Kategorie: Menings

Verder van ‘n verkiesing, en Afrikaans moes hom na die grondwethof wen om die regering se onwillige agterent in rat te kry om ‘n taalwet, wat die grondwet vereis, op die wetboek te kry. Dit was nie soseer die draling met die wet wat gepla het nie, maar die regering se repliek op die hofaansoek, naamlik dat Afrikaans self vir sy gebruiks-agteruitgang en juridiese onderploeging verantwoordelik gehou word.

Maar maak Afrikaanssprekendes hul stem bietjie dik, al is dit om vanuit gewoonlik uiters gematigde oord ‘n bietjie briek aan te slaan met die aftakeling van Afrikaans soos by die US, dan is dit nie lank nie of ‘n minister of twee spring iewers woedend op en pak uit oor diegene wat transformasie in die wiele ry. Soms word dit blatant gestel dat die aandrang op ‘n regverdige aandeel vir Afrikaans deur baie mense as ‘n politieke daad van aggressie teen hulle vertolk word.

Afrikaans se stryd om oorlewing is veelvlakkig. Verskeie eens Afrikaanse landboukolleges is dit glad nie meer nie. Die momentum was blykbaar om ook die ander volledig te verengels omdat, soos dit verklaar word, die primêre opleidingsteiken swart, bruin en Indiërboere is.

Afrikaanse studente by Potchefstroom se landboukollege, wat as die Pampoenboere bekend staan, kla al lank dat daar erg teen Afrikaans gediskrimineer word. Uiteindelik het Afriforum by die Departement van Landbou aangedring dat die hoof, na ‘n lang reeks insidente wat ook op ander vorme van moontlike wanbestuur dui, ontslaan word.

Toe volg die proses van Afrikaanse diskriminasie by die Grootfontein-kollege by Middelburg in die Karoo waar die oorgrote hoeveelheid studente Afrikaanssprekend is. Tot die Departement van Landbou se krediet is skaars stem dik gemaak, of die departement het onderneem om die proses te staak.

Die les is dat groot waaksaamheid aan die dag gelê moet word, en dat elke aksie van Milnerisme van die kleinste en laagste vlak, tot die hoogste vlak, aangespreek moet word. Geen steen mag onaangeroer gelaat word nie.

Dit is byvoorbeeld ook duidelik dat die entoesiasme waarmee op pleknaamveranderinge aangedring word, veel minder is as die name Engels is.

Ongelukkig is Pansat tandeloos, en die Kommissie vir die Beskerming en die Bevordering van die Regte van Taal-, Godsdiens- en Kultuurgemeenskappe disfunksioneel, wat in effek slegs die howe ooplaat.

Maar elkeen kan sy deeltjie doen. Maak dit duidelik waarheen ‘n mens se geld gaan, en as dit dan na ‘n instansie moet gaan wat teen Afrikaans diskrimineer, maak dit iewers, soos briewe aan koerante of op die internet, duidelik dat dit onder protes is. Die feit dat Afrikaans van die nuwe gedrukte note verwyder is, beteken nie Afrikaanssprekendes se koopkrag is opeens daarmee heen nie.

Burgerlike organisasies se rol as bemiddelaars, en as dit nie help nie, as drukgroepe, is onontbeerlik.

Die vragte Afrikaanse literatuur wat die lig sien, vertel nie die volle verhaal nie. Slegs ‘n klein persentasie word vir die uitgee van harde kopie gekeur. Die leeueaandeel byt in die stof wens ‘n verskeidenheid redes. Wat vaktaal betref, raak dit al moeiliker om Afrikaanse inligtingsbronne te bekom, in skrille kontras met die groot ywer waarmee Afrikaanse entoesiaste bykans onmiddellik na Afrikaans amptelike status verwerf het, vir ensiklopediereekse en ander vakboeke gesorg het.

