implikasie hiervan is dat hy die reformatoriese nalatenskap van Luther en Calvyn besondere nuwe momentum kon gee. Daarmee word bedoel dat hy radikaal weggedoen het met die Roomse “middellaarskap” van die kerk vir die sogenaamde sekulêre instellings van bv. staat en besigheid. Die spirituele eenheid van die gemeenskap is nie meer te sentreer in die kerklike organisasies nie maar in die harte van die mense. Die Koninkryk van God is ook nie meer dieselfde as die kerk nie. Alle samelewingsinstellings kan nou as koninkryksdeelnemers beskou word. Daarteenoor het juis die mees Calvinistiese kerke maar ook vele ander erfgename van die Reformasie daarin volhard om onder etlike lae kosmetiek die posisie van kerk en teologie steeds met etlike voorregte te verskans. Dit het die kinders van die Reformasie baie van hulle vryheid ontneem.

Met hierdie illustrasie is die eerste belangrike bydrae van die FWI te sien: Dit bring as uitgangspunt ‘n neweskikkende verhouding van gelykheid tussen alle samelewingsinstellings. En hierdie uitgangspunt  word ook deurgevoer na die staat.  Die staat het soos die kerke en besighede ook‘n unieke taak. Vir die staat gaan dit eerstens oor die integrasie van die privaat en publieke reg en dan oor die handhawing daarvan. In die tradisies van staatsabsolutisme en t-otalitarisme is die sektorale spesialiteit van die staat as dienende instansie vreemd en word die res van die samelewing as staatsdepartemente beskou. Die FWI het instrumente wat hierdie rigtings kundig ontmasker as net nog ‘n ideologie wat wanneer dit die mag kry die daaglikse bedryf van vrye instellings in ‘n burgerlike samelewing domineer.

Die FWI het ook effektiewe instrumente om die beheersing van die samelewing deur monopolistiese besigheidskomplekse prinsipieel aan die kaak te stel.

Hierdie voorgenoemde drie bydraes van die FWI stoel aldrie op ‘n uitgangspunt dat die mens geneig is om afgode te vorm en sy ganse wese dan daaraan te verkoop. Die FWI se instrumentasie is daarop ingestel om die werkinge van die “fabriek van afgode” (Calvyn) te lokaliseer en normatief te neutraliseer. Sulke modern afgodiese tradisies bring net een resultaat en dit is dat sowel individue as gemeenskappe hulle vryheid verloor of verkoop. Die FWI het ten inslag om menslike vryheid tot hoogbloei te bring sodat die mens die beeldskap van God en rentmeesterlike heerskappy oor die skepping weer kan opneem (Gen 1:26-28). En hierdie vryheid is vreemd aan die fatalisme waaraan sekere interpretasies van die Bybel sigself skuldig maak.

Voorgenoemde laat natuurlik die vraag ontstaan of die strewe na vryheid vir die FWI maar net nog ‘n vorm van die liberalisme is. Eerstens is dit belangrik om te waardeer dat in die Bybel die idee van bevryding reeds lank voor die FWI baie radikaal beskrywe is. Dit is natuurlik ook moontlik dat baie mense in die liberale tradisies direk en indirek deur hierdie gemeenskaplike Bybelse erfenis beïnvloed is. En die FWI erken solidariteit met die probleemkomplekse wat deur alle rigtings aangespreek word, insluitende die verskillende skakerings van die liberalisme.

Dit is egter belangrik dat die kontras tussen die vryheidsidee in die FWI en dié in die liberalisme van nader bekyk word. Die vryheidsidee van die liberalisme het belangrike elemente wat dit vreemd maak aan dié van die FWI. Die eerste is dat die liberalisme ‘n byna oneindige vertroue in die kreatiwiteit van die menslike gees openbaar. Een van die belangrikste uitkomste hiervan is die sosialekontrakidee van Rousseau en andere. Daarvolgens word die staat as sodanig deur die individue geskep. Terwyl die FWI ook erkenning gee aan die reusekreatiwiteit van die mens, is een van die belangrike vertrekpunte in hierdie filosofie die aanvaarding van skeppingsgegewe strukture, ook vir die menslike samelewing. Die FWI se ontwikkelingsfilosofie gebruik die konsep van differensiasie om aan te dui hoedat in die historiese gang van die mensheid die samelewing al meer gedifferensieerd raak. Die stamverband van primitiewe gemeenskappe en die verkerkliking van die samelewing op baie plekke tydens die Middeleeue is voorbeelde van hoe gemeenskappe vasgeketting kan bly weens óf spirituele magte óf onkundigheid óf materiele gebrek.

Is hierdie differensiasie nie maar ‘n mooi woord vir die verbrokkeling van die samelewing nie? Die ander instrument wat die FWI gebruik vir die verstaan van dié komplekse realiteite is dié van kontinuïteit. As beginsel verseker die respektering van kontinuïteit dat die samelewing nie uiteen val nie maar slaag in die ontwikkeling van volhoubare gedifferensieerdheid.

Natuurlik is hierdie twee gegewe beginsels in die geskiedenis dikwels eensydig toegepas. Die liberalisme kan ‘n rewolusionêre pad inslaan deur slegs die differensiasie van die samelewing te propageer. Die konserwatisme is ewe onaanvaarbaar en gevaarlik omdit dit slegs die kontinuïteit in ‘n samelewing beklemtoon. ‘n Politieke beweging wat die FWI se instrumente en beginsels in ag neem sal daarom nooit prinsipieel ingetrek word om ‘n lewenskeuse tussen “links” en “regs” binne die politieke arena te maak nie.

Die vryheid van die liberalisme het natuurlik ook ‘n ander kant en dit is die oorbeklemtoning van die individualiteit soos in die sosialekontrakteorie. Hiervolgens word die individu altyd los gesien van die samelewingsinstellings. Meer oorspronklik: Dikwels hoor ons die stelling dat die individu al is wat werklik bestaan. Dit is natuurlik nie waar nie. Belangrike samelewingsinstellings kontinueer ondanks die kom en gaan van deelnemende individue. Die strukture vir samelewingsinstellings is dus net so werklik en oorspronklik soos die individue. Die individu en samelewing is dus saam gegee.

Om ‘n oorsig te bereik kan ons die volgende sê: Die een been van die humanisme is die liberalisme wat die differensiasie en individualiteit in ‘n vernietigingsorgie verabsoluteer. Die ander been verkondig die staatstotalitarisme en die fascisme. Hierdie wanhoopsopsies is eweneens vernietigend omdat dit die gedifferensieerde ontwikkelings weer platvee deur dit by die staat te integreer en so terug te beweeg na ‘n vroeëre primitiewe toestand.

Staatstotalitarisme word dikwels, maar nie noodwendig nie, gekoppel aan patriotisme en nasionalisme. Tog is dit belangrik dat Christene ‘n verantwoordelike beskouing oor patriotisme en nasionalisme handhaaf. Daar is ‘n sterk stroming uit die romantiese historisme wat die volksgemeenskap ‘n wet in sigself wil maak. Hierdie rigting misbruik die realiteit van tuisomgewings, liefde vir die eiesoortige en die eie. So word die uniekheid van die volkse heeltemaal oordryf in afgodsdrif. In die FWI word hierdie rigtings wat ‘n  sterk Duitse herkoms het eweneens afgewys net soos die individualisme. Die belangrikste rede is dat hierdie uniekheidstrewe die algemene wette wat God vir die samelewing gestel het, probeer relativeer. Die unieke word dus rede gemaak waarom algemene wette nie gehoorsaam hoef te word nie en so word die mens (die volk) sy eie wetgewer. In hierdie konteks verwerf die Latynse slagspreuk Vox populi vox Dei (Die stem van die volk is die stem van God) sinistere ondertone wat weer teruglei na die afgodiese gerigtheid van die menslike hart waarteen Calvyn en ander hulle verset het. In die FWI bereik die verset teen afgodery en die strewe na verantwoordelike vryheid ‘n nuwe fase.

Die sukses van die humanisme was dat die onderskeid tussen godsdienstig en sekulêr allerlei misleidende indrukke moontlik gemaak het. Een sodanige  indruk is dat godsdiens beperk is tot dít wat tradisionele kerke doen. Daarmee word die res van die samelewing kamma sekulêr of neutraal. Maar soos ook die Marxisme aangetoon het, is dit ‘n illusie. Ideologie, sê die FWI, is radikaal religieus net soos die godsdiens van die tradisionele kerke. Die ganse samelewing het altyd ‘n radikaal religieuse momentum en dit is een van die hooffukuspunte van die FWI.

Daar sal in hierdie kort oorsig met die volgende afgesluit word: Die FWI dui eerstens die skeppingsgegewe wetmatighede aan as grondslag vir menslike vryheid. ‘n Egte vrye samelewing munt juis daarin uit dat dit die noodsaaklikheid van ‘n verskeidenheid neweskikkende samelewingsverbande binne ‘n gemeenskaplike gebied verstaan. Tweedens: Die FWI artikuleer sigself duidelik naas ander Christelike benaderings deurdat dit die tradisionele grens tussen sekulêr en heilig op ‘n radikale wyse ontken maar op so ‘n wyse dat a) die spiritualiteit van die mens op ‘n omvattende wyse sigbaar word en b) die teenwoordigheid van Gods skeppingswet in die skepping so wyd soos die skepping self word.

Vir enigeen wat die bydraes van die FWI op ‘n meer tegniese wyse wil ondersoek word die volgende webtuistes as beginpunte aangedui:

Dr Cronje is ‘n konsultant wat as ‘n stokperdjie die gebeure in die FWI-omgewing volg.

86 уЛобановский Харьков

Die rassisme in die diskoers oor rassisme

Daar is min onderwerpe in die huidige, openbare diskoers wat sulke heftige emosies ontlok as rassisme. Rassisme word deur verskillende mense op verskillende maniere omskryf, maar ek dink die basiese idee is dat dit immoreel is om teen iemand te diskrimineer op grond van hul ras, veral as die diskriminasie negatiewe gevolge inhou vir die persoon teen wie gediskrimineer word. Baie is al geskryf oor wat die grond vir die weersin in rassisme is en dit is te breedvoerig om in hierdie artikel weer uiteen te sit. Vir my is die beste verklaring daarvoor te vinde in Francis Fukuyama se seminale werk oor die liberale-demokrasie, The End of History and The Last Man[1]. In hoofstuk 15 getiteld A Vacation to Bulgaria gee hy ‘n uiteensetting van hoekom mense rassisme verafsku. Die rede is elke mens se behoefte aan erkenning wat hy koppel aan die Sokratiese beginsel thumos. Uiteraard is die konsep van thumos nie iets wat Fukuyama uitgedink het nie – dit stam immers uit die antieke Griekse wêreld en kom al ‘n lang pad in die filosofie – maar hy gebruik die beginsel hier binne ‘n moderne konteks. Volgens Sokrates het die mens ‘n geneigdheid om waarde toe te dig aan objekte in sy lewenswêreld. Nie net gee ‘n mens waarde aan dinge nie, ‘n mens gee ook waarde aan homself/haarself en hy/sy verwag dat ander mense hierdie selfwaarde erken. Rassisme is ‘n kwetsing van hierdie gevoel van selfwaarde. In ‘n daad van rassisme word die ander mens se waarde nie erken nie. Fukuyama meen dat die hele beweging om alle vorme van rassisme ten sterkste af te keur hieruit ontstaan het.

Sedert 1994 is die basiese klassiek-liberale regte in ons Grondwet verskans wat dit onwettig maak om enige wetgewing uit te vaardig of regsbeginsel toe te pas wat tot rassediskriminasie lei. Uiteraard is die regte vervat nie onbeperk nie en kan beperk word in terme van artikel 36 indien dit redelik en regverdigbaar is. Baie is al die afgelope maand of so in By geskryf oor die verhouding tussen die Grondwet en morele waardes en my mening is dat dit eventueel sal neerslag vind in die openbare sedes van alle Suid-Afrikaners. Persvryheid is ‘n noodsaaklike deel van ons nuwe grondwetlike instelling, omdat die pers as ‘n soort openbare waghond moet toesien dat die Grondwet eerbiedig word. In hierdie artikel is my probleem met die hoofstroommedia hoe hulle oor rassisme berig en die waghondfunksie vervul.

Twee insidente het die foutlyne van die diskoers vir my duidelik uitgewys.

Die eerste geval was die gru-moord op Kayla Rawstone, haar ma en haar ouma. Ek het die berriggewing noukeurig gevolg soos wat die saak ontvou het van misdaad tot arrestasie tot vervolging tot vonnisoplegging. In The Star het die opskrif van die voorblad een dag gelees ‘I did it because they were white’.

Die tweede geval is die moord op ‘n blanke man deur ‘n swartman nadat dié aan hom gesê het dat hy hom nou gaan wys ‘wat hy met ‘n witman kan doen’.

Is hierdie nie albei teksboekvoorbeelde van rassisme waar die slagoffers die hoogste prys betaal het nie? Dit is uiteraard, maar waarom was daar nie ‘n enkele reaksie van die beskermers van nie-rassigheid hieroor nie? Waar was die media se verwerping van sulke dade? Nie ‘n enkele rubriekskrywer in enige van die koerante het hierdie stories opgetel en verder die rassisme van die gebeurtenisse uitgewys nie. Geen openbare figuur vanuit die hele politieke spektrum het openlik hierdie dade in die media veroordeel nie. Daar is nie ‘n woord gerep nie en dit het verbygegaan. Vergelyk die skrapse berrigewing en afwesigheid van heftige reaksie met die Skierlik-skieter. Hier het moorde op swartmense deur ‘n witman plaasgevind wat skynbaar deur rassehaat gemotiveer is. (Die geestelike ongesteldheid al dan nie van die dader was later ‘n saak vir meningsverskil in die verhoor.) Dit was nie net hier groot nuus nie; daar is selfs in die buiteland daaroor berig. CNN het ‘n paar nuusinsetsels daaroor gehad alhoewel moorde in ons land in ‘n globale konteks nie nuuswaardig is nie.

Hier is nog ‘n interessante punt wat selde opgeneen word in die hoofstroommedia: Die aanklag van rassisme kan opsigself ook op ‘n rassistiese manier gebruik word. Dink maar aan Malema se stelling dat die meeste witmense rassiste is. Dit verbaas my dat niemand die implisiete rassisme van hierdie stelling opgemerk het nie. Gestel nou ek sou net twee naamwoorde verander en die sin soos volg laat lui: die meeste Indiërs is skelm. Hoe sou die stelling deur die publiek ervaar word? Vir seker rassisties. Om ‘n groep mense as rassisties te stereotipeer, is insigself rassisties. Dis sogenaamde racial profiling. ‘n Mens kan nog verder borduur op hierdie punt: hoekom is alle berrigewing oor rassisme net oor wit-op-swart rassisme en nie ander vorme van rassisme nie? Daar vind daagliks insidente plaas van bruin-op-swart rassisme, swart-op-bruin rassisme, Indiër-op-swart rassisme, swart-op-Indiër rassisme en  derglike ander gevalle. Ek het al self baie skrikwekkende insidente van rassisme deur anderskleuriges gesien. ‘n Basiese beginsel van geregtigheid wat in alle resgtelsels erken word, is dat ‘n beginsel universele toepassing moet hê. Met ander woorde, as belastingontduiking ‘n misdryf is, kan nie net Chinese daarvoor vervolg word. Dit is voor die handliggend rassisties. Dit moet ook geld in berriggewing oor misdade. Waarom word dan net blankes in die media en in die howe vir rassisme vervolg? ‘n Mens kan nie anders as om die gevoel kry dat blankes in die algemeen spesifiek uitgesonder word om ondersoek te word oor rassisme nie.

Almal van ons  – blank en swart – weet hoe werklik is swart-op-wit rassisme. Net effens noord van ons land is daar ‘n regime wat hierdie soort rassisme staatsbeleid gemaak het. En soos almal weet: Zimbabwe het nie eensklaps gebeur nie. Dit was ‘n stadige proses waarby swart rassisme op ‘n daaglikse basis gegroei het sonder weerstand van die bevolking tot die slagyster op ‘n dag toegeslaan het. Die enigste twee verwere – naas gewapende stryd – wat burgers in ‘n land teen die regering het, is die howe en die vrye pers. Daarom is dit so noodsaaklik dat daar oor die toenemende swart rassisme in ons land behoorlik berig en, waar nodig, dit verwerp behoort te word. Die euwel moet nou beveg word voordat dit ontaard in ‘n onderdrukkende monster wat sy tentakels orals versprei het en absolute mag het om sy ideologie af te dwing – soos wat in Zimbabwe gebeur het.

Daar is onlangs met die feesviering van oud-president Nelson Mandela se vrylating, baie kritiek teenoor oud-president FW de Klerk uitgespreek, dat hy na bewering nie genoeg gedoen het om Afrikaners in die besonder en witmense in die algemeen se regte te beskerm nie. Vir my is hierdie ongegrond, want die regte in die grondwet is prysenswaardig en vergelyk met dieselfde regte as wat in ander lande, veral Westerse lande, erken word. Die enigste probleem met ons grondwet is dat die gees daarvan nog nie regtig deurgesyfer het na die algemene bevolking en deel geword het van hul morele bewussyn nie. Gegewe, die grondwet is net ‘n stuk papier, maar die verantwoordelikheid lê by die burgerlike samelewing om gestalte te gee aan die waardes daarin deur toegang tot die howe en deur die hoofstroommedia. Witmense moet swartmense en ander rasse in die gelykheidshowe begin daag vir rassistiese optredes. Deur dit te doen sal dit as afskrikmiddel dien en ‘n presedent skep dat daar nie met witmense rassisties omgegaan mag word soos in Zimbabwe nie.

 

[1] Fukuyama, Francis The End of History and the Last Man Penguin: 1993

купить монополию киевtopcargo отзывы сотрудников

Hein Willemse se voorspraak vir kreolisering

Afrikaners word nou reeds vir ’n geruime tyd deur ’n klein groepie bruin woordvoerders aan ’n politiek van beskimping, swartsmeer en belediging onderwerp. Alhoewel hierdie groepie nie naastenby verteenwoordigend van bruin Afrikaanssprekendes is nie, gee hulle politiek van beskimping aanleiding tot diepe vorme van wantroue. Daarmee word Afrikaanssprekendes gekniehalter om rondom dwingend noodsaaklike kwessies – soos die voortbestaan van ons moedertaal – op ’n sinvolle wyse saam te werk.

In die hart van hierdie politiek van beskimping staan die idee van “identiteit”. En hoe dodelik voorspelbaar het die argumente nou nie reeds geword nie! Elke aanspraak wat Afrikaners (hoe genuanseerd ook al) op ’n eie identiteit maak, word sonder uitsondering as “rassisties”, “etnosentries” en “angs vir die onbekende” afgemaak. As dit nie so skadelik vir onderlinge verhoudinge was nie kon ’n mens dit soos met Chuene se leuenagtige gebruik van die woord “rassisme” as absurd afgelag het.

