{jathumbnail off}
Skrywer: Dan Roodt
Plaasaanvalle en moorde woed onverpoos voort
Vyf mense is oor die naweek wreed in hulle woning in Jagersfontein in die Vrystaat aangeval met messe en grawe.
Boet (80) en Francina (77), broers Marius (44) en Marthinus (35), en broerskind Juan (13)Van Vuuren is in hul huis in Harringtonstraat deur ses swart mans wat die huis binnegedring het, verwoed geskop en geslaan.
Mev Van Vuuren is tans in ‘n koma in die hoësorgeenheid van die Pelonomi-hospitaal.
Boet en Marius wat albei in rolstoele is, is ewe erg aangerand.
Die huis was ‘n bloedbad toe hulp uiteindelik opdaag.
‘n Boer is ook verlede week in sy bed in sy huis op sy plaas naby Potchefstroom doodgeskiet. Paramedici sê die man (46) is noodlottig gewond toe skote deur sy kamervenster gevuur is.
“Hy het menigte skietwond aan die linkerkant van sy rug opgedoen. Sy beserings was noodlottig,” het Vanessa Jackson, woordevoerder vir ER24, Sondag gesê.
Die man se pa, wat ook in die huis was tydens die voorval, is nie beseer nie.
Polisie in die Noordwes wou nie kommentaar lewer nie.
Die lyk van ‘n boer wat reeds besig was om te ontbind is ook die naweek in Thabong gevind, het polisie in die Vrystaat Maandag gesê.
Die man het geen sigbare beserings gehad nie en dit was onbekend hoe lank sy lyk op Memoranda Plaas gelê het, het insp. Malebo Khosana gesê.
Sy identiteit was ook nog nie bekend nie.
‘n Nadoodse ondersoek sal uitgevoer word.
Die SABC en taal
Dit lyk asof die SABC besig is om die wiel te herontwerp.
Dit is nou reeds in reklamekringe baie bekend dat miljoene rande verloor is omdat adverteerders na opnames aanvaar het dat die meerderheid kykers Engels verkies. Advertensies in Engels het egter nie die resultate gelewer wat die meningspeilings aangedui het dat dit sou nie.
‘n Tweede opname waar spesiale apparate aan TV’s gekoppel is, het aan die lig gebring kykers sê moontlik hulle verkies Engels, maar in die praktyk kyk hulle na programme in hul moedertaal.
Nou sê mnr. Solly Mokoetle, nuwe groephoof van die SABC, dié instelling verstaan nie hoekom die nasionale uitsaaier se 19:30-nuusbulletin op TVeen 2,96 miljoen kykers trek teenoor die 886 000 vir die sogenaamde vlagskip-uitsending om 19:00 op TV-3 nie. Die meer gewilde is in Zoeloe, en die minder gewilde in Engels.
Vanoggend haal Volksblad Mokoetle aan: “Die nuusinsamelingsproses van die SABC word gedryf deur die Engelse taal en ons verwagtinge was dus dat die bulletin wat op die toepaslike tyd in Engels geskeduleer is, kykersgroei sou dryf. Ons kan nie verstaan dat die 19:30-nuusbiulletin die grootste nuusbulletin geword het nie.”
Die antwoord is egter nie bloot dat moedertaal ‘n baie belangriker saak vir mense is as wat die sogenaamde Engels-elitiste dink nie. Die syfers toon ook dat namate kykers nie meer SABC 3 se 19:00 nuus in Engels kyk nie, die aantal kykers van e-TV se nuus, ook in Engels, om 19:00 gegroei en nou 1,26 kykers trek.
Mokoetle erken die SABC het te veel base en te min kundige mense wat die werklike werk doen.
Die mate waarin die minister van kommunikasie se beweerde tenderpreneurskap veral internetnuusdienste besig hou, maar op die oog af totaal op die SABC se nuusbulletins afwesig is, versterk die persepsie van “His Master’s voice”. Met “His Master,”, die ANC, wat nou danksy vrot dienslewering, Malema se sangtalent en ander faktore onder skoot is, stel baie mense skynbaar net nie meer belang in wat die “master” te sê of te sing het nie.
Daar is ‘n groot verskil tussen ‘n werklike openbare uitsaaier, en ‘n verlengstuk van die regerende party.
Die hart van outisme
“Hoekom ek slaap?”
Hoe verduidelik ‘n mens aan jou outistiese kind hy het nie sommer maar so staande aan die slaap geraak nie? Dat hy flou geword en omgekap het?
Ons ry huis toe na sy eerste bergfietswedsren.
Soos gebruiklik moes pa – dis ek – saam ry want verstaan is nie altyd maklik nie en ‘n mens wil nie diskwalifikasies en daardie teleurstelling hê nie. Die deelnemersmedaljes is vir hom baie werd – dit inspireer hom om iets te vermag -te presteer.
In baie opsigte is ons jongste nie tipies outisties nie. Hy is dol oor sekere mense, hy is ouervas. Hy is nou amper 17, en baie langer as sy pa en ma.
Kort voor die naweek was dit sulke tyd – sy ma se jarelange skaduwee, Snoetie, het ‘n laaste rusplek in die agterplaas gekry. Snoetie het net een mens geduld – vir vroulief. Ons ander het gereeld onder die tandjies deurgeloop.
