tuisland – praag.co.za

Leon Lemmer: Cor Ehlers oor Afrikaner-selfbeskikking

Cor Ehlers (gebore in 1958) is geen onbekende op Praag nie. Op 11 Julie 2017 het hy Christi van der Westerhuizen in besonderhede geantwoord oor haar kommentaar op Helen Zille se uitlatings oor kolonialisme. 16 lesers het daarop gereageer. Op 13 Mei 2014 het Johann Wingard verwys na wat Ehlers, in antwoord op Christo Landman se standpunt, oor regsaspekte van selfbeskikking geskryf het. Daar was 128 reaksies. Op 13 Oktober 2013 is Ehlers deur Manfred Delport gekritiseer omdat hy eerder kultuur as velkleur as eie aan Afrikaners beskou. Hierdie keer was daar 240 reaksies. Wanneer ek skryf, is daar baie minder reaksies. Is dit omdat my uitlatings bv minder omstrede of interessant is, of omdat daar minder lesers is, of omdat daar minder belangstelling is? Twee dinge is duidelik: Ehlers besin reeds geruime tyd oor Afrikaner-selfbeskikking en daar word nie sonder meer (oor alles) met hom saamgestem nie.

Ehlers woon in die omgewing van Bethal en is ‘n sakeman en boer. Sedert 2011 is hy in ‘n leidende hoedanigheid by die drukgroep OASE (Onafhanklike Afrikaner-selfbeskikkingsekspedisie) betrokke. Sy dogter is ‘n regsgeleerde en ondersteun hom in sy studie van die Suid-Afrikaanse reg (bv die Grondwet) en internasionale reg. Op 2 Oktober 2011 het Dan Roodt ‘n raak karakterisering van OASE en ander Afrikaner-instansies op Praag verskaf. Daar was geen leserreaksie nie terwyl die uitstekende teks ‘n herlees waardig is. Ehlers het onlangs die volgende boek gepubliseer: ‘n Heimat vir Afrikaners: Die tiende provinsie (2019, 301p; Amazon Kindle $9,20). Die teks is ook gratis op die internet beskikbaar. Die Kindle-weergawe is nie sonder gebreke nie. Die voorwoord is gedateer “16 Desember 2018 – Geloftedag” (312), maar daar is ook inligting wat later bygewerk is, bv die “Maart 2019”-aanhaling (1425). Daar is baie inligting in die boek wat aan ingeligte lesers bekend is, maar dit is goed om nogeens kennis te neem van bv die agteruitgang wat sedert die dwase 1994-magsoorgawe plaasgevind het. Verval in die dorp Bethal word met foto’s geïllustreer. Dit behoort vir iedere nie-verloopte Afrikaner ontstellend te wees.

Wat ons hier mee te make het, is ‘n Afrikaner wat ‘n dekade lank ernstig oor Afrikaner-selfbeskikking besin het. Nieteenstaande ‘n ernstige hartaanval in 2016 (316), het Ehlers hom die moeite getroos om die teks, wat oor jare ontstaan het, af te rond en as ‘n boek te publiseer. “Die boek poog om ‘n volhoubare oplossing voor te stel en bied ‘n padkaart vir Afrikaners se voortbestaan as ‘n Westerse volk” (1). Ten spyte van al die bravade by my en Ehlers, het sy boek by my tuisgebring hoe klein die Afrikanerdom getalsgewys is. Dieselfde is ook (in ‘n bietjie mindere mate) waar van die blankedom in Suid-Afrika. Verswelging is ons voorland tensy ons in ‘n tuisland laer trek. Daarom is Afrikaner-eenheid van deurslaggewende belang terwyl ons ongelukkig juis daarvoor bekend is dat ons nie eensgesind is nie. Ek aanvaar Ehlers se bona fides. Maar dit onthef my nie van die verpligting nie om aan te toon, nie net waaroor ek met Ehlers staamstem nie, maar ook waaroor ek met hom verskil.

In baie gevalle toon Ehlers goeie insig. “Die Afrikaner Broederbond het as dinkskrum van die NP al in 1986 besluit dat Suid-Afrika ‘n multikulturele eenheidstaat sou word met ‘n swart staatspresident” (1035). Die vraag wat aan die blanke kiesers in die 1992-referendum gestel is, word deur Ehlers dalk te sagkens “misleidend” genoem (247). Daar is verraderlik gehandel. “Op ‘n vraag destyds aan De Klerk oor waar die NP se onderhandelaars staan ten opsigte van selfbeskikking vir wittes en meer spesifiek vir Afrikaners, het hy soos volg geantwoord: ‘Ons doen alles in ons vermoë om enige blanke vrese te besweer. U het niks te vrese van die Nuwe Suid-Afrika nie. Ons te onderhandele wigte en teenwigte staan steeds vas soos die Rots van Gibraltar.’ En nou, 25 jaar later, weet ons dat daar maar min tereggekom het van De Klerk se ‘wigte en teenwigte'” (1046). “Die referendum van 1992 was duidelik net nog ‘n voorbeeld van politieke vuilspel” (1058). “Ons volk se politieke vryheid … [is] in 1994 op ‘n skinkbord weggegee … aan ‘n spul plunderaars en kommuniste” (321). “Afrikaners sit vandag opgeskeep met die gebakte pere van De Klerk en sy onderhandelingspan se manewales” (403). “Dit is Afrikaners se politieke onmag wat veroorsaak dat hulle sedert 1994 nie in beheer is van hul eie mense se veiligheid nie” (1130). John Kane-Berman skryf: “The police are better at implementing their employment equity targets than in combating crime” (1194).

“Demokratiese verkiesings in Suid-Afrika is bloot ‘n rasgebaseerde sensusopname” (1130). “Die ANC geniet die steun van nagenoeg tweederdes van stemgeregtigdes in Suid-Afrika en meer as 96% hiervan is swartes. Dit bring mee dat wit mense, veral Afrikaners wat minder as 6% van die land se bevolking uitmaak, haas geen politieke invloed in die land kan uitoefen nie” (1135). “Afrikaners is polities ontmagtig omdat grondgebied nêrens in Suid-Afrika só afgebaken is dat hulle die meerderheid in ‘n spesifieke deel van die land vorm waar hulle ten minste tot op provinsiale vlak groepsoutonomie geniet nie. Die implikasie hiervan is dat Afrikaners hul aanspraak op selfbeskikking ontsê word terwyl die swart meerderheidsregering skuil agter demokratiese geregtigheid” (1587). “Beperkte vorms van groepsoutonomie [sal] weinig verbetering bring aan Afrikaners se lot onder ‘n swart meerderheidsregering” (1847).

“Wittes probeer om binne die DA met die steun van bruin mense se getalle nog ‘n mate van politieke beheer oor die Wes-Kaap uit te oefen, maar dit is nie volhoubaar nie” (1146). Op die lange duur sal die getalsoorwig van swartes, dus verswelging, oral in die eenheidstaat Suid-Afrika in alle verkiesings deurslaggewend wees. Desnieteenstaande is daar blankes “wat valse hoop koester dat die nuwe president, Cyril Ramaphosa, die land sal red van die rand van die huidige afgrond waarvoor dit tans staan” (1547). “Navorsing bewys dat waar ‘n minderheid deur ‘n meerderheid onderdruk word, lede van die minderheid verkies om in ontkenning te leef wat betref die werklikheid, omdat dit hulle beter laat ‘cope’ [opgewasse wees] in hulle daaglikse lewe” (1714).

