Skoppensboer moet sy verbasing uitspreek dat die ANC-bewind nie lankal tersiêre studie gratis en verniet gemaak het nie. Soveel dinge in Suid-Afrika is dan reeds verniet: elektrisiteit in Soweto en op baie ander plekke waar jy net jou draad kan gaan aansluit, water, kindertoelaes, pensioene, e-tol wat niemand betaal nie, asook skoolonderrig. Veral as jy swart is, hoef jy net ‘n vorm in te vul om te sê jy kan nie nog skoolfonds én jou MTN- of Vodacom-kontrak én DSTV én jou Edgars-rekening betaal nie, en dan word jy van skoolfonds kwytgeskeld.
So gepraat van Edgards-rekeninge en dergelike. Jare gelede toe Skoppensboer nog ‘n rassis en ‘n kolonialis in die donker tye was, het hy ‘n bediende gehad. Haar moedertaal was Xhosa en benewens dat sy verniet Amerikaanse sepies in haar kamer gekyk het sonder om ‘n TV-lisensie te betaal, het sy ook mettertyd allerlei “verbruikerskaarte” soos die goed genoem word, versamel. Seker tien jaar ná haar vertrek het Skoppensboer nog gereeld aanmanings van Woolworths, Jet, Edgars en ander kettingwinkels in sy posbus ontvang, want in haar geval was dit nie “koop nou, betaal later” nie, maar “koop nou, betaal nooit!”
Sedertdien bekyk Skoppensboer met ‘n mengsel van nuuskierigheid en ongeloof die uitslae van groot maatskappye wat gereeld reusebedrae slegte skuld afskryf, in die miljarde rand. Selfs die welvarende Steinhoff-meubelgroep van mnr. Markus Jooste moes al “voorsiening maak” soos dit eufemisties gestel word, vir miljarde rande se slegte skuld by die JD-groep. Dink daaraan: in elke lokasie staan daar miljarde rande se gratis meubels en binne in die hangkaste is daar gratis klere, skoene, parfuum en ander produkte.
Dan is daar African Bank, wat met tien miljard rand “geherkapitaliseer” moes word. Iemand het daardie tien miljard uitgegee en soos ‘n Duitse vriendin destyds gesê het toe die Tswanas die winkelsentrum afgebrand het waarin Bophutatswana se staatspensioenfonds belê het: “Hulle het dit by die skoorsteen op gerook!” Daardie tien miljard is skoonveld en African Bank sal dit nooit weer sien nie.
Dis soos die grappie wat Skoppensboer eenkeer op Bloemfontein gehoor het, nogal van ‘n universitêre amptenaar wie se naam hy hier sal verswyg, anders word die arme man strafregtelik vervolg:
“Die slegte nuus is: Almal in Bloemfontein moet Botsjabelo toe trek.”
“Die goeie nuus is: Ons goed is klaar daar.”
Benewens verbruikerskaarte en -lenings waarmee die huidig bevoordeeldes soveel pasellas verkry, is daar natuurlik doodgewone diefstal ook, wat ons in land triljoene rande beloop. Blykbaar staan dit eufemisties as “regstellende inkopies” bekend. Laat ons nie vergeet van ons arme boere wat gereeld hul lewende hawe of selfs graan- en vrugteprodukte aan stropers moet afstaan nie.
Dan praat ‘n mens nog nie van die tenderpreneurs, politici en verwante rampokkers wat die staat en die munisipaliteite vir geld melk nie. Dat enigeen nog belasting betaal in ‘n land waar alles in elk geval verniet is, slaan Skoppensboer ook dronk. Hy moet nog daardie blitsverkoper Freakonomics lees. Dit gaan seker net oor Suid-Afrika waar alles verniet is behalwe vir mense wat oor apartheid skuldig voel en daarom maar gedwee hul beursies uithaal en oral geld skenk, ook aan die Ontvanger van Inkomste wat deesdae ‘n Engelse naam het wat baie na ‘n gevaarlike Oosterse griep klink: Severe acute respiratory syndrome, word dit genoem.
As Skoppensboer aan die Ontvanger dink, slaan sy keel sommer ook toe. Sy laaste poging om vir e-filing te registreer was nie suksesvol nie en blykbaar moet hy nou gaan bewys dat hy ‘n Suid-Afrikaanse burger is want Afrikaners word mos deesdae as uitheems geag. Dis nogal vreemd dat dit so moeilik is om toelating as belastingbetaler te verkry, maar as jy net ‘n “D” of ‘n “E” vir Engels en Houtwerk het, kan jy sommer vir medies met ‘n beurs gaan registreer, solank jy ‘n nie-blanke is en jy so min of meer opdaag.