Tog was dit ons jongste wat sedertdien kort-kort sorg dat daar blommetjies op Snoetie se laaste rusplek is. Netnou was hy weer hoog op ‘n leer om blommetjies wat in ‘n palmboom ingerank het by te kom.
Kleintyd het ons die deelnemersmedaljes ingeryg – pretrappe en pretdrawwe. Dié mannetjie het asem. Toe hy nog na die spesiale skool gegaan het, moes ek een keer per week skool toe gaan en in die oefenperiode saam met die atlete om en om die skool hardloop, sodat die mannetjie kon verstaan wat van hom verwag word.
Nie lank nie, toe kry ek ‘n medalje vir deelname aan ‘n 20 Km-wedloop, jare na ek uit landloop getree het danksy ‘n knie wat voor en na ‘n operasie nie meer wou saamwerk nie.
Die jaar daarna doen ek my eerste standaardhalfmarathon, en vroulief gelas dat dit ook die laaste is. Die knie maak óf oefen, óf deelneem moontlik. En toe was die uwe amper 50.
Hierna het die geldsakies gemaak dat Saterdagoggende deur smous op die boeremark vasgevang is. Vanjaar het die dinge so gedraai dat Saterdagoggende weer oop is, en uiteindelik het die dag aangebreek dat ons weer ‘n eerste fietsrybyeenkoms kon inwerk.
Pa is op kleinman se ou fiets waarvan die agterwiel met elke draaislag iewers haak. Kleinman het ‘n regte bergfiets gekry, opgebou uit nuwe en ou onderdele.”
“Moenie vir pa wag nie. Ry so vinnig jy kan.”
Nie lank nie, toe is daardie agterwiel wat so vassteek pap, en die trap word moeilik. Kleinman is los voor, al ry hy net in eerste rat. Om van ratte te probeer verduidelik is ‘n emosionele affêre, en eindig gewoonlik in stilstuipe.
Uiteindelik kom die uwe by die eindstreep aan, en kry ‘n deelnemersmedalje, maar daar van die bakkie af word beduie. Hoe nader “gedraf” word (die bene wou nie meer regtig nie) hoe meer kom woorde soos “flou geword” en “”kop gestamp” aangewaai.
Anderkant die bakkie lê kleinman plat op sy rug, maar by. ‘n Paar besorgde mense byderhand. Bloed is op kleinman se hande. Ek let op sy fiets se voorwiel is pap, en ek kan my indink hy het uiteindelik die idee van kompetisie gesnap, en gejaag, en met ‘n pap wiel, sy gô uitgetrap.
Boonop was hy vooraf so opgewonde, hy het baie laat gaan slaap die vorige nag, en was ook bitter vroeg op.
Terwyl hy vir pa by die bakkie gewag het, het hy flou geword en agteroor geval, die kop stukkend.
Ek “draf” om hom te gaan Coke koop, sy gunstelingdrankie. Terug by hom, is ‘n paramedikus ook by, ‘n apparaatjie aan die lang dun vingertjie.
Hy beduie hy is “fine”, hy wil huisie toe gaan. Min taal, maar dit wat hy opdoen is van ‘n mengsel bronne en baie van sy strokieshelde op TV, en dié is feitlik voor die voet Engels. Soms spreek die Engelse woorde ook makliker uit met die beperkings op klankreproduksie.
Ons pak die pad huis toe aan. En dis toe dat hy wil weet hoe dit dan is dat hy so aan die slaap kon raak. Ek probeer beduie van “lights out” en ander terme wat ek uit sy Jackie Chang-videos kan oproep, maar tuis word ma ook ingelig van die aan die slaap rakery, en toe die kopvallery.
Nie lank nie, is sy kop soos ‘n mummie toegedraai, en kleinman is nie min beïndruk nie. Nou kan almal sien hoe ‘n vreeslike ding hy oorgekom het.
Pa probeer wiel regmaak. Die ou fiets se binneband is daarmee heen. Sy nuwe ryding se voorwiel lewer vier gaatjies op, voor dit lyk of alles toegeplak is. Vanoggend, op die Sondag, is die voor- en agterwiel pap. Môre, op die vakansiedag, is dit verder regmaak.
En so, verband om die kop is kleinman die leer uit, blommetjies daar bo vir Snoetie.
En sy pa wil hom dooddruk.
Opposisiesamewerking
Weens die oorheersende posisie van die ANC, funksioneer Suid-Afrika se proporsionele kiesstelsel nie soos hierdie stelsels gewoonlik funksioneer nie.
Byna sonder uitsondering lewer hierdie kiesstelsels noodgedwonge koalisies op, wat op hul beurt dikwels tot onstabiele regering lei.
Aan die ander kant, is dit miskien belangriker dat dit die diktatuur van die meerderheid in die reël frustreer.
Behalwe in Suid-Afrika.
Moontlik lê Suid-Afrika se beste verskansing teen totale meerderheidsdiktatuur in die grondwetlike beginsels dat die regering op drie vlakke – nasionaal, provinsiaal en munisipaal georganiseer moet word, en dat al drie vlakke demokraties moet wees. Regskenners verskil egter oor die mate waartoe hierdie grondwetlike beginsels bindend is, en die ANC laat gereeld vlieërs opgaan oor die ontbinding van provinsies.