“Ten spyte van die feit dat apartheid in 1994 finaal afgeskaf is, word die land se burgers steeds amptelik volgens ras geklassifiseer deur die regering, naamlik: Swartes, Wittes, Kleurlinge en mense van Asiatiese afkoms” (1058). “Diskriminerende wetgewing soos Regstellende Aksie, Swart Ekonomiese Bemagtiging en die regering se voorgenome onteiening van wit boere se plase sonder enige vergoeding lei daartoe dat die Afrikaner-minderheid stelselmatig verarm” (961). Daar gaan “al hoe meer swart stemme op vir Marxisme en staatsbeheer oor alles, waar privaat besit geen bestaansreg het nie. Swartes was vir eeue lank die grootste slagoffers van rassediskriminasie in Suid-Afrika, maar sedert 1994 word hulle op wetlike gronde bevoordeel as gevolg van hul velkleur. Hulle is die grootste groep bevoorregtes wat betref wetgewing, wat op niks anders neerkom as rassediskriminasie nie” (967).

“Nêrens elders in die wêreld word ‘n meerderheid in ‘n land so op die wetboek bevoordeel ten koste van ‘n minderheid nie. Die ANC sorg daarvoor dat daar meer as 100 wette is wat sedert 1994 deur die parlement gepromulgeer is en wat teen wit mense in Suid-Afrika diskrimineer op grond van hul velkleur” (1597). Afrikaners het “sedert 1994 die slagoffers geword van ‘n vyandige regering en van ander lede van die samelewing wat daartoe lei dat Afrikaners niks anders is as tweederangse burgers van die land nie” (1581). Hoewel die ANC-regime roem op bv nie-rassisme en nie-seksisme en die gelykheid van alle inwoners, weet die blankes dat dit nie die geval is nie.

“Daar is ‘n goed georkestreerde poging in Suid-Afrika aan die gang wat Afrikaner-identiteit ondermyn en aftakel. Die gevolg hiervan is dat sommige Afrikaners hulleself vandag eerder sien as Suid-Afrikaners. Die ironie is dat Afrikaners wat taal, kultuur, waardes en norme betref totaal verskil van die meeste ander Suid-Afrikaners” (420). “Vandag se Afrikaners handhaaf ‘n duidelik herkenbare Westerse kulturele identiteit” (841). “Dit is nie net die ANC en hul bondgenote wat poog om Afrikaner-identiteit te vernietig nie. Selfs Afrikaanse dagblaaie, tydskrifte en KykNet dien dikwels as mediakanale waarmee Afrikaners onbewustelik vervreem word van hul volksidentiteit. Sommige tersiêre instellings werk ook saam aan hierdie proses van kulturele aftakeling” (425). “Die stelselmatige en voortdurende sosiale marginalisering, kulturele aftakeling en ekonomiese ontmagtiging wat Afrikaners sedert 1994 in Suid-Afrika ondergaan, is niks anders as menseregtevergrype nie” (430). Dit is inderdaad verontmensliking, soos die ANC en sy meelopers so graag oor apartheid beweer.

Hierbo het ek verwys na ‘n “tuisland”. Ek gebruik dit as ‘n sinoniem vir ‘n “volkstaat”, dus ‘n plek waar die Afrikanervolk tuis sal voel. Ehlers skryf egter: “Die konsep van ‘n volkstaat, soos in die verlede voorgehou aan Afrikaners, is lankal uitgedien” (508). Waarteen Ehlers dit het, is dat die indruk gewek kan word “dat OASE ‘n regse organisasie is wat uitgediende konsepte propageer” (508). Dit blyk dat Ehlers, met die oog op internasionale erkenning, wil wegkom van ras en kleur en slegs kultuur/lewenswyse as dié onderskeidende kenmerk van Afrikaners wil erken. “Afrikaners wat glo dat hulle ‘n ‘volkstaat’ op grond van hul ras, dws as ‘blankes’, tot stand kan bring, leef in ‘n droomwêreld. So iets druis in teen Suid-Afrika se grondwet en teen internasionale regsbeginsels” (991). “Dit is juis Afrikaners se kulturele identiteit as volk wat vir hulle aanspraak bied op selfbeskikking en nie die feit dat hulle as wit geklassifiseer word nie” (986).

Ehlers se beswaar teen die term “volkstaat” en sy onderbeklemtoning van velkleur kan as taktiese skuiwe beskou word. Maar hy verwys telkens na Afrikaners as ‘n “volk”. As daar ‘n spesiale gebied vir hulle geskep word, kan dit dus ‘n “volkstaat” genoem word. As dit ‘n plek is waar Afrikaners tuis voel, kan dit ‘n “tuisland” genoem word. Ehlers se voorkeurfrase is egter “tiende provinsie”. Een van die redes hiervoor, soos hier onder blyk, is dat hierdie voorgestelde provinsie steeds met ‘n potpourri van rasse en etnisiteite gaan sit, al hoop hy op ‘n (uiteindelike, dalk kortstondige) Afrikaner meerderheid. Daar is ‘n vraag wat hom bly voordoen: Gaan al die moeite die moeite werd wees?

“Tensy Afrikaners territoriale selfbeskikking geniet, sal hul Westerse sosiale, kulturele en ekonomiese strewes altyd onder ernstige druk wees in ‘n multikulturele demokrasie waar die oorgrote meerderheid van die bevolking Afrikakultuur en -waardestelsels aankleef” (1146). “Die transformasie wat Suid-Afrika se samelewing onder ANC-bewind ondergaan, het duidelik tot gevolg dat die wil van die swart meerderheid afgedwing word op almal in die land – ook wat betref die howe en grondwetlike sake” (1815). Gedwonge rasse-integrasie is oral in die nuwe Suid-Afrika aan die orde van die dag. In die United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples staan: “States shall provide effective mechanisms for prevention of, and redress for (2035) … any form of forced assimilation or integration” (2039). Waarom word toegelaat dat die ANC-regime hiermee wegkom? “Daar is eenvoudig geen ander uitweg as territoriale selfbeskikking nie” (1570).

Afrikaners word daaraan gekenmerk dat hulle, naas ‘n eie kultuur, aan die blanke ras behoort. Dit beteken dat Afrikaners deel is van ‘n groep wat al eeue lank uitmuntend presteer. Volgens Ehlers is daar nie ‘n wit nasie in Suid-Afrika nie. Alle Suid-Afrikaners vorm die nasie (984), ‘n uitspraak wat meer optimisties is as die ANC-regime, wat nog bou aan die nasie, dus na groter eensgesindheid en eendersheid streef. Afrikaners en Engelssprekende blankes vorm nie ‘n eenheid wat sodanig is dat hulle ‘n blanke nasie of volk genoem kan word nie. Myns insiens is ras ‘n baie belangrike saambindende faktor, by uitstek in die nuwe Suid-Afrika waar alle blankes die slagoffers van blatante rassediskriminasie is. Maar Ehlers se standpunt is dat ras nie ‘n norm is op grond waarvan mense internasionale goedkeuring vir selfbeskikking kan kry nie (991). Hy meen ook dat ras/kleur aanvanklik nie ‘n (groot) rol aan die Kaap gespeel het nie: “Die eerste gedokumenteerde voorvalle van rassisme [aan die Kaap] kom eers in die 1780’s voor. Eers van die 1790’s kom die term blanke in gebruik en dan is dit besoekende Europese amptenare wat die voortou neem” (819).

