Swart studentebetogers verloor stoom

Terwyl studentebetogings besig is om momentum te verloor, het die Nasionale Vergadering ‘n blitsdebat geskeduleer oor transformasie in hoër onderwys.

Verskeie studenteleiers sal na verwagting die debat by die parlement met ‘n duidelike anti-wit strekking bywoon.

Talle wit studente wat betrokke was by die opstand, het na afloop gesê hulle is deur swartes aangesê om nie deel te neem nie, want dis ‘n swart opstand waar wittes nie welkom is nie.

Die minister van hoër onderwys, Blade Nzimande sal die debat lei, wat sal fokus op ‘n “gebrek aan transformasie, en rassisme” asook gratis tersiêre onderrig.

By die Universiteite van Pretoria en Wits en die Tshwane Universiteit van Tegnologie is daar tot ‘n vergelyk gekom.

Klasse sal vandag by die Universiteit van Pretoria begin, terwyl die TUT en die Universiteite van Kaapstad en Witwatersrand Woensdag sal voortgaan.

Verskeie ander universiteite het intussen ooreenkomste met opstokers bereik, maar ontevredenheid heers steeds by sekere instellings.

Die visekanselier en rektor van die Universiteit van die Vrystaat, Jonathan Jansen, wou nie betogers Maandag toespreek nie.

Dit is volgens die Suid-Afrikaanse Studente-kongres se voorsitter in die Motheo-distrik, Bongani Zwane.

Sasco het voor die hoofgebou van die UV se Bloemfontein-kampus saamgedrom in die hoop dat Jansen hulle sou toespreek rakende terugvoer op ‘n griefskrif wat hulle verlede Maandag aan universiteitsbestuur oorhandig het.

Die griewe sluit onder meer duur studierekords en koshuisgelde in.

Intussen sê Zwane het Jansen ingestem om die grieflys Dinsdag in ontvangs te neem. Hy sê word tans reëlings getref om na Jansen se kantoor op te ruk.

By die Universiteit van Limpopo het geweld op die Turfloop-kampus uitgebreek.

Dertien studente is in hegtenis geneem nadat betogers onder meer kafeterias by die kampus beskadig en geplunder het, slegs ure nadat betogers ‘n griefskrif aan die universiteitsbestuur oorhandig het.

Die dertien sal verskyn op aanklagte van kwaadwillige saakbeskadiging en diefstal.

Die woordvoerder van die universiteit, Kgalema Mokgoba sê hul vernaamste eise soos die kwessie van gratis onderrig berus by die nasionale regering. Die omvang van die skade op die kampus is nog nie bepaal nie.

Die Universiteit van Kaapstad is besig om die aanklagte teen van sy studente en werkers weens die oortreding van ‘n hofinterdik, terug te trek.

Die universiteit is ook in gesprek met die Nasionale Vervolgingsgesag om die aanklagte teen betogers wat die parlement bestorm het, te laat vaar.

Twee vooraanstaandes uit die Xhosa-faksie se seuns is in hegtenis geneem tydens die oproer waar onluste-polisie van skokgranate moes gebruikmaak om die stormloop te keer.

Die aangekeerdes sluit die seuns van die eerwaarde Frank Chikane en die visekanselier van die universiteit, Max Price in.

Nege-en-twintig studente is verlede Donderdag met ‘n waarskuwing vrygelaat, met hul volgende hofverskyning wat op 23 Februarie aanstaande jaar moet plaasvind.

‘Meeste studente by universiteite is swart’

Die minister van hoër onderwys, Blade Nzimande sê sommige universiteite se probleme is toe te skryf daaraan dat die regering ‘n slagoffer van sy eie sukses is.

Nzimande het gesê die aantal swart studente aan universiteite het sedert 1994 toegeneem, die meeste studente is swart en die universiteite het boonop uitgebrei.

Nzimande sê die land kán wel gratis onderwys bekostig, maar die geld moet uit die privaatsektor kom.

Hy sê al die finansiële implikasies van klasgelde wat nie vir 2016 verhoog sal word nie, is nog nie duidelik nie. Die tekort blyk sowat drie miljard rand te wees.

Nzimande het voorts erken dat daar sedert 1994 ‘n daling in regeringshulp aan universiteite is.

Die aankondiging oor klasgeldverhogings wat verlede week tot landwye betogings gelei het, het etniese politieke faksies binne die ANC en EFF gemobiliseer.

Die opstand het by talle instellings tot geweld, plundery en brandstigting gelei.

President Jacob Zuma sê ernstige oorweging word tans geskenk aan die hersiening van universiteite se outonomie.

Hy het by die Oliver Tambo-gedenklesing in Port Elizabeth gesê die siening is dat daar ‘n verskil moet wees tussen die outonomie van universiteite en akademiese vryheid.