Die ANC is gefrustreerd dat dit, ten spyte van sy oorweldigende meerderheid op nasionale vlak, nie al die provinsies beheer nie. Die Wes-Kaap moet nog “bevry” word nadat die IVP in KwaZulu-Natal skynbaar nou afdoende afgeransel is om nie weer ‘n provinsiale bedreiging in te hou nie. Moontlik is die ANC ook effe onrustig oor ander provinsies waar ‘n betreklike klein verskuiwing provinsies soos Gauteng en die Noord-Kaap kan laat glip. Begin die dominos val…
Wat Suid-Afrika wel met tipiese proporsionele stelsels in geneem het, is die magdom politieke partye, waarvan ‘n horde baie klein is. Met die Nasionale Vergadering wat uit 400 lede bestaan, het ‘n party net ‘n kwart persent van die uitgebragte stemme nodig om een setel te verseker. Wanneer die breukdele na vol kwotas oorbly, kan ‘n party met werklik min stemme ook ‘n setel kry.
Op Provinsiale vlak is dit gewoonlik moeiliker. In die kleiner provinsies soos die Vrystaat en Noord-Kaap is daar net 30 setels, en drie en derde persentasie stemme verseker ‘n setel. Hoe meer setels ‘n wetgewer het, hoe kleiner word dié persentasie. Met die afgelope algemene verkiesing het die ACDP in die Vrystaat en Noord-Kaap persentasiegewys meer stemme getrek as die ACDP in Gauteng en KZN, maar is in die kleiner provinsies hul setels kwyt, terwyl dit in die twee provinsies waar swakker gevaar is, setels behou het.
Dieselfde proses speel hom op munisipale vlak af, waar die metrorade gewoonlik ‘n groot spektrum partytjies oplewer waarvan min mense buite daardie gebiede nog gehoor het.
Munisipale verkiesings werk egter anders, en dit is vir die doeleindes van hierdie artikel baie belangrik. Dan is die helfte van die setels wyksetels, en die ander helfte proporsioneel. Kiesers kry dus twee stembriefies (as distriksmunisipaliteite vir die doeleindes van hierdie artikel buite rekening gelaat word). Op die een stembrief stem die kieser vir ‘n wyksraadslid, op die ander vir ‘n party.
Maar ook dit is nie so eenvoudig nie. Die stemme wat op die wykstembriewe uitgebring word, word ook by die proporsionele stemme gevoeg.
Dit het voordele, soos dat partye hierdeur gedwing word om kwaliteit kandidate in wyke te stel, omdat swak kandidate ook die party se proporsionele stemme negatief gaan beïnvloed. Partye wat belangegroepe verteenwoordig, soos die VF +, sal weer benadeel word omdat hulle min stemme in ander groepe kan verwag. Partye soos die ACDP sal weer min stemme uit Moslemgebiede kan verwag.
‘n Ontleding van hoekom die ANC so oorheersend is, is ‘n onderwerp op sy eie en vir ‘n ander dag.
Die vraag is hoe gaan opposisiepartye te werk om binne die beperkings van die huidige bedeling die ANC se oorheersende impak teen te werk? Dit is immers meer as net ‘n hipotetiese vraag omdat verskeie ondersteuners van die huidige grondwet die laaste ruk sterk daarvoor in die bres getree het na hulle die ANC erg afgekam het, en dan “voorstelle” gedoen het oor hoe die ANC die stryd ingevolge die grondwet aangedurf kan word.
Hierdie “voorstelle” sluit juweeltjies in soos dat hard gewerk moet word, en elke geleentheid benut moet word. Kortom, dit bied niks nuuts tot wat nog met elke verkiesing gegeld, en nie hondhaaraf gemaak het nie. Oor die algemeen is die ANC se posisie stelselmatig versterk, hoewel dit in die laaste verkiesing danksy die ontstaan van Cope effe teruggedruk is. Cope het egter skynbaar hoofsaaklik ten koste van kleiner partye soos die ACDP, die UDM en ander gegroei, eerder as wat dit die ANC beduidend geërodeer het.
Wanneer die grotes koppe stamp, is dit dikwels die kleintjies wat die meeste vlieë in die salf oplewer. Die kleintjies het dikwels meer kundigheid as bv die ANC om swak plekke in die mondering van groter partye soos die DA en IVP te ontbloot.
Maar het sulke klein partytjies ‘n bestaansreg?
In lande soos Nieu-Seeland geld ‘n stelsel dat ‘n party eers verteenwoordiging kry as hy ‘n sekere drempel, bv 7 of 14 % in getalle stemme oorsteek. Dit het byvoorbeeld daartoe gelei dat ‘n indrukwekkende party, die Christian Heritage Party, besluit het om te ontbind en eerder ‘n “lobby”-rol te vervul.
Dit spreek vanself dat groter partye erg geïrriteerd sal wees met die klein partye, want dit beteken daar moet deurlopend ook met oë agter die kop verkiesing gevoer word. Enkele jare gelede was die destydse leier van die Demokratiese Party, Tony Leon, willebooslik kwaad vir Marthinus van Schalkwyk, toe NP-leier, omdat Van Schalkwyk kiesers aangemoedig het om nie hul stemme op “klein partye te mors nie.” Die DP was toe een van die klein partye.