Ek vind dit bedroewend dat Ehlers, wat reeds op Praag (soos hierbo aangedui) gepubliseer het, nêrens erkenning aan hierdie instansie gee nie terwyl dit duidelik is dat sy mening, bv oor Wannie Carstens, deur skrywes op Praag beïnvloed is, bv “dat die boek waarop Carstens hom so roem [Die storie van Afrikaans] vol slordighede en feitefoute is” (866). Hennie van Coller se resensie, wat tot soortgelyke gevolgtrekkings kom (LitNet 8.01.2020), is lank ná die verskyning van Ehlers se boek gepubliseer. “Die politiek korrekte houding van sommige Afrikaner-akademici soos prof Wannie Carstens, afgetrede hoof [voorsitter] van die Afrikaanse Taalraad, doen taalwetenskap ‘n onreg aan. Sy benadering getuig van oordrewe politieke korrektheid waar die kind saam met die badwater uitgegooi word” (846). Ehlers het ‘n meer korrekte siening van Afrikaans as Carstens, bv dat “Afrikaans uit 17de-eeuse Nederlands [Hollands] ontwikkel [het]. Onder Afrikaners se politieke beheer het Afrikaans ontwikkel tot ‘n internasionaal erkende taal tot op die hoogste akademiese vlak” (933). Hy noem ook dat “daar baie bruines is wat verkies om Engels te praat” (933). “Dat Afrikaans as taal onder ‘n vyandiggesinde ANC-regering verontregting ondergaan, is nie te betwyfel nie” (1736).

Ehlers distansieer hom openlik van die regse politiek, skynbaar veral in die hoop dat dit sy voorgestelde Afrikaner-tuisland internasionaal aanvaarbaar sal maak. “Deur telkens te versplinter in klein regse en verregse partye en groepies word die Afrikanerstem net verder verdeel en versterk dit die hande van Afrikaners se vyande” (3331). “Dit is net die ANC, hul kommunistiese bondgenote en ‘n klompie ultraregse wittes wat nog vasklou aan apartheid. Die ANC se beleid van transformasie, wat op niks anders neerkom as afrikanisering (‘indigenisation’) van die samelewing nie, veroorsaak dat Afrikaners sosiaal gemarginaliseer, kultureel afgetakel en ekonomies ontmagtig word; dit is veral as gevolg van die feit dat Afrikaners as ‘Wittes’ geklassifiseer word” (1078). Sou die ANC minder vyandig gesind wees as Afrikaners hulle kultuur (bv Afrikaanssprekendheid) pleks van blankheid as hulle onderskeidende kenmerk voorstoot? Ek dink nie so nie. Internasionaal dalk wel, maar in die praktyk ook onwaarskynlik.

Hy is krities oor AfriForum omdat daardie instansie bv aanvoer “dat Afrikaners nie reg is vir selfbeskikking nie. Dit is verbasend om te sien hoedat sekere Afrikaner-belangegroepe bly vasklou aan die reënboogmentaliteit wat deur De Klerk en sy span op Afrikaners afgedwing is” (518). “Daar is mense wat aanvoer dat Solidariteit Beweging en sy vertakkinge, soos AfriForum, grootliks as besighede met ‘n winsmotief bedryf word en dat die belange van Afrikaners nie die organisasie se hoofdoel is nie. Dit verklaar moontlik die organisasie se anti-selfbeskikkingshouding, behalwe dan wat betref die Orania-inisiatief waar senior bestuur van Solidariteit Beweging na bewering geld belê het” (1810). Later noem hy Solidariteit ‘n multikulturele organisasie “wat nie spesifiek vir Afrikaners selfbeskikking bepleit nie” (2854).

Oor die Vryheidsfront Plus, wat hom deesdae as pleitsbesorger vir alle minderheidsgroepe voordoen, is Ehlers meer positief omdat hierdie party selfbeskikking vir al die plaaslike minderheidsgroepe voorstaan (523). Die VF Plus word beskryf as “Afrikaners se amptelike verteenwoordiger by die internasionale liggaam, Unrepresented Nations and Peoples Organisation (UNPO)” (532). “OASE handhaaf sedert 2014 ‘n mondelinge samewerkingsooreenkoms met die VF Plus waarvolgens die twee organisasies mekaar nie in die openbaar ondermyn nie” (539). “Totdat daar … ‘n politieke party of vryheidsbeweging na vore tree wat openlik selfbeskikking vir Afrikaners bepleit, met bewese steun wat groter is as dié van VF Plus … sal OASE voortgaan om VF Plus te steun en om samewerking met die party te bevorder” (550).

“Voorts het VF Plus se voorganger, die Vryheidsfront, onder leierskap van generaal [Constand] Viljoen, in aanloop tot die demokratiese verkiesing van [23 April] 1994 ‘n regsgeldige akkoord met die ANC gesluit vir ‘n outonome gebied vir Afrikaners” (539). Hieraan moet myns insiens liefs geen waarde geheg word nie. Dit was ‘n duidelike poging van die ANC om Afrikanergemoedere vóór die 1994-verkiesing te sus. Ehlers erken: “Oor die moontlike instelling van territoriale selfbeskikking vir Afrikaners is daar egter in die finale Grondwet van 1996 niks te vinde nie” (1889). Verskeie akkoorde is gedurende 1990/94 deur die NP met die ANC aangegaan, bv dat geweld opgeskort sou word. In werklikheid het die ANC die gewapende stryd met groter oorgawe voortgesit. Geen waarde behoort aan ANC-beloftes geheg te word nie.

Volgens die Menseregtekommissie is 21 000 mense van 1948 tot 1994, dus tydens apartheid, in politieke geweld in Suid-Afrika dood, “waarvan 14 000 dood is tydens die oorgangstydperk tussen 1990 en 1994 … Van alle sterfgevalle is die oorgrote meerderheid (92%) voorvalle waar swart mense ander swart mense doodgemaak het, soos byvoorbeeld tydens faksiegevegte” (1108); dus nie ter bestryding van apartheid nie, maar veel eerder om te probeer verseker dat die ANC die 1994-verkiesing wen. Dít laat geen twyfel oor die fundamentele boosheid van die ANC nie. Sedert 1994 is “Afrikaners as etniese groep, per kapita van die bevolking die grootste slagoffers … van moorde onder wittes in Suid-Afrika” (1118). “Dr Stanton van Genocide Watch is van mening dat sulke aanvalle en moorde op wittes minstens haatgedrewe, indien nie rasgedrewe nie, is” (1640).