Die internet het ‘n noodgedwonge aflaaiplek vir Afrikaans geword wat nie in harde kopie die paal haal nie. Ongelukkig veroorsaak dit dat spel- en taalfoute, wat danksy die skoolstelsel floreer,  ongeredigeerd aan lesers opgedis word. Maar dit leef, al is daar nie soos by die gedrukte weergawe groot literêre en ander pryse ter sprake nie.

Die ANC se interne verhoor rondom Julius Malema behoort volgens dieselfde beginsels hanteer te word. Drie van die vier klagtes teen hom is egter laat vaar, waaronder die feit dat hy weer die liedjie, “Skiet die Boere”, gesing het na pres. Zuma gelas het dat die liedjie nie meer gesing word nie.

Tog is dit insiggewend waaraan Malema wél skuldig bevind is: Hy het naamlik in die openbaar gekla dat nie eens oud-pres. Thabo Mbeki het hom getugtig soos wat Zuma dit doen nie. Veral uit die vonnis, wat onder meer bepaal dat hy behandeling vir die beheer van sy woede ontvang, is dit duidelik dat sy optredes oor klagtes wat laat vaar is, wel deeglik verreken is. Dié vonnis sou veel beter pas by sy singery en veral die verleentheid wat hy die land besorg het met die uitjaag van ‘n BBC-joernalis tydens ‘n nuuskonferensie.

Dit blyk dat die drie klagtes as deel van ‘n pleitooreenkoms laat vaar is. So is heelwat van Malema se opgeblase statuur behou, maar ongelukkig is die polariserende effek van sy optredes op die Suid-Afrikaanse bevolking nie verreken en minstens ten dele ontlont nie. Hieroor is daar nog ‘n regsproses in die openbare regstelsel, waaronder ‘n verhoor voor die gelykheidshof.

Die beslissing dat die drie klagtes laat vaar word, het egter ook ‘n impak op Suid-Afrika se internasionale betrekkinge. Die belangrikste hiervan is die impak op Suid-Afrika se bemiddelingsrol in Zimbabwe. Malema het Suid-Afrika in die verleentheid gestel deur blatant kant te kies vir Robert Mugabe. Tegnies staan dié kantkiesery nou.

Presies hoe belangrik die komende gelykheidshof- en moontlike ander verhore geword het, blyk uit die bewoording van Malema se verskoning, wat hy as deel van sy vonnis moes aanbied. In dié verskoning wat hy aangebied het moes hy die verskoning rig aan die president van die ANC, die ANC en die publiek oor die algemeen.

Dit is egter waarvoor hy verskoning moet vra wat die smakie van pikantheid dra: Hy is jammer dat hy die ANC-president se statuur aangetas het, en dat hy verdeeldheid binne die ANC veroorsaak het. Dat die publiek in die algemeen hiervoor verskoning gevra moet word, dui daarop dat die dissiplinêre komitee ‘n ongesonde onvermoë het om die ANC van die staat te onderskei. Binne ‘n demokrasie is dit immers juis ‘n goeie ding as daar krake in ‘n te sterk regerende party kom, wat bowendien noustrop trek om in die beste belang van die land te regeer.

In vandag se dagbladpers word onder meer berig oor die agterstand van bykans R75 miljard in padonderhoud, terwyl Vrystaters blykbaar tot na die wêreldbeker sal moet wag voor die haglike padtoestande aangespreek word.

Van sterk voornemens om korrupsie vas te vat het na ‘n jaar op die troon nog bykans dadels gekom.

Op die telbord van optredes blyk darem nou dat ‘n belhamel wat die land oneindige skade berokken het, polarisasie die hoogtes ingjaag het, nou die man vir wie hy eens bereid was om ander dood te maak, om verskoning moes vra weens oneerbiedigheid teenoor die einste persoon, die president self.

Die hele oefening, so lyk dit, was bloot om bietjie gesag aan Zuma se beeld as uitrafelende president te gee. Die ANC se belange is ook loshande bo dié van die land gestel.

Landsbelang is nou terug in die openbare regstelsel.

Die heradvertering sal oneindig meer kos as wat dit sou kos om die posbus betyds te betaal.