Enkele jare later, met die NNP begrawe en die DA die sterker party, was dit die einste DA wat kiesers probeer bang praat het met “moenie jul stemme op klein partytjies vermors nie.” Die keer was partye soos die VF+ en die ACDP baie kwaad, en het die DA van blatante leuens beskuldig, en selfs klagtes by die OVK gaan lê.
Of dit werklik blatante leuens is, hang af van hoe ‘n mens die sommetjies maak. Veral met munisipale verkiesings is dit ‘n moeilike vraag om te beantwoord. Die algemene reël is dat in ‘n suiwer proporsionele stelsel geen stem verlore gaan nie. Trouens, een stem kan nogal indrukwekkende gevolge hê. Daardie een stem kan byvoorbeeld net die stem wees wat ‘n party se neus voor kry vir nog ‘n setel, en dit weer kan dalk net die setel wees wat nodig was om iemand in die Nasionale Raad van Provinsies verkies te kry. Een stem kan dus nie net ‘n paar setels by beteken nie, maar dit verseker weer ‘n hele aantal bykomende poste, kantore en staatsfondse vir die party.
Op munisipale vlak is dit egter net deels ‘n proporsionele stelsel.
Opposisiesamewerking kan ‘n magdom vorme aanneem. Dikwels word die standpunt ingeneem dat samewerking eers na ‘n verkiesing uitgepluis sal word, omdat elke party dan presies weet hoe sterk hy is. Om voor ‘n verkiesing gesamentlike kandidatelyste op te stel, kan baie onplesierig word omdat iemand kan voel hy moet onregmatig ‘n ent laer op die kandidatelys inval ter wille van ‘n kandidaat van ‘n party met wie saamgewerk word.
Om eers na die verkiesing saam te werk, het egter ook nadele. Nie net kon kostes vir pamflette en plakkate nie gedeel word nie, maar baie koste en energie is aangewend om mekaar te opponeer. Juis hieroor word daar soms logistieke ooreenkomste gesluit, en selfs dat verhoë gedeel sal word.
Uit verskeie faktore kan egter afgelei word dat die kiesers sterk voel oor samewerking, ongeag. Letterlik ongeag, want die verspreiding van steun vir partye in Suid-Afrika weerspieël ‘n baie vreemde verskynsel. Dit behels basies dat die land as in die orde van 80 % Christelik beskou word, maar dat die steun vir partye dit nie weerspieël nie.
In die proses is die dam van kiesers in die een hoek totaal oorbevolk, en die ander deel van die dam eintlik baie yl bevolk. Omtrent al die partye, veral die grotes, is in die humanistiese deel van die dam saamgetrek.
Dit is wel ‘n bont verskeidenheid met die ANC se sosiaal-demokratiese bondeling, die DA se liberaal-demokratiese bondeling, die UDM en Cope wat nog nie regtig weet nie, maar aandui hulle wil ook in hierdie oorbevolkte deel van die dam spartel.
Die IVP skarrel bietjie rond met uitsprake in die rigting van Christelik-nasionaal maar in die praktyk selde ver weg van die ander groeperings.
Op die onbevolkte deel van die dam dryf die CDP’s en partye binne die Christelik-volkseie domein, soos die VF+.
Dit is nie dat, sou ‘n mens die kiesers een vir een ondervra en eerlike antwoorde kry, ‘n mens ‘n geheel ander veronderstelde prentjie sou kry nie. Dan kan verwag word, sou die yl bevolkte deel van die dam dalk die meerderheid kiesers getrek het.
Sake het eenvoudig so ontwikkel, dat kiesers wat nie die ANC steun nie, ‘n nood-fiksasie het om van die ANC ontslae te raak. ‘n Soort pragmatisme dryf mense dan in die arms van ‘n party soos die DA, terwyl die UDM en ID sterk uit etnisiteit gevoed word. Onlangs het Jan-Jan Joubert nog in ‘n rubriek verwys na ‘n probleem wat die DA het, naamlik baie ondersteuners wat eintlik glad nie die liberalisme aanhang nie, en eintlik tuiser in die VF+ sou hoort.
En nou is ‘n samewerkingsproses van stapel gestuur. Maklik sal dit beslis nie gaan nie. In verskeie munisipaliteite waar die DA en ID saamgespan het om koalisies teen die ANC te vorm, het dit strykdeur gehaper, en in George selfs op ‘n breekspul uitgeloop. Maklik gaan dit nie maklik wees nie.
Trouens, hoe nader die verkiesing kom, hoe moeiliker gaan dit raak, veral wanneer ander nie-deelnemende partye ook hul bod vir ‘n deel van die koek begin insit. Veral mnr. Trueman Prince kan sake in die Karoo en Suid-Kaap erg deurmekaar krap.
In dele van die land waar partye soos die DA stywe lippie met belastingbetalersverenigings gemaak het, kan dit ook nog aan die hand kom byt.
Nogtans, samewerking maak sin, al is dit ook net omdat die kiesers dit van die partye verwag om met die komende munisipale verkiesings die ANC so ver terug te dryf as wat moontlik is. Kiesers maak dit immers nou baie duidelik dat sake soos beleid en beginsels baie sekondêr staan teenoor die instink om nou die ANC se piesangregering van patetiese dienslewering, korrupsie, nepotisme, kletptokrasie, haatspraak, tenderpreneurskap en vele meer so ver as moontlik terug te dryf. Dit is asof ‘n gevoel posgevat het dat die land onherroeplik skade gaan ly as die ANC nie nou gestuit word nie, veral na die verwagte agteroorsit na die Fifa-toernooi.
