Jon Qwelane is een van daardie arrogante, irriterende swart rubriekskrywers: ‘n regstellende-aksie-aanstelling met ‘n middelmatige skryfstyl en dowwe politieke en sosiale visie. Iets waaroor hy voortdurend teem is die gebrek aan “transformasie” wat hy aan ‘n gebrek aan berou by die Afrikaner toeskryf. Ek voel ons moet hom reghelp:
Ja, ou Jon…
Ek verstaan uit dít wat jy skryf dat jy wil hê ek, omdat ek blank en ‘n Afrikaner is, berou moet toon omdat my voorvaders joune onderdruk het. Ek sien nie dat julle om verskoning vra vir Bloukrans nie en daarom sal ek nie om verskoning vra vir Sharpeville nie. (Buitendien, júlle was die aggressors in Sharpeville. Miskien het julle nou al geleer dat as julle ‘n beter gewapende groep vaskeer en (A) hulle vrees vir hulle lewens en, (B) hulle het geen ontsnaproete nie, gáán julle seerkry.)
Boonop sien ek nie hoekom ‘n volk om verskoning moet vra omdat hy ‘n ander beskerm, opgehef, opgevoed en versorg het nie. Daar ís wel leiers wat hulle landgenote opregte berou skuld oor die ongevoelige en selfsugtige manier waarmee hulle oor hulle geheers het. ‘n Kort lysie sluit in: Nkrumah, Amin, Bokassa, Kaunda, Mugabe, Machel, Mobutu, Kabila en Arap Moi, almal van hulle pikswart. Kyk liewers of jy uit húlle ‘n belydenis kan wurg voordat jy verder van my verwag om om verskoning te vra vir die skole, universiteite, hospitale, howe en werksgeleenthede wat ons vir julle gegee het. En onthou om hulle skuld op die res van die bevolkings van hulle lande te projekteer. Ek bedoel, as jy verwag dat ek askies moet sê omdat Hendrik Potgieter klonkies gejag het, moet jy seker van die gemiddelde Oegandees verwag om berou te hê dat Big Dada Idi Amin ‘n beduidende hoeveelheid van sy politieke opponente geëet het. Of laat ‘n verorberde Oegandees jou koud?
Natuurlik is meeste van hierdie velgenootleiers van jou nou al stokoud, verdryf of oorlede. Jy sal sukkel om enige toegewings of belydenisse uit hulle te pers. Miskien sal jy dááruit ook iets leer: dis volslae geklikheid daarvan om afstammelinge verantwoordelik te hou vir die sondes van hulle voorsate. Geen mens kan instaan vir enigiets waaroor hy geen beheer gehad het nie. Géén mens kan ‘n ander blameer vir iets wat gedoen of gesê is nog voordat hy gebore is nie. Dit is nie reg nie.
Jy het ook nie die reg om ‘n oordeel oor enigiemand te vel as jy nie konsekwent in jou verontwaardiging is nie. Jou geloofwaardigheid as regter hang daarvan af. Jy wil hê dat die Afrikaner kollektief beboet moet word vir gebeure wat eeue gelede plaasgevind het. Ek sien nie dat jy by Italië aandring vir skadevergoeding vir die Jode wie se voorouers deur die Romeine in 70 n.C. aangeval en uitgedelg is nie. Ek kom ook nie agter dat jy die Arabiere aansê om te bely dat hulle Spanje vir honderde jare beset het nie. Jy is nie eers vir hulle kwaad omdat hulle meer as ‘n miljoen Europeërs ontvoer het om as galeislawe te gebruik nie. Dan praat ons nie eers daarvan dat jy nie lang rubrieke skryf om die Britte te berispe om die Afrikaner te vergoed vir die onregverdige en genadelose aanslag op die Boere in die oorlog van 1899-1902 nie.
Gits, jy bied nie eers namens jou volk aan om Bennie Alexander se voete te was en om vergifnis te pleit omdat jou voorouers syne, die Hottentotte, verdelg het nie. En ek sien nie dat jy die Zoeloe-volk se las opneem om berou te wys vir die manier waarop Sjaka honderde duisende (swart) mense uitgemoor en miljoene verdryf het nie. Voordat jy nie bestendig is in jou woede oor ál hierdie vergrype nie, kan ek jou nie ernstig opneem nie.
Dat jy jouself wel as beoordelaar ernstig opneem, is duidelik. Dit is net nie ewe duidelik wat jy dink is die morele podium waarvan jy geregverdig is om hierdie Afrikaner-berou te eis nie. Jy kan jou nie eens op die Bybel beroep nie. In die Skrif word baie meer klem gelê op vergifnis as op belydenis. Die Bybel het ook ‘n weersin daarin dat daar met gelaaide skale geweeg word. Wat reg is vir een moet reg wees vir die ander een en ons weet dat dít nie ‘n oorweging is wat enige indruk op jou maak nie.