In dieselfde stad, soos in verskeie ander munisipaliteite, dra staats- en provinsiale departemente se wanbetaling van munisipale rekeninge ruim by tot die munisipaliteite se noustrop-trekkery.

Talle klein sake-ondernemings trek noustrop oor staats- en semi-staatsinstellings wat eenvoudig voete sleep met die betaling van diensverskaffers. Die vreemde is dat van hierdie ondernemings, met hul onbetaalde fakture in die hand, nie by banke oorbruggingsfinansiering kan bekom nie. Dit het ‘n aardskuddende rimpeleffek deur die ekonomie as die staat se skuld nie as sekuriteit vir oorbruggingsfinansiering beskou word nie.

Op die makro-skaal het die wêreldmarkte pas ‘n loesing gekry oor die Griekse ekonomiese krisis. Boonop het Griekeland, vergeleke met ‘n land soos Spanje wat dalk volgende witpens boontoe kan dryf, ‘n piepklein ekonomie.

Herstel was gou, toe ‘n reddingsboei deur sterker ekonomieë aangebied is, maar die belangrike was dat hierdie reddingsboei voorwaardes bevat soos ‘n perk op salarisverhogings en die alte ruim bonusse, en dat belasting verhoog moet word. Die Griekse staatsdienswerkers het nog vir oulaas met gewelddadige betogings aan die illusie van ‘n Utopia probeer klou, wat bloot die hulpverleners se skeptisisme oor die regruk verhoog het.

In Suid-Afrika is die begrotingstekorte by minstens sommige van die departemente van gesondheid – selfs met reuse vakaturelyste – nie goeie nuus vir die ekonomie nie. Die land se vergrote werkloosheidskoers toon immers dat daar ‘n groot behoefte is om elke denkbare pos te vul.

Die tekorte op die paaiebegroting het ‘n regstreekse impak op die land se makro-ekonomie.

Dit is duidelik dat die land hom in ‘n posisie bevind waar hy die sente moet omdraai, en terselfdertyd geld in omloop moet plaas om die ekonomie te stimuleer. Die Reserwebank speel ‘n belangrike rol, maar daar is tog ‘n paar lesse wat uit die Griekse tragedie te leer is:

–          Sorg dat produktiwiteit in pas is met jou land se handelsvennote, wat in effek die hele wêreld is. Wanneer produktiwiteit te laag daal, word dit relatief goedkoper om dieselfde vervaardigde produkte van oorsee in te voer as om dit plaaslik te vervaardig.

–          Daar is geen plek vir korrupsie en onbekwaamheid nie. Die wêreldbank beskryf korrupsie as die diefstal van ‘n land se toekoms. Selfs al is die betrokkenes nie in staat om die skadelikheid van hul optredes te begryp nie, is dit geen rede om die blinde oog daarop te draai nie, en nog minder om die onderliggende etiek hieraan te herdefinieer sodat sekere skadelike praktyke hier te lande aanvaarbaar word nie.

–          Ekonomies maak dit sin om die produktiewe werkskeppingsektor ryk te laat word, omdat daardie sektor as enjinkamer vir die ekonomie dien. Die bottel bars egter as die onproduktiewe sektor op dieselfde wyse beloon word, en veral hierdie ruim, gewoonlik staatsbesoldigings – benut om luukshede soos peperduur vuurwaens in toe voer. Suid-Afrika is nou die land met die grootste meetbbare inkomstegaping ter wêreld.

‘n Korrupte en parasiet-gedrewe kultuur sal enige ekonomie laat sukkel, ongeag hoeveel myne so ‘n land het – genasionaliseer of andersins. As Zuma in sy tweede jaar meer vertroue as in sy eerste wil inboesem, sal hy korrupsie en onbekwaamheid, moet aanspreek. Dan is daar geen ruimte vir kaderontplooiing nie. Politiek-wetenskaplikes meen egter so iets sou te veel van pres. Zuma se styl tot dusver afwyk om ‘n ‘n realistiese verwagting te wees.