“David Ben-Goerion [1886-1973], die oprigter van die staat Israel, het gesê selfbeskikking sonder ‘n territoriale basis is sinloos” (1847). Hierop volg dan die vraag waarmee seker iedere voorstander van ‘n Afrikaner-tuisland gekonfronteer word: Waar gaan daardie tuisland wees? Ehlers voorsien dat sy tuisland nie in die buiteland nie maar plaaslik gaan wees. Die plasing daarvan berus op veral twee grondslae, te wete histories en demografies. “Afrikaners as volk het in die verlede territoriale selfbeskikking geniet in die vorm van twee onafhanklike Boererepublieke, naamlik die ZAR [Transvaal] en Oranje-Vrijstaat” (1854). Met die uitsondering van Boererepublieke wat, in wat tans Natal genoem word, bestaan het en by die ZAR ingelyf is, het Afrikaners nooit territoriale selfbeskikking in die res van Suid-Afrika geniet nie. Wat Ehlers betref is ‘n Afrikaner-tuisland in die drie Kaapprovinsies dus uit (2536). Teen 2031 sal daar na verwagting net 370 294 Afrikaners in hierdie provinsies woon (2594).

Wat demografie betref bly 70% van Afrikaners tans noord van die Oranjerivier. Ehlers plaas sy Afrikaner-tuisland waar daar reeds ‘n groot konsentrasie Afrikaners is omdat die minimum ontwrigting moet plaasvind (3246). Die oppervlakte van sy voorgestelde tuisland is ongeveer so groot soos Oostenryk (2541). Die gebied sluit die volgende in: Gauteng: Pretoria, Oos-Rand, Meyerton, Heidelberg, Krugersdorp; Noord-Wes: Potchefstroom, Rustenburg, Klerksdorp; Mpumalanga: Ermelo, Secunda, Middelburg; Vrystaat: Bloemfontein, Bethlehem, Welkom; Kwazulu-Natal: Richardsbaai (2551). Teen 2031 sal daar na verwagting 1 275 011 Afrikaners in hierdie voorgestelde tuisland woon (2573).

Maar die voorgestelde opset word ingewikkeld omdat net sekere dele van die genoemde stede en dorpe by die tuisland ingesluit sal word, naamlik daardie dele waar daar baie Afrikaners woon. Hy noem sommige hiervan “grensdorpe en -stede” (2629). “Begrensing van die afgebakende gebied bring mee dat dele van dorpe en stede wat tradisioneel Afrikaner-woonbuurte is, afgeskei word van omliggende woonbuurte waar Afrikaners nie eintlik voorkom nie” (2613). Dit sal bv logistieke probleme veroorsaak, om dit sag te stel.

Oor die grense sal met die (ANC-)regering onderhandel moet word (2623, 2833). Die resultate van die 1990/94-onderhandelings is sodanig dat dit heelwat moed sal verg om selfs maar net weer met so iets te begin. Ehlers wil “gesoute onderhandelaars” gebruik. “Afrikaners kan nie bekostig om weer ‘n reserwespan aan te wend om politieke vryheid te bekom nie” (2942). Vooraf sal ‘n referendum gehou moet word, wat verskillende vorme kan aanneem (2957). Internasionale steun is ook nodig (2966).

Die hoop word gekoester dat Afrikaners die meerderheid inwoners in die tuisland sal wees of word. Op die oomblik is Afrikaners die helfte van die inwoners (2675). “Sonder ‘n getalsoorwig in ‘n duidelik afgebakende territorium sal Afrikaners nooit weer politieke vryheid geniet nie” (2822). Dit is ‘n (feitlik) onoorkomelike probleem. Die (natuurlike) bevolkingsgroei van blankes is laer as dié van ander groepe en daar is geen sekerheid oor die mate waarin Afrikaners uit ander gebiede hulle in hierdie tuisland sal vestig nie.

Daar is “geen rede om bruines wat in OASE se afgebakende gebied gevestig is, uit te sluit op grond van ras of velkleur nie” (2599). Nie-Afrikaanssprekende blankes hoef ook nie uitgesluit te word nie (2680). “Groot getalle wit Engelssprekendes sal tuis voel in ‘n Afrikanerbeheerde [tiende] provinsie, aangesien hulle tans ook die slagoffers is van rassediskriminasie in Suid-Afrika” (3360). Die ironie is dat Ehlers die hele tyd [moet] wegstuur van rassediskriminasie, maar dit word daagliks met oorgawe deur die ANC-regime gepleeg. Dit kom neer op dubbele standaarde. Blankes mag nie teen nie-blankes diskrimineer nie, maar andersom kan dit maar gedoen word.

Onwettige swart immigrate sal uitgesit word, maar wat van swart Suid-Afrikaners? “Dit maak nie saak hoe of waar Afrikaners hul politieke vryheid opeis nie – dit kan nie volhoubaar wees solank as wat daar aan nie-Afrikaners ‘n trekpleister gebied word om permanent in hul midde te verkeer nie” (2773). Dit is ‘n kernprobleem. Enersyds sal daar nie maklik ontslae geraak word van swartes wat tans in die voorgestelde tuisland woon nie. Andersyds sal dit ‘n nog groter probleem wees om swartes buite te hou as die tuisland suksesvol, bv welvarend, blyk te wees.

Ehlers diskrediteer instromingsbeheer: “Die inperking van swart burgers se bewegingsvryheid in die ou Suid-Afrika was een van die grootste euwels van apartheid” (3114). Aandklokreëlings in Ehlers se gedeelde stede en dorpe sal sekerlik ook taboe wees. Is die veiligheid wat blankes/Afrikaners eens in hulle vaderland geniet het dan enigsins haalbaar?

“Arbeid uit eie geledere [is] die sleutel tot volhoubare Afrikaner-selfbeskikking” (2783). In Orania verg dit groot inspanning om te verseker dat slegs van volkseie arbeid gebruik gemaak word. In die Ehlers-tuisland met sy bonte mengelmoes mense sal dit myns insiens ‘n onbegonne taak wees om so iets af te dwing. Maar Ehlers is optimisties: “Dit is wel moontlik om lede van ander bevolkingsgroepe te ontmoedig om te gaan woon in die voorgestelde gebied waar Afrikaners nou reeds gekonsentreerd woon deur bloot die motivering vir diesulkes om daar te wees weg te neem, sodat hulle rede het om liewer elders te gaan woon waar daar wel vir hulle werksgeleenthede is” (2783).

Die voorgestelde tuisland bly onderhewig aan die onverkwiklikhede van die nuwe Suid-Afrika: “Selfs al sou Afrikaners territoriale selfbeskikking in ‘n tiende provinsie of in die vorm van ‘n deelstaat binne ‘n federasie kry, sal alle burgers van Suid-Afrika steeds die reg hê om in die Afrikanerbeheerde territorium te gaan werk en hulle daar te gaan vestig. Afrikaners sal ook nie beheer kan uitoefen oor Suid-Afrika se eksterne immigrasiebeleid nie” (3119). “Die kanse dat Afrikaners onder bogenoemde omstandighede op die lang duur hul getalsmeerderheid sal kan handhaaf in ‘n gebied waar hulle territoriale selfbeskikking geniet, is nie baie goed nie” (3124). Dit lyk asof Ehlers realisties genoeg is om te besef dat sy eie Afrikaner-utopie onprakties kan wees. Pleks van al die moeite te doen vir so ‘n tuisland lyk dit vir my verkieslik om maar voort te gaan waar ek tans is, met as alternatief om weg te vlieg en weg te bly.