Die jongste voorbeeld hiervan kom van Hein Willemse, wat op die onlangse Roots-konferensie aan die Universiteit van Wes-Kaapland slegs met die grootste moeite sy ressentiment en afsku jeens Afrikaners se aanspraak op ’n eie identiteit in bedwang kon bring. Volgens Willemse word diegene (bedoel: Afrikaners) wat hulle op die “saak van ‘die minderheid’, ‘taalregte’ en ‘ons eie’ stel” deur niks minder nie as deur “vrees en angste vir die onbekende oorheers”.

Ten grondslag van Willemse se argument lê ’n erg simplistiese beeld op die geskiedenis. Daarvolgens moet die geskiedenis as ’n soort reglynige proses verstaan word. Aan die begin van sy geskiedenis heers daar ’n angsvallige, vreesagtige en daarom ook patologiese gryp na ’n eie identiteit. Aan die einde van hierdie proses sal ons almal egter uit die kloue van laasgenoemde bevry word. Wanneer dit gebeur, sal ons ons ware menslikheid ontdek. Die feit dat hierdie droombeeld op die geskiedenis nie met die geskiedenis self strook nie, is klaarblyklik nie iets wat Willemse tot enige vorm van nadenke stem nie.

Die geskiedenis lyk inderdaad anders as wat Willemse wil voorgee. Jerry Z. Muller skryf daarom ook in ’n onlangse uitgawe van die gesaghebbende Foreign Affairs dat identiteitspolitiek as die mees dominante politieke verskynsel van die 20ste en 21ste eeu beskou moet word. In weerwil van Willemse se beeld op die geskiedenis word ons tyd eenvoudig gekenmerk deur die een na die ander kultuurgemeenskap wat op die erkenning van hul eie identiteite aanspraak maak. Is dit slegs Afrikaners wat te midde van honderde ander kultuurgemeenskappe nie op sodanige erkenning mag aanspraak maak nie?

Ingevolge sy eie vertrekpunte sou Willemse slegs vir Muller gelyk kon gee as hy tegelyk sou aanvaar dat die tydperk waarna laasgenoemde verwys juis vanweë sy identiteitspolitiek as “patologies” afgemaak moet word. Maar dit is tog gewoon absurd. Genoemde tydperk mag om verskeie redes as patologies beskryf word, maar geen regdenkende mens kan dit sonder meer aan sy identiteitspolitiek toeskryf nie. Inteendeel, daar kan met reg aangevoer word dat die identiteitspolitiek van hierdie tyd in vele opsigte juis ’n bolwerk teen sy moontlike patologieë (soos sy totalitêre bewinde, sy eenvormige massas, sy sosiale ontbinding, ensovoorts) vorm.

Willemse laat hom egter nie deur hierdie soort argumente van stryk bring nie. Inteendeel, volgens hom bestaan daar op grond van sy droombeeld op die geskiedenis ten minste twee redes waarom Afrikaners se dae as ’n identifiseerbare gemeenskap getel is (’n feit waaroor hy skaars sy opgewondenheid kan verberg):

Eerstens, vanweë demografiese faktore (“geboorte, dood en migrasie”) sal die rol en invloed van Afrikaners “met verdrag minder word”. Die Afrikaners se demografiese verdwyning sal volgens Willemse gepaard gaan met die verdwyning van dié soort Afrikaans wat Afrikaners vroeër as nastrewenswaardig beskou het, naamlik goeie Standaardafrikaans.

Tweedens, vanweë die “onomkeerbare” aard van die geskiedenis stuur ons in Suid-Afrika onvermydelik op “kreolisering” af, dit wil sê op ’n toestand waarin die veelheid van tale en kulture uiteindelik hulle gewaande puurheid sal afskud en in ’n soort Suid-Afrikaanse weergawe van die “melting pot”-ideaal deurmekaar geklits sal word. Dit is ’n toestand waarin ons einde ten laaste van die “behoudende dwang van vorme van eng nasionalisme” wat die stiksienige Afrikaners op almal afgedwing het, bevry sal wees.

Ten minste die volgende kritiese notas moet aan die adres van Willemse en sy Afrikaner-vyandige geesgenote gerig word:

  1. Willemse se beeld op die geskiedenis is so oud soos die moderne wêreld self. Vanaf die vroeë modernisme is die geskiedenis voorgestel as ’n reglynige beweging uit die primitiewe sug na identiteit na groter vorme van rasionaliteit en bevryding. Willemse sluit hierby aan, maar met die een verskil: Anders as in die modernisme is dit nie die rede van die verligte mens wat ons van die primitiewe verlede sal bevry nie, maar eerder die toestand van kreolisering. Die geskiedenis weerspreek egter beide moderne beelde op die geskiedenis, dit wil sê sowel die rasionele as die kreoolse opvatting daarvan. Anders as wat die modernisme en sy kreoolse napraters verwag het, gaan die toenemende rasionalisering van ons wêreld juis met ’n groter aandrang op ’n eie identiteit gepaard! Dit is ’n ironie wat Willemse volledig ontgaan.
  2. Willemse se toestand van kreolisering verteenwoordig nie bevryding nie, maar ten diepste ’n totalitêre benadering jeens verskille. In naam van sy idee van veelheid (kreolisering) word juis ’n verstikkende eenheid op almal afgedwing. Dit is ’n eenheid waarin daar geen ruimte vir die kultuurgemeenskappe gelaat word om hulself te bevestig of maar net gewoon te wees nie. “Kreolisering” word nou ’n hoogste plig. Enigeen wat nie aan sy eise voldoen nie, sal met die dodelike oordeel van “rassis” en “etnosentris” getref word.
  3. Willemse en sy geesgenote lewer deurgaans ’n apologie vir ’n sogenaamde “oper, ruimer” Afrikaans. Hierdie apologie het egter niks met werklike openheid uit te waai nie. ’n Oop en skeppende Afrikaans kan slegs binne die ruimte van omskrewe grense bestaan, net soos wat ’n skaakspel slegs binne die ruimte van bepaalde reëls gespeel kan word. (Of ’n Mozart-simfonie slegs binne die – buigbare – beperkinge van die musikale reëls geskryf en opgevoer kan word). Willemse se kreoolse voorspraak beteken nie groter openheid nie, maar eerder die opheffing van Afrikaans.
  4. Willemse se pleidooi vir kreolisering gaan gepaard met ’n protes teen die “behoudende dwang van vorme” en in die besonder teen die “gegermaniseerde, ‘wit’ vorme van Afrikaans” wat in die verlede op alles afgedwing is. Kreolisering daarenteen beteken om met die begrensing wat vorm oplê, weg te doen. Hierdie pleidooi staan egter in die teken van die postmoderne (’n ander woord vir ‘kreolisering’) onvermoë om grense aan te lê. Grense is daarvolgens per definisie verdag. Maar kan hierdie keuse sonder meer gehandhaaf word? Die feit van die saak is dat die postmoderne, kreoolse onvermoë om grense neer te lê met ’n onmiskenbare tendens tot die platvoerse, die onestetiese en die banale gepaardgaan. Vorm en begrensing is dít wat ons nog altyd van die banale afgeskerm het. In die mate waarin Willemse met vorm en begrensing wil wegdoen, lewer hy juis ’n apologie vir die kontemporêre heerskappy van banaliteit. Hierby moet nog die ironiese feit gevoeg word dat Willemse met sy apologie vir kreolisering self weer nuwe vorme van grense aan andere oplê. Sy beroep op die oënskynlik grenslose kreolisering weerhou hom egter daarvan om sy verbintenis tot nuwe grense openlik uit te spreek.
  5. Die kreoolse afkeer van vorm en begrensing gaan (en in weerwil van heftige gebare tot die teendeel) gepaard met ’n afkeer jeens enige vorm van taalpolitiek. Taalpolitiek wêreldwyd beteken immers om grense te bepaal of tussen verskillende grense te bemiddel. In die mate waarin Willemse homself egter van enige vorm en begrensing wil losmaak, in daardie mate stel hy homself juis buite die taalpolitiek.

Omdat Willemse nie die noodsaak van taalpolitiek in bogenoemde sin raaksien nie, word elke sodanige politiek deur hom aan vorme van delegitimering (rassisme, apartheid, ensovoorts) onderwerp. Maar so word verlamming en selfs spanning tussen Afrikaanssprekendes in die hand gewerk – juis nou terwyl daar groter vorme van inspanning, samewerking en bondgenootskap behoort te heers.

Prof. Danie Goosen is voorsitter van die FAK (Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings) en die skrywer van Die nihilisme – notas oor ons tyd.

free no deposit pokerФильчаков прокурор

Afrikaans kan in die nuwe RSA bestaan, mits…

Dit is opmerklik dat die debat rondom die posisie van die Afrikaner, sy taal en ander grondwetlike regte al meer aandag geniet. So begin die afgelope jare se debat oor die behoud van Afrikaans op alle vlakke polariseer rondom twee standpunte naamlik:

  • Die mees populistiese, aan die een kant, as die proses van onderhandel, deel en leef saam. Dit het al die elemente vir mededeelsaamheid en vreedsame naasbestaan terwyl jy jou eie behou. Dit maak voorsiening vir 'n breë algemene stelsel. Dit is ook 'n argument wat maklik verdedigbaar en sonder potensiële konflik is. Hierdie siening lê klem op die argument dat Afrikaans lewendig is en van krag tot krag gaan. As voorbeeld word die geweldige gewildheid van nuwe Afrikaanse sangnommers, konserte, gedigte en literêre werke vooropgestel. Hierdie siening is gemaklik met die deel van alle opvoedkundige instellings met 'n tweede taal binne parallel- of dubbelmediuminstellings.
  • Die tweede siening is die moeiliker een om te verdedig. Dit het dieselfde potensiaal vir vreedsame naasbestaan met veel wyer beskerming. Dit moet egter bereik word deur wedersydse respek vir die taal, kultuur en godsdienstige verskille tussen etniese, taal-, kulturele en godsdienstige minderhede. Minderhede is die werklike realiteit binne die RSA en dit stel minderheidsregte aan die orde. Alhoewel dit nie in omvang binne die RSA-grondwet beskrywe word nie, is daar genoegsame artikels wat juis hierdie uitgangspunt ondersteun. Hierdie omskrywings dui op die begrip minderheidsregte en kan daar gerus na artikels 6, 9(3), 18, 29(2) (3) en (4), 31(1), 235 en enkele ander binne die RSA-grondwet gekyk word.

Artikel 39(1)b van die RSA-grondwet maak voorsiening daarvoor dat die volkereg in ag geneem moet word by die vertolking van die grondwet. Hierdie bepaling maak die internasionale reg en internasionale resolusies soos "Declaration on the Rights of Persons belonging to National or Ethnic Religious and Linguistic minorities adopted by the General assembly Resolution 47/135 of 18 December 1992" asook die bepalings van konvensies soos "The Provision of Article 27 of the International Convenant on Civil and Political Rights concerning the rights of persons belonging to ethnic, religious and linguistic minorities", van toepassing. Resolusies kan nie, maar konvensionele bepalings kan wel internasionaal binne die internasionale regstelsel afgedwing word. Beide die vorige NP-regering sowel as die huidige ANC regering, het hierdie bepalings onderteken.

Hierdie regte is reeds verskeie kere in die internasionale howe in Genève getoets en is daar reeds 'n verskeidenheid uitsprake hieroor. So het die Rehoboth Bastergemeenskap hulle onlangs op hierdie bepalings, ter beskerming van hulle kulturele regte en skole, teen die Namibiese regering in die internasionale howe beroep.

So lê die populistiese benadering groot klem op die deel van onderwysgeriewe wat net op Afrikaanse skole deur die onderwysdepartement afgedwing word. Dit word amalgamasie of transformasie genoem. Hierdie transformasieproses op Afrikaanse skole het die Afrikaanse enkelmediumskole van meer as ±1,600 in 1993 na net sowat 640 in 2009 verminder, waarvan daar waarskynlik minder as 300 vir Afrikanerstudente oor is. Met die huidige amalgamasieprosesse in die Limpopo- en Noordwesprovinsies in volle swang, sal die Afrikaanse skole binne die volgende jaar heelwat verminder en behoort 2015 die doodsklok vir die laaste van die Afrikaanse enkelmediumskole vir Afrikaners te lui.

Dit het dalk belangrik geword om te kyk waarna ons verwys wanneer ons oor die behoud van ons taal praat.

Afrikaans kan as bloot 'n kommunikasiemiddel gebruik word en dan is die populistiese benadering reg en aanvaarbaar want Afrikaans sal waarskynlik met spesiale maatreëls binne die parallel- en dubbelmediumstelsel tot 'n mate behoue kan bly.

Naas kommunikasiemiddel is daar egter 'n tweede vlak naamlik dat Afrikaans, as taal, ook as die goue draad binne 'n bepaalde etos bestaande uit taal, kultuur en godsdienstige waardes dien. Dit gaan dus oor baie meer as net die behoud van ons pragtige taal as kommunikasiemiddel en word hier 'n vlak van digkuns, sang, literêre werke binne die skatkamer van kultuur betree en bedryf. Dit gee aanleiding tot 'n bepaalde woordeskat en taalgebruik wat Afrikaans meer as net 'n kommunikasiemiddel maak. Beide die Afrikaner en die kleurling het elk 'n besondere etos wat deur Afrikaans as taal aanmekaar geweef is. Binne skole en tersiêre instellings gaan dit juis oor die volhoubare oordra van hierdie totale etos aan die nageslagte van beide groepe.

Derdens het Afrikaans die hoogste vlak van ontwikkeling bereik toe dit uitgebou is tot 'n wetenskaps- en akademiese taal. Die eerste hart is spreekwoordelik in Afrikaans oorgeplant. Ses atoombomme is in Afrikaans gemaak. Sasols is in Afrikaans gebou. Wêrelderkende ontwikkelings van allerlei soorte is in Afrikaans geskep. Afrikaans is uitgebou tot 'n wetenskapstaal met 'n eie omvangryke woordeskat wat in doktorale proefskrifte en gepubliseerde navorsing gebruik is. Grade se voorgeskrewe literatuur en eksamens is op skole en tersiêre vlak in Afrikaans afgelê en op die hoogste vlak gebesig.

Die populistiese benadering doen juis aan die hand dat die wetenskapstaalfase van Afrikaans in totaal bedreig word. In die howe word Afrikaans as spreektaal en vir verslaggewing deur Engels vervang. Februarie 2009 se register vir Hofverwysings het slegs een Afrikaanse gerapporteerde uitspraak bevat wat in die Hoërhof van Appèl gelewer is. Dertien jaar terug was dit meer as 75%. Dieselfde gebeure herhaal hom op al meer terreine en in die besonder in skole en spesifiek binne universiteite waar Engels as wetenskapstaal besig is om Afrikaans vervang.

Navorsing deur dr Bertie du Plessis oor die toestand in skole wat hierdie transformasie ondergaan, toon uitdruklik dat die etos van die bestaande taal-, kultuur- en godsdienstige waardes van sodanige skool binne enkele jare deur die meerderheid se taalgebruik en kultuur verdring word. Te meer as die nuwe taal 'n wêreldtaal is en die uiteindelike meerderheid binne die skool dit besig en aandring op onderrig daarin. By C R Swart-hoërskool het dit 8 jaar geduur en by Laerskool Doringfontein slegs ses weke.

Dr Bertie du Plessis het met onlangse studies en ander navorsing juis die gevolgtrekking gemaak dat terwyl almal die afgelope jare geglo het dat die wit Afrikaanse studente te veel skole en universiteite gehad het vanuit die ou bedeling, die teenoorgestelde juis waar is. Die Afrikaanse skole het sowat 9% van alle skole in 1993 uitgemaak en dit was ook die persentasie van Afrikaanse leerders. In 2008 het die Afrikaanse enkelmediumskole verminder na slegs 5,9% van die aantal skole in die land terwyl die Afrikaanse leerders steeds die sowat 9% peil handhaaf. Hierteenoor het ander bevolkingsgroepe ruim genoeg skole in hulle tale wat proporsioneel vir hulle beskikbaar is.

Du Plessis se bevindige word op onstellende wyse deur dr Kathleen Heugh, voorheen van die RGN, in haar navorsing " Implications of the Stocktaking of Mother tongue and Billingual education in Sub-Sharan Africa" bevestig. Benewens die bevestiging, bevind sy dat sodanige transformasie, binne kulturele verband, 'n totaal negatiewe inslag het met gepaardgaande daling in prestasie en uitkomste. Dit geld vir die hele skoolloopbaan sowel as tersiêr daarna. Hierdie tendens is juis deel van die basis van die nuwe kurrikulum van die onderwysdepartement, wat daartoe bydra dat standaarde in duie stort.

Voeg daarby dat die totale aantal skole in die RSA van ± 28 000 in 1994 na minder as 25 000 in 2008 gedaal het, terwyl die bevolkingsgroei en invloei van vreemdelinge waarskynlik ten minste 1 500 addisionele skole teenoor 1994 se getal nodig maak. Ons het dus maklik met 4 500 skole in totaal agteruit geboer en was die grootste slagoffer hiervan die Afrikaanse enkelmediumskole en universiteite wat die oorwig van getalle moes help absorbeer. Dit is benewens die beleid van verdringing van Afrikaans binne onderwysinstellings wat klaarblyklik deur die onderwysdepartement voorgestaan word, hetsy doelbewus, hetsy dalk verskonend sonder bybedoelings. Hoe sal ons dit weet? Wanneer word Engelse skole verplig om Afrikaanse leerders by hulle in te skakel binne 'n parallel- en/of dubbelmediumstelsel? Of word Indiërskole ook aan transformasie onderwerp? Dit is kwelvrae wat dringende antwoorde soek.

Een van die wesentlike vrae wat egter gevra moet word, is: Mag etniese, kulturele, taal- en godsdienstige minderheidsgroepe binne die nuwe RSA wel aanspraak maak op hierdie minderheidsregte soos 'n eie onderwysministerie met eie onderwysinstellings en wie moet daarvoor betaal? Mag die Afrikaner, die kleurling en Indiërs, as sodanige minderheidsgroepe, hierdie reg binne 'n eie struktuur opeis?

Dit is belangrik om daarop te let dat die hoofmannestelsel wat as die tradisionele leiers binne CONTRALESA bedryf word, juis 'n erkenning van minderheidsregte vir die swart bevolkings verteenwoodig. Hierdie begrip, wat aanvanklik deur die NP-regering ingestel is, word tans deur die politieke partye onderhou terwille van stemme in die verkiesing en politieke beheer oor die landelike swart bevolkings.

