Winnie, sokkerspanne en swart studente-onluste

Die veroordeelde kindermoordenaar, Winnie Madikizela-Mandela het ‘n gaping raakgesien om haarself met die swart studente-onrus te bemoei.

Sy sê ‘n agt persent verhoging in studiegelde is nie ‘n “oplossing” nie, maar kon geen raad aanbied nie.

Madikizela-Mandela het as deel van haar 80ste verjaardagvieringe met sokkergeesdriftiges in Soweto gepraat.

Sy het voorheen, voor 1994, ‘n sokkerspan gebruik as ‘n verskoning om geweld en terreur in Soweto te pleeg.

Die minister van hoër onderwys het vroeër die week aangekondig dat universiteite self hul verhogings bepaal, maar dat dit nie met meer as agt persent vir 2017 mag beloop nie.

Madikizela-Mandela sê die ANC mag nie net die saak daar laat nie.

Sy sê die soort selfondersoek wat die party benodig, kan slegs gebeur wanneer nuwe leierskap en veterane “terugkeer na die Vryheidsmanifes”.

Dié vermaning klink na ‘n dunbedekte verskoning om die geweld, brandstigting, vandalisme en plundery op kampusse te verskoon.

Winnie het voorheen ANC-terroriste aangemoedig om swart teenstanders met die halssnoer-metode lewendig te verbrand. Haar oproer in die naam van die Vryheidsmanifes was om die land met vuurhoutjies en buitebande te “bevry”.

DA se noue bande met ontlasting

Die Demokratiese Alliansie het besonder noue bande met ontlasting.

Die DA se provinsiale leier, Patricia de Lille, sê die ontlastinggooier Loyiso Nkohla het gehelp om haar party se oorwinning te beklink in die Kaap.

De Lille het die poefgooier geprys dat haar party ‘n paar groot munisipaliteite in Kaapstad gewen het.

Loyiso is vroeër in hegtenis geneem nadat hy ontlasting op die trappe van die Wes-Kaapse wetgewer en by die Internasionale Lughawe in Kaapstad uitgegooi het.

De Lille sê die ontlastingman het hulle baie nader aan die “mense” gebring.

In Noordwes sê die party hulle beplan om ‘n klag te lê by die Kenneth Kaunda-distriksmunisipaliteit se gesondheidsowerhede oor die groot hoeveelhede ontlasting in die Tigane-plakkerskamp.

Hulle is bekommerd oor die “onhigiëniese lewensomstandighede”, iets wat die plakkers klaarblyklik nie veel kwel nie maar wel vir DA-raadslid, Gerhard Oosthuizen.

Dit is nie bekend of Oosthuizen bewus is dat ontlastinggooiers vir die party ‘n groot aanwins is nie.

Oosthuizen sê hy was tydens ‘n toesighoudende besoek aan die gebied “geskok” om te verneem dat inwoners nie toegang tot drinkwater en behoorlike toilette het nie.

Hy sê die gebied het ongeveer 1 360 plakkershutte, met gemiddeld meer as vier inwoners in elke huishouding. Die hele gebied het glo slegs vier watervoorsieningspunte.

“Ek het die probleem reeds by ‘n junior personeellid aangemeld. Ons gaan dit egter opvolg deur dit by ‘n senior personeellid aan te meld en dan sal ons kyk hoe ons die saak verder gaan hanteer,” het Oosthuizen bygevoeg.

Die Matlosana-munisipaliteit kon nie dadelik vir kommentaar bereik word nie.

Twee kampusgeboue deur swart oproeriges in puin gelê

‘n Saal is by die Universiteit van Zoeloeland by Empangeni aan die KwaZulu-Natalse noordkus in ‘n brand vernietig terwyl onrus oor ‘n verhoging in klasgelde by verskeie universiteite voortgaan, het RSG berig.

Dit is nog nie duidelik wat die oorsaak van die brand was nie. Die polisie en nooddienste is ingeroep en die brand is geblus voordat dit na nog geboue kon versprei.