Dit is ‘n harde werklikheid waarmee partye opgesaal sit. Die druk op samewerking is groot – is al ‘n geruime tyd groot soos blyk uit allerlei planne vir samewerking wat al voorheen kop uitgesteek het soos ‘n plan van me. Helen Zille voor die laaste algemene verkiesing. Daarom sal daar minstens gesprek gevoer word – en nie net beperk tot diegene wat nou hul groot praat so in die media uitstal nie.
Daar is werklikhede wat sake minder simplisties maak. Die styl waarmee Zille Jacob Zuma voor die verkiesing gelooi het, het swart stemme soos selde vir die ANC gekonsolideer. Nouer bande, in daardie stadium, met Cope, sou Cope waarskynlik baie geskaad het. So sou die teenwoordigheid van Allan Boesak in Cope die DA geskaad het sou die twee partye nader aan mekaar gestaan het.
En reageer ‘n oorgrote meerderheid kiesers soos stemvee eerder as beginsels, is daar altyd ‘n kerngroep vir wie beginsels uiters belangrik is. Hierdie groep sal waarskynlik nooit vir sommige partye in ‘n samewerkingsooreenkom stem nie, en hul stemme elders gaan uitbring of buite stemming bly.
‘n Laaste aspek: Die energie wat uit ‘n gemotiveerde beginselaanslag stroom, kan nie onderskat word nie.
Jare gelede het ‘n rubriekskrywer oor die taalbul, Robert van Tonder en sy Boerestaat Party (sy spelling) geskryf met vandag se tegnologie het iemand net ‘n tikmasjien en faksmasjien nodig, en hy het ‘n politieke party. Vandag, met rekenaars, die internet en ander elektroniese kommunikasie, is die moontlikhede nog oneindig groter, veral as die persoon agter die rekenaar knap en vaardig is. So ‘n persoon kan ‘n ganse groot politieke party erg besig hou en erge skade berokken.
In ‘n groter geheel kan hierdie energie so maklik verlore gaan, of minstens erg onderbenut word.
Die druk op samewerking is groot, maar net so aantreklik bly dit om te verseker dat die somtotaal van energie en vaardigheid nie skade lei nie, en genoeg ruimte gelaat word dat beginselvastes nie vervreem nie.
Want die beginselvastes is die sout van die aarde – sonder hul arbeid en steun kan selfs ‘n groot party vind hy kan nie genoeg vrywilligers monster om pamflette uit te deel, vertaalwerk te doen nie, beleidsdokumente opstel nie, want dis dan werk.
Cope en ANC raak slaags
Twee hutte is die naweek in Clermont in Durban afgebrand tydens betogings deur ANC-ondersteuners, het polisie van KwaZulu-Natal Maandag gesê.
“Niemand is beseer nie en ons weet nie aan wie die hutte behoort het nie,” het supt. Vincent Mdunge gesê te midde van gerugte dat dit aan lede van Cope behoort het.
Die polisie kon Sondag nog nie die voorval bevestig nie.
Polisielede het met rubberkoeëls op ANC-betogers losgetrek nadat hulle onwettig byeengekom het. Die skare het daarna die polisie met klippe bestook.
“Sowat 600 ANC-lede het slagspreuke geskree in Clermont en Cope-lede het dit as ‘n soort bedreiging ervaar en die polisie genader om in te tree,” het Mdunge gesê.
“Dit was ‘n onwettige betoging en daar is gepoog om die massa mense uiteen te jaag, maar daar was geen samewerking nie.”
Die openbare orde-polisiëringseenheid is ingeroep en daar is herhaaldelik probeer om die groep te verdeel, maar betogers het die polisie geïgnoreer.
“Rubberkoeëls is gebruik en gevolglik het hulle begin om die polisie met klippe te gooi. Hulle het mettertyd begin uiteengaan en geen beserings is aangemeld nie.”
Cope het in ‘n verklaring gesê dat betogers huise en winkels wat aan hulle lede behoort aan die brand gesteek het.
Daar word verneem dat die probleem ontstaan het nadat Cope beplan het om ‘n tak in die gebied oop te maak.
Volgens Mdunge was die omgewing Maandag stil voor ‘n vergadering tussen die ANC, Cope, die gemeenskap-polisieforum en plaaslike polisie.
Menseregtedag gevier met ‘Skiet die boere’ en nasionalisering
Julius Malema, ANC-Jeugleier meen dat ‘wit boer’ joernaliste ‘n sameswering teen hom voer, het 702 eyewitness news Maandag berig.
Malema het jeugdiges tydens Menseregtedag in Mafikeng toegespreek, en ‘wit boer’ joernaliste gekritiseer en beweer dat hulle ‘n persoonlike vendetta teen hom koester.
Die radiostasie berig dat Malema aan toeskouers gesê het dat wit joernaliste niks van die vryheidstryd af weet nie.
Hy het ook gesê dat swart joernaliste word onderdruk.
Malema het gesê dat die Sharpeville-voorval van 1960, waar die polisie altesaam 69 mense doodgeskiet het omdat hulle teen paswette betoog het, is deur die ANC georganiseer maar later deur die PAC gekaap.