Daar is ook ander swart minderheidsgroepe wat vrylik binne die nuwe grondwet erken word en minderheidsregte beoefen. Van hulle is die Black Accountants; die Black Officers Forum in SAPD; die Black Layers Association; die Black Schools Sport Association en vele meer.

Mnr Jacob Zuma se onlangse uitspraak dat die Afrikaner Afrika se wit stam is, word heelhartig ondersteun want die Afrikaner het oor 350 jaar gegroei tot 'n eie etnies-kulturele, taale en godsdienstige minderheid wat, ook as 'n volk, op hierdie minderheidsregte binne die nuwe RSA mag aanspraak maak. Die verdere vraag is of die Afrikaner dit op eie koste, dus uit sy eie sak, moet herbou of was sy bydrae as een van die boupilare van die RSA genoegsaam dat hy hierop binne die erfreg mag aanspraak maak?

Minderheidsregte sluit naas eie onderwysinstellings ook gesondheidsorg, sosiale, kulturele, sport- sowel as godsdienstige strukture in.

Dit het dringend tyd geword dat ons eerlik na die verskeidenheid van ander moontlike oplossings binne die grondwet begin kyk, eerder as om polities korrekte en populistiese uitsprake na te jaag. Uitsprake wat tot praktyke lei wat die etos van die Afrikaner se eie taal-, kultuur- en godsdienstige waardes bedreig.

Die Afrikaner is geregtig op sy eie strukture binne die nuwe RSA en dit hang slegs van die Afrikaner self as groep af of hy dit gaan behou of afskryf. Niemand anders kan dit namens die Afrikaner opeis nie of so het die Afrikaner ook niemand se toestemming nodig nie. Een groep kan dit ook nie namens 'n ander groep opeis nie en die samevoeging van groepe kompliseer die omskrywing en betekenis van die begrip "etniese, kulturele, taal- en godsdienstige minderhede", soos dit in die internasionale reg verwoord word, sowel as die betekenis van die begrip minderheidsregte.

Louis Smuts is direkteur van TABOK en bogaande is op GRA-dag, 14 Augustus 2009, as 'n toespraak gelewer in 'n debat oor die voortbestaan van Afrikaans, aldan nie.

каталог строительных товаровФильчаков прокурор харькова

Afrikaans mag binne twee of drie geslagte uitsterf

Vrydagaand 14 Augustus (GRA-dag) het ek die onderstaande toespraak gelewer tydens 'n debat oor die toekoms van Afrikaans wat deur die Genootskap vir Handhawing van Afrikaans gereël is. Mnre. Louis Smuts van Tabok en Cornelius Janse van Rensburg van die Vryheidsfront Plus se jeugbeweging het die saak vir die voortbestaan van Afrikaans verdedig, terwyl mnr. Henk van de Graaf van Radio Pretoria ook my pessimistiese prognose vir Afrikaans ondersteun het. Op pad na die Hervormde Kerksaal in Du Toitstraat in die middestad van Pretoria, het ons die indruk gekry dat ons vreemdelinge in die stad was. Terwyl die strate van Pretoria op 'n Vrydagaand wemel van mense, is daar geen blankes of Afrikaners te sien nie. 'n Mens wonder wat Paul Kruger en die oorspronklike stadsvaders daarvan sou gedink het, maar die demografiese transformasie – om 'n gepaste term te gebruik – van Pretoria ondersteun insgelyks my argument, dat Afrikaans sonder een of ander groot poging deur Afrikaners of 'n radikale staatkundige verandering in Suid-Afrika, bestem is om algaande te kwyn en dan uit te sterf.

Sedert Brittanje onder aanvoering van Lord Craig vir die eerste keer die Kaap in 1795 binnegeval het, het Nederlands, of dan die latere Afrikaans, byna konstant verliese van sprekers teenoor Engels getoon. Vandag bestaan daar vele mense in die land met Afrikaanse vanne wat nie Afrikaans magtig is nie. Hulle gaan nooit ‘n Afrikaanse boek lees nie, ‘n Afrikaanse film of TV-program kyk nie en natuurlik sal so ‘n persoon net in buitengewone omstandighede sy of haar kind na ‘n Afrikaanse skool stuur.

Van die groot aantal Afrikaner-emigrante wat sedert 1994 die land verlaat het, kan mens gerieflik sê dat slegs ‘n minderheid se kinders wat in die buiteland gebore is, nog Afrikaans praat. My beste vriend op skool – ek was aan die Hoër Seunskool Helpmekaar in Johannesburg – se kinders verstaan geen woord Afrikaans nie, want hy is met ‘n Engelse vrou uit Natal getroud en agterna het hulle in Londen gaan woon waar hy sedertdien as advokaat praktiseer. Op een van my rare besoek aan hul woning het ek en hy oudergewoonte met mekaar Afrikaans gepraat.

"Daddy, what language is that?" het sy oudste seun in die geselskap gevra. "Dis Afrikaans," het sy pa geantwoord.

Net so hoor mens vele Afrikanerkinders wat binne enkele jare in Australië verengels aan hul Australiese maats sê: "My dad speaks Afrikaans." Maar self het hulle die taal verloor.

Een van die punte wat ek hier gaan benadruk, spreek uit dié voorbeelde: 'n ouer kan moeilik sy eie taal aan sy kind oordra indien die kind in 'n geheel en al anderstalige omgewing grootword. Onlangse studies wat in Kanada gedoen is, het bevind dat 'n groot persentasie kinders van Franssprekende ouers wat buite hul tuisprovinsie Québec grootword, eenvoudig verengels omdat sulke kinders in 'n sogenaamde "see van Engels" opgroei. Kanada, wat tweetaligheid ernstig opneem, anders as die huidige Suid-Afrika wat slegs lippediens aan sogenaamde "meertaligheid" bewys en in wese reeds 'n Engelse staat is, neem tweetaligheid ernstig op. Die staat stel selfs spesiale hulpmiddele en Franstalige skole in Engelse gebiede aan ouers beskikbaar en die bevordering en beskerming van Frans word as 'n belangrike aspek van staatsbeleid beskou.

Franstalige Kanadese of Québecois voel nasionalisties oor hul taal en is oor die algemeen baie taalgetrou, waarskynlik baie meer as Afrikaners. Desnieteenstaande en nieteenstaande tweetalige kommunikasie deur die staat en genoegsame Franstalige skole en amptelike steun vir die Franse kultuur, ondervind ouers buite die Franse gebied van Québec dit toenemend moeilik om hul moedertaal aan hul eie kinders oor te dra, net soos die Afrikaners in Australië, Nieu-Seeland, die Verenigde Koninkryk en elders. Daar word verwys na "die see van Engels" wat hierdie kinders omring en wat uiteindelik sterker is as die ouerhuis se invloed om die eie kultuur te handhaaf.

Die meeste Afrikaners is trots op hul Dietse of Nederlandse afkoms. Maar as ons praat van taalgetrouheid is Nederlanders wêreldwyd die immigrantegroep wat die vinnigste hul taal verloor. In sowel Australië as Kanada verloor 87% van Nederlandse immigrante in dié lande binne een geslag hul taal!

Redelik gou ná 1994 het ons agtergekom dat die politieke revolusie wat mnr. F.W. de Klerk in sy wysheid ontketen het ook 'n taalrevolusie was. Die ou tweetalige Suid-Afrika, wat ook vir die ontwikkeling van swart streekstale in die ou tuislande voorsiening gemaak het, het 'n Engelse land geword. Binne enkele jare het die grondwetlike illusie dat Afrikaans gelyke status teenoor Engels in die staatsdiens en in die openbaar sou geniet, so te sê soos mis voor die son verdwyn. Die staat doen nie eens moeite om simboliese fieterjasies te handhaaf wat selfs die indruk sou skep dat Afrikaans nog enige amptelike status sou geniet nie.

Duisende jare gelede kon 'n taal oorleef al is hy deur slegs enkele honderde mense gepraat wat aan dieselfde stam behoort het. Afrikaans is egter 'n moderne, ontwikkelde kultuurtaal wat grootliks in die twintigste eeu gestandaardiseer en gevorm is. As sodanig, het Afrikaans – soos enige ander taal ter wêreld – bepaalde elemente nodig wat die werking en voortbestaan daarvan verseker. Ek wil nou poog om sulke elemente te identifiseer:

  1. 'n Taal het sprekers nodig. Afrikaans beskik sekerlik steeds oor sprekers, maar van ons mees opgevoede en geskoolde mense word deur regstellende aksie landuit gedryf. Na raming het reeds 'n miljoen Afrikaners die land verlaat en waarskynlik gaan hulle kinders en kleinkinders hoofsaaklik Engels praat en deel van die 87% Dietse taalsprekers word wat binne een geslag hul taal verloor.
  2. 'n Taal het instellings soos skole, kleuterskole, universiteite, 'n akademie wat die taalreëls vasstel, asook biblioteke, museums en ander bewaringsinstansies nodig. Ná 1994 is feitlik alle staatshulp aan die S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns onttrek. Afrikaanse universiteite is deur Kader Asmal saamgesmelt met die uitsluitlike doel om die Engelstalige studente aan die meeste Afrikaanse universiteite in die meerderheid te stel sodat hulle gouer kan verengels. Die Hoërskool Ermelo en vele ander laer- en hoërskole is onderwerp aan dikwels hardhandige maatreëls om hulle op die pad van tweetaligheid en verengelsing te plaas.
  3. Elke taal ter wêreld, selfs groot tale soos Frans, Duits en Spaans wat elkeen oor honderde miljoene sprekers beskik, ontvang staatshulp as dit kom by die befondsing van vertalings, die publikasie van tegniese en literêre boeke, 'n eie film- en TV-bedryf, asook die bevordering van daardie taal in die eie land en internasionaal. Danksy die de facto-status van staatlose taal wat Afrikaans sedert 1994 beklee, ontvang ons geen staatsondersteuning nie en sal enige Suid-Afrikaanse ambassade in die buiteland ons waarskynlik uitlag indien ons vra dat ons taal, letterkunde en kultuur ook elders ter wêreld bevorder moet word, veral onder die groot aantal Afrikaner-emigrante, maar ook onder sprekers van verwante tale soos Nederlanders, Vlaminge en Duitsers.
  4. 'n Taal moet 'n nuttigheids- of handelsfunksie hê, anders sien nóg moedertaalsprekers, nóg vreemdetaalsprekers enige nut in die handhawing of aanleer van die taal. Weereens, in ander tweetalige lande soos België en Kanada, bestaan streng wetgewing wat die swakker ekonomiese taal teen mededinging beskerm. In Vlaandere, die Nederlandstalige gebied van België, word geen Franse reklameborde of ander tekens toegelaat nie. In Québec weer, beskerm die Franssprekendes hulself teen mededinging van Engels en bestaan daar 'n spesiale staatsliggaam wat algemeen as die "taalpolisie" bekendstaan wat sorg dat Frans die heersende handelstaal bly en ook dat geen maatskappy in Québec 'n webwerf aanhou waarop Frans nie voorrang teenoor Engels geniet nie. Hoeveel Afrikanersakemanne in Suid-Afrika adverteer hul produkte of dienste in Afrikaans, wonder ek? Maar ons beskik oor geen taalpolisie of ander staatsinisiatiewe wat die gebruik van Afrikaans in die handel bevorder nie.
  5. 'n Taal het behoefte aan wat ek 'n "regverdige bestel" sou noem. In 'n meertalige land sou dit beteken dat daar 'n behoorlike grondwet en taalwette bestaan wat die staat, die administrasie en die burgers ernstig opneem. Ons het nou al male sonder tal gesien dat ons Engelse staat hom glad nie aan enige reëls steur wat die de facto-hegemonie van Engels sou belemmer nie.
  6. Uiteindelik – en dit is my eie oortuiging ook – is daar 'n verband tussen taal en grondgebied. Die internasionale voorbeelde, soos Vlaandere en Québec, vertel ons dat 'n situasie van taalongelykheid en konstante taalverskuiwing van die ondergeskikte taal na die dominante taal slegs gestabiliseer kan word deur 'n bepaalde gebied aan die taal toe te ken. Selfs kleiner tale of dialekte kan baat by of gered word deur 'n sogenaamde Sprachinsel of "taaleiland", 'n eie gebied wat binne die meerderheidstaalgebied aan so 'n taal of dialek toegeken word. Vir alle praktiese doeleindes beskik Afrikaans oor geen gebied in die land nie, hoewel daar vele dorpe, stede en streke bestaan waar ons taal deur die meerderheid inwoners gepraat word. In dié opsig handhaaf die RSA die ou Sowjetbeginsel waarop Hermann Giliomee reeds gewys het. Russies het in die ou Sowjetunie die "reg van toegang" tot die gebiede van ander tale gehad, maar die omgekeerde het nie gegeld nie. Engels in Suid-Afrika beskik oor die "reg van toegang" tot Afrikaanse gebiede of instellings, maar die omgekeerde geld nie. Waarskynlik is dit 'n biologiese beginsel, maar sonder grondgebied of een of ander vorm van territorium wat op sy eenvoudigste 'n Afrikaanse skool kan wees, kan geen taal oorleef nie. As ons eerlik is, moet ons erken dat Afrikaans hom tans binne Engels-verowerde gebied bevind en kan ons nie eens permanente aanspraak maak op die mees basiese instellings wat vir ons 'n vorm van territorium sou kon bied nie.
  7. In die moderne samelewing speel media natuurlik 'n geweldig belangrike rol. Een van die voordele van 'n eie land, volkstaat of gebied is dat jy nie net die grondgebied beheer nie, maar ook die luggolwe waar jy vrylik uitsaailisensies aan radiostasies en televisiekanale in jou taal kan toeken. Helaas, by gebrek aan 'n gebied, beskik Afrikaners of Afrikaanssprekendes glad nie oor dié voorreg wat vir baie ander taalgemeenskappe wêreldwyd 'n reg is nie. Radio Pretoria, 'n Afrikaanse gemeenskapsradiostasie, moes op eie koste 'n tienjaarlange hofstryd voer vir die reg om in Afrikaans uit te saai. Enige nuwe Afrikaanse stasie of kanaal moet 'n magdom Engelse vorms vir Okosa invul en sal waarskynlik deur die Engelstalige owerheid afgekeur word omdat 'n Afrikaanse medium nie sogenaamd "inklusief" genoeg is nie.
  8. 'n Laaste element waarsonder geen taal kan oorleef nie, is die taalgetrouheid of die taalnasionalisme van sy sprekers. Afrikaans het in die verlede die hindernisse van 'n tweetalige staatsbestel en Engelse oorheersing oorkom omdat die taal deur 'n baie sterk nasionalistiese beweging onder skrywers, taalkundiges, historici, omroepers, dramaturge, filmmakers, onderwysers, predikante en die gewone man op straat gedra is. Tans leef ons in die sogenaamde "globale tydvak" in 'n land wat hom as deel van die internasionale Engelse kultuur sien en daarom per definisie vyandig staan teenoor enigiets wat die staat of sy apologete as "etniese nasionalisme" sou tipeer. Afrikaans of dan Standaardafrikaans of die Afrikaanse kultuurtaal, is die gevolg van 'n nasionalistiese beweging. By gebrek aan so 'n taalnasionalisme, binne 'n reeds Afrikaansvyandige staatsbestel, is dit feitlik 'n uitgemaakte saak dat Afrikaans gaan uitsterf.

Tot dusver het ek agt elemente geïdentifiseer waarsonder geen taal op die duur kan oorleef nie. Ons het gesien dat Afrikaans oor geen van dié elemente wat ander, groter tale onderskraag, beskik nie.

Volgens taalkundiges is daar tans omtrent 5500 tale in die wêreld oor, waarvan sommige Indianetale is wat deur slegs enkele stamme gepraat word. Dieselfde taalkundiges beweer dat 90% van daardie tale in hierdie eeu gaan uitsterf teen die tempo vaon ongeveer een per week. Indien die huidige toestand in Suid-Afrika voortduur, gaan iemand beslis vir Afrikaans tydens een van daardie weke 'n grafsteen oprig, daarvan is ek oortuig.

Afrikaans is op die oomblik soos 'n pasiënt in die vroeë stadium van terminale kanker; hy lyk nog gesond, maar as die dokter – of in dié geval die taalkundige – hom bietjie ondersoek, is al die tekens daar dat ons taal ernstig siek is.

'n Mens hoef maar net Sewendelaan of Villa Rosa op die televisie aan te skakel, of te luister hoe hoërskoolkinders praat, om agter te kom dat baie sprekers van Afrikaans reeds 'n stadium bereik het wat as "oorgangstweetaligheid" bekendstaan.

Konstante taalverskuiwing van een taal na 'n ander lei uiteindelik tot die dood van die taal wat al die sprekers afstaan. Die proses waardeur 'n individu of gesin hul taal verloor, is eintlik baie dieselfde as die manier waarop die taalgemeenskap in sy geheel sy taal prysgee.

Wanneer die kind van 'n Nederlandse immigrant in Australië of Kanada – onthou 87% van hulle verloor hul moedertaal – in die sogenaamde Engelse see grootword, mag hy nog enkele Nederlandse woorde praat wat hy van sy ouers geleer het. Alles in die samelewing rondom hom is egter Engels en hy gaan in Engels skool. Alle komplekse begrippe kan hy slegs op Engels uitdruk. Selfs al praat so 'n kind sy moedertaal, gaan dit gemeng wees want vir 'n groot aantal begrippe, name of uitdrukkings in sy omgewing beskik hy gewoon oor geen terme in sy moedertaal nie. Uiteindelik kwyn die moedertaal en op die ou end bly feitlik niks oor nie. Natuurlik gaan enige kind van die volgende geslag geheel en al die oorspronklike taal verloor het.

Vele sprekers van Afrikaans bevind hulself reeds in 'n toestand van oorgangstweetaligheid. Hulle ken of gebruik nie meer alledaagse Afrikaanse woorde soos "loodgieter", "pragtig" of "polisiestasie" nie. Hulle praat van "plumber", "awesome" of "police station", bloot omdat dit die woorde is wat hulle in hul omgewing – hulle 100% Engelse omgewing – aantref.

Terwyl daar 'n polities korrekte argument bestaan dat die gekleurde sprekers van Afrikaans, veral in die Wes-Kaap, die "toekoms van Afrikaans" verteenwoordig vanweë hul relatief hoë bevolkingsaanwas, is die taalverskuiwing onder Afrikaakssprekende kleurlinge in die groter Kaapstadgebied nog veel erger as onder Afrikaners. In 'n redelik onlangse studie wat deur plaaslike en internasionale taalkundiges word die volgende kommentaar op bl. 95 aangetref:

"English has replaced Afrikaans as the most widely-used home language amongst primary school children in the metropolis, something that could indicate the beginnings of a language shift from Afrikaans." *

Terwyl die meerderheid kleurlingoupas en -oumas in die Kaapstadomgewing Afrikaans-eentalig was, is hul kinders tweetalig. Die huidige geslag kinders het egter nou die oorgang na Engels gemaak. Die proses van taalverskuiwing is reeds aan die gang en terwyl dit onder blanke Afrikaners minder opmerklik is, gaan die huidige verlies aan Afrikaans se hoër funksies in die staatsdiens, die howe, universiteite, banke en ander groot maatskappye en uiteindelik ook die skole verreikende implikasies vir die voortbestaan van Afrikaans hê.