Die president van die studenteraad, Wandile Mathabela het Dinsdag gesê hulle sluit aan by die landwye protesoptrede teen ‘n verhoging in klasgelde.

Daar was gister ‘n beroep dat veiligheidsmaatreëls verskerp moet word nadat studente in groepe begin byeenkom het. Die universiteit was nie beskikbaar vir kommentaar nie.

Die visekanselier van die Universiteit van Fort Hare, Mvuyo Tom het intussen die voorval waar ‘n gebou op die Alice-kampus in die Oos-Kaap aan die brand gesteek is, veroordeel.

Hy sê die gebou huisves ‘n maatskappy wat opknappingswerk by die universiteit doen.

Die universiteit se bestuur het gister met die studenteraad vergader en ooreengekom dat studente sal terugkeer na klasse nadat hulle ‘n week lank weggebly het weens vrese oor veiligheid by koshuise.

Tom sê ‘n klein groepie studente het na die vergadering begin betoog en die gebou aan die brand gesteek. Hy sê die polisie en die brandweer is ingeroep om die situasie te hanteer.

Die Universiteit van Kaapstad het klasse tot Sondag opgeskort. Die universiteit sê in `n verklaring op sy webblad dat alle biblioteke en studielokale gesluit sal wees.

Studente beplan om later vandag `n protesoptog na die parlement te hou teen die verhoging in klasgeld. `n Student, Mickey Moyo sê hulle is besig om alle studente in die Wes-Kaap te mobiliseer om aan die optog deel te neem omdat hulle `n nasionale verklaring daarmee wil maak.

Volgens hom sal dieselfde as verlede jaar weer gebeur as daar nie `n duidelike aanduiding is oor wanneer klasgelde afgeskaf word nie.

Agt studente van die Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit in Port Elizabeth is gisteraand op borgtog van 450 rand elk vrygelaat.

Hulle is gistermiddag op aanklagte van openbare geweld in hegtenis geneem gedurende `n protesoptog van die hoofkampus na die Tweede Laan-kampus in Somerstrand.

Die polisie moes skokgranate gebruik toe die studente verkeer by die ingang van die Boardwalk Casino naby aan die Tweede Laan-kampus ontwrig het.

Na hul inhegtenisname het ander studente buite die Humewood-polisiestasie betoog en hul vrylating geëis.

Studente op die Mahikeng-kampus van die Universiteit van Noordwes is aangesê om die kampus te verlaat nadat die universiteit besluit het om dit te sluit.

Die kampus sal eers weer oor drie weke heropen. Die universiteitsbestuur het die kampus gesluit weens kommer dat gewelddadige protesoptrede oor klasgeld kan toeneem nadat studenteverteenwoordigers geweier het om met die bestuur te vergader.

Die ingang van die kampus is steeds met brandende voorwerpe versper.

‘n Woordvoerder vir die Mahikeng-kampusbestuur, Koos Degenaar sê koshuisinwoners moet ook die kampus verlaat.

Die Universiteit van Pretoria het ook klasse vir die res van die week opgeskort.

Nie-presterende swart studente het die grootste eise

Openbare geweld vier hoogty en universiteite moes sluit nadat Blade Nzimande (foto), Suid-Afrika se minister van hoër onder­wys en opleiding, Maandag aangekondig universiteite kan self klasgeldverhogings van tot 8% vir volgende jaar vasstel.

Die regering se beleid dat studente uit gesinne wat minder as R600 000 per jaar verdien gesubsidieer word, is met geen dankbaarheid begroet nie.

Die probleem bly dat daar te veel swart studente toegelaat word om te studeer, terwyl hulle nie opgewasse is vir studie nie.

Dit het nou ‘n probleem geraak vir die hele land soos geweld oorspoel vanaf kampusse en miljoene rande se skade aangerig word wat die belastingbetaler moet dra.

Zizi Kodwa, ANC-woordvoerder, het gesê die ANC doen ‘n beroep op alle belanghebbendes om die aanbevelings wat die minister voorgelê het, te steun en rade van die instelling gemaan om nie betrokke te raak by die onluste nie.