Die sekretaris-generaal van die ANC, Gwede Mantashe vroeër gesê universiteitsrade en visekanseliers misbruik hul outonomie om studente uit te sluit.

Die DA sê intussen die regering moet sy aandeel in Vodacom wat vir R2 miljard verkoop is, gebruik om universiteite te befonds.

Die DA sê ‘n verdere sowat R720 miljoen wat aan die departement van internasionale betrekkinge toegeken is om die verswakking van die rand teen te werk, kan eerder aan universiteite gaan.

Korrupsie gedy onder swart skoolhoofde

Swart skoolhoofde is klaarblyklik nóú betrokke by die verkoop van eksamenvraestelle of die verskaffing van antwoordstelle aan leerlinge tydens toetse.

Dit is volgens die verslag van Corruption Watch getiteld “Die verlies van beginsels” wat Donderdag vrygestel is.

Die grootste deel van gerapporteerde gevalle kom uit die Vrystaat, Gauteng, KwaZulu-Natal en die Oos-Kaap.

Een van Corruption Watc se amptenare Leanne Govindsamy sê hulle het ook bevind dat daar geen gevolge vir die korrupte skoolhoofde is nie.

Corruption Watch het meer as 1 100 gevalle van korrupsie aangeteken sedert hulle begin het met hulle skoleveldtog.

In hierdie verslae, word 54% van alle skoolhoofde as die primêre skuldiges in korrupte aktiwiteite aangedui.

Kaapstad, Wits gesluit omdat betogers wil aanhou

Die akademiese program aan die Universiteit van Kaapstad sal Maandag gesluit bly, het die instelling Sondag via Twitter aangekondig.

“Na deeglike oorweging sal die kampus gesluit wees môre, Maandag, Oktober 26, 2015,” het die Universiteit getwiet.

Dit kom nadat ‘n Xhosa-faksie oor verhogings vir 2016 by universiteite begin betoog het.

In ‘n opstand wat gekenmerk is deur geweld, is President Jacob Zuma versoek om klasgelde nie vir volgende jaar te verhoog nie.

Intussen het amokmakers by die Universiteit van die Witwatersrand beloof om hul #FeesMustFall-veldtog voort te sit totdat daar aan al hul eise voldoen word, insluitend gratis onderwys vir almal, het hulle Saterdag aangekondig.

Een van die betogerleiers van die beweging, die EFF se Wits-organiseerder Vuyani Pambo het gesê die besluit om voort te gaan met die veldtog is op Saterdagmiddag op die kampus geneem.

“Die besluit is geneem in ‘n massavergadering vandag [Saterdag] dat ons moet voortgaan omdat ons nie kry wat ons wil hê nie, naamlik gratis onderwys.”

Ten spyte van Zuma se onderneming dat klasgelde nie volgende jaar verhoog sal word nie, het ‘n woordvoerder van die NWU se Mafikeng-kampus, Sondag gesê daar is aanduidings dat die kampus Maandag gesluit gaan bly.

Alle akademiese bedrywighede word egter vandag by die Universiteit van Pretoria hervat, maar eksamens sal eers van Woensdag af geskryf word.

Die biblioteek en studiesentrums sal ook vandag oop wees en die gewone Maandag-rooster sal gevolg word.

Hersiene toets- en eksamenroosters sal dié week aan studente gegee word.

Duisende ruk op vir massasaamtrek in Pretoria

Tienduisende betogers is tans besig om op te ruk na die Uniegebou. Studente-organsisasie Sasco het swart skoolkinders en werkers aangemoedig om deel te wees van die “studenteprotes”.

News24 berig dat betogers, talle geklee in swart, reeds by die Universiteit van Pretoria saamgetrek is en besig is om mekaar op te sweep.

Honderde betogers is ook van Johannesburg na Pretoria onderweg om deel te neem aan die massa-betoging oor universiteitsgeld by die Uniegebou.

Hulle word ingebus vir die massasaamtrek.

Studenteleiers en die bestuur van tersiêre instellings in die land vergader vanoggend met president Jacob Zuma om ‘n oplossing vir die voortslepende onrus en geweld te kry wat universiteite regoor die land lamlê.

Die studente eis dat universiteitsgeld nie aanstaande jaar verhoog word nie.

Die sekretaris-generaal van die ANC, Gwede Mantashe het intussen ‘n beroep op sy partylede gedoen om politieke binnegevegte te staak en eerder te help om ‘n oplossing vir die studentebetogings te vind.

Mantashe het gereageer op berigte dat die ANC Jeugliga in Gauteng die Minister van Hoër Onderwys, Blade Nzimande gevra het om te bedank.