Dit is om grondwetlike redes dat Ehlers voorstel dat sy Afrikaner-tuisland ‘n tiende provinsie moet wees. Daarvoor is slegs ‘n parlementêre meerderheid nodig (1909). ‘n Deelstaat of kanton sou ‘n tweederde meerderheid verg (1869). Ander vereistes wat hy stel, is dat dit nie ‘n versnipperde gebied moet wees nie, maar aaneengeslote, sodat dit bv makliker geadministreer en beveilig kan word (456, 2536).

“Waar volke blootgestel is aan ernstige en voortdurende menseregteskendings, ontstaan die reg op regstellende afskeiding (‘remedial secession’)” (1975, 3145). Byvoorbeeld, volgens internasionale reg: “In no case may a people be deprived of its own means of subsistence” (1986). Maar dit is presies wat by grondonteiening sonder vergoeding en in sommige gevalle weens ander regstellende aksies gebeur. In die African Charter on Human and Peoples’ Rights staan: “All peoples shall have the right to existence” (2005). Om lewend te wees is immers die voorvereiste vir die benutting van alle ander regte. Maar dit kan bevraagteken word of die veiligheidsituasie in die nuwe Suid-Afrika sodanig is dat aan hierdie basiese vereiste voldoen word. In dieselfde handves staan: “All peoples shall freely dispose of their wealth and natural resources … In no case shall a people be deprived of it” (2013). “In case of spoliation the dispossed people shall have the right to lawful recovery of its property as well as to an adequate compensation” (2017). Onteiening en veral onteiening sonder vergoeding druis hierteen in, asook die mate waarin blankes oorbelas word sodat ellende onder ander bevolkingsgroepe bestry kan word en daar geld in die staatskas is waarmee korrupsie gepleeg kan word.

Hoewel die plaaslike blankes, veral die Afrikaners, in ‘n benarde situasie verkeer, verkies Ehlers om so vreedsaam moontlik te werk te gaan, al noem hy ‘n enkele keer die moontlikheid van “verdedigende geweld” (3345). In die laaste hoofstuk skryf hy: “Dit is nie die bedoeling om … eksterne selfbeskikking te bepleit en daardeur sesessie van grondgebied te propageer met die oog op soewereiniteit nie” (3086). Maar “Afrikaners as ‘n klein minderheidsvolk met hul Westerse kultuur en waardestelsel [staar] werklik ‘n bedreiging in die gesig tussen miljoene mense in Suid-Afrika wat Afrikakulture en -waardestelsels aankleef. Gaan kyk ‘n mens na die ernstige gevolge wat die demokratisering van Suid-Afrika vir Afrikaners meegebring het, sal hulle op die lange duur moeilik oorleef as ‘n Westerse volk waar hulle nie politieke beheer uitoefen oor alle regeringsfunksies nie” (3103).

“Dit is sinloos om selfbeskikking na te streef wat nie uit die staanspoor gemik is op volle onafhanklikheid met internasionale erkenning nie” (3150). Dit beteken dat die tuisland deur afskeiding van Suid-Afrika of van ‘n ander land verkry moet word. Hiervoor sal Afrikaners onder meer uitgelewer wees aan die internasionale reg en ten minste in ‘n mate aan die goedkeuring van die internasionale gemeenskap, wat berug is vir bv opportunisme en dubbele standaarde. Maar ook hierdie paadjie word eintlik deur Ehlers grootliks toegemaak: “Volke in ‘n eenheidstaat verkry normaalweg nie die reg op eksterne selfbeskikking oftewel die reg van afskeiding (sesessie) nie. Volke het wel die reg op interne selfbeskikking” (3184), waarmee ons terug by die (onpraktiese) OASE-tuisland is.

Enersyds is dit nodig om te oorweeg watter voordele daar vir Afrikaners gaan wees elke keer as ‘n Afrikaner-tuisland voorgestel word. Party voorstelle is meer aanvaarbaar en prakties uitvoerbaar as ander. Andersyds moet daar uit die oogpunt van die ANC-regime na die saak gekyk word, as dit ‘n poging is om die tuisland plaaslik te vestig. Sedert die dwase magsoorgawe in 1994 is die verderflike ANC ‘n faktor waarmee rekening gehou moet word. Die ANC-regime is mags- en geldhonger. In OASE se voorgestelde tiende provinsie is daar niks wat dit ‘n aantreklike moontlikheid vir die kamerade maak nie. Selfs vir Afrikaners hou so ‘n tuisland myns insiens nie voldoende voordele in nie. Soos in die geval van kommunistiese regerings streef die ANC-regime na oordrewe gesentraliseerde beheer. Daar is geen moontlikheid dat die kamerade die ideaal van volle onafhanklikheid (soos genoem in die vorige paragraaf) aan Afrikaners sal gun nie. Soos Abraham Lincoln in Amerika sal die terroristiese ANC eerder oorlog voer as om die eenheidstaat te laat verbrokkel. Dit is nie dat die ANC ‘n gedugte weermag tot sy beskikking het nie, maar dit kan tog lastigheidswaarde hê.

Hoe verder? “Het dit nie nou weer tyd geword dat Afrikaners in Suid-Afrika laer trek ter wille van hul oorlewing nie?” (3315). Dus, probeer hou wat jy het. “Totdat Afrikaners nie in beduidende getalle die wíl toon om oor hul eie mense te regeer nie [eerder: deur hulle eie mense regeer te word nie], sal hulle weer vry wees van onderdrukking deur ‘n swart meerderheidsregering in Suid-Afrika nie” (3326). Apatie weens die onwilligheid om die huidige en die langtermyn situasie in oënskou te neem, is ‘n fundamentele probleem wat tans alle pogings om ‘n Afrikaner-tuisland tot stand te bring, saboteer.

Leon Lemmer: Birobidzhan, die Joodse tuisland in Rusland

Dit is nie algemeen bekend nie dat daar sedert 1934 ‘n selfregerende Joodse gebied (“oblast”) in die verre ooste van Rusland aan die grens met China is. Hier moet Kosakke* die Chinese buite probeer hou. Die eerste Joodse setlaars het in 1928 daar aangekom, deur bv armoede uit die Oekraïne en Belarus gedryf. Die naam Birobidzhan is ‘n samevoeging van die name van twee plaaslike riviere, die Bira en die Bidzhan. Hierdie dorp is in 1937 gestig en het die hoofstad geword. Die oblast word gewoonlik Birobidzhan genoem maar die naam van die hele gebied, 36 000 vierkante kilometers groot, is eintlik Yevreyskaya. Die hoofstad het om die spoorwegstasie Tikhonkaya** gegroei, wat in 1912 as deel van die Transsiberiese spoorlyn gebou is. Aanvanklik was daar geen behoorlike toegangspaaie nie. [* “Kosak” is ‘n Turkse woord vir “lid van ‘n krygshaftige Suid-Russiese volkstam, veral beroemd as ruiters” (HAT). ** Tikhonkaya beteken letterlik “‘Little Quiet One,’ which was someone’s polite way of saying ‘godforsaken'” (Gessen, bron hier onder, Kindle 860).]