Sonder om alarmisties te wees, moet ons besef: die krisis is baie groter as wat ons dink. Indien die status quo voortduur, gaan Afrikaans binne twee of drie geslagte vir alle praktiese doeleindes uitsterf.

Die skrif is aan die muur vir Afrikaans. Indien ons nie 'n baie groot poging aanwend nie, is dit feitlik onomkeerbaar.

 * Language policy implementation and language vitality in WesternCape primary schools deur Peter Plüddemann, Daryl Braam, Peter Broeder, Guus Extra, Michellé October. Praese Occasional Papers nr. 15, Universiteit van Kaapstad, 2004.

ролики детскиепрокурор Фильчаков

Afrikaans gaan uit die howe verdwyn

deur JMT Labuschagne
Almal wat al skaak gespeel het, weet hoe dit werk: Jy skuif eers stil-stil jou stukke in plek voordat jy die finale skuif maak en jou opponent die nekslag toedien.Sulke stadige skuiwe van pionne sien ek tans in die ANC se planne vir die regswese. Voordat Afrikaners dit weet, gaan die ANC ons skaakmat om Engels as enigste voertaal in ons howe te aanvaar.

Twee onlangse voorvalle het my aan hierdie “onsigbare” strategie herinner. In die een het ’n swart advokaat in die Kaapse hooggeregshof daarop aangedring om sy kruisondervraging in Zoeloe te doen.

Op die oog af lyk dit of hy ’n slag vir veeltaligheid in ons land geslaan het, maar eintlik is die teendeel waar. Sy versoek was uit verset omdat die advokaat van die ander party in die saak sy ondervraging in Afrikaans gedoen het.

Ek het al telkens gesien dat swart prokureurs dié tegniek gebruik om hulle te verset teen die gebruik van Afrikaans in die howe. Die agenda agter dié optrede is om Afrikaners te dwing om ’n kompromie te tref.

Almal wat al litigasie gedoen het, weet dit is erg frustrerend om deur middel van ’n tolk kruisondervraging te moet doen. Die meeste mense sien nie daarvoor kans nie, met die gevolg dat Afrikaanse regslui maar liewers oorslaan na Engels om die gesukkel te vermy.

In die tweede voorval wat my laat dink het aan dié skaakspel met taal, het ek na ’n uitspraak in die hooggeregshof in Pretoria geluister. ’n Wit, Afrikaanse prokureur het voor ’n swart regter en ’n assessor verskyn oor die skrapping van ’n prokureur van die rol van prokureurs.

Die verrigtinge en die stukke was in Engels, soos maar deesdae die geval in Suid-Afrikaanse howe is. In ’n stadium het die prokureur versoek om ’n dokument aan die hof voor te lees en het om verskoning gevra dat dit in Afrikaans is.

Die regter het toe ’n lang toespraak afgesteek oor hoe hy hoop mense sal mekaar nou tegemoet kom in Suid-Afrika en ’n pragmatiese antwoord op die taalprobleem vind. Hy het ná die aandrang op die gebruik van moedertaal in die howe as “politiekery” verwys. Sy uitdruklike woorde was dat mense Engels in die howe moet gebruik om politiekery oor taal te oorkom.

Wat tans gebeur, is dat swart regslui eenvoudig nie Afrikaans in die howe gebruik nie – trouens, hulle maak dikwels beswaar teen ander se gebruik daarvan. Die enigste geval waar die gebruik van Afrikaans nie in die gedrang kom nie, is waar al die partye Afrikaans is.

Die realiteit is dat die meeste Afrikaanse prokureurs nie kans sien vir konfrontasie oor die gebruik van Afrikaans en vir die probleme met tolking nie, en dan volg hulle maar die maklike weg deur Engels te gebruik.

Daar is nog ’n probleem vir Afrikaans in die howe: dit is gemene saak dat die nuwe regters in die hooggeregshowe net nie meer regsartikels en ander regsbronne in Afrikaans lees nie. Die gevolg is dat dit vir ’n akademikus nie meer sin maak om in Afrikaans te skryf nie omdat dit nie neerslag sal vind in die regspraktyk nie.

En ongeag wat enigiemand dalk tot die teendeel beweer: ’n Skrywer skryf om gelees te word.

My wyse ou vader, ’n professor in die regte, het gedurende sy redelik kort leeftyd van 62 jaar ’n enorme uitset van regsnavorsing gehad. Hy het nougeset net in Afrikaans geskryf en sou alleen op spesiale versoek in Engels skryf.

Die oorgrote meerderheid van sy regsbronne was uit Nederland, Duitsland en die Skandinawiese lande. (Dit is terloops een enorme voordeel van Afrikaans: die Germaanse taal maak dit maklik om Duits aan te leer en Nederlands te verstaan – iets waarop die enkeltalige Engelse glad nie aanspraak kan maak nie.)

Die regstelsels op die Europese vasteland, veral dié van Nederland en Duitsland, is hoogs ontwikkeld en baie verlig in teenstelling met die regspraak in die Engelssprekende wêreld, wat maar nog op ’n baie agterlike vlak funksioneer. Só het sommige Amerikaanse state nog ’n verbod op sodomie tussen toestemmende volwassenes, en dit in die 21ste eeu!

My pa het altyd gesê – en dit maak goed sin – dat hy alles kan lees wat die Engelssprekende regsgeleerdes in Suid-Afrika kan lees plus hy kan Nederlands en Duits lees – wat hulle nie kan lees nie. Gevolglik is sy kenniswêreld soveel wyer as die Engelssprekende s’n.

As ons Afrikaans in die howe verloor, verloor ons hierdie voordeel.

Dit bring my by ’n verdere probleem vir die regspleging in Suid-Afrika: die verengelsing van ons regsdenke. Omdat so baie van die nuwe regstudente net Engels verstaan, gaan studeer hulle ook net aan Engelse universiteite oorsee. Die Germaanse, kontinentale wêreld bly vir hulle ’n vreemde wêreld, met die gevolg dat die Engelssprekende wêreld se idees maar net so oorgeneem word in ons land.

Die groot vraag is: Is die Engelssprekende wêreld dan so prysenswaardig dat ons dit net so wil oorneem?

Ek dink nie so nie. Die Britte is die gewelddadigste gemeenskap in Europa, terwyl die Amerikaners op daardie gebied sommer nommer een in die hele Westerse wêreld is. Hoekom sou ons hulle wil na-aap?

Die ANC se strategie is eenvoudig: Hy gaan die argument van “dit is bloot prakties” gebruik om ons howe te verengels. Dit gaan ’n “praktiese” kompromie wees om die reg eerder in Engels te bedryf as om aan al die ander landstale gelyke status te gee.

Pro-Afrikaanse aksies vanuit ons gemeenskap is meestal toegespits op ’n strategie wat eenvoudig nie kan werk nie: Hulle probeer polities-korrek wees deur kampvegters te wees vir die reg van alle amptelike landstale om in die howe gebruik te word. Maar dié strategie speel in die hande van die ANC, want die praktiese werklikheid is dat dit onmoontlik is om elf tale in die howe te gebruik. Dit sal net tot gevolg hê dat almal “uit praktiese oorwegings” Engels as die enigste hoftaal sal aanvaar.

Wat stel ek dan voor? Dat ons moet veg vir die status quo soos dit nog altyd bestaan het. Hou ons howe Afrikaans en Engels.

Ek kan onmiddellik die koor van verontwaardiging uit linkse kringe oor dié voorstel hoor opklink, want hoe durf ek immers Afrikaans erkenning in die howe wil gee maar nie die ander inheemse tale nie? Daar is egter goeie, rasionele argumente vir hierdie plan. In die eerste plek kan ’n mens nie byvoorbeeld Zoeloe en Afrikaans op dieselde voet plaas nie. Zoeloe het geen geskrewe regsbronne nie en dit was ook nog nooit ’n amptelike taal van ’n moderne staat nie.

Zoeloe-regspraak is beperk tot stamadministrasie. Uitsprake is egter nooit genotuleer nie en kan dus nie ’n betroubare bron vir regspleging wees nie.

Afrikaans daarenteen (via Nederlands) word sedert 1652 al in howe gebruik. Die Afrikaanse regspraak het ’n ryke tradisie wat teruggevoer kan word na Nederlandse skrywers soos Voet, Grotius en andere wat weer húl geskiedenis kan terugvoer na die Romeinse ryk. Die Romeine het ’n formidabele regstelsel gehad waarmee weinig ander regstelsels kan vergelyk.

Suid-Afrika se ander landstale (uitgesluit Engels) kan eenvoudig nie dieselfde aanspraak maak nie.

Daarbenewens verbind Afrikaans ons met die groot regstelsels van Nederland en Duitsland (soos wat ek hierbo verduidelik het), wat ’n ryke toevoeging tot die Suid-Afrikaanse regspraak kan wees. Die insette van sulke verligte, gesofistikeerde gemeenskappe kan net tot ons voordeel wees.

Die inheemse regstelsels, daarenteen, is onderontwikkeld, patriargaal en outoritêr. Dit sal nie tot voordeel van ontwikkeling in Suid-Afrika wees om byvoorbeeld lobola deel van ons reg te maak nie. Dit kan nie inpas in ons handves van menseregte nie.

Hierdie pleidooi vir die ou tweetaligheidsbedeling in ons howe gaan ongelukkig op dowe ore val. As ek my mag verstout om waarsêer te speel,voorspel ek dat Afrikaans binne die volgende jaar amptelik in ons howe afgeskaf gaan word.

Die proses kom al van 1994 af. Stil-stil word die stukke so geskuif sodat die skaakmat onafwendbaar word.

Dit het begin met die verengelsing van De Rebus – prokureurs landwyd se regstydskrif – en die onsuksesvolle veldtog van die Vereniging van Regslui vir Afrikaans om dit te keer.

Die amptelike nekslag vir Afrikaans as hoftaal sal binnekort toegedien word. En wat gaan die gewone Afrikaner daaromtrent doen? Niks.

video slotФильчаков прокурор харькова

Bestaan middele om die Afrikaanse taal en kultuur te red?

Dit is opmerklik dat die debat rondom die posisie van die Afrikaner, sy taal en ander grondwetlike regte al meer aandag geniet. So begin die afgelope jare se debat oor die behoud van Afrikaans op alle vlakke polariseer rondom twee standpunte naamlik: deel sonder weerstand of handhawing deur minderheidsregte.

Die meer populistiese benadering hou die proses van onderhandel, deel en saamleef as ideaal voor. Dit het al die elemente vir mededeelsaamheid en vreedsame naasbestaan terwyl jy jou eie behou. Dit maak voorsiening vir 'n breë algemene stelsel. Dit is ook 'n argument wat maklik verdedigbaar en sonder potensiële konflik is. Hierdie siening lê klem op die argument dat Afrikaans lewendig is en van krag tot krag gaan. As voorbeeld word die geweldige gewildheid van nuwe Afrikaanse sangnommers, -konserte en -gedigte en literêre werke vooropgestel. Hierdie siening is gemaklik met die deel van alle opvoedkundige instellings met 'n tweede taal binne parallel- dubbelmediuminstellings.

Die tweede siening is die moeiliker een om te verdedig. Dit het dieselfde potensiaal vir vreedsame naasbestaan met veel wyer beskerming. Dit moet egter bereik word deur wedersydse respek vir die taal, kultuur en godsdienstige verskille tussen etniese, taal-, kulturele en godsdienstige minderhede. Minderhede is die werklike realiteit binne die RSA en dit stel minderheidsregte aan die orde. Alhoewel dit nie in omvang binne die RSA-rondwet beskrywe word nie, is daar genoegsame artikels wat juis hierdie uitgangspunt ondersteun. Hierdie omskrywings dui op die begrip minderheidsregte en kan daar gerus na artikels 6, 9(3), 18, 29(2) (3) en (4), 31(1), 235 en enkele ander binne die RSA-grondwet gekyk word.

Artikel 39(1)b van die RSA-grondwet maak voorsiening daarvoor dat die volkereg in ag geneem moet word by die vertolking van die hierdie grondwet. Hierdie bepaling maak die internasionale reg en internasionale resolusies soos "Declaration on the Rights of Persons belonging to National or Ethnic Religious and Linguistic minorities adopted by the General assembly Resolution 47/135 of 18 December 1992" asook die bepalings van konvensies soos "The Provision of Article 27 of the International Convenant on Civil and Political Rights concerning the rights of persons belonging to ethnic, religious and linguistic minorities", van toepassing. Nie resolusies nie, maar konvensionele bepalings kan wel internasionaal afgedwing word binne die internasionale regstelsel. Sowel die vorige NP-regering as die huidige ANC-regering het hierdie bepalings onderteken. 

Hierdie regte is reeds verskeie kere in die Internasionale howe in Geneve getoets en is daar reeds 'n verskeidenheid uitsprake hieroor. So het die Rehoboth-Bastergemeenskap hulle onlangs op hierdie bepalings, ter beskerming van hulle kulturele regte en skole, teen die Namibiese regering in die internasionale howe beroep.

So lê die populistiese benadering groot klem op die deel van onderwysgeriewe wat dan ook in sy volle omvang deur die onderwysdepartement net op Afrikaanse skole afgedwing word. Dit word Amalgamering of Transformasie genoem. Hierdie transformasieproses op Afrikaanse skole het die Afrikaanse enkelmediumskole van meer as ±1 600 in 1993 na net sowat 640 in 2009 verminder, waarvan daar waarskynlik minder as 300 vir Afrikanerstudente oor is. Met die huidige amalgameringsprosesse in Limpopo en die Noordwesprovinsies in volle swang, sal die Afrikaanse skole binne die volgende jaar heelwat verminder en behoort 2015 die doodsklokke vir die laaste van die Afrikaanse enkelmediumskole vir Afrikaners te lui.

Dit het dalk belangrik geword om te kyk waarna ons verwys wanneer ons oor die behoud van ons taal praat.

Afrikaans kan as bloot 'n kommunikasiemiddel gebruik word en dan is die populistiese benadering reg en aanvaarbaar want Afrikaans sal waarskynlik met spesiale maatreëls binne die parallel- en dubbelmediumstelsel in 'n mate behoue kan bly.

Naas kommunikasiemiddel is daar egter 'n tweede vlak: Afrikaans as taal dien as die goue draad binne 'n bepaalde etos wat uit taal, kultuur en godsdienstige waardes bestaan. Dit gaan dus oor baie meer as net die behoud van ons pragtige taal as kommunikasiemiddel en op hierdie tweede vlak word die digkuns, sang en literêre werke, kortom, die skatkis van die totale Afrikaanse kultuur geskep en bedryf. Dit gee aanleiding tot 'n bepaalde woordeskat en taalgebruik wat Afrikaans meer as net 'n kommunikasiemiddel maak. Beide die Afrikaner en die kleurlinge beskik elk oor 'n besondere etos wat deur Afrikaans as taal gedra word. Binne skole en tersiêre instellings gaan dit juis oor die volhoubare oordra van hierdie totale etos aan die nageslagte vir beide groepe.

Derdens het Afrikaans die hoogste vlak van ontwikkeling bereik toe dit uitgebou is tot 'n wetenskaps-/akademiese taal. Die eerste hart is spreekwoordelik in Afrikaans oorgeplant. Ses atoombomme is in Afrikaans gemaak. Sasols is in Afrikaans gebou. Wêrelderkende ontwikkelings van allerlei soorte is in Afrikaans geskep. Afrikaans is uitgebou tot 'n wetenskapstaal met 'n eie omvangryke woordeskat wat in doktorsgrade, professerate en navorsing gebruik is Voorgeskrewe literatuur en eksamens is op skole en universiteite in Afrikaans geproduseer en die taal is op die hoogste vlak gebesig.

Die populistiese benadering van mededeelsaamheid veroorsaak juis dat die wetenskaptaalsaspek van Afrikaans wesentlik bedreig word. In die howe word Afrikaans as spreektaal en vir verslaggewing deur Engels vervang. Februarie se register vir hofverwysings het slegs een aangetekende uitspraak in Afrikaans bevat wat in die hoërhof van appél gelewer is. Dertien jaar terug was dit meer as 75%. Dieselfde gebeure herhaal hom op al meer terreine en veral in skole en spesifiek binne universiteite waar Engels as wetenskapstaal besig is om Afrikaans te vervang of reeds vervang het.

Navorsing deur dr Bertie du Plessis oor die toestand in skole wat hierdie transformasie ondergaan, toon uitdruklik dat die bepaalde etos van die bestaande, taal, kultuur en godsdienstige waardes van sodanige skole, binne enkele jare deur die meerderheid se taalgebruik verdring word. Te meer as die nuwe taal 'n wêreldtaal is en die uiteindelike meerderheid binne die skool dit besig en aandring op onderrig daarin. By C R Swart-hoërskool het dit 8 jaar geduur en by Laerskool Doringfontein slegs ses weke.

Dr Bertie het met onlangse studies en ander navorsing juis die gevolgtrekking gemaak dat terwyl almal die afgelope jare geglo het dat die wit Afrikaanse studente te veel skole en universiteite gehad het vanuit die ou bedeling, die teenoorgestelde juis waar is. Die Afrikaanse skole het sowat 9% van alle skole in 1993 uitgemaak en dit was ook die persentasie van Afrikaanse leerders. In 2008 het die Afrikaanse enkelmediumskole verminder na slegs 5,9% van die aantal skole in die land terwyl die Afrikaanse leerders steeds sowat die 9%-peil handhaaf. Hierteenoor het ander bevolkingsgroepe ruim genoeg skole in hulle tale wat proporsioneel vir hulle beskikbaar is.

Dr Du Plessis se bevindinge word op onstellende wyse deur Dr Kathleen Heugh, voorheen van die RGN, in haar navorsing " Implications of the Stocktaking of Mother tongue and Billingual education in Sub-Saharan Africa" bevestig. Benewens die bevestiging bevind sy dat sodanige transformasie, binne kulturele verband, 'n totaal negatiewe inslag het met gepaardgaande daling in prestasie en uitkomste. Dit geld vir die hele skoolloopbaan sowel as tersiêre studie daarna. Hierdie neiging verteenwoordig die basis van die onderwysdepartement se nuw kurrikulum wat daartoe bydra dat standaarde in duie stort. 