“Ons versoek studente en universiteitsbesture om nie betrokke te raak by enige negatiewe en onwettige aktiwiteite by ons instellings nie.”

Hy het gesê die regering en universiteite sal ‘n oplossing vind vir universiteitsfinansiering, maar dat die privaatsektor moet instaan vir die tekort aan geld wat deur die nie-presterende swart studente veroorsaak word.

Die ANC-jeugliga eis dat ‘n korporatiewe onderwysbelasting asook ‘n welvaartbelasting ingestel word om die hoëronderwysstelsel te finansier wat gratis vir swart studente moet wees.

Wits dank sekuriteitsmaatskappy af na klipgooiery

Wits het die sekuriteitsmaatskappy wat met swart studente gebots het, vervang, het ‘n woordvoerder Woensdag gesê.

“Ons het die sekuriteitsmaatskappy vervang, maar voel nie ‘n behoefte om personeel te verhoog nie, want daar is minder studente op die kampus,” het Shirona Patel gesê.

Die gedrag van die sekuriteitswagte wat Dinsdag met betogende studente gebots het, is in ‘n verslag vervat en sal oorhandig word aan die bestuur voor die einde van die dag.

Die twee groepe het mekaar met klippe en stukke beton gegooi buite die Grootsaal op die Oos-kampus. Studente was kwaad omdat hulle nie toegelaat is om na Senaathuis te gaan waar hulle ‘n vergadering wou hou nie.

Hulle het daarna die veiligheidswagte se optrede as verskoning gebruik om die Grootsaal te vandaliseer.

Gerugte dat wit studente (foto) ook weer geteiken is, is ook ontvang.

Woensdagmiddag het die polisie pogings van die swart oproeriges gefnuik om Braamfontein binne te vaar. Dit volg nadat die studente probeer het om in die strate ‘n optog te hou om studente van nabygeleë kampusse te mobiliseer.

‘n Groep oproeriges wou buite die kampus gaan betoog maar is aangesê om terug te draai omdat hulle nie toestemming gehad het om ‘n optog te hou nie.

Skermutselings het uitgebreek nadat die polisie probeer het om die studente na die Wits Braamfonteinkampus terug te dryf.

Twee studente is in hegtenis geneem en vier beseer tydens onderonsies tussen betogende studente en die polisie in die Johannesburgse middestad.

Die polisie het skokgranate gebruik, en sommige studente het die polisie met klippe bestook. Volgens die polisie sal diegene wat in hegtenis geneem is, aangekla word van openbare geweld.

Vermeende veediewe wat buit verkoop se saak uitgestel

Die saak teen vyf van die agt verdagtes wat Woensdag vir veediefstal in Phuthaditjhaba en Ficksburg in die hof verskyn het, is uitgestel.

Valke-woordvoerder S’fiso Nyakane sê Kgathatso Rankete, Tiisetso Sikhosana, Samuel Ntombela, Mokwakwa Witbooi en Maleka Lize sal weer die 6de Oktober in die Phuthaditjaba Landroshof verskyn wanneer hulle na verwagting amptelik om borgtog sal aansoek doen.

Nyakane sê die eerste vier verdagtes is Maandag by hulle huise in Phuthaditjaba in hegtenis geneem.

Die vyfde verdagte is by die Bethlehem-gevangenis in hegtenis geneem, toe hy vir ‘n nie-verwante veediefstalsaak ondervra is.

Al vyf het na bewering die vee wat gebuit is, verkoop.

Nog drie verdagtes, wat Dinsdag in Ficksburg vir veediefstal in hegtenis geneem is, sal na verwagting vandag in die plaaslike landdroshof verskyn ná hulle probeer het om gesteelde 58 skape te verkoop.

Daggavonds: Bestuurder voor

‘n Vragmotorbestuurder wat dagga ter waarde van R2 miljoen vervoer het en wat by die Nakop-grenspos in die Noord-Kaap in hegtenis geneem is, sal na verwagting vandag in die Upington Landdroshof verskyn.