Die hoofstad lê aan die Bira-rivier, ‘n tak van die Amoek-rivier. Dit is ‘n hoogs bergagtige gebied met moerasagtige valleie wat as onherbergsaam en met muskiete besmet, beskryf word. Dalk verduidelik dit waarom hierdie terrein as ‘n Joodse tuisland verklaar is; “it’s so far away from everything” (1571) en “Jews were effectively exiled and tied to this land at the end of the earth” (1652). Ander etniese groepe in Rusland, asook in die destydse Sowjetunie, het geografies beter grondgebiede gekry, bv die Tatarstan-republiek, waar ongeveer die helfte van die inwoners Moslems is, met Kazan as die hoofstad.

Afrikaners wat ‘n tuisland begeer, kan in die voorbeeld van Birobidzhan belangstel. As inligting daaroor op die internet nagegaan word, is daar egter talle teenstrydighede, so asof werklik betroubare eerstehandse inligting skaars is. Ek het dit dus verwelkom toe Masha Gessen se boek, Where the Jews aren’t: The sad and absurd story of Birobidzhan, Russia’s Jewish autonomous region (New York: Schocken, 2016, 192p; Amazon Kindle $15,95), onlangs gepubliseer is. Gessen is in Rusland gebore maar het as tiener in 1981 saam met haar ouers na Amerika geëmigreer. Die boek het in die reeks Jewish Encounters verskyn, “a project devoted to the promotion of Jewish literature, culture, and ideas” (3). Wat ook opval, is dat die outeur nie net Joodsheid nie, maar ook haarself soms tussen die leser en die onderwerp plaas, bv sy verwys na “my partner and … three kids … The parliament was discussing ways to remove children from LGBT [lesbian, gay, bisexual, transgender] families” (236).

“I lived in the United States until I was in my mid-twenties, then returned to Moscow – first as an American reporter, an outsider, but gradually turning native again. When I wrote the first draft of this book, in 2010, I was raising two children in Russia, a country whose Jewish culture had been virtually erased … The virulent anti-Semitism I remembered from my childhood was gone … When should the Jews stay put and when should the Jews run? How do we know where we will be safe? Does departure ever signal cowardice?” (222). In Desember 2013 is Gessen terug na Amerika (236). “This time, the choice did not have to do with being Jewish: the Kremlin had unleashed a campaign against gays, and my partner and I happened to be that, too” (236).

Gessen het bevind dat die Russe polities onbetroubaar is. Die keersy is dat sommige Jode in baie lande, bv Suid-Afrika, hulleself insgelyks as polities onbetroubaar bewys het. Die Jode is met ‘n tuisland in Rusland vergoed vanweë “their perceived support of the Bolsheviks and disloyalty to the czar” (519). Maar dit het nie alle Jode gegeld nie. Die bolsjewistiese regering het dadelik begin met “the process of putting its Jewish house in order, screening out the Zionists and the Hebraists for their predominantly anti-Bolshevik stand and pulling the Yiddishists into the fold” (572). In bv Amerika word politieke verdeeldheid steeds by Jode aangetref. Sommige is bv kommunisties of liberalisties terwyl ander konserwatief of regsgesind is.

Daar is opsigte waarin die Jode my aan Afrikaners herinner, bv dat hulle ‘n minderheidsgroep is in al die lande (behalwe Israel), dat hulle gehaat word en dat daar teen hulle gediskrimineer word. Byvoorbeeld, in Rusland, “Jews faced extreme hurdles gaining admission to universities and obtaining jobs; the study of Hebrew and most forms of Jewish communal life were criminalized” (134). Die posisie van Afrikaners en Afrikaans is tans nie veel beter nie. Gessen noem dat Amerika, Kanada en Australië asiel aan Russiese Jode verleen, maar “the countries of Western Europe were not giving out visas to Jews fleeing Russia” (140). Dit maak dit des te meer absurd as Europa eerder Moslem-inkommers toelaat.

“The Jewish writers who grew up in the Russian Empire at the turn of the twentieth century were steeped in many living languages. Hebrew was the language of their studies and, for many of them, of their wildest dreams. Yiddish* was the language of their homes and, more often than not, their streets. It also turned out to be the best language for describing what went on and what was said, sung, and felt in those streets. Russian was the language of higher education and secular discussion” (327).

[* Jiddisj: “Taal van baie Jode, met ‘n woordeskat ontleen aan Duits, Balto-Slawiese dialekte en Hebreeus; Jode-Duits” (HAT). Jiddisj word nie as ‘n variant van Duits gepropageer nie. Insgelyks behoort die mengeltaal Kaaps nie as ‘n variant van Afrikaans erken te word nie. Maar dit is presies wat bv die Afrikaanse Taalraad, die Afrikaanse Taalmuseum en -monument asook die ATKV polities korrek doen en die gedrukte Afrikaanse koerante sing dieselfde deuntjie. Kaaps normaliseer die besoedeling van Afrikaans met Engelse woorde en uitdrukkings en bevorder die ondergang van Afrikaans. In “The last lesson” (beskikbaar op die internet) skryf Alphonse Daudet (1840-1897): “When a people are enslaved, as long as they hold vast to their language it is as if they had the key to their prison.” Dié Daudet-teks kan Afrikaanslojaliste tot trane beweeg en hulle aanspoor om die hanskakies te verdoem wat Afrikaans in ons skole en aan ons universiteite en elders vernietig.]

Die bolsjewistiese staat het in 1917 tot stand gekom. “Soon after coming to power, the Bolshevik government adopted a strategy of trying to harness nationalism to preserve the empire rather than pull it apart – by granting each self-identified ethnic group a form of autonomy, ranging from a national village soviet at the bottom to a national republic at the top” (810). “The Russian Empire would be reconstituted as a federation of national autonomies – a Jewish autonomy, one among many, for the Jews, after centuries of discrimination and decades of pogroms, would finally be treated like any other ethnic group” (188). Verskeie Joodse nedersettings in die vorm van kollektiewe plase het met die geldelike ondersteuning van Amerikaanse Jode in die Krim-skiereiland en in Suid-Oekraïne tot stand gekom (810).

Die Jode sou in Birobidzhan sosiale en kulturele outonomie verkry, “which would include education in a Jewish language [and] community self-rule” (379). Maar daar was beperkings. Jode sou toegelaat word om hulle kulturele erfenis uit te leef maar grootliks sekulêr. Judaïsme* en Sionisme** was nie vir Josef Stalin (1879-1953, diktator sedert 1928) aanvaarbaar nie. Judaïsme het teen die staats-ateïsme ingedruis en Sionisme teen Russiese nasionalisme. [* Judaïsme: “Godsdienstige leer en instellings van die Jode” (HAT). ** Sionisme: “Oorspronklik, strewe van, beweging onder die Jode om hul eie staat in Palestina te stig, en tans [sedert 1948] om hierdie staat te ontwikkel” (HAT).]