Voeg daarby dat die totale aantal skole in die RSA van ± 28,000 in 1994 na minder as 25,000 in 2008 gedaal het, terwyl die bevolkingsgroei en invloei van vreemdelinge waarskynlik ten minste 1 500 addisionele skole benodig teenoor 1994 se getal. Ons het dus maklik met 4 500 skole in totaal agteruit geboer. Die grootste slagoffer van hierdie afname was die Afrikaanse enkelmediumskole en -universiteite wat die oorwig van getalle moes help absorbeer. Dit is benewens die beleid van die verdringing van Afrikaans binne onderwysinstellings wat klaarblyklik deur die onderwysdepartement as algemene beleid toegepas word. Hetsy doelbewus of dalk verskonend, sonder bybedoelings. Hoe sal ons dit weet? Wanneer word Engelse skole verplig om Afrikaanse leerders by hulle in te skakel binne parallel- en/of dubbelmediumskole? Of word Indiërskole ook aan Transformasie onderwerp? Dit is kwelvrae wat dringend antwoorde soek.

Een van die wesentlike vrae wat egter gevra moet word, is: Mag etniese, kulturele, taal- en godsdienstige minderheidsgroepe binne die nuwe RSA wel aanspraak maak op hierdie minderheidsregte soos 'n eie onderwysministerie met eie onderwysinstellings en wie moet daarvoor betaal? Mag die Afrikaner, die kleurling en Indiërs, as sodanige minderheidsgroepe, hierdie reg opeis binne 'n eie struktuur?

Dit is belangrik om daarop te let dat die hoofmanstelsel van die sogenaamde tradisionele leiers binne CONTRALESA bedryf word, juis 'n erkenning van minderheidsregte vir die swart bevolkings verteenwoordig. Hierdie instelling, wat aanvanklik deur die NP-regering ingestel is, word tans vrylik deur die politieke partye gepamperlang ter wille van stemme in verkiesings en veral om stemme onder die landelike swart bevolkings te werf.

Daar is ook ander swart minderheidsgroepe wat vrylik binne die nuwe grondwet werksaam is en minderheidsregte beoefen. Van hulle is die Black Accountants; die Black Officers Forum in SARP; die Black Lawyers Association; Black Schools Sport Association en vele meer.

Mnr Jacob Zuma se onlangse uitspraak dat die Afrikaner Afrika se wit stam is, word heelhartig ondersteun want die Afrikaner het oor 350 jaar gegroei tot 'n eie etniese, kulturele, taal- en godsdienstige minderheid wat, ook as 'n volk, op hierdie minderheidsregte, binne die nuwe RSA, mag aanspraak maak. Die verdere vraag is of die Afrikaner dit op eie koste, dus uit sy eie sak moet herbou of was sy bydrae as een van die boumeesters van die RSA genoegsaam dat hy hierop binne die erfreg mag aanspraak maak?

Minderheidsregte sluit naas eie onderwysinstellings ook eie gesondheidsorg, sosiale, kulturele, sport sowel as godsdienstige strukture in.

Dit het dalk tyd geword dat ons eerlik na die verskeidenheid van ander moontlike oplossings binne die grondwet behoort te kyk, eerder as om polities korrekte en populistiese uitsprake na te jaag. Uitsprake wat tot praktyke lei wat die etos van die Afrikaner se eie taal, kultuur en godsdienstige waardes bedreig. Die Afrikaner is geregtig op sy eie strukture binne die nuwe RSA en dit hang slegs van die Afrikaner self as groep af of hy dit gaan behou of daarvan afstand gaan doen. Niemand anders kan dit namens die Afrikaner opeis nie, maar teselfdertyd het die Afrikaner ook niemand se toestemming nodig nie. Een groep kan dit ook nie namens 'n ander groep opeis nie en die samevoeging van groepe kompliseer die omskrywing en betekenis van die begrip etniese, kulturele, taal- en godsdienstige minderhede, soos dit in die internasionale reg verwoord word, sowel as die betekenis van die begrip "minderheidsregte".

Louis Smuts is direkteur van Tabok. 

бак вФільчаков Олександр Васильович

Sewe dodelike skete in SA

ImageDis al lank dat ek hardop dink oor SA se siektes en gebreke, lank dat ek probeer om dit te identifiseer, te formuleer en dan my gevolgtrekkings in logiese formaat te rangskik. My slotsom ruk tot in my binneste: Suid-Afrika sál tot niet gaan.

My term "siektes" of dan "skete", of kwale en gebreke, probeer om onder een kombers daardie probleme en behoeftes in SA saam te vat wat ek sien as die grootste sondebokke, grootste behoeftes, grootste verval en disintegrasie van histories wel funksionerende instellings. Ek gaan hierdie gebreke net eers noem en dan later bespreek. Ek pleit dan ook geredelik skuldig daaraan dat die sondes van die apartheidvoorvaders glad nie hier bespreek word nie, hoofsaaklik omdat dit weinig gaan bydra tot die regstelling van die huidige toestand. My standpunte wil dus geensins voorgee dat die vorige bewindhebbers nie ook ruim bygedra het tot dié skete nie. Daar is ook sekere prestasies deur die swart bewindhebbers wat, hoewel nie enorm en van beduidende aard nie, nie altyd die waardering kry waarop dit met reg kan aanspraak maak nie. Maar dit is nie die doel van hierdie artikel nie. 

Ons het hier te doen met die land se huidige terminale siektetoestand. Hieronder dus my opsomming:

Die sewe skete

  1. Armoede en onvoldoende werkskepping
  2. Gebrekkige voedselproduksie
  3. Misdaad en gebrek aan veiligheid
  4. Standaard van dienslewering, verval van infrastruktuur
  5. Vervallende gesondheidsorg
  6. Swak onderwys
  7. Negrologie, nepotisme en korrupsie

Weliswaar kan hierdie lysie bladsye vol aangevul word, maar dan is dit nie meer 'n maklik abstraheerbare opsomming nie. Voorlopig volstaan ek dus met bostaande sewe skete.

As die hantering van dié skete en behoeftes tans dus uit rat is, dit nie in goeie werkende toestand is nie, op verdere verval afstuur, dalk op pad is na totale chaos van rampspoedige omvang, is die noodwendige vraag:

Hoekom?

Hoekom is dit in hierdie toestand? Hoekom het hierdie behoeftes, hierdie bedrywighede, hierdie verval, sulke enorme afmetings aangeneem?

En elke keer, sonder uitsondering, kom ek by die volgende antwoord:

Gebrek aan kundigheid en gebrek aan bestuurservaring by die betrokke swart leierskorps lê ten grondslag van al hierdie skete en probleme. 

Die oorsaak

As dit dan 'n gebrek aan kundigheid of 'n gebrek aan ervaring is wat SA in hierdie siektetoestand gedompel het, hoekom het SA dan hierdie pad geloop? Wat was die grondliggende dryfveer vir hierdie oënskynlik katastrofiese besluit? En elke keer kom ek by dieselfde antwoord uit:

Regstellende aksie en swart ekonomiese bemagtiging ter bereiking van 'n swak gedefinieerde transformasie-ideaal. 

My beswaar lê nie soseer by die begrippe van regstellende aksie en swart ekonomiese bemagtiging self nie, maar geheel en al in die uitvoering daarvan om 'n utopiese, getransformeerde samelewing te probeer skep. Wellewende en betekenisvolle transformasie wat SA 'n beter plek kan maak, word egter nooit bereik nie, slegs niksseggende en soms rampspoedige veranderings. Wat nou gebeur, is dat die Doelwit, die Taak wat verrig moet word, rolle omruil met 'n Aanstelling/Bevordering ten einde 'n historiese onreg of vermeende onreg "reg te stel". Nie die taak nie, maar die regstelling kry nou die prioriteit.

Om dus op te som:

  1. Die swart bewindhebbers, of die swart owerhede, maak aanstellings en bevorderings in sleutelposte juis in terme van sodanige wette en regulasies wat regstellende aksie as politieke en strategiese doelwitte voorop stel. Vermoëns en kundigheid het weinig te make met hierdie aanstellings – maar veel eerder met finansiële belonings vir politieke ondersteuning, of dan negrologie en nepotisme. Tweedens word vereistes aan die ekonomie gestel wat 'n herverdeling van eienaarskap en/of diensteverskaffing as eerste prioriteit stel.
  2. Die nuwe swart leierskorps het in 90% of meer gevalle nie die kundigheid of ervaring om daardie bestuursbesluite te neem wat noodsaaklik is vir die bewaring en uitbouing van infrastrukture en/of dienste nie. Die uitkringende aanstellingsprosesse van verdere onkundiges op middel- en juniorvlakke skep 'n toestand van onvermoëns wat eksponensieel toeneem. Instandhouding, administratiewe huishouding, dissipline, werksetiek, beplanning – hierdie terreine is selde deel van 'n politieke strategie, met die gevolglike ineenstorting of verwaarlosing van bedryfsaktiwiteite. Die nuwe swart leierskorps weet nie dat hulle nie weet nie. 
  3. Hierdie bedryfsaktiwiteite doen gevolglik dan uiteindelik almal terminale skete op.

'n Verduideliking van hierdie sewe skete, die wisselwerking daartussen en die oorsaak/gevolg-siklus wat geskep word, lees almal presies dieselfde:

Die eerste skeet: Armoede

Armoede in die moderne wêreld het tog seker in alle waarskynlikheid sy oorsprong in werkloosheid, wat in SA iewers tussen 25% en dalk 40% lê. 'n Mens wat nie 'n werk het nie en wat moet eet en wie se kinders en afhanklikes moet eet, het geen ander keuse nie as om geld en kos wederregtelik te probeer bekom. In 'n onderhoud op RSG (30 April) bevestig 'n senior amptenaar van die departement welsyn dat 40% van die bevolking in erge armoede verkeer, selfs ná die ontvangs van verskeie welsynstoelaes. Misdaad is 'n noodwendige gevolg. 

Dit wil dus vir my voorkom asof werkskepping waarskynlik die dringendste prioriteit in hierdie land is. In die midde- en verre ooste, die suidsee-eilande en verskeie Westerse lande word die kwessie van werkskepping egter so bestuur dat werkloosheid in 'n sekere mate onder beheer is sodat nie meer as 6 tot 8% van die bevolking deur die staat gevoed en geklee hoef te word nie. 

SA het dus met 'n oorlog te doen, 'n werkskeppingsoorlog, die land se inwoners se grootste oorlog ooit. Daarvoor het SA 'n oorlogskabinet nodig, 'n klein kabinet met wye uitvoerende magte wat ons dringendste en dwingendste probleem sonder aansien des persoons sal aanpak. In so 'n oorlogskabinet dien slegs die kundigste, suksesvolste en ondernemendste nyweraars en entrepreneurs vanoor die hele SA en die wêreld.

SA se swart president en sy topraadgewers moet hierdie kabinet saamstel en nie toelaat dat ander swart politici, swart beheerde vakbonde en 'n swart beheerde burokrasie werkskepping van die bevolking weerhou nie. 

Maar dis 'n hersenskim. Die swart leierskorps sal nooit so 'n kabinet saamstel nie. 

Die tweede skeet: Voedselproduksie (ingesluit bosbou en vissery)

Nog 'n oorlog, net groter – 'n enorme tydbom. Die ironie is dat in SA politiek en nie kundigheid nie die hoofoorsaak is vir onvoldoende en afnemende voedselproduksie. Die strewe na grondbesit vir swart armes het so verstrengel en verpolitiseerd geraak met 'n onsimpatieke en inderdaad vyandige siening deur die swart owerhede van landboubedrywighede, een van die mees riskante bedrywe denkbaar, dat voedselproduksie die noodwendige slagoffer is. 

En hongersnood die noodwendige gevolg.

Voeg hierby die staat en "groenes" se romanse met kleinboerdery en verspotte aandrang op organiese produkte dat die reddende hand van kommersiële produksie van werklike groot omvang inderwaarheid weggeklap word. Om polities skeef na geneties gemanipuleerde praktyke te kyk, is eintlik selfgeskepte selfmoord. Die uitdeel van grond aan armes en die bemagtiging en opleiding van opkomende boere is 'n politieke aangeleentheid wat met die produksie van voedsel weinig te make het. Weer eens speel die TAAK tweede viool, en beklee REGSTELLING die prioriteitsposisie.

Slegs 'n dringende a-politieke instelling teenoor die landbousektor, tesame met die tydige ingryping van hoogs kundige landbouers en navorsers – in hierdie stadium hoofsaaklik wittes – kan hierdie oorlog op voedselskaarste op 'n oorwinning laat uitloop en die tydbom ontlont.

Nog 'n hersenskim, helaas.

Die derde skeet: Misdaad

Tot onlangs is die omvang van misdaad in SA ontken. Nogmaals sit ons met politici wat Regstelling die prioriteit maak en nie die bestryding van misdaad nie. Aanstellings en bevorderings in die SA Polisiediens het inderdaad tot 'n absurde klug ontaard. Die hoof is 'n politieke aanstelling met 'n enorme klag van korrupsie oor sy kop, die oorgrote meerderheid van die swart stasiebevelvoerders is volgens verslae onkundig en onbekwaam, die vlak van administratiewe bestuur is bedenklik, duisende dossiere van strafsake kry voete, en kundige wittes verlaat die mag in trosse om elders 'n heenkome te vind, forensici word deur die VSA en Brittanje opgeraap, duisende der duisende wapens word uit polisiekluise deur lede van die Polisiediens gesteel (my eie dogter se 9mm-Parabellum is 'n voorbeeld), bykans 'n 100 000 lede kan nie 'n funksioneel geletterdheidstoets slaag nie, ensovoorts, ensovoorts.

 Nóg die politieke wil, nóg die kundigheid, nóg die integriteit bestaan om misdaad as 'n terminale siekte die stryd aan te sê.

Dit kan nie beter word nie, net slegter.

Die vierde skeet: Dienslewering en vervallende infrastruktuur

Die staat se beroerde rekord in hierdie verband word in toenemende mate feitlik net so deur die private sektor nagevolg. Weer eens neem Regstelling die eerste plek in, en is die Taak wat verrig moet word in die tweede of derde of selfs laaste plek. Kwotas, politieke verbintenisse, bemagtiging, nepotisme en 'n dosyn ander oorwegings bepaal die aanstellings en bevorderings, en gevolglik die standaard van diens wat die publiek uiteindelik ontvang. (Toe die swart bewindhebbers 89 senior poste, hoofsaaklik wit, in die Kaapstadse munisipaliteit afgeskaf en dit met dubbeld soveel swart onkundiges vervang het, was die gevolge vir Kaapstad voorspelbaar.) 

Dis nie net munisipale en ander openbare dienste wat ineenstort nie, maar dis ook in die supermarkte, die banke, oproepsentrums, die algemene handelswêreld – regdeur alle sektore ondervind die publiek tans 'n verstommende gebrek aan diens, hoflikheid, stiptheid, eerlikheid en gewoonweg kundigheid. Paaie, water, rioolwerke, siviele howe, Eskom, die openbare uitsaaier, SAL, SA Statistieke, die kantoor van die Registrateur van Maatskappye, ensovoorts is maar enkele slagoffers. Dan word daar met bewing gevrees dat die Akteskantoor en die Regbank dalk eersdaags ook hierdie pad kan loop. 

Kundige wittes se persepsies mag bevooroordeeld wees, maar die swart owerhede moet byvoorbeeld daarvan kennis neem dat uit SA se skrale oes van 230 ingenieurs wat in 2003 gekwalifiseer het, daar tans nie 'n enkele een meer in die land oor is nie. Almal landuit. Uit 270 munisipaliteite kry slegs 20% ongekwalifiseerde ouditstate, rou riool in die strate van dosyne dorpe, die herstel van provinsiale paaie in die meeste provinsies sal meer kos as om nuwe paaie te bou. Ad infinitum. Die politieke aanstellings faal misrabelik.

Die vyfde skeet: Vervallende gesondheidsorg

Die kwotavereistes en politiek gedrewe regstellende aksies het dalk op die gebied van gesondheidsorg die meeste skade aangerig. Vergelyk slegs die nuutste toelatingsvereistes tot die mediese fakulteit van die Universiteit van Kaapstad, gebaseer op die volgende gemiddeldes wat studente in hulle matriekeindeksamens moet bereik: swart studente 64%, bruin 72%, Indiër/Asiaat 78% en wit studente 82%. Hierdie kwotas probeer 'n historiese "wanbalans" uitwis, maar al wat nou gebeur, is dat die topstudente in die mediese fakulteit die wit studente is en die uiteindelike beste mediese praktisyns uiteraard weer die wittes. Die noodwendige gevolg is dat hoe meer die swart owerhede die speelveld gelyk probeer maak, hoe ongelyker raak dit. Nogmaals probeer onkundige politici iets "regstel" in plaas daarvan om effektiewe gesondheidsorg as eerste prioriteit aan te pak.

Die sesde skeet: Swak onderwys

Slegs 3½% van SA se leerders wat hulle skoolloopbane begin, slaag uiteindelik ná 12 jaar 'n funksionele geletterdheidstoets. In 1994 kon slegs 'n skandalige 51% van swart gematrikuleerders hierdie geletterdheidstoetse slaag. In 2007 het hierdie syfer gedaal tot onder 15%, met die vermoede dat dit in 2009 kwalik meer as 10% sal wees. Hierdie syfers is harde feite en die resultaat van wetenskaplik bewese toetse wat die RGN as billik en korrek aanvaar. Weereens het onkundige politici die land en sy mense tot in die afgrond gelei. Valse sentimente oor moedertaalonderwys, politiek gedrewe doelwitte, maatreëls om "regstellings" in die 4 000 funksionele, meesal blanke skole in SA te bewerkstellig in plaas daarvan om op die 22 000 disfunksionele, meesal swart skole te konsentreer, die sluiting van meer as 100 onderwyskolleges – die breinkind van ou wit regerings – , gedwonge integrasie van wit en swart, die openlik vyandige houding teenoor Afrikaans, die slaafse navolging van bedenklike buitelandse onderwysmodelle, maar veral kwotagedrewe slaagsyfers, alles het meegebring dat die verkryging van kwalifikasies die doelwit geword het i.p.v. die kennis en vaardighede wat normaalweg daarmee gepaard gaan. Die rampspoedige gevolge is nou dat daar gegradueerde onderwysers is wat nie kan lees of skryf nie; rekenmeesters wat nie rekeningkunde kan doen nie, regters wat nie uitsprake kan skryf nie, bestekopnemers wat nie die kostekomponente van konstruksies kan uitwerk nie, ad infinitum. En almal het stukkies papier waarop die woorde "Graad" of "Diploma" of "Sertifikaat" staan, alles waardeloos.