Volgens Malema moet burgers die regte geskiedenis van die land leer.
Hy het sy oproep onder luide toejuiging herhaal dat die myne genasionaliseer behoort te word en gesê dat inwoners van Mafikeng die minerale van hul streek behoort te besit.
Malema het sy toespraak voor sowat 2 000 mense singend afgeskop met “Skiet die Boere”. Hy het die strydlied beskryf as een van die vryheidsliedere van die Sharpville-era en daarom gepas.
Hy het wit Afrikaanse joernaliste daarvan beskuldig dat hulle nie die ANC of hul vryheidstryd ken nie, nie skryf nie wat die Jeugliga sê nie en ook nie luister nie.
Swart joernaliste skryf glo weer nie hul eie berigte nie, en hul name word skynbaar deur redakteurs gebruik om inligting wat nie van die swart joernaliste self afkomstig is nie, te publiseer.
Afrikanerskap is uit lyding gebore
Attie Juyn skryf in ‘n insiggewende brief oor Afrikanereenheid. Om die Afrikaner te verstaan, moet jy so ‘n paar geslagte terugkyk na die einde van die tweede vryheidsoorlog. Ongekende smart en hartseer is deur ons grootouers se ouers en dié se ouers deurgemaak.
Ná die Boere oorwin is, het die Britte ‘n strategie van verskroeide aarde gevolg om die bittereinders tot oorgawe te dwing. Dit het beteken dat al die vroue en kinders in konsentrasiekampe geplaas is, en die meeste mans in gevangeneskap weggevoer is.
Die meeste ander groepe in die land het ook teen die Afrikaner geveg. Die Britte het ook die jong dogters verkrag wanneer hulle die kans gekry het. Die Indiërs, Kleurlinge en Kapenaars het almal teen die Boere wapens opgeneem. Ook die uitlanders wat op die myne gewerk het, en selfs sommige Afrikaners het saam met die Britte geveg.
Alhoewel sommige swartes die Boere gehelp het, het daar heelwat van hulle die wapen teen die Boere opgeneem. Hulle is veral in die blokhuise gebruik om die Boere se bewegings dop te hou. Ook het hulle inligting oor die Boere se bewegings verskaf. So hier het jy al die groepe in die land wat teen die Boere veg. Net sowat 6 000 blanke Afrikaners van die kolonies het hulle by die Boere geskaar, asook ‘n paar honderd uitlanders.
In die konsentrasiekampe was daar 110 000 Boere en het daar 24 000 of 50% van die Boere se kinders van siekte en honger omgekom. Eers nadat Emily Hobhouse die kampe in 1901 besoek het en die nuus van die volksmoord teruggeneem het na Engeland, het die Britte die toestande heelwat verbeter. Om helfte van jou kinders te sien sterf van honger en siekte terwyl jy gevange gehou word in jou eie land sal jou die donder in maak tot in die vierde geslag, veral vir ander groepe in die land, en ook die Afrikaners wat soos hanskakies of hensoppers lyk.
Om die punt te illustreer, wys ek met groot respek ‘n foto van die Boereheldin Lizzie van Zyl. Die foto van haar jong lewe wat so tragies tot ‘n einde gekom het, het die Britse publiek teen die oorlog laat draai en die Britse parlement (nogals die liberales wat die konserwatiewes daartoe gedwing het) kon nie anders as om die toestande in die kampe te verbeter nie. As dit nie vir haar lyding en foto was nie, sou baie duisende meer Boere en veral Boerekinders omgekom het.
Dink daaraan as dit jou kind was, en jy kon niks doen om haar te help nie. Dít, Attie, is waar die Afrikaner vandaan kom.
Ek stem saam dat die Afrikaner sal moet leer om saam te staan en saam te stem sodat vordering gemaak kan word. Veral die manier van die Afrikaner om die ouens wat nie met hulle saamstem nie as vyande aan te sien, is heeltemal onnodig. Elkeen is op sy eie standpunt geregtig.
Mevrou Hogan mislei belastingbetalers om Madiba te beskerm
Meneer Mandela het die openingsrede van die Hillside-aluminiumsmelter gelewer, en ook die uitvoer van goedkoop krag na die daaropvolgende smelter in Mosambiek, sy nuwe vrou se tuisland, goedgekeur.
Australië wek nes Suid-Afrika 90% van sy krag met steenkool op, maar nogtans is dit vir BHP Billiton beter om Australiese erts na die anderkant van die aardbol, na Suid-Afrika te verskeep, eerder as om dit in Australië waar die erts gemyn word, te smelt.
Vanaf Suid-Afrika en Mosambiek word die meeste van die Australiese aluminium weer terug gevaar na die anderkant van die aardbol, en in die Ooste verkoop.
Vandag is aluminiumsmeltkrag wat Eskom aan BHP BIlliton lewer selfs goedkoper as die materiaalkoste van Suid-Afrikaanse steenkool. Waarde word dus vernietig, soos weerspieël in die onlangse R9,5 miljard Eskom-verlies, vir die rekening van die belastingbetaler.
Meer krag is nodig om veel meer van Suid-Afrika se eie inheemse chroom-, mangaan- en platinumertse op plaaslike bodem te smelt, sodat die waardetoevoeging van ons primêre mynprodukte hier ter plaatse plaasvind. Daarom het Standard Bank gevra dat die vraatsige BHP-roofsmelters in Suid-Afrika gesluit moet word.