Die voortsetting van ANC-bewind is ongeveer waar die ooreenkomste tussen oud-pres. Thabo Mbeki en pres. Zuma eindig.

Mbeki en sy klein intellektuele Sanhedrin het vanuit ‘n ivoortoring regeer, en was spottenderwys net vir blits-ampsbesoeke op eie bodem. By so ‘n geleentheid is hy in die parlement getakel oor ‘n saak wat al weke in die media woed,  en het dit geblyk dat hy geen kennis daarvan gedra het nie. Hy was dikwels heeltemal uit voeling met die werklikheid.

Zuma se bewindstyd van goeie voornemens word miskien ten beste geïllustreer deur die syfers wat pas bekend gemaak is dat werkloosheid in die land gestyg het. Dit is ‘n emmer koue water in die gesig van die man wat teikens vir die vermindering van werkloosheid gestel het.

Sy Vrystaatse kornuit, Ace Magashule, het voor die bewindsaanvaarding by ‘n Salga-kongres ‘n Zuma-stelling ge-ego en gedreig dat onbekwame en korrupte burgemeesters en munisipale bestuurders die trekpas gaan kry, en is uitgelag. Min het nog verander om die teendeel te demonstreer.

Munisipale stakings, afgewissel met oproer teen power munisipale dienslewering, word met groeiende iesegrimmigheid deur die owerhede beantwoord namate die sokker – oor presies ‘n maand, nader kom.

Eskom trek nog noustrop met kragvoorsiening en geoordeel na woongebiede wat nou al hoe gereelder sonder taal of tyding in die duister gelaat word, is beurtkrag stil-stil weer ingevoer.

Misdaadvlakke, veral geweldsmisdaadvlakke, het skynbaar nou so nesgeskop dat dit nie oornag in die bek geruk gaan word nie.

Die staat het die afgelope jaar in verskeie grondwetlike sake die onderspit gedelf, hoewel sommiges nog onder appèl is.

Waarskynlik die grootste blaps van Zuma se nooiensjaar was om sy eens troue jeugleier, Julius Malema, tot kroonprins te salf. Pas het dié kapokhaan, wat eens gedreig het om te skiet ter wille van Zuma, na ‘n dissiplinêre verhoor tegnies op die monteerbaan beland het, weer openbare uitsprake van minagting teen Zuma gemaak. Zuma se versekerings aan die queen dat die ANC nie nasionaliseringsplanne het nie, is deur Malema weerspreek.

Malama se rol in die hemelhoë vlakke van polarisasie in die land moet nie onderskat word nie.  In die onlangse volkstaatdebat wat veral op die internet gewoed het, het Malema se rol soos taks opgeduik.

Zuma het verder die onderskeiding dat die internasionale media groot gewag oor hom gemaak het. Ongelukkig, vir hom, was die nuuselemente wat die meeste internasionale blootstelling in groot koerante soos die New York Times gekry het, opmerkings van ‘n klein party dat Zuma se veelwywery die land na die Donker Eeue terugsleep, en dat sy buite-egtelike kinders herinner aan ‘n Bill Clinton, Tiger Woods en Koning Henry VIII in een.

Zuma het uiteindelik die bykans ondenkbare gespreek deur te sê alles wat verkeerd loop kan nie meer op apartheid se brood gesmeer word nie. Jimmy Manyi en ander het egter nie gehoor of verstaan nie.

Sy bewind kan ten beste opgesom word as dat dit moeilik is om alles vir almal te wees. Sy veelgeroemde trieng-trieng om toeganklik vir die publiek se klagtes te wees kom volgens die jongste aanduidings met sowat een persent van die oproepe ontvang die mas op, en van dié sake wat opgevolg word, blyk bitter weinig die gewenste resultate op te lewer.

Al wat met stelligheid gesê kan word is dat Zuma in sy bewindstyd goed daarin slaag om in die nuus te bly – al is dit dikwels vir die verkeerde redes.