Die liga sê Nzimande het nie aan sy mandaat voldoen om met die proses te begin om gratis hoër onderwys te verseker en om tersiêre onderrrig te transformeer nie.

Nzimande het sosiale media aan die brand met sy oproep vir ‘n #StudentsMustFall-beweging as hulle weier om ‘n universiteitfooitoename van 6% te aanvaar.

“… As die studente dit nie aanvaar nie sal ons ons eie beweging begin ‘studente moet val’,” het hy gesê by ‘n perskonferensie vroeër hierdie week.

Mantashe sê die studente-betogings moet nié gesien word as protes teen die ANC of die regering nie.

Mantashe sê ‘n memorandum met betogers se eise, sal aan die regering oorhandig word.

Duisende betogers het Donderdag buite Luthuli-huis in Johannesburg byeengekom om die memorandum aan Mantashe te oorhandig.

Hy sê die eise in die memorandum sal in vandag se vergadering tussen President Jacob Zuma, universiteitleiers en studente-verteenwoordigers bespreek word, maar die betogers moet ophou om die leierskap te probeer verneder.

Betogers het Mantashe Donderdag beveel om te sit toe hy hulle wou toespreek.

In Londen was wit “raadgewers” druk besig om swartes te help met ‘n betoging voor die Suid-Afrikaanse missie wat vandag in “solidariteit” sal plaasvind.

Moslemhulporganisasie steun opmars na Uniegebou

Die hulporganisasie Gift of the Givers het kos en drinkgoed aan betogende studente belowe by die Uniegebou.

Tienduisende beplan ‘n opmars na die Uniegebou in Pretoria waar hulle deur President Jacob Zuma toegespreek sal word.

Die presidensie het in ‘n verklaring gesê dat Zuma met die universiteits- en studente-leiers sal vergader om die situasie wat gelei het tot landwye protes, te besleg.

Betogers is ontevrede oor ‘n 6% verhoging in klasfooie.

Gift of the Givers se Imtiaz Sooliman sê hulle het die studente ondersteun in hul ‘n oproep vir toegang tot gehalte-onderwys.

Hy sê hierdie oproep is veral belangrik vir studente uit benadeelde agtergronde.

Wit en swart studente betoog by Kovsies

Wit en swart studente van die Universiteit van die Vrystaat (UV) se Bloemfontein-kampus het tot laat Donderdagaand voor die kampus se hoofingang betoog.

Die instelling se SR-voorsitter, Lindokuhle Ntuli, sê dit was verblydend dat studente onder een vaandel vreedsaam saam gesing en dans het nadat betogings vroeër die dag begin hand uitruk het.

Gemoedere het Donderdag hoog geloop toe die polisie ‘n waterkanon en traangasgranate moes gebruik. Ntuli sê die situasie was later die aand egter bedaar.

“Ek het daarvan gehou hoe studente saamgestaan het in solidariteit. Dit is hoe ‘n betoging moet plaasvind.”

Ntuli sê studente sal vandag voortgaan om voor die hek te betoog tot die rektor en visekanselier van die UV, Jonathan Jansen hul toespreek.

Intussen sal 15 studente wat Donderdag in hegtenis geneem is en op borgtog vrygelaat is op ‘n aanklag van openbare geweld vandag in die plaaslike landdroshof verskyn.

Xhosa-faksie protesteer weer onder dekmantel van kerk

‘n Groep politieke aktiviste wat onder die dekmatel van die kerk ‘n opstand onder studente probeer reël, het die oproer oor ‘n verhoging van klasgelde tot ‘n “nasionale krisis” verklaar.

Die groep, onder leiding van Eerwaarde Frank Chikane, het Wits Universiteit in Johannesburg besoek uit sogenaamde eensgesindheid met wat hulle “studente” noem, maar eerder betogende skoonmakers, skoolkinders en ‘n paar belhamels is.

Chikane, ‘n oubekende wat ervaring in stedelike terreur en aanhitsing het, is deel van die Xhosa-faksie in die ANC.

Chikane het gesê hulle veroordeel die “onnodige gebruik van mag en polisiebrutaliteit” teen studente.

Die kerkleiers het ook ‘n beroep gedoen vir die onmiddellike vrylating van die studente wat gister by die Parlement in Kaapstad in hegtenis geneem is.

Chikane het na sy seun verwys wat een van diegene is wat in hegtenis geneem is en gesê hy begryp die “pynlike situasie” van die opstokers.

Intussen is studente wat nie aan die betoging op die Noordwes-universiteit se Mahikeng-kampus deelneem nie, deur betogers uit hul koshuise verwyder.

Dit is die tweede dag van protesoptrede en klasse wat geboikot word. Studente van verskeie studentebewegings waaronder Sasco en die EFF sing struggle-liedjies by die ingang.