Wat jy wel sal moet oorweeg, is dat ek weier om verskoning te vra vir enigiets wat gebeur het voordat ek gebore is. Persoonlik het ek nog nooit enige swartmens doodgemaak, beledig, verkrag, verstoot of besteel nie. Ek het wel met groot ywer aan voedingsprojekte, opheffingskema’s, opvoedingsveldtogte en opleidingspogings deelgeneem, alles om arm swartmense te probeer help om ‘n beter lewe te hê. As dít ‘n sosiale sonde was, nou ja, dan is ek rêrig, êrig jammer daaroor.
Ek weet dat híérdie jammerwees jou nie regtig bevredig nie maar kom ek en jy, ons manne, kom ons praat kaalkop die waarheid met mekaar: Ons al twee weet hoekom jy régtig wil hê ons moet so berouvol wees. Dit is omdat jy iets van ons wil hê, iets wat jy en jou rasgenote nie het nie; nie bloot welvaart nie maar die vermoë om welvaart te skep. Jy weet dat julle nie deur militêre druk of selfs deur politieke maneuvers ons kan verplig om aan te hou om vir julle te gee wat julle nie verdien nie. Al hefboom wat julle het om dit uit ons te wiggel, is om ons gewetes te manipuleer. Wel, my gewete is skoon. Dit kan nie verder gerangeer word nie.
Jy sal nou wil weet hoe my gewete skoon kan wees as ek wél geleef het in die jare van apartheid en dat ek en my volksgenote wél in verkiesings en referendums van die tyd gestem het om apartheid in stand te hou. As jy moet weet, dit is omdat ek groot gemaak is met die gedagte, gevorm deur drie eeue se waarneming en belewenis, dat swartmense van Suid-Afrika nie die kulturele of administratiewe vermoëns het om ‘n moderne land te bestuur nie. Later het ons skuldig gevoel oor dié gedagte maar nou, na dertien jaar van swart wanbestuur in Suid-Afrika, moet ek erken: my voorouers was reg. Swart bestuur van ‘n multikulturele land kan tot net een uitslag lei en as jy nie weet wat dit is nie, kom ek gee vir jou ‘n paar leidrade: Somalië, Ghana, Sierra Leone, Rwanda, Oeganda, Zimbabwe, Angola, Kongo, S.A.R., Nigerië, Burundi, Tanzanië, Ivoorkus…
Ek weet dat jy die onderdrukkers en verwoesters van hierdie lande nie verkwalik nie. Hulle berou het vir jou geen waarde nie want daar is vir jou geen materiële voordeel in nie. Ons Afrikaners se gebrek aan berou is vir jou en jou rasgenote ‘n katastrofe. Julle beskuldig ons van “blanke superioriteit.” Blanke meerderwaardigheid is nie die probleem nie; swart minderwaardigheid ís. Net soos wat ons julle nié kan verkwalik dat julle as rassegroep nie oor ‘n hoë gemiddelde IK, ‘n instink vir struktuur en ‘n besondere werksywer beskik nie, kan julle dit nie teen ons hou dat ons wel daarmee bedeel is nie. Teen hierdie tyd hyg jy oor “rassisme”, maar jou geveinsdheid oor rassisme beïndruk my geensins nie. As jy wil weet hoekom ek só sê, kom ek gee vir jou nog twee leidrade: swart ekonomiese bemagtiging, regstellende aksie… Jy, besondere pot wat jy is, moet my nie ‘n swart ketel noem nie.
Al sou jy my só noem, jý weet dat die Afrikaner deur sy geduld en harde werk en skranderheid homself uit die as van neerlaag opgehef het om ‘n welvarende land met ‘n gesofistikeerde ekonomie te bou tot voordeel van almal wat daar bly. Hoekom, al kan julle die Afrikaner dit nie nadoen nie, is julle vir ons kwaad daaroor?
Dat julle ons wel daarvoor die skuld gee, het ‘n bepaalde implikasie. Julle verwerp ons en daarom sal ons gaan, nie na Europa of na die Antipode nie, maar na ‘n afgebakende deel van hierdie land waarop ons volgens die gemenereg en internasionale regspraak geregtig is. Saam met ons gaan die vrede, voorspoed en orde wat ons bygedra het tot die groter Suid-Afrika.
Maar moenie ontsteld wees nie. Ons sal julle vergewe daarvoor. As julle mooi vra.
уличный светильник наФільчаков Олександр Васильович