Tans word miloene tonne Suid-Afrikaanse chroom- en mangaanertse spotgoedkoop uitgevoer, weens ‘n tekort aan krag. Suid-Afrika beskik oor 80% van die aarde se ekonomies ontginbare chroom en mangaan, genoeg om aan elke Suid-Afrikaner ‘n formele werk te verskaf, sou meer waarde tot hierdie plaaslike primêre produkte gevoeg word.
Dit was die versiende meneer Mandela se uitgesproke bedoeling met die opening van die Hillside-, en latere Mozalaluminiumsmelter: “By using energy generated from our abundant supplies of coal to produce aluminium, the smelter will contribute to the drive to add more value to our primary products before export.”
Die vraag moet dus nou gevra word: is meneer Mandela mislei?
Meneer Mandela is nie ‘n myner nie. Is hy eerlik ingelig dat Suid-Afrika glad geen aluminiumerts het nie, en dat die miljoene tonne uitheemse aluminiumerts vanaf Australië ingevoer sou word? Om daarna weer verskeep te word vir werkskepping in China en ander mededingerlande?
Dít terwyl Australië genoeg steenkool het om sy eie aluminiumerts te smelt, maar dit nie doen nie, omdat Suid-Afrika se steenkool vir die smelt van Australiese aluminium benede Eskom produksiepryse verbrand word, sodat arm Suid-Afrikaanse verbruikers en voorheen benadeelde belastingbetalers die verliese moet betaal.
Vergelyk dit – Suid-Afrika se armoede – met Marius Kloppers se BHP-Billiton-salaris sowel as wit en welgestelde Australië se Bruto Binnelandse Produk, wat danksy aluminiumroofsmelt ry op die rug van ‘n arm Suid-Afrika se swart hulpbronne, weens meneer Mandela se misverstand.
Regstellende aksie is nou nodig, maar mevrou Hogan van die ANC blameer apartheid, pleks van as minister van openbare ondernemings oop kaarte met die arme belastingbetaler te speel.
Die rassisme in die diskoers oor rassisme
Daar is min onderwerpe in die huidige, openbare diskoers wat sulke heftige emosies ontlok as rassisme. Rassisme word deur verskillende mense op verskillende maniere omskryf, maar ek dink die basiese idee is dat dit immoreel is om teen iemand te diskrimineer op grond van hul ras, veral as die diskriminasie negatiewe gevolge inhou vir die persoon teen wie gediskrimineer word. Baie is al geskryf oor wat die grond vir die weersin in rassisme is en dit is te breedvoerig om in hierdie artikel weer uiteen te sit. Vir my is die beste verklaring daarvoor te vinde in Francis Fukuyama se seminale werk oor die liberale-demokrasie, The End of History and The Last Man[1]. In hoofstuk 15 getiteld A Vacation to Bulgaria gee hy ‘n uiteensetting van hoekom mense rassisme verafsku. Die rede is elke mens se behoefte aan erkenning wat hy koppel aan die Sokratiese beginsel thumos. Uiteraard is die konsep van thumos nie iets wat Fukuyama uitgedink het nie – dit stam immers uit die antieke Griekse wêreld en kom al ‘n lang pad in die filosofie – maar hy gebruik die beginsel hier binne ‘n moderne konteks. Volgens Sokrates het die mens ‘n geneigdheid om waarde toe te dig aan objekte in sy lewenswêreld. Nie net gee ‘n mens waarde aan dinge nie, ‘n mens gee ook waarde aan homself/haarself en hy/sy verwag dat ander mense hierdie selfwaarde erken. Rassisme is ‘n kwetsing van hierdie gevoel van selfwaarde. In ‘n daad van rassisme word die ander mens se waarde nie erken nie. Fukuyama meen dat die hele beweging om alle vorme van rassisme ten sterkste af te keur hieruit ontstaan het.
Sedert 1994 is die basiese klassiek-liberale regte in ons Grondwet verskans wat dit onwettig maak om enige wetgewing uit te vaardig of regsbeginsel toe te pas wat tot rassediskriminasie lei. Uiteraard is die regte vervat nie onbeperk nie en kan beperk word in terme van artikel 36 indien dit redelik en regverdigbaar is. Baie is al die afgelope maand of so in By geskryf oor die verhouding tussen die Grondwet en morele waardes en my mening is dat dit eventueel sal neerslag vind in die openbare sedes van alle Suid-Afrikaners. Persvryheid is ‘n noodsaaklike deel van ons nuwe grondwetlike instelling, omdat die pers as ‘n soort openbare waghond moet toesien dat die Grondwet eerbiedig word. In hierdie artikel is my probleem met die hoofstroommedia hoe hulle oor rassisme berig en die waghondfunksie vervul.
Twee insidente het die foutlyne van die diskoers vir my duidelik uitgewys.
Die eerste geval was die gru-moord op Kayla Rawstone, haar ma en haar ouma. Ek het die berriggewing noukeurig gevolg soos wat die saak ontvou het van misdaad tot arrestasie tot vervolging tot vonnisoplegging. In The Star het die opskrif van die voorblad een dag gelees ‘I did it because they were white’.