Luidens berigte is die universiteit se boekwinkel gisteraand bestorm en boeke, skootrekenaars en tablette gebuit.

Meer as 40 studente sal binnekort in die hof verskyn. Die polisie monitor die situasie.

By die Universiteit van Pretoria het betogers Woensdag studente uit die biblioteek geboender en gedreig dat hulle nie mag leer nie.

Die Kaapstad Skiereilandse Universiteit van Tegnologie het ‘n interdik teen studente wat skade aan die kampus aangerig het, verkry.

Enigiemand wat eiendom beskadig of enige student of werknemer teister, sal van die kampus verwyder sal word.

Dieselfde geld vir enige betogers wat klasse, eksamens of gradeplegtighede ontwrig. Klasse is opgeskort vir die dag.

Talle studente aan die Universiteit van Limpopo is bekommerd oor die opskorting van die finale eksamens. Die universiteit het vroeër ‘n verklaring uitgereik waarin hulle sê die eksamen wat Maandag begin het, is onbepaald uitgestel.

Betogende studente het Woensdag eksamens ontwrig terwyl ander besig was om te skryf.

Spanning heers in Grahamstad in die Oos-Kaap nadat buitelanders se winkels vir die tweede agtereenvolgende dag geplunder is.

Meer as 70 winkels het Woensdag deurgeloop. Die plundery het intussen na nabygeleë gebiede versprei.

Woensdag is 80 mense waaronder 11 jeugdiges in hegtenis geneem. Nog polisiebeamptes is intussen ontplooi en die hoofstraat is afgesper.

Dit is nie bekend hoe die plundery met studentegriewe verband hou nie.

Amerikaanse State Department hits betogers aan

Terwyl ‘n minderheid studente amok maak by universiteite en skoolkinders en skoonmakers aanhits tot ongehoorsaamheid, wil dit voorkom asof die Amerikaanse State Department ook toegetree het tot die Xhosa-faksie.

Die VSA het sy “kommer” uitgespreek oor berigte dat die onluste-eenheid van die polisie skokgranate afgevuur het.

Die State Department se woordvoerder John Kirby het aan verslaggewers by ‘n inligtingsessie gesê Woensdag dat hulle die situasie van honderde “studente” wat aan protes deelneem, monitor.

Hy het gesê hulle het die verslae gesien oor die onluste.

“Duidelik neem ons dieselfde posisie in… in terme van die reg tot vreedsame protes,” het hy gesê.

Kirby het hom nie uitgelaat oor die betogers wat gewelddadig geraak het nie.

By ten minste 14 universiteite is klasse kort voor die eindeksamen ontwrig. Aan die orde is ‘n voorgestelde 11,5% toename in onderrigfooie.

Polisie moes van skokgranate gebruik maak om honderde amokmakers wat die Parlement in Kaapstad wou binnestorm te keer.

Hulle wou die tussentydse begroting wat deur die Minister van Finansies, Nhlanhla Nene, voorgelees is, gaan ontwrig.

Die betogers het ‘n voorstel deur sommige studente-leiers en regeringsamptenare om verhogings te verminder tot 6% vir 2016 – die inflasiekoers – verwerp.

Xhosa-faksie kla oor ‘oormatige geweld’

Die Hooggeregshof in die Wes-Kaap sal Donderdag ‘n dringende aansoek deur betogers van die Xhosa-faksie aanhoor om die polisie te verbied om “oormatige geweld”, en onder meer traanrook en skokgranate teen betogers te gebruik.

Die Wes-Kaapse Hooggeregshof is gelaai met Xhosa-simpatiseerders, volgens ontleders.

Tien mense het om ‘n dringende interdik teen die ministers van polisie en hoër onderwys, sowel as die speaker in die parlement aansoek gedoen.

Hulle voer aan die optrede van die polisie teen studente was “ongrondwetlik en onwettig”. Die klaers word deur die Regshulpsentrum bygestaan.

Massas betogers het by die parlement opgeruk om die werkinge te probeer ontwrig en daarop aangedring dat die minister van hoër onderwys, Blade Nzimande hulle toespreek.

Hulle betoog teen verhogings in studiegeld volgende jaar.

Intussen beweer een amokmaker sy is buite die parlement “hardhandig” deur die polisie behandel.

Die onluste-eenheid van die polisie het skokstokke, knuppels en skokgranate gebruik om die Xhosa-belhamels uiteen te jaag.

Die betoger sê die polisie het haar aan haar hare getrek en hardhandig teen “vreedsame” betogers opgetree wat die parlementsgebou bestorm het.

Dit is nie seker hoekom die betoger meen sy het wettig gehandel deur ‘n verbode terrein te betree nie. Minstens ses betogers is volgens berigte in hegtenis geneem.

Die DA en EFF ondersteun die betogers.