Polisiewoordvoerder Sergio Kock sê die 35-jarige Gift Mangumta sal na verwagting vandag amptelik om borgtog aansoek doen.

Mangumta is in hegtenis geneem nadat operasionale polisie sy vragmotor by die grenspos deursoek en 400 kg dagga gevind het.

Die dagga was weggesteek in vier splinternuwe dubbelkajuit-bakkies wat op die vragmotor gelaai was.

Kock sê Mangumta staar aanklagte van daggahandel in die gesig.

Die vragmotor was van Suid-Afrika na Namibië onderweg.

Klipgooiers val simbole van ‘witheid’ by Wits aan

Tydens gister se onluste deur swart studente aan die Universiteit van die Witwatersrand is simbole van “witheid” soos die Grootsaal met sy nieuklassieke pilare aangeval. Vir die eerste keer in die geskiedenis is die ruite van die ingang tot die Grootsaal waar geslagte Engelse studente hul graaddiplomas onder begeleiding van “Gaudeamus igitur” ontvang het, stukkend gegooi.

Die ingang van die Grootsaal by Wits nadat dit deur klipgooiende studente beskadig is.
Die ingang van die Grootsaal by Wits nadat dit deur klipgooiende studente beskadig is.

Onlustonele soos laas in die tagtigerjare gesien is toe die Skandinawiese lande, die Anglikaanse Kerk en Oos-Duitsland tienmiljoene dollar bestee het om oproer in Suid-Afrika aan te blaas, het hul gister op die kampus van dié links-liberale universiteit afgespeel. Aanvanklik het privaatveiligheidspersoneel die Grootsaal teen klipgooiers probeer beskerm en selfs van die klippe teruggegooi, waarna polisie-ondersteuning bygekom het. Van die akademiese personeel wat gewoonlik hul studente in polities korrekte ideologie soos “witheidstudies”, feminisme, marxisme, rassisme en gay studies onderrig, was nêrens te sien nie.

Een van die groot opstokers op die kampus is ‘n Indiërstudente wat ook sekretaris-generaal van die verteenwoordigende studenteraad is, Fasiha Hassan. Sy het die polisie en privaatveiligheidsbeamptes op die kampus as “misdadigers” beskryf.

Fasiha Hassan
Fasiha Hassan

“Ná wat ons van die polisie en privaatveiligheid gesien het, is dit duidelik dat hulle nie hier is om ons te beskerm nie… trouens, hulle is almal misdadigers op ons kampus,” het Fasiha Hassan aan die oproerige studente gesê.

Die polisie moes van skokgranate gebruik maak om die klipgooiende swart studente in bedwang te bring. Op ‘n stadium was ‘n groot skare op die plein reg voor die historiese “sentrale blok” met die Grootsaal gegroepeer en het die gebou met groot klippe en bakstene bestook.

Een-en-dertig studente is gister vir oproerige gedrag en saakbeskadiging in hegtenis geneem, maar is gistermiddag weer onvoorwaardelik vrygelaat.

Swart studente, wat reeds NSFAS-lenings van die staat ontvang wat hulle agterna nie terugbetaal nie, betoog vir “gratis opvoeding vir almal”. ‘n Opgeruide swart studente het op die liberale dekaan vir studentesake, Rob Sharman, tydens ‘n SAUK-TV-onderhoud begin skree en hom daarvan beskuldig dat hy twee koshuise laat afbreek om parkeerplek vir studente van die sakeskool “wat kan betaal” te bou. Die hele onderhoud is hier op die SAUK se YouTube te siene, maar hier volg die laaste 44 sekondes waartydens Sharman verneder word nadat hy minute lank sprakeloos teenoor haar tirade gelaat is.

Ironies genoeg kritiseer Rob Sharman in die voorafgaande gedeelte van die onderhoud die polisie dat hulle ‘n skokgranaat na die swart studente gewerp het, wat agterna “paniek” veroorsaak het.

Voor die klipgooiery het ‘n groot skare van ongeveer 500 swart studente van die Parktown-kampus (voormalige JCE of Johannesburg College of Education) na die hoofkampus op Braamfontein in Empireweg gestap sodat verkeer heeltemal tot stilstand gebring is.