Die sewende skeet: Negrologie

Ek leen hierdie hoogs bruikbare term by die Franse skrywer Stephen Smith uit die Afrikaanse vertaling van sy boek Negrologie, met die sub-titel Waarom Afrika vergaan, wat inderwaarheid uitgebreide nepotisme in 'n Afrika-konteks beteken. In sy mees banale vorm, maar ook in die mees aanvaarde verband, sê Smith, wil dit voorkom of die Afrikaan-as-gesagsbekleër die bates rondom hom, d.w.s. die staat s'n, die munisipaliteit s'n, die stad s'n, die provinsie s'n, as sy persoonlike bates bejeën. Hierdie besitreg word dan ook uitgebrei na sy onmiddellike familie – op kinders, hoofsaaklik seuns, is dit van toepassing, maar ook broers, neefs, ooms, ens. Daarna volg vriende en kennisse, dan die res van diegene in stamverband, en uiteindelik diegene wat sy gebied deel, 'n uitgebreide netwerk van beskermers. 

Smith het 'n stuk waarheid hier beet as die SA situasie van nader bekyk word, hoe ongewild en polities inkorrek dit ook al mag voorkom. Negrologie, of meedoënlose nepotisme, lê ten grondslag van die meeste aanstellings en bevorderings wat swart politici in die naam van regstellende aksie in SA maak. Sodoende word die bates beskerm, gee dit mag en gesag aan die gesagsbekleër, en word hy verseker van langtermynbenutting. Omkoopgeld is nie omkoopgeld nie, dis aanvaarde sakepraktyk wat die bates van die gesagsbekleër uitbrei en beskerm, en dit word geheel en al nie gewaan as "korrupsie" nie. Die gewone stamlid, partylid, volkslid kan glad nie die bohaai oor die korrupsie-aanklagte teen die huidige SA president begryp nie. Die "wapenskandaal", die "olieskandaal", "reisskandaal", en al die soortgelyke "skandale" wat in die verlede voorgekom het, is eweneens dus onbegryplik en derhalwe vergeeflik.

Hoe ongewild onder wittes dit ook al mag voorkom: dit is ondenkbaar dat swart politici sal afsien van hulle aandrang op "regstellende aksies" en swart ekonomiese bemagtiging (SEB). SEB is die noodsaaklike brandstof om die motore van negrologie aan te steek en aan die brand te hou. Dis hoekom die vereistes vir swart eienaarskap in die banksektor onmiddellik ná die 2009-verkiesing stilweg van 10% na 15% verhoog is – 'n bykans onbereikbare finansiële wensdroom, bestempel ekonome dit -, dis ook hoekom verskaffers in toenemende mate, eersdaags dalk in totale mate, onderwerp word aan drakoniese SEB-vereistes. En dit gaan erger word, nie minder nie. 

Die kwantum van omkoopgeld en politieke kommissies om 'n super-ryk, korrupte en nie-presterende swart elite te vestig, het sulke skrikwekkende afmetings aangeneem dat dit vir die afsienbare toekoms die land se ekonomie onherstelbaar gaan skaad. Internasionale mededinging is lankal reeds 'n lugkasteel.

Dis nie die taak wat belangrik is nie, dis die mag wat aan die stuurstang kleef wat allesbepalend is. Negrologie, soos ons dit begin verstaan. Dis nie 'n kwessie van "negatief" wees nie – negatiwiteit het niks met die saak te doen nie – dis 'n kwessie van die interpretasie van data wat dui op 'n totale ineenstorting iewers in die nabye toekoms.

En dis hoekom kundige wittes die pad vat.

Pienkes du Plessis is 'n sakeman en skrywer. Hy publiseer o.a. Duinestories en Die perdekombers en ander stories uit die jagveld.

печи для дома из кирпичаФильчаков прокурор харьков

Wat praat jy, man!

Image

Parmalatjogurt n? ‘n PRAAG-aksie enkele jare gelede. Ongelukkig het Afrikaansintussn al weer van die houers verdwyn…

Iemand wat van beter behoort te weet, het op 'n keer gesê ons het nie Afrikaans op jogurthouertjies nodig vir die taal om te oorleef nie. Waar het ons Afrikaans dan nodig om te sorg dat die taal geil groei? Om dié vraag te probeer antwoord, is dit interessant om die situasie in die Romeise Ryk met ons s'n te vergelyk. Andrew Dalby bespreek in sy boek Language in danger volledig die verskynsel waarom tale uitsterf.

Enigeen in die Romeinse Ryk wat Latyn as moedertaal geleer het, het 'n voorsprong gehad. As jy nou nog Grieks ook magtig was, is jy as 'n meer afgeronde mens beskou. In gekultiveerde kringe moes jy af en toe 'n Griekse woord kon laat val. Maar jy moes weet wanneer om dit te doen. Dit was pure aansit, wat moes toon dat Latyn net nie oor die regte woord beskik nie, maar Grieks wel. Dit het ook geïmpliseer dat jy vlot in Grieks was, 'n taamlike statussimbool. Is dit nie amazing(!) dat hoe meer dinge verander, hoe meer bly hulle dieselfde nie.

Maar selfs nodiger as om Grieks te leer, was dit om Latyn te leer. Die Romeinse owerheid was nie nasionalisties of chauvinisties oor taal nie. Anders as in ons tyd is daar nooit wette gemaak wat mense verplig het om Latyn te leer nie. Politici moes Latyn ken, want dit was die taal van die Senaat. En regsgeleerdes moes, want alle hofsake is in Latyn, en af en toe in Grieks, aangehoor. Maar vir mense sonder politieke ambisie en wat regsgeleerdes kon vermy, het die lewe soos altyd voortgegaan.

Hoekom is so baie plaaslike tale dan tot niet? En dit was baie. In die gebied waaroor die Romeinse keisers regeer het, is daar 'n honderd jaar voor Christus sestig tale gepraat. Vyfhonderd jaar later is net tien van hulle oor. In die weste van die Romeinse Ryk het Latyn die plaaslike tale verdring. In die ooste was dit Grieks.

Voor die Romeine hul opwagting gemaak het, is Gallies byvoorbeeld oor 'n uitgestrekte gebied gepraat: vanaf dele van sentraal Spanje tot in die huidige Turkye. (Ja, ook deur Asterix-hulle.) Die Galliërs was polities sterk, alhoewel hulle nooit 'n politieke eenheid gevorm het nie. Hulle het veral baie moeite met die opleiding van hulle druïde gedoen. Julius Ceaser skryf dat dit tot twintig jaar kon neem om een van die druïde op te lei, omdat hy so baie dinge moes memoriseer. Om geheimhouding te verseker, was dit vir die druïde verbode om enigiets van hul opleiding neer te skrywe. Gallies is een van die vyftig tale wat uiteindelik in die stof gebyt het voor Latyn en Grieks. 

Punies, wat in Noord-Afrika gepraat is, was die taal van 'n groep mense wat 'n letterkunde gehad het en wat baie vernuftig was, veral met landbou en besproeiïng. Hulle het groot biblioteke gehad, maar toe hulle in 146 vC deur die Romeine ingeneem is, is dié biblioteke verwoes. Binne 'n eeu hierna het daar niks van Punies oorgebly nie.

Aramees het egter die Romeinse Ryk oorleef. Dit word vandag nog in dele van Sirië gepraat. In die tyd van die Romeinse keisers is dit veral deur Jode gepraat. Soos vir die Galliërs is opvoeding vir die Jode baie belangrik. Anders as vir die Galliërs, het die Jode egter 'n sterk skriftelike tradisie. Soos die geskiedskiedskrywer Josefus sê, om as wys geag te word onder die Jode, moes jy die Wet ken en die Skrifte kon vertolk.

Die les vir Afrikaans? Dis nie genoeg om Afrikaans te praat nie, ons moet dit skryf ook. En ons moet dit skryf op alle terreine van die alledaagse lewe. Op hoeveel van hierdie terreine word ons klaar verplig om Engels te gebruik? 'n Mens word yskoud as jy dink wat veral by ons Afrikaanse universiteite en by werksplekke oor die algemeen aan't gebeur is. En meteens begin daardie jogurthouertjies met of sonder Afrikaans krities belangrik lyk. 

Die tale wat wel uitgesterf het, is dié waarvan die sprekers afhanklik geword het van Rome vir hul oorlewing en welvaart. Van die tale wat oorleef het, is waar die sprekers, miskien vanweë afgesonderheid of ontoeganklikheid, eenkant gehou is van die Romeinse kultuur of terwyl hulle gebly het waar hulle is, geen kans gehad het om te deel in Romeinse welvaart nie. 

Van laasgenoemde is daar twee voorbeelde – Illeries (wat beskou word as die voorloper van hedendaagse Albanies) en Vaskonies (wat beskou word as die vroeë Baskies). Beide Albanies en Baskies, wat vandag nog bestaan, word gepraat in afgeleë, bergagtige gebiede, wat min Romeinse invloed toon. Is 'n volkstaat dalk tog noodsaaklik vir Afrikaans se oorlewing?

Image

Etruskiese vrou

Etruskies is gepraat is deur 'n konfederasie van stede in Toskanje, en was 'n taal van wetenskap en godsdiens. Eens op 'n tyd, so is gesê, het Romeine skool toe gegaan om Etruskies te leer, soos wat hulle later Grieks geleer het. Etruskiërs was veral bekend as waarsêers en die laaste heidense keiser het in 365 nC Etruskiese toekomsvoorspellers by hom gehad toe hy Persië binnegeval het. 

Image

Etruskiese skrif, maar die taal het weens die sprekers se tweetaligheid uitgesterf

Maar ten spyte van hulle hoogsontwikkelde kultuur en hulle kundigheid was Etruskies ook nie beskore om te oorleef nie. 'n Honderd jaar voor Christus kan 'n mens (letterlik) sien die skrif is aan die muur vir dié taal. Dit was toe dat die Etruskiërs tweetalige grafstene begin oprig, 'n duidelike bewys dat die mense en die hele gemeenskap tweetalig begin word het. Uiteindelik sou hulle almal net Latyn praat. Om 'n fyn beskaafde kultuur en 'n klomp kundigheid te hê en selfs om as konsultante gebruik te word, is dus ook nie genoeg vir 'n taal se voortbestaan nie. 

En sien 'n mens hierdie tweetalige "grafstene" nie elke dag in Afrikaans meer word nie? In die Rooi Rose van Junie 2009 kom die Idols-aanbieder, Liezel van der Westhuizen, vir die joernalis verbasend Engels voor. En dan kom die antwoord hoekom. Liezel was in Engelse skole en slaan gou oor na Engels as haar gebrek aan Afrikaanse woordeskat haar laat vasdraai.

Dit bring 'n mens sommer by Dalby se beskrywing van 'n taalverskuiwing by 'n indiwiduele gesin in die Romeinse Ryk. En dit kom tog so bekend voor! So 'n gesin kon besluit om niks met die nuwe taal te doene te hê nie. Maar dan sou hulle hul afsny van 'n moontlike inkomste en verbetering in hul lewensomstandighede. Vir handels- en werksgeleenthede was Latyn noodsaaklik. En as hulle besluit om Latyn te ignoreer, sou hulle kinders buitendien opnuut moes besluit of hulle dieselfde gaan doen.

Die minderheidsgroep kon egter ook besluit het om Latyn te probeer praat as dit nodig was soos met kliënte of werkgewers. Uiteindelik sou hulle, met oefening, in staat wees om Latyn goed genoeg te praat vir alledaagse gebruik.

Van dan af moes hulle oor hul kinders se opvoeding 'n besluit neem. Hulle kon aandring dat net die moedertaal gepraat word. Dis die makliker keuse, maar kon die kinders benadeel: dit sou gou duidelik word dat daar meer geleenthede was vir jongmense wat Latyn kon praat. Soos om, in ons tyd, Engelse aanbieders op Idols te kan word. As hulle sou besluit om te weier om Latyn te praat, sou die volgende geslag buitendien weer opnuut moes besluit om Latyn in die huis te praat of nie.

Hulle kon ook besluit om hul kinders liewer Latyn te leer, so goed soos hulle kon en hulle aanmoedig om meer te leer. Die kinders sou dan min of meer tweetalig grootword. Hulle sou hul moedertaal by die huis en met die bure praat, maar in die handels- en werkswêreld Latyn. Die volgende geslag sou dan al hoe meer na Latyn neig, want dit is die taal van geleenthede en voortuitgang.

Net diegene wat 'n sekere kulturele bewustheid gehad het, sou voortgegaan het om hul moedertaal in stand te hou, sê Dalby. Die res sou elke volgende geslag minder en minder die ou taal praat en meer en meer die nuwe een totdat die ou taal uiteindelik heeltemal vergete is.

Het Afrikaners daardie kulturele bewustheid? 'n Mens se eerste reaksie op daardie vraag, is 'n onomwonde nee. Maar daar is tog ligpuntjies, wat 'n mens moed gee. Een is die geweldige oplewing in Afrikaanse musiek en die Afrikaanse musiekkanaal MK op Dstv wat op 21 Junie 2008 'n twee uur lange pretdokumentêr oor Afrikaanse musiek uitgesaai het, is 'n duidelike bewys daarvan. Dié program is juis vervaardig om te probeer uitpluis waarom jong mense vandag na Afrikaanse musiek luister terwyl hulle dit nie in die 1960's en 1970's gedoen het nie. 

Daar was ook die afgelope vyf jaar 'n ontploffing in nuwe Afrikaanse tydskrifte. Die aantal kinderboektitels in Afrikaans, vertaal en oorspronklik, het ook drasties toegeneem. En hofsake om Afrikaans as voertaal by skole te behou, is ook positief.

Dis dalk goed as 'n mens ter wille van daardie kulturele bewustheid vir Afrikaners 'n meer wetenskaplike rede, as blote hardkoppigheid, gee waarom dit belangrik is om hul taal in stand te hou. Linguïste soos Dalby is oortuig daarvan dat elke taal op aarde 'n unieke denk- en kennissisteem bevat. Gaan die taal verlore, raak daardie anderster kyk op die wêreld ook verlore. Dieselfde argument as vir biodiversiteit in die dierewêreld geld hier: raak die genepoel van 'n spesie te klein, steek allerhande afwykings kop uit. Net so met die ideëpoel van die mensdom soos vervat in sy tale.

Dus: praat Afrikaans waar jy kan. Skryf dit waar jy kan. Dring daarop aan waar jy kan. En koop tog Afrikaanse boeke en CD's! Sodat die uniek-Afrikaanse manier van dink bewaar kan bly vir jou en jou kinders.

no deposit mobile slotsАлександр Фильчаков прокурор

Die uil van Minerva – ‘n repliek oor Afrikanerpolitiek

Ek wou nog vir Dan Fourie ná sy verdere kommentaar op Litnet geantwoord het, toe doen Blou Makou 1, 2 en 3 dit sommer namens my (én Pieter Mulder). Melt het my gevra om Mulder se boek, "Kan Afrikaners toyi-toyi" hier op LitNet te resenseer. Tot dusver is ek so halfpad daardeur en ek moet sê: ek is aangenaam verras. Uiteindelik is Pieter ook 'n Afro-realis (Stephen Smith van Negrologie-faam se term) en hy glo ons kan Suid-Afrika en Afrika 'n beter plek maak, mits ons besef dat ons nie in Europa is nie en dat ander reëls hier geld.

Maar daaroor later meer. Laat ek op Dan Fourie se punte van kritiek antwoord:

Dankie vir die kompliment oor my skryfstyl, maar lees ook wat Jelleke Wierenga hier skryf. Sy laat Afrikaans regtig klink soos Van Wyk Louw se beiteltjie, genoeg om die aardbol middeldeur te kloof.

Ek dink nie ek sweep mense emosioneel op nie. As jy dink wat Zille in die afgelope verkiesing gedoen het, is dit niks anders as swart gevaar nie: "Stop Zuma!" Vir haar het sulke emosionele opsweping goed gewerk en ongelukkig oortuig jy die gemiddelde kieser nie met 'n logiese verhandeling nie, maar met een of ander slagspreuk.

Anders as baie regse Afrikaners, was ek nog nooit teen Jode nie. Die ou storie van "onder my beste vriende tel Jode (en Jodinne). Een van my grootste bewonderaars tans is nog 'n Joodse dame wat besonder goed Engels skryf, Ilana Mercer, wat in die VSA woon, maar hier gebore is.

Wat die Engelse betref, geld dieselfde. Maar soos 'n Rus (wat nogal vlot Afrikaans praat!) nie lank gelede aan my gesê het nie: "Dis nie dat ons Russe nie van Engelse hou nie; die probleem is die Engelse hou nie van ons nie!" Dis ongelukkig 'n feit van die geskiedenis dat Brittanje, asook die plaaslike Engelse elite wat maar nog steeds pro-Brits is, die afgelope 200 jaar alles in hul vermoë gedoen het om ons en ons taal te vernietig. Selfs Zille, wat tans deur die meerderheid Afrikaners by die stembus ondersteun word, is nie eintlik anders as Somerset, Milner of Trevor Huddleston nie; sy sien ons as 'n lastige oorblyfsel wat in die groter, bowenal Engelse "Suid-Afrika" moet oplos.

Laas het ek na Byron verwys. Vanoggend ontdek ek dié mooi reël in een van sy gedigte, "Hints from Horace":

Birds breed not vipers, tigers breed not lambs.

Dis in die aard van die Engelse en hul geskiedenis om te wil heers en oorheers, selfs nou waar hulle eiland tot 'n taamlik bankrot middelslagmoondheid verval het.

Iets wat ek graag sou wou aanpak, sou 'n studie wees in die trant van: "Die 200-jarige oorlog: Brittanje se veldtog teen die Afrikaner". Niemand het nog spesifiek op daardie probleem gefokus nie, omdat daar al honderd jaar lank 'n politiek van wit nasionalisme gevolg word – wat nou in die DA natuurlik 'n uiters vreemde en skynheilige gedaante aangeneem het. Maar ons moet vir eens prinsipieel begin dink en nie meer "opportunisties" (jou eie beswaar) nie. Die Engelse rol in dié land en vanuit die Verenigde Koninkryk (darem 'n mooi naam daardie, nie waar nie, die Verenigde Koninkryk) was vanuit 'n Afrikaneroogpunt nog altyd negatief, vernietigend. Hoe kan ons ons nog verbeel dat daar iets van 1910 en die Boer-Brit-versoeningsprojek oorgebly het?

In dié opsig is die Ou Suid-Afrika, die 1910-staat, finaal verby. Et tant mieux! soos die Franse sê, soveel te beter. Dit bevry ons van die dubbelslagtigheid, tweetaligheid en die kruis van 'n dubbeldooridentiteit.

Die meeste Afrikaners, veral diegene wat in Afrikaanse gebiede woon, weet nie eintlik veel van Engelse en veral van Engeland af nie. Selfs dié wat daar gaan werk, ervaar die Brit as kollega, as amptenaar en selfs vriend. Maar hy sien nie die Brit in sy historiese en politieke dimensie raak nie, die Machiavelliaanse dienaar van die ryk of die kind van Churchill wat tydens die Eerste Wêreldoorlog uitgeroep het:

“I think a curse should rest upon me – because I am so happy. I know this war is smashing and shattering the lives of thousands every moment and yet – I cannot help it – I enjoy every second.”