“In the late 1920s and early 1930s, tens of thousands of Jews moved to Birobidzhan, chased from the shtetlach* by poverty, hunger, and fear. They were enticed to come, greeted upon arrival, and written about breathlessly by a small group of intellectuals who envisioned building a country like no other: a home forged by the Jews for the Jews, a place where the Jews worked the land, a place where the Jews had nothing to fear but the cruel climate and the Siberian tiger. They envisioned turning Yiddish, the ‘jargon’ of their households, into the universal language of secular Judaism … In the 1930s, Yiddish was, briefly, the unofficial state language of Birobidzhan. The short period of state-building ended in the mid-1930s with arrests and purges of the Communist Party and the cultural elite … The Birobidzhan project went silent” (195). Dit verwys veral na Stalin se “great purge” van 1936-1938 weens sy “newfound fear of foreigners” (1217). [* Shtetlach: “A small Jewish town or village in Eastern Europe” (The Free Dictionary).]

“Following the Second World War [1939-1945], Russia was the only European country whose Jewish population numbered not in the hundreds or even thousands but in the millions” (188). Birobidzhan het toe “a new influx of Jews” ervaar, maar “another wave of arrests swept through Birobidzhan in the late 1940s” (209). Jode is toe eerder na Siberië verband as na Birobidzhan gestuur. Dit was ‘n terugslag vir die Jode in vergelyking met Stalin se houding tydens die Tweede Wêreldoorlog toe hy kon staatmaak op die steun van die Jode teen die Nazi’s. “The Jews [were] no longer needed to organize international support for the war effort; in the new postwar disposition they had become more suspect than they had ever been before … with the founding, in 1948, of the State of Israel, the Jews, in Stalin’s eyes, became, like the other minority nations of the Soviet Union, potentially allied with a foreign power. They became internal enemies” (1530). “Of the roughly five million Soviet Jews, half had been murdered; perhaps as many as half of the rest had been displaced” (1543).

Gessen het Birobidzhan blykbaar slegs ‘n enkele keer vir enkele dae in 2009 besoek. Sedertdien het sy gesukkel om vorm en inhoud aan die teks te gee, met weglating van baie van die inligting wat op die internet beskikbaar is. ‘n Duidelike beeld en begrip van Birobidzhan kristalliseer nie. Vir die leser is dit moeilik om van die inligting in die aanvangshoofstukke in verband met Birobidzhan te bring, bv wat sy wydloping oor Simon Dubnow (1860-1941), David Bergelson (1884-1952) en judaïsme geskryf het. Dubnow het “secular Judaism as the basis for national identity” voorgestaan. Gessen voeg by: “I recognized [it] as the foundation of my own Jewishness” (343). Dubnow het verduidelik: “We aim only to negate the supremacy of religion, but not to eliminate it from the storehouse of national cultural treasures” (365). Dit lyk asof die outeur gesukkel het om die karige (nuwe) inligting wat sy oor Birobidzhan versamel het tot boeklengte aan te dik. Die teks vloei nie. Van haar kan gesê word, sy “not only spoke with an accent, but also wrote with one” (321).

“My Soviet documents specified that, regardless of my citizenship, my ‘nationality’ was Jewish” (350). Vir Afrikaners kan dit ‘n handige onderskeid wees: dat ons Suid-Afrikaanse burgerskap het, maar dat ons nasionaliteit Afrikanerskap is. Dubnow het van die Jode gesê (en dit geld ook Afrikaners): “They had no trappings of a nation – only the essence of one” (350) en daarna geskryf: “When a people loses not only its political independence but also its land, when the storm of history uproots it and removes it far from its natural homeland and it becomes dispersed and scattered in alien lands, and in addition loses its unifying language; if, despite the fact that the external national bonds have been destroyed, such a nation still maintains itself for many years, creates an independent existence, reveals a stubborn determination to carry on its autonomous development – such a people has reached the highest stage of cultural-historical individuality, and may be said to be indestructible, if only it clings forcefully to its national will. We have many examples in history of nations that have become despersed among other nations. We find only one instance, however, of a people that has survived for thousands of years despite dispersion and loss of homeland. This unique people is the people of Israel” (350). Dit is inderdaad ‘n buitengewone en moontlik unieke prestasie, hoewel ondertrouery en assimilasie ook by die Jode voorgekom het en steeds voorkom. Ek wens ek kon dieselfde mate van onvernietigbaarheid en nasionale wil aan Afrikaners toedig en dieselfde hoop dat Afrikaners plaaslik, asook ons diaspora* in ander lande, as Afrikaners sal voortbestaan. My waarnemings dui eerder op die teendeel. Byvoorbeeld, dink aan die Afrikaners in Argentinië wat binne enkele geslagte Spaans en selfs Rooms-Katoliek geword het. [* Diaspora: “Verstrooiing, nie saamwoon met geloofsgenote” (HAT).]

Bergelson het hom by die kommuniste geskaar: “He realized that he was already a prisoner of Soviet reality” (1491). Terselfdertyd het hy alles moontlik gedoen om die belange van die Birobidzhan-tuisland vir Jode te bevorder, hoewel hy hom nooit self daar gevestig het nie. Hy was teen die Sioniste en hulle vooropstelling van Hebreeus gekant omdat hulle “no use for Yiddish” gelaat het nie, terwyl hy sy werke in hierdie “endangered language” geskryf het (721). Bergelson was ontsteld oor die onverskilligheid van baie Jode jeens hierdie tuislandprojek (wat herinner aan talle Afrikaners se huidige houding jeens bv Orania): “Jewish communities in Russia decide that there are no longer Jews in the world.” “He accused Soviet Jews of ‘scratching off their own Jewishness until blood starts to run'” (620, 1363). Dit is soos sommige blanke Afrikaanssprekendes wat deesdae om die dood nie as Afrikaners geïdentifiseer wil wees nie, maar as Suid-Afrikaners, Afrikane en wêreldburgers.

Soos Dubnow is Bergelson deur die Stalin-bewind vermoor weens hulle vermeende “Yiddish nationalist conspiracy” (1797), omdat hulle gedink het “Birobidzhan, and not the Soviet Union, is a homeland for Jews” (1810). Hulle het gedink Birobidzhan sou ‘n Joodse republiek word. Om by ‘n owerheid te kruip, is nie altyd lonend nie. “Russification” het oorgeneem en “Yiddish was abolished as the primary language of instruction” in Birobidzhan (1870), soortgelyk aan die verengelsing en afrikanisering wat in Suid-Afrika ervaar word. Na hulle aankoms in Amerika in 1981 wou Gessen se ouers ook enigiets behalwe Jode wees: “All my parents wanted was the option, finally, of not being Jewish” (2384).

In 1930 was daar sowat 30 000 Jode in Birobidzhan, ‘n kwart van die bevolking. In 2009 was daar volgens Gessen slegs 4% Jode, “four times the percentage of Jews in the general population of the Soviet Union. In absolute figures, that was about nine thousand” (2302). Op die internet word die getal Jode in Birobidzhan in die 2010-sensus egter as 1628 of ongeveer 1% aangegee. Sedertdien het hierdie getal verder verminder. Enersyds was daar ondertrouery, maar die hoofoorsaak by verre vir die afname in die getal Jode is emigrasie na Israel en Westerse lande in die na-Stalin-era.