Die tweede geval is die moord op ‘n blanke man deur ‘n swartman nadat dié aan hom gesê het dat hy hom nou gaan wys ‘wat hy met ‘n witman kan doen’.
Is hierdie nie albei teksboekvoorbeelde van rassisme waar die slagoffers die hoogste prys betaal het nie? Dit is uiteraard, maar waarom was daar nie ‘n enkele reaksie van die beskermers van nie-rassigheid hieroor nie? Waar was die media se verwerping van sulke dade? Nie ‘n enkele rubriekskrywer in enige van die koerante het hierdie stories opgetel en verder die rassisme van die gebeurtenisse uitgewys nie. Geen openbare figuur vanuit die hele politieke spektrum het openlik hierdie dade in die media veroordeel nie. Daar is nie ‘n woord gerep nie en dit het verbygegaan. Vergelyk die skrapse berrigewing en afwesigheid van heftige reaksie met die Skierlik-skieter. Hier het moorde op swartmense deur ‘n witman plaasgevind wat skynbaar deur rassehaat gemotiveer is. (Die geestelike ongesteldheid al dan nie van die dader was later ‘n saak vir meningsverskil in die verhoor.) Dit was nie net hier groot nuus nie; daar is selfs in die buiteland daaroor berig. CNN het ‘n paar nuusinsetsels daaroor gehad alhoewel moorde in ons land in ‘n globale konteks nie nuuswaardig is nie.
Hier is nog ‘n interessante punt wat selde opgeneen word in die hoofstroommedia: Die aanklag van rassisme kan opsigself ook op ‘n rassistiese manier gebruik word. Dink maar aan Malema se stelling dat die meeste witmense rassiste is. Dit verbaas my dat niemand die implisiete rassisme van hierdie stelling opgemerk het nie. Gestel nou ek sou net twee naamwoorde verander en die sin soos volg laat lui: die meeste Indiërs is skelm. Hoe sou die stelling deur die publiek ervaar word? Vir seker rassisties. Om ‘n groep mense as rassisties te stereotipeer, is insigself rassisties. Dis sogenaamde racial profiling. ‘n Mens kan nog verder borduur op hierdie punt: hoekom is alle berrigewing oor rassisme net oor wit-op-swart rassisme en nie ander vorme van rassisme nie? Daar vind daagliks insidente plaas van bruin-op-swart rassisme, swart-op-bruin rassisme, Indiër-op-swart rassisme, swart-op-Indiër rassisme en derglike ander gevalle. Ek het al self baie skrikwekkende insidente van rassisme deur anderskleuriges gesien. ‘n Basiese beginsel van geregtigheid wat in alle resgtelsels erken word, is dat ‘n beginsel universele toepassing moet hê. Met ander woorde, as belastingontduiking ‘n misdryf is, kan nie net Chinese daarvoor vervolg word. Dit is voor die handliggend rassisties. Dit moet ook geld in berriggewing oor misdade. Waarom word dan net blankes in die media en in die howe vir rassisme vervolg? ‘n Mens kan nie anders as om die gevoel kry dat blankes in die algemeen spesifiek uitgesonder word om ondersoek te word oor rassisme nie.
Almal van ons – blank en swart – weet hoe werklik is swart-op-wit rassisme. Net effens noord van ons land is daar ‘n regime wat hierdie soort rassisme staatsbeleid gemaak het. En soos almal weet: Zimbabwe het nie eensklaps gebeur nie. Dit was ‘n stadige proses waarby swart rassisme op ‘n daaglikse basis gegroei het sonder weerstand van die bevolking tot die slagyster op ‘n dag toegeslaan het. Die enigste twee verwere – naas gewapende stryd – wat burgers in ‘n land teen die regering het, is die howe en die vrye pers. Daarom is dit so noodsaaklik dat daar oor die toenemende swart rassisme in ons land behoorlik berig en, waar nodig, dit verwerp behoort te word. Die euwel moet nou beveg word voordat dit ontaard in ‘n onderdrukkende monster wat sy tentakels orals versprei het en absolute mag het om sy ideologie af te dwing – soos wat in Zimbabwe gebeur het.
Daar is onlangs met die feesviering van oud-president Nelson Mandela se vrylating, baie kritiek teenoor oud-president FW de Klerk uitgespreek, dat hy na bewering nie genoeg gedoen het om Afrikaners in die besonder en witmense in die algemeen se regte te beskerm nie. Vir my is hierdie ongegrond, want die regte in die grondwet is prysenswaardig en vergelyk met dieselfde regte as wat in ander lande, veral Westerse lande, erken word. Die enigste probleem met ons grondwet is dat die gees daarvan nog nie regtig deurgesyfer het na die algemene bevolking en deel geword het van hul morele bewussyn nie. Gegewe, die grondwet is net ‘n stuk papier, maar die verantwoordelikheid lê by die burgerlike samelewing om gestalte te gee aan die waardes daarin deur toegang tot die howe en deur die hoofstroommedia. Witmense moet swartmense en ander rasse in die gelykheidshowe begin daag vir rassistiese optredes. Deur dit te doen sal dit as afskrikmiddel dien en ‘n presedent skep dat daar nie met witmense rassisties omgegaan mag word soos in Zimbabwe nie.
[1] Fukuyama, Francis The End of History and the Last Man Penguin: 1993