Net so is daar vandag Engelse wat elke sekonde van die Afrikaner se gestadigde ondergang geniet, want dit was so beplan. Die Foreign Office en die Britse ambassade het geweet as hulle ons in dié eenheidstaat in kan snoeker en – in weerwil van ons spartelende magteloosheid – nog boonop die welvaart van veertig miljoen swartes ons verantwoordelikheid kan maak, dan verdrink ons in ellende.

Soos die ekonoom Tony Twine verlede week met groot genoegdoening op Classic FM opgemerk het n.a.v. Pieter Mulder se aanstelling as adjunkminister: "I think he did it to kill off the Freedom Front altogether." Die blote feit dat daar nog 'n enkele party in die parlement bestaan met vier skamele lede wat namens iets soos "die Afrikaner" wil praat, is steeds ongewens. Eers wanneer daar geen politieke party oorbly wat hoegenaamd enige gedagte aan Afrikanervryheid of -soewereiniteit in sy geledere koester nie, sal die Engelse projek in Suid-Afrika, die 200-jarige oorlog, volbring wees. Dis 'n oorlog wat met 'n groot verskeidenheid wapens geveg is en steeds geveg word: met staal en bloed, sekerlik, maar ook met etniese suiwering, met woorde, koerante, boeke, films, propaganda, ekonomiese middele, en as dit moet: met terroristegeweld of die aanstigting daarvan.

Toevallig is vandag (20 Mei) die 26-jarige verjaardag van die Kerkstraatbom, wat vanuit Londen beplan en uitgevoer is. Ek weet nie hoe Trevor Huddleston gevoel het toe hy daarvan gehoor het nie, maar ek is seker dit was nie so ver van "I cannot help it – I enjoy every second" nie. Tot vandag toe weet die Britse geheime diens alles wat die ANC doen en nie doen nie; wil jy my vertel hulle het nie van die Kerkstraatbom geweet nie? En nie 'n vinger verroer om dit te keer nie…

Die Engelse is vir seker nie ons bondgenote nie, ook nie die plaaslikes nie. Daar is uitsonderings, in Pretoria en op die platteland waar hulle in 'n groot mate verafrikaans en met Afrikaners ondertrou het. Tydens die KKNK iewers in 2005 het 'n Britse immigrantevrou na my toe gekom en trots vertel hoe sy tydens die vyftigerjare Afrikaans op die skip van Southampton af uit 'n boekie begin leer het. "Jy moet die taal van die land kan praat," het sy gesê.

Tweetaligheid werk nêrens nie, nie in België nie, nie in Kanada nie en ook nie in Tsjeggië nie. Die voertaal van Praag was eers Duits, maar is vandag Tsjeggies. Nêrens in Vlaandere of Québec sal jy 'n enkele padteken of naambord in die ander taal teëkom nie. Tensy ons iewers 'n gebied van A tot Z kan verafrikaans en moontlik vir die eerste keer in die geskiedenis Afrikaans werklik tot die status van openbare, kultuur- en wetenskapstaal gaan verhef, gaan ons nêrens kom nie. 'n Taal vra grond. Wie het dit gesê? Moontlik een van die Boshoffs, maar elke taalkundige sal daarmee saamstem.

Daarom: ons is moeg vir Engelse eksperimente. As dit nie glas of vishoeke in die boeliebief is nie, dan is dit "tweetaligheid" of die "multikulturele samelewing". Ek gún Brittanje sy multikulti en ek hoop 'n miljard Indiërs en nog 'n miljard Moslems emigreer saam met tienmiljoene Nigeriërs soontoe en gaan transformeer Brittanje net soos ons tans getransformeer word. Ek dink ek praat namens die meerderheid Afrikaners as ek sê: ons is nie meer die Engelse se proefkonyne nie. Die aangehoudenes in die maatskaplike laboratorium raak nou rusteloos; ons wil uit!

Wat "naasteliefde" betref. Ek is maar 'n sondaar, dus kom "naasteliefde" nie vir my so natuurlik soos vir baie ander Afrikaners nie. Sowel Freud as Nietzsche het gesê as jy nie vir jouself lief is nie, kan jy niemand anders liefhê nie. Hoe kan die gebreinspoelde, skuldige, selfhatende Afrikaner hom verbeel hy het sy "naaste" lief? Watter "naaste"? Bybelvertaling is nogal 'n interessante onderwerp. Op 'n keer het ek iewers gelees dat die Hebreeuse woord vir "naaste" in die Ou Testament eintlik "jou familielid" beteken. By uitbreiding: 'n lid van jou stam of jou volk. Dan is daar nog die verdere vraag: hoe kan ek my naaste liefhê as hy my kennelik nie liefhet nie?

Dit het my al baie ongewild gemaak, veral by die sogenaamde regses en konserwatiewes, maar ek glo dat politiek en godsdiens geskei moet word. In die politiek, soos in oorlog, is daar geen naastes nie; daar is net vyande en bondgenote.

Omdat ons in Afrika woon, het ons swart bondgenote nodig, vir seker. Dwarsdeur ons geskiedenis het ons sulkes gehad, of dit nou Mpande of Mangope was. Eers het ons tuislande gehad en die tuislandleiers was ons bondgenote. Nou is Suid-Afrika 'n tuisland en moontlik word die nuwe tuislandleier ons bondgenoot. Maar nooit ons naaste nie.

My punt oor die Hollanderonderwysers tydens Kruger se bewind was net dít: die ou ZAR met sy mistieke, bebaarde Boereleier het 'n paar dinge reg gedoen en een daarvan was dat Engels, anders as in die Kaap of selfs in die Vrystaat, nie die administrasietaal was nie. Kruger was sensitief daarvoor dat die Afrikaner eintlik ook 'n Europeër is en sy band met die Europese beskawing nodig het. Al was daar nie destyds opgeleide Afrikaanse onderwysers nie, kon 'n Nederlander uiteindelik verafrikaans, wat inderdaad gebeur het. Terwyl die persentasie onderwysers vanuit Engeland wat hier verafrikaans het, seker minimaal moet wees.

Indien die Vryheidsfront Plus in 2011 die Pretoriase stadsraad inpalm, moet hy onmiddellik Engels as administrasietaal afskaf en dit Afrikaans maak, of dalk Afrikaans en Pedi of Tswana. Volgens die Grondwet van 1996 moet 'n provinsie of staatsdepartement twee amptelike tale hê, maar 'n munisipaliteit kan eintlik maak wat hy wil. Of soos artikel 6(3)(b) dit stel: "Munisipaliteite moet die taalgebruike en -voorkeure van hul inwoners in aanmerking neem."

Jy het natuurlik volkome gelyk as jy sê dat ons ook nie deur Hollanders regeer wou word nie. Sedert die Franse Revolusie en Kaapse Patriotbeweging in die 1790s wou ons vry en onafhanklik wees.

Ek weet nie eintlik of ek "as skrywer bekendheid wil verwerf" nie. Ek is 'n bibliofiel en hou van boeke, maar ek is ontnugter met die litêre bedryf. Die laaste goeie romans en poësie in die Weste is in die laat negentiende eeu en vroeë twintigste eeu geskryf.

Met die uitsondering van argitektuur, het al die kunsvorme in die Weste dekadent geraak: musiek, kuns, letterkunde. Ook die filosofie met sy groteske twyfel aan sin en identiteit. Daar is min boeke deesdae waarvan mens kan sê dat dit mooi of intelligent is. Ek dink selfs die literatuur wat daar onder die kommunisme in Europa geproduseer is, was beter as wat ons tans in die Weste kan lees. Ek ontvang af en toe katalogi en boekaankondigings uit Duitsland en veral Frankryk en daar is niks interessants of aangrypends nie. Dis alles 'n soort ars moriendi, die Westerse selfmoordbrief aan die nageslag wat daar nie gaan wees nie want witmense het nie meer kinders nie.

Hier en daar is daar miskien iets uit Japan wat die moeite werd is: Kawabata, Mishima… die Japanse obsessie met eer, asook hul waardering vir strakheid en eenvoud red hulle. Die Japanse identiteit gaan staande bly, bloot omdat hulle nooit immigrante gaan aanvaar nie.

Nietzche was heeltemal reg toe hy die kiem van nihilisme en ondergang reeds in die negentiende-eeuse Europa bespeur het. Ek dink nie hy sou kon glo wat ons vandag ervaar nie: die heerskappy van slegte smaak, Ortéga se "opstand van die gepeupel". Of miskien juis wél.

Maar kom ons praat bietjie politiek.

Dis nou interessant dat jy die vader van moderne Turkye, Moestafa Kemal Ataturk, ophaal. Weliswaar het hy Turkye vermoderniseer, maar hy was ook 'n nasionalis wat op onafhanklikheid en soewereiniteit gesteld was, 'n bietjie soos Kruger of Verwoerd.

Oor die afgelope tweehonderd jaar wou Brittanje en die Britte nie gehad het ons moes onafhanklik wees nie. Eers het ons weggetrek, toe annekseer hulle ons. Agterna ervaar ons Suid-Afrikanisme en tweetaligheid en, uiteindelik, in 1961 word ons by verstek weer 'n Republiek. Maar toe kom Harold McMillan se "winde van verandering op die Afrikakontinent", wat Brittanje in wedywering met die Russe eintlik self aangestook het. Die "wind van verandering" (eintlik het hy die enkelvoud in sy toespraak gebruik) was die laaste ou stink poep van die Empaaier, die Britse goewerneur in sy wit vlootuniform wat die Union Jack stryk en vir oulaas die fregat bestyg om die hawe van Mombasa uit te vaar. Het jy al ooit Africa Addio gekyk? Twee Italianers het dit alles op die destydse silwerdoek vasgevang: die oorspronklike oehoeroe met drankwinkels wat geplunder word, die swartman se wittandvreugde om uiteindelik van die blanke baas ontslae te wees. Vyfduisend Arabiere in hul wit gewade wat vlug tot op die strand en daar uitgemoor word, hul maagdelike wit lyke op die sand met die seebries wat hulle liggies roer. Idi Amin, die joviale Oegandees met 'n briljante humorsin. En dan Suid-Afrika, die "uitsondering" waar die Nasionale Party "vas staan" en tienermeisies sorgvry op Durban se strand baljaar, 'n strand slegs vir blankes. In ons land sou die Italiaanse filmmakers, Gualtiero Jacopetti en Franco Prosperi, hoor: hier gaan dit anders wees. Geen wanorde, geen blanke of Arabiese of Indiërvlugtelinge vir ons nie. Geen geweld, geen chaos, geen oehoeroe met geplunderde winkels en murasies waar eens plaasgeboue was nie.

Brittanje – die gewonde ou seedier wat eens die oseane regeer het, maar dié taak aan sy Amerikaanse halfbroer moes afstaan – het egter van beter geweet. Wat Harold McMillan aan 'n galante, geamuseerde Verwoerd op 3 Februarie 1960wou oordra, was: julle beurt kom nog. Wag maar en sien. Maar ook: ons wat Engeland is, gaan sorg daarvoor. Want ons kan nie ons kolonies afstaan, ons vlae stryk en ons geliefde koloniale leefwyse vaarwel sê terwyl julle rustig op die ou trant voortgaan nie.

Die dapper witmense van Suidelike Afrika (ons bondgenote van die Verwoerdiaanse tydvak) veg voort, in Angola, Mosambiek, Rhodesië en Suidwes. Hulle wen feitlik elke veldslag, hulle keil die terries op. Daar is geen noemenswaardige militêre vooruitgang deur die Sowjet-geborgde "bevrydingsbewings" nie, nóg in Angola, nóg in Mosambiek, nóg in Rhodesië, terwyl die ANC in die sewentigerjare nie eens poog om enige oorgrensoperasies teen Suid-Afrika te loods nie.

Die patroon regdeur Suider-Afrika was presies dieselfde: die blankes het die veldslae konsekwent gewen, maar die oorlog verloor. Want uiteindelik was dit nie 'n fisiese oorlog nie; die werklike probleem was nie "op die grens" nie. Dit was in die dekadente gees of verstand van die Westerse joernaliste en politici wat met hul pasifistiese, anti-wit ingesteldheid die gesig van witmense wat iewers in Afrika regeer nie verder kon verdra nie. Met Engeland natuurlik op die voorpunt: die sosialistiese Guardian met sy sieklike Britse moralisme, die polities korrekte BBC met sy soort atawistiese Afrikanerhaat wat van geslag tot geslag vanaf Majuba oorgedra is, asook Cambridge en Oxford waar dit skielik modieus geraak het om 'n Marxis te wees, so net voor die Berlynse muur sou tuimel.

Binne sestien jaar, vanaf die sogenaamde Angelierrevolusie in Portugal op 25 April 1974, wat die ineenstorting van Angola en Mosambiek tot gevolg gehad het, is Rhodesië, Suidwes-Afrika en Suid-Afrika insgelyks deur swart-nasionalistiese groepe verower en verteenwoordig die Afrikaner vandag die laaste oorblyfsel van 500 jaar Europese betrokkenheid in Suider-Afrika.

Waarskynlik besef die meeste Afrikaners reeds instinktief dat ons land geen "uitsondering" is nie. In weerwil van al die leë Britse beloftes wat daar in aanloop tot 1994 en sekerlik daarna aan ons gemaak is, dat ons nie eendag soos die retornados van Angola en Mosambiek as vlugtelinge iewers in Europa gaan beland nie, weet ons dat ons tyd op dié vasteland haas uitgespeel is. Die Europeërs wil ons egter nie terug in Europa hê nie en verder suid lê die see.

Ons is in Afrika. Hierdie verskriklike feit, wat tydens al die jare van voorspoed en stabiliteit gedurende die twintigste eeu ontken is, word elke dag by ons tuisgebring. Al skryf Beeld of Die Burger telkens nog 'n ode aan die demokrasie en aan FW de Klerk, die groot Britse staatsman wat Britse beleid sneller as enige van sy koloniale voorgangers in ons land geïmplementeer het, word dit deur die voorblad van die koerant weerspreek. Moord en doodslag; dis al wat sogenaamde "demokrasie" in Suid-Afrika gebaar het. En natuurlik: regstellende aksie, taaldiskriminasie, riool in die drinkwater, elektrisiteit wat met 34% styg om nog Mercedesse vir die direkteure van Eskom te koop of hulle ewe aardige bonusse te betaal. Ons word fisies aangeval en finansieel gemelk. Die Britte met hul absurde humorsin noem dit "demokrasie", maar selfs Monty Python is ná 'n ruk nie meer snaaks nie.

Die vraag is nou: hoe ontkom ons hieraan? Hoe skrik ons wakker uit hierdie Britse nagmerrie, uit die konsentrasiekamp wat soos 'n winkelsentrum vermom is?

Daar is mos 'n frase in Jean-Paul Sartre se toneelstuk, Huis clos: "Hel is ander mense." (L'enfer, c'est les autres). 'n Groter hel, sou ek sê, is veertig miljoen ánder mense.

Iewers in Suid-Afrika moet daar 'n plek wees waar genoeg van ons eie mense, d.w.s. Afrikaners, woon dat ons nie gedurig deur mense van ander kulture, sedes, gewoontes, gedrag en ingesteldheid omring hoef te wees nie. Dis nie nodig om Orania toe te gaan om so 'n plek te vind nie. So 'n stad bestaan wel en heet steeds Pretoria, hoewel die ANC-stadsraad aldaar oor die afgelope jare gepoog het om die oorspronklike naam uit te wis en sodoende van sy eie inwoners te vervreem.

Die oogluikende antwoord vir die Afrikaner se gebrek aan enige heimat of heenkome is om die Pretoriase munisipaliteit by die stembus te verower en die Vryheidsfront Plus is die ideale voertuig daarvoor.

Ekself beplan om myself in Pretoria tydens die volgende munisipale verkiesing in 2011 verkiesbaar te stel. Die Vryheidsfront Plus gaan sonder twyfel kandidate in elkeen van die dertig "blanke" wyke stel, in die tradisionele Pretoria en Centurion (voorheen Verwoerdburg).

Volgens die statistiekdiens woon daar 650 000 mense in Pretoria en Centurion, waarvan 80% Afrikaners is. Elke persoon, of hy of sy nou bedlêend in 'n ouetehuis is, in 'n rystoel of nog op skool en nie agtien jaar oud nie, sal voortaan moet registreer om in 2011 te kan stem. Ook sal die Vryheidsfront die Afrikaners in Pretoria wat tans die Engelse party, die DA, ondersteun, moet oortuig om voortaan Afrikaans te stem.

Ons het net twee jaar. 'n Wonderwerk is nodig. Maar ons weet dat die Afrikaner voorheen al wonderwerke verrig het. In 1936 ná die Smelting tussen Smuts en Hertzog was daar net vier LV's van die Nasionale Party in die parlement oor. Hulle het nie geld gehad nie, hulle het nie media gehad nie – met die uitsondering van Die Burger onder A.L. Geyer. Skaars twaalf jaar later het hulle vir die grootste verrassing by die stembus in die geskiedenis van Suid-Afrika gesorg toe hulle Smuts se Verenigde Party verslaan het. Ons weet nie presies wat daardie wonderwerk moontlik gemaak het nie. Anders as wat ons vandag vertel word, was apartheid nie werklik 'n groot kwessie tydens die verkiesing nie. Veel eerder was elke stem vir die Nasionale Party 'n stem téén Engeland, téén die gedagte dat Suid-Afrika vir altyd onder Britse heerskappy sou staan.

Die stryd tussen die DA en die Vryheidsfront Plus om die opposisiestem onder die Afrikanerkiesers van Pretoria kan iets van dieselfde allure hê. Aan die een kant 'n party, die DA, groter, sterker, met Britse selfversekerdheid en wat met al die gesag van die groter Anglo-Amerikaanse ryk praat. Die party hou die Britse ideaal van die multikulturele samelewing aan ons voor. Aan die ander kant, die uitdager, die Vryheidsfront Plus, kleiner, armer, maar met die geloof dat hy oor die talent en die wil beskik om die vryheid van die Afrikanervolk – ten minste gedeeltelik, op plaaslike vlak – te herwin.

Die oogmerk vir albei partye, hetsy alleen, hetsy gesamentlik, is om 'n meerderheid van die totale stemme in die metroraad met die gedrogtelike naam "Tshwane" te verower. Een van die heel eerste doelwitte ná die oorname sal wees om die naam van die munisipaliteit vir goed te verander na iets soos Groter Pretoriase Munisipaliteit.