Die vestiging van Jode in Birobidzhan in die 1920’s en 1930’s herinner in verskeie opsigte aan die vestiging van die Britse setlaars in die Oos-Kaap ‘n eeu vroeër, in die 1820’s. In albei gevalle is die invoer van vreemdelinge skepties deur die plaaslike bevolking bejeen. Albei moes, sonder dat hulle dit vooraf besef het, as buffer teen vyande dien; teen die Chinese in Rusland en teen die swartes in die Oos-Kaap. Albei immigrante-bevolkings was aanvanklik veronderstel om te boer terwyl die meeste van hulle geen ondervinding van boerdery gehad het nie en die terrein ongeskik daarvoor was. In albei gevalle het baie van die immigrante eerder begin om hulle vorige beroepe te beoefen. Ander het moed opgegee en teruggekeer vanwaar hulle gekom het, bv die Britse setlaar Thomas Pringle (1789-1834) wat in 1826 na Brittanje teruggekeer het. Albei groepe is aanvanklik in tente gehuisves. In albei gevalle is die eerste oeste deur vloede vernietig. Daar was tiere in Rusland en luiperds in die Oos-Kaap, wat veeboerdery bemoeilik het. Albei het kleihutte of -huise gebou om in te woon. Anders as in Rusland is talle setlaars in die Oos-Kaap deur swartes uitgemoor en hulle eiendom vernietig. Daar is ‘n pragtige nuwe boek oor die Britse setlaars beskikbaar, Ralph Goldswain se Roughing it: 1820 settlers in their own words (Cape Town: Tafelberg, 2016, 208p, R285; Amazon Kindle $20,85). Baie van hierdie setlaars het na groot ontberings voortreflike landsburgers geword. Dit grief my dat hulle positiewe nalatenskap deesdae vertrap word deur Algoabaai en die metropolitaanse gebied Nelson Mandela-baai te noem. Selfs die plaaslike universiteit dra die Mandela-naam terwyl hy eintlik niks in en op hierdie gebied tot stand gebring het nie. ‘n Ander boek van Ralph Goldswain is The chronicle of Jeremiah Goldswain (30 Degrees South Publishers, 2015, 328p; Amazon Kindle $11,39).

Gessen noem Birobidzhan “perhaps the worst good idea ever” (147). Maar iets vergelykbaar hiermee word nie eens aan Afrikaners gegun nie. Volgens al die politieke partye wat in die parlement sitting het, mag daar nie so iets soos ‘n Afrikanertuisland of -volks- of -nasiestaat bestaan nie. Dit is sonder meer as ‘n onding verklaar. Nie-behoort, nie-tuisvoel, tuisteloos wees, is ons voorland. ‘n Klein groepie blanke Afrikaanssprekendes het in 1990/94 die grondslag vir ons huidige onverkwiklike situasie gelê. Soos Dubnow dit met verwysing na die Jode gestel het (1327):

“Hy het sy volk in die woestyn gevind, in ‘n onbewoonbare land” (Deuteronomium 32:10).

Bibi op ‘n mespunt

Die Israelse eerste minister, Benjamin Netanyahu se beloftes om die skepping van ‘n Palestynse staat te keer, is ongewild by kiesers in sy land.

Hy het in ‘n laaste poging om steun te werf voor vandag se verkiesing gesê hy sal geen Palestynse staat toelaat indien hy herkies word nie.

Netanyahu het gewaarsku dat enigeen wat ‘n Arabiese tuisland tot stand sou bring, die gevaar loop om ‘n platform vir radikale elemente te skep waarvandaan aanvalle geloods kan word, maar talle kiesers is moeg vir die boodskap.

Netanyahu se grootste teenstander, Isaac Herzog het kiesers aangemoedig om die eerste minister se ses jaar-lange bewind te beëindig.

Herzog en die voormalige minister van justisie, Tzipi Livni se Zionistiese Alliansie het onderneem om die vredesproses met die Palestyne te hervat indien hulle die verkiesing wen.

Volgens peilings kan Herzog en Livni tussen 24 en 26 setels in die parlement wen, teenoor Netanyahu se sowat 23.

Israel wil Christene, Arabiere van hul regte stroop

Die Israelse regering het ‘n uiters omstrede voorstel goedgekeur om Christene en Arabiere van hul regte te stroop.

Dié groepe, wat 20% van die bevolking uitmaak, sal dalk binnekort met ‘n mindere status tevrede moet wees.

Dié besluit beteken dat Israel se status as ‘n nasionale tuisland vir die Joodse volk in wetgewing vervat mag word.

Die wetsontwerp, wat die Knesset se goedkeuring vereis, kom te midde van spanning tussen die Israeli’s en Palestyne wat skerp toegeneem het.

Kritici waarsku dat dié besluit veral diskriminasie teen die 1,7 miljoen Arabiese burgers sal wettig, wat spanning verder sal verhoog.

Teenstanders, insluitend ‘n paar ministers, het gesê die nuwe wetgewing definieer “nasionale regte” vir die Jode en nie vir sy minderhede nie.

Hulle het dit veroordeel as rassisties.

Die premier, Benjamin Netanyahu het ook ‘n afsonderlike inisiatief aangekondig om Arabiese inwoners van hul verblyf- en welsynsregte te stroop indien hulle aan betogings deelneem.

Die kabinet het ná ‘n moeilike vergadering die voorstel met 14 stemme teenoor 6 aanvaar.

Onder diegene wat hul teenkanting uitgespreek het, was die minister van finansies, Yair Lapid, wat gesê het hy dink aan die familie van ‘n Christen-polisieman wat verlede week vermoor is in dodelike aanval op ‘n Jerusalem-sinagoge.

“Wat sal ons sy familie vertel? Dat hy ‘n tweede-klas burger in die staat van Israel is?”

Netanyahu het aangevoer dat die wet nodig is, want die gedagte van Israel as ‘n Joodse tuisland word tans uitgedaag.

“Ek verstaan ook nie diegene wat ‘n beroep doen vir twee state nie. Hulle is bly om ‘n Palestynse nasionale staat te erken, maar sterk gekant teen ‘n Joodse nasionale staat,” het hy gesê.

Volgens berigte in die Hebreeuse media, het die Prokureur-generaal, Yehuda Weinstein, ook sy kommer uitgespreek, gedeel deur sommige godsdiensleiers, dat die nuwe wet effektief groter klem op Israel se Joodse karakter plaas ten koste van sy demokratiese aard.

Die nuwe wet sal die Joodse karakter van die staat verskans.

Cyril smous met SA se watervoorraad

Adjunkpresident Cyril Ramaphosa wat as die Suider Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap se bemiddelaar in Lesotho optree, het in Maseru samesprekings met diplomate gevoer.

Ramaphosa wil steun werf vir die Bantoestan om die 2015-verkiesing van die grond te kry.

Die verkiesing in Lesotho gaan R200 miljoen kos, terwyl die land se jaarlikse begroting dit nie kan dek nie.

Lesotho word grotendeels deur die Suid-Afrikaanse belastingbetaler gedra, net soos die tuislande van ouds.

Ramaphosa het onder meer die ambassadeurs van die Europese Unie, China en Amerika ontmoet.

Hy het ‘n hoflikheidsbesoek aan Koning Letsie die derde gebring nadat hy met Lesotho se eerste minister en die adjunk-eerste minister vergader het.

Lesotho is strategies geplaas om Suid-Afrika se waterhulpbronne te beheer en sogenaamde “internasionale steun” en “ontwikkelingshulp” is daarop gemik om geopolitieke invloed uit te brei.