Met al die beurse en lenings vir studente “van kleur” is dit daarom verstommend dat daar nog soveel ontevredenheid oor die klasgelde is. Soos ene Mike Smith egter betoog, word swart studente reeds deur die universiteite betáál om te studeer. Dis net: hulle dring nou op verhogings aan! Hy noem die geval van ‘n buitelandse student uit Zambië wat al tien jaar lank aan die Universiteit van Kaapstad studeer, al drie keer van studierigting verander het en tans vir ‘n meestersgraad ingeskryf is. Hoeveel kursusse is daar nie deesdae in “Witheidstudies”, “Afrikaletterkunde”, “Vrouestudies”, “Inheemse kennisstelsels” en dergelike waarvoor jy amper nie eens ‘n “D” of ‘n “E” vir Engels en Houtwerk nodig het nie? Met “Witheidstudies” agter jou naam kan jy seker net ‘n lektor of ‘n joernalis by een van ons land se legio polities korrekte mediagroepe word, maar watwou, as professionele student kan jy seker soos die Zambiër ten minste tien jaar betaal word om te “studeer” terwyl jy staak vir ‘n hoër salaris!
Vandag gaan daar blykbaar ‘n reusebetoging ten gunste van gratis universiteitstudie by die Uniegebou plaasvind. Die blanke studente by Tukkies, veral die ingenieurs, mor omdat hulle Maandag semestertoetse skryf en hul ouers het betaal, maar Miesies Cheryl de la Rey het summier die kampus tot verdere kennisgewing gesluit verklaar. Cheryl is nie familie van die vermaarde generaal nie, maar sy vat self ‘n paar miljoen per jaar huis toe as rektor van ‘n binnekort “gratis” universiteit.
Iewers aan die universiteite, buite die departemente van Witheidstudies, Feminisme en Afrikaletterkunde – ook Engelse letterkunde is deesdae ‘n onderafdeling van Afrikaletterkunde – is daar nog mense wat somme kan maak. Hoe die boeke in so ‘n “gratis ekonomie” gaan klop, weet ons nog nie, maar Goldman Sachs sal seker nog ‘n lening vir die Suid-Afrikaanse regering op die Amerikaanse mark uitskryf sodat die “studente” tevrede gestel kan word.
So op die vooraand van die kragmeting tussen die Springbokke en die All Blacks, sit Skoppensboer dus terug en slaan die skouspel gade. As daar vandag onluste by die Uniegebou uitbreek, hoop hy net iemand kry die blink gedagte om die afskuwelike sosiaal-realistiese brons-Mandela om te gooi en liefs in stukke op te saag en as skroot te gaan verkoop.
Maar dis seker te veel om soveel inisiatief van gepamperlange “studente” te verwag wat in elk geval reeds soveel dinge vir mahala ontvang.
As die All Blacks op Twickenham die gunstelinge is, is dit omtrent ‘n uitgemaakte saak dat “Al die Swartes” op die kampusse ook gaan wen. Die Afrikanerslawe op die Tukkiekampus wat die administrasie aan die gang hou, asook sorg dat klasse en eksamens nog plaasvind, sal binnekort gevra word om gratis en vrywillig te werk. Dieselfde geld natuurlik Stellenbosch en Bloemfontein waar die proses van verlaging en diensbaarheid al veel verder gevorder is. Net aan die PUK beskerm ‘n paar studente nog die Totiusbeeld, seker omdat hulle rassiste of “wit heerssugtiges” is, waaroor iemand nog met ‘n Magister- of doktorale studie gaan promoveer, want sulke vreemde gedrag verdien om ontleed te word.
Soos ons weet, bestaan die woordjie “nee” nie in die woordeskat van jou gemiddelde Afrikanerslaaf nie. Hy ken net verskeie variante van “yebo”, “ja, baas” en “met graagte”.
Om nie te vergeet van “yes, sir” nie. Of soos die swart vroueregters in die howe tans aangespreek word: “Yes, Milady.”
As een of ander gillende jeugdige vroulike bafoer dus vandag op ‘n kampus by ‘n admingebou sou inbars, is dit die soort frase waarmee sy deur die bewende, blekerige amptenare begroet gaan word.
“Fôsho, Milady, joe kên studdie fô frie.”