Elkeen van die dertig wykskandidate sal moet sorg dat hy 'n span van etlike honderde vrywilligers versamel wat elke buurt kruis en dwars sal moet deurwerk om te sorg dat:

1. Elke lewende siel geregistreer is. In die praktyk gaan dit beteken om mense aan te ry as dit moet na die OVK-kantore in Sunnyside, tesame met hulle groen ID-boekies.

2. Elke geregistreerde kieser op stemdag sy stem vir die VF+ en vir Afrikanervryheid uitbring.

Die prys waarvoor ons gaan veg, is 'n stad, 'n beskeie politieke entiteit met beperkte magte, maar met 'n begroting van R14 miljard, 'n dieretuin, museums, skole, universiteite, die Staatsteater, alles dinge wat ons kan gebruik om 'n Afrikanerhergeboorte te laat plaasvind. Pretoria beskik oor die Blou Bulle, maar ook oor sy eie vlag:

Image

Die stadsvlag van Pretoria

 

Interessant en toevallig genoeg, lyk die stadsvlag van Praag in die Tsjeggiese republiek, identies – behalwe dat die kleure omgeruil is:

Image

Die stadsvlag van Praag, Tsjeggi?

 

Daar is reeds Radio Pretoria, hoekom nie ook Pretoria-TV of 'n eie bank (die Nasionale Bank van Pretoria, die NBP) en 'n Pretoriase aandelebeurs wat reg oorkant die Reserwebank se gebou kan verrys nie? Met verbeelding en inisiatief is alles moontlik.

Daar is soveel Afrikaners wat reeds boedel oorgegee het. Hulle glo dat ons tyd verby is en dat ons finaal deur groter magte oorwin is. Dit wat voorlê, lyk na nag.

Maar soos Hegel gesê het: die uil van Minerva sprei haar vlerke eers as die skemer daal. Die donker tyd wat ons nou beleef, is juis die tydvak van Afrikanerhernuwing.

Elke dag lees of hoor ek iets wat my oortuig dat ons besig is om die geestelike kettings wat ons tot dusver aan bande gelê het, af te werp. Ek dink ons gaan verbaas wees om te sien hoe gou vryheid weer mag aanbreek.

игри для детиФильчаков прокурор харьков

Die antwoorde op die dinge

"En as die Afrikaner ooit oorleef, sal dit nie vanweë die ONS wees nie, maar vanweë die rustelose enkeling wat altyd ondermyn, uitdaag, nuut dink en op 'n ander wêreld hoop". (Prof Jurie le Roux, FilosofieKafee, Nov 07)

Nie 'n gewilde stelling in die 'Suid Afrika wat moet kom' nie, as ons die maghebbers op hulle woord moet neem. Ek het elders die kenmerke en geskiedenis van hierdie 'enkeling' probeer karteer (sien Fragmente, No 6, 2000), en op sy denkende ingesteldheid gewys. Maar die ruimtes om krities en denkend met dinge van belang vir die Afrikaanse groepering in hierdie land om te gaan op 'n gepaste vlak, het ernstig gekrimp. Die ruimtes van die (nie-elektroniese) gedrukte media veral, indien ons vir 'n oomblik akademiese joernale buite rekening laat. En selfs in die akademie: hoe lank nog sal ons ons daar in Afrikaans kan uitdruk, dieselfde Afrikaans wat Suid Afrika gebring het op die vlak waar die land in vergelyking met die res van Afrika selfs vandag nog verkeer. As dit nie tydskrifte is wat sluit nie ('n tydskrif soos 'Fragmente', byvoorbeeld), knak koerante (Die Wêreld, Vrye Afrikaan) en word die debat gevoer in gedrukte media wat soms veel te wense oorlaat itv vlak van beriggewing en konteks. Waarom hierdie vrees vir kompeterende standpunte? Johann Rossouw het al in 1998 die dood van die onafhanklike pers aangekondig en opgemerk dat die Afrikaanse media soms sensasionele verleenthede is wat hulself relevant probeer hou met krapkaarte (en ons kan seker nou SMS-kompetisies byvoeg) (Fragmente, No 1, 1998). Hy lewer dan ook 'n pleidooi vir 'n verbetering van die kwalitatiewe inhoud van die Afrikaanse gedrukte media en veral ook vir 'n herlewing van die vertaalkuns (vertaal in Afrikaans). Waar debatteer ons dan? En wat wil ons regkry deur die debat? Maar meer belangrik nog: hoe benader ons sake van belang en verseker ons dat ons nie slagoffer word van die moderne neiging tot vinnige oplossings en waarhede nie? Wat vra ons en hoe, en hoe lyk ons antwoorde?

Sommige is van mening dat die essensie van die dinge onagterhaalbaar versteek is agter 'n ondeurdringbare geheimenis. Ons mors dus ons tyd om te probeer uitvind wat gaan vir wat. Dit is een voorbeeld van 'n antwoord op die vraag of daar antwoorde is. Maar die vrae duur voort. Is daar uitslag op die dinge wat ons pla, op daardie dinge wat antwoorde vra ten einde ons voortbestaan te verseker, vir sovêr ons beheer het daaroor? 'n Ou vraag, waarop die mens- en natuurwetenskappe sedert hulle ontstaan elkeen op hul eie manier probeer antwoord het, en steeds probeer antwoord. Een ding staan egter vas en word gedeel deur almal betrokke in hierdie debat: antwoorde is nie maklik nie, beslis nie as dit regtig van waarde wil wees nie. Maar "antwoorde" is die einde van die proses. Die begin is die stel van die regte vrae. Ek wil nie op daardie debat hier ingaan nie. Wat ek wel wil doen, is om 'n suggestie te laat rakende een manier waarop ons dalk kan probeer om dinge so effe te vergemaklik in hierdie proses van antwoorde soek.

Ek het dit hier oor daardie aangeleenthede waaroor ons wonder, vrae vra, ons soms verkyk aan die skokkende antwoorde wat gegee word en wat dan as "die waarheid" geld. Dit gebeur baie dikwels wanneer die doel "konsensus" is; konsensus as die resultaat van kompromie-sluit. So is die resultate van die Suid-Afrikaanse "konsensus" van voor '93 en na '94 aan ons (oor)bekend. Kom ons probeer 'n slag een tree terugstaan van hierdie proses van antwoorde soek. Is daar dalk iets gemeenskapliks te vind aan al die moontlike antwoorde wat gegee word? Wat byvoorbeeld kan ons hieroor uitvind as ons antwoorde soek op die uitdagings wat ons tans in SA beleef, ook as Afrikaners? Uit my eie wonder oor die dinge en gedagte-eksperimente om sin te probeer maak uit 'n oorvloedige en dikwels oneerlike debat, wil ek 'n voorstel maak as dit kom by die soek na antwoorde en die maak van 'n ingeligte keuse uit die veelheid van standpunte wat meeding om ons ondersteuning. Gekonfronteer deur hierdie see van vrae en antwoorde, wil ek vra dat u vir 'n oomblik die volgende stelling oorweeg: Enige vraag kan waarskynlik vêr op die pad van 'n werklik eerlike antwoord vorder indien ons dit benader na aanleiding van die temas (in enige kombinasie) hieronder en evalueer as deel van ons debat en argumentasie, waardeur 'n verskilmakende antwoord op die vraag onder bespreking waarskynlik gevind sal word. Hierdie temas is:

"    Mag – in alle vorme daarvan. Watter magsverhoudings is aanwesig in die debat, wat is die winste en verliese te behaal deur die debat te filter; kortom, hoe deurtrek is die aangeleentheid onder bespreking van "Mag"?

"    Geskiedenis – waar kom die debat vandaan, hoe het dit ontwikkel, wie is en was die rolspelers en watter dinamika is hierin opgesluit of hieruit af te lei?

"    Persepsies – Watter persepsies bestaan in die debat, hoe het dit tot stand gekom en watter gronde is daar hiervoor? Wat is die sielkunde van en in die debat?

"    Ekonomie – watter mate (en vorm) van geld is betrokke en wat is die wins/verliesverhouding wat hier bepalend kan wees?

"    Biologie en Antropologie – Verban uit die moderne debat beteken nie dat relevansie ingeboet word nie. Wie sal verskil dat "etnisiteit", "ras" (SA, VSA), "oriëntering" (homoseksualiteit) en selfs "spesie" (diereregte en die verhouding met mense) al meer prominente rolle speel in internasionale en nasionale debatte, selfs al word dit dikwels ontken? Daarbenewens maak die vloeibare aard waarop daar tans met hierdie aspekte in die huidige debat omgegaan word (dan relevant, dan nie, soos nodig blyk te wees) 'n oorweging hiervan noodsaaklik

Belangrik is om te bepaal wat die onderlinge verhouding en prominensie is tussen hierdie faktore in die saak wat ons onder oë het, want vervlegheid is hier dikwels die reël eerder as die uitsondering. Hierdie aspekte is natuurlik plek-plek reeds teenwoordig in die huidige debat, en as sodanig lewer dit 'n bydrae tot die lig van die vlak van die debat waar dit ook al eerlik voorkom. Maar ek dink ons moet eksplisiet daarna gaan kyk, en die impak wat dit het op die aanvoer, die verloop en die afloop van die debat, lg dikwels met gevolgtrekkings wat reeds die grondslag lê vir die verdere debat. Ek kan dus nou voortgaan en aan die hand van hierdie voorstel verskeie voorbeelde uit die Suid-Afrika van die verlede en die hede gaan haal om die punt te probeer bewys. Dit sal waarskynlik hoogs subjektief wees, en daarom laat ek dit graag aan u, die leser, oor om die voorstel aan die hand van u eie belangstellings te toets. Maar meer spesifiek: probeer ook die eksperiment aan die hand van die huidige debat rondom Afrikaans, die Afrikaner, Afrikaanses, en die onvermoë om mekaar (weereens) hieroor te vind. Aan diegene wat betrokke is by die nasionale debatte en dan veral die Afrikaanse saak: kom ons probeer by ons volgende seminaar en/of konferensie vir 'n slag die argument benader vanuit die invloed wat hierdie temas op die realiteit van die Afrikaanse saak het. Kom ons gebruik dit bv as 'n toetslys om vas te stel of ons regtig oor alles gedink het. Ek wil my verstout om te sê dat ons, as ons eerlik wil wees in ons pogings, op antwoorde gaan afkom wat nie net die huidige debat se vlak gaan lig nie, maar wat ons dalk effens nader aan iets meer substantiefs as wat tans geld as vertrekpunte, gaan skuif. En as ons dan minder gewild is as voorheen omdat ons eerliker wil wees, is dit 'n klein prys om te betaal vir integriteit in 'n samelewing wat in elk geval funksioneer soos prominente denkers hieroor, soos Foucault, Orwell, om enkeles te noem, dit nie in hulle wildste (weliswaar aangepaste) drome kon voorsien nie. Moontlik kan ons so verseker dat die debat oor alles Afrikaans, om 'n analogie van Johan Steyn te gebruik en effens aan te pas, nie met 'n punt tot 'n einde kom nie, maar wel elke keer met 'n uitroepteken afsluit en met 'n aandagstreep voortgesit word.

логические игрылобановский александр дочь

Die prys van lewe in Sierra Leone

Image

Hospitaal in Sierra Leone vir melaatses en teringlyers

06:02:32 Die jong liggaam lê op 'n geroeste waentjie in 'n hospitaal waarvan die gebou al beter dae gesien het, maar dit is die beste wat die land het. Die vrolike materiaal wat nou haar doodskleed is, was so paar ure terug haar rok gewees, maar dit is Afrika waar lewe nie maklik is nie. Veral in plekke soos Sierra Leone, waar die lewe nog minder werd is as in ander dele van die kontinent.

Die krag was weereens af in een van Afrika se armste stede en in die sagte kerslig kon mens uitmaak dat 'n papiertjie met 'n naam en "RIP" aan op die liggaam se maag geplak is. Sy is sowat 15 minute terug oorlede, nadat daar komplikasies ingetree het tydens die geboorte van haar kind.

In die donker gang, so 'n ent van waar die liggaam lê, hou haar susters en vriendinne mekaar vas en herhaal haar naam. "Fatmata, Fatmata…" Haar naam was Fatmata Jalloh, en haar eersgeborene, 'n stewige, gesonde seun, is 8 ure terug gebore. Haar man, Saidu Jalloh, was net so opgewonde soos sy oor die koms van hul eersteling.

Hoewel sy nooit skoolgegaan het nie was sy baie gewild onder haar vriende; sy was altyd vriendelik, met 'n glimlag vir almal.

Hulle het 'n jaar gelede getrou en het in 'n gehuurde kamer gaan woon. Haar pa is soos vele mans 'n Afrika 'n poligamis, met drie vrouens . Fatmata was die oudste kind van haar moeder en die vierde oudste van 16 kinders.

Die amptelike rede vir haar dood is nageboortelike bloeding. Sy het gesterf in 'n land waar net die proses om geboorte te gee oor 'n een-uit-agtkans beskik dat die moeder kan sterf, gemeet teenoor 1 uit 4 800 in die VSA en 1 uit 48 000 in Ierland.

In die weste van Afrika is die sterftesyfers terwyl vroue geboorte gee die hoogste ter wêreld. Dit is net een van die gevolge van 10 jaar se burgeroorlog wat in 2002 geëindig het met erge tekorte op omtrent elke vlak van die lewe. Voedsel, behuising, mediese dienste. Daar is niks wat nie steeds die nadelige invloed van die oorlog voel nie.

Volgens Thoraya A. Obaid, uitvoerende direkteur van die VN se bevolkingsfonds, word daar nie veel aandag gegee aan sterftes van moeders tydens geboorte nie, aangesien "groter globale" gesondheidskrisisse, soos MIV/Vigs, malaria en tuberkulose meer in die mode is en by groot internasionale kongresse bespreek word.

Die feit dat vroue sterf as gevolg van bloeding, obstruksies en ander swangerskapverwante probleme word maar net gesien as een van die gevolge van armoede. Die vroue maak baie keer nie die regte keuses nie, en eindig dan met tuisgeboortes op stowwerige vloere in plaas van gekwalifiseerde personeel wat hulle lewens kon red indien daar komplikasies sou ontstaan. Jaarliks sterf daar sowat 500 000 vroue wat geboorte gee, maar die groter deel van die syfer is in ontwikkelende lande, en die weste van Afrika val gewis onder dié groep.

Rondom agtuur die Dinsdagaand het Fatmata begin kla oor rugpyn, en haar suster het haar aangeraai dat hulle na die kliniek toe gaan waar sy vir voorgeboorteklasse geregistreer was. Die Wellington-gesondheidsentrum was ongeveer 'n halfuur se loop weg, en vir iemand wat naby aan kraam is, is dit 'n lang pad om te loop. Taxi's is skaars daar en 'n buurvrou het aanbeveel dat hulle na 'n suster gaan wat nader woon. Die nag se donker is net verbreek deur flou ligte wat skyn in sinkhuisies met grondvloere, die standaard in die omgewing. Omtrent 10:30 het hulle Elizabeth Cole se huisie bereik.

Dit was 'n enkelverdiepinggeboutjie en Fatmata is na die geboortekamer gelei, 'n klein, vuil vertrekkie met dik geel plastiek op 'n ou bed. Daar was nie tyd om enige hulp in te roep nie, en die baba is daar gebore, klaarblyklik sonder enige probleme, en Fatmata se man is laat roep. Hy het so 'n rukkie gebly en is weer huis toe. Teen vieruur die oggend het Fatmata gekla van erge maagpyn en het ernstig begin bloei. Haar man is laat roep, waarna hy naarstiglik gesoek het na iemand wat 'n motor het om sy vrou na die hospitaal te neem.

Nadat hulle iemand gekry het om haar te neem het hulle die 20-minuterit na die Princess Christian-hospitaal aangepak, waartydens sy meer as een keer gesê het sy dink dat sy gaan sterf. Teen 06:06 het die verpleegsters haar met 'n waentjie die hospitaal ingestoot, en waar sy vroeër gepraat het, het sy nou net na haar asem gesnak. Haar pols was skaars waarneembaar, net soos haar bloeddruk. Teen dié tyd was sy reeds bewusteloos.

Die kraamverpleegsters het vinnig agtergekom dat die jong vrou baie bloed verloor het en haar man afgestuur na die hospitaal se bloedbank, waar daar soos gewoonlik niks was nie. Dit het ook nie gehelp vir haar toestand dat sy gedurende die laaste drie weke gevas het in die maand van Ramadan nie, en van haar man het hulle vasgestel dat sy nie haar vitamienaanvullings geneem het nie. Die personeel van die bloedbank het vinnig 'n pint bloed gekoop van 'n swartmarkhandelaar, waarna dit getoets en aan haar man verkoop is.

In die hospitaal is daar niks waarvoor die pasiënt se familie nie self betaal nie, het dokter S.K Sideque, die een ginekoloog, vertel. Voordat hulle 'n keisersnee kan doen, moet die familie eers na verskeie handelaars gaan om die nodige handskoene, kateters, bloed, en ander goedere te gaan koop.

Die kraamkamer is 'n beige vertrek met geblomde gordyne tussen die ondersoekhokkies. Die beddens self is gehawend en reën en insekte kom by die oop vensters in. Die reuk van urine en dood kleef aan die hele hospitaal, iets waaraan mens nie kan ontsnap nie.

Die verpleegster het die sak bloed opgehang en die naald in haar arm ingedruk, die bloed het begin drup in die pypie en daar gestop. Haar hart het gaan staan en sy is teen 07:14 dood verklaar. Die hoofverpleegster het opgemerk dat as sy vroeër by die hospitaal gekom het sy dalk nog sou leef, maar dit is die nalatenskap van oorlog op 'n klein landjie: onnodige sterftes.

Haar liggaam is op 'n draagbaar gelaai en in die parkeerterrein ingedra, waar 'n verbygaande vragmotor gestop is en die draagbaar op die bed in die voertuig gelaai is. Fatmata se familie en vriendinne her almal saam in die klein ruimte geklim en die vragmotor het die verkeer met noodligte wat flikker aangedurf. Sowat 20 minute later het hulle by haar vader se woning gestop, waar 'n klompie vroue haar naam geroep het terwyl die mans die liggaam uit die vragmotor gelaai het en haar in die huis ingedra het.

Haar ma was elders, sowat 8 ure se ry weg, waar sy besig was om haar eie siek ma te versorg.

Die mans doen in die Moslemgemeenskap die voorbereiding en haar liggaam is in 'n klein badkamer gewas en in 'n wit kleed toegedraai.

Net voor vieruur het die mans die huis binnegegaan en haar liggaam in 'n kis geplaas wat hulle van die plaaslike moskee geleen het. Die kis is op 'n afleweringswa geplaas en na die begraafplaas geneem, waar net mans toegelaat word, volgens die Moslemtradisie. Tien ure nadat sy oorlede is, het haar man die eerste graaf vol grond in die graf begin gooi.

декоративная лепка на стенах фотоЛобановский