Volgens ‘n persverklaring van die universiteit gaan Wits na afloop van gister se klipgooiery en onluste vir die res van die week gesluit wees. Tuks, wat ook gister onder geringe brandstigting en betogings deurgeloop het, gaan egter vandag normaalweg voort en studente is gevra om klasse by te woon. Toetse aan die Universiteit van Pretoria wat gister weens oproerige swart studente afgestel is, sal aanstaande week geskryf word.

Die Universiteit van Kaapstad is insgelyks vir die res van die week gesluit verklaar.

Amokmakers dreig UV, UK en NWU

Swart studente van die Universiteit van die Vrystaat (foto) het besluit op ‘n aggressiewe plan van aksie om die regering te dwing om aan hul eise vir gratis hoër onderwys te voldoen.

Na ‘n vergadering op die Bloemfontein-kampus van die UV, is ook besluit om die UV-bestuur te dwing om alle dissiplinêre optrede teen diegene wat betrokke was by oproer vroeër vanjaar, onmiddellik te staak.

Hulle wil ook die universiteit dwing om nie verhogings in klasgelde aan te kondig nie.

Volgens Tumelo Rapitsi, Sasco se UV-takvoorsitter, wil swart studente nie meer besin oor verhogings nie maar gratis onderwys eis.

Studente sê hulle sal onbepaald die kampus ontwrig as daar nie aan hul eise voldoen word nie.

By die Universiteit van Kaapstad is lesings steeds opgeskort.

Swart studente het Dinsdag voortgegaan met hulle betogings na die aankondiging deur die Minister van Hoër Onderwys, Blade Nzimande, dat die klasgeldverhoging vir 2017 nie meer as agt persent sal wees nie.

Studente het die ingange na die universiteit versper om nie-betogende studente toegang te weier.

Volgens ‘n lid van die Studenteraad, Mickey Moyo, het stryd om gratis onderwys nie in 2015 tot ‘n einde gekom nie.

Geen besluit is nog geneem in verband met die opskorting van klasse en administrasie by die Noordwes-Universiteit (NWU) se Mafikengkampus nie.

Dit volg na protes deur ‘n klein groepie ontevrede swart studente Dinsdag.

NWU-woordvoerder, Louis Jacobs, sê ‘n groep studente wat ontevrede is met Nzimande se aanbeveling het kantore en lesinglokale binnegestorm en probeer om personeel en studente Dinsdag te intimideer.

Hulle het buite die kampus brande probeer stig. Hulle is daarna deur die polisie verwilder maar het weer op die kampus met die polisie gebots. Die onrus het voortgeduur tot 20:00.

Jacobs sê vier studente is in hegtenis geneem vir openbare geweld.

Die situasie is kalm vanoggend, maar word gemonitor deur die polisie, sê Jacobs. Hy sê net ‘n klein groepie studente is betrokke.

Jacobs sê daar was geen ontwrigting op die NWU se Potchefstroomkampus en Vaaldriehoekkampus nie. Aktiwiteite sal soos normaal voortgaan op hierdie kampusse vandag.

Polisie monitor steeds situasie in Langa

Die polisie het die situasie in Langa op die Kaapse Vlakte deur die nag gemonitor.

Dit volg na gewelddadige betogings in die gebied waarin die poskantoor aan die brand gesteek en winkels geplunder is.

Die polisie het 40 mense op aanklagte van openbare geweld in hegtenis geneem. Inwoners eis nou dat hulle vrygelaat word.

Sowat 30 polisievoertuie en ‘n polisiehelikopter is gebruik om die betogers uiteen te jaag.

Die burgemeesterskomiteelid vir veiligheid en sekuriteit, JP Smith, sê daar was ook ‘n poging om ‘n trein aan die brand te steek.

Brandende buitebande is op die spoorlyn gelaat en een van die sinjaalkaste is uitgebrand.

Die inwoners het ook polisievoertuie en motors onder die klippe gesteek. Een oproerige is met ‘n petrolbom vasgetrek.