Nuus – Bladsy 1099 – praag.co.za

Geloof en wil vir Afrikaans moet herstel word

Prof. Pieter Kapp

Praag voer ‘n eksklusiewe onderhoud met prof. Pieter Kapp, president van die US se Konvokasie oor Stellenbosch se taalbeleid.

1. Toe Chris Brink rektor was, het dit gelyk asof hy Afrikaans nie baie goedgesind was nie en eerder die universiteit as deel van ‘n globale Engelstalige wêreld gesien het. Dink u die verandering van rektor waar Russel Botman tans aan die hoof van die U.S. staan, was positief of negatief vir Afrikaans?

Chris Brink se probleem was dat hy geen verstaan van die dinamiek van taalverplasing gehad het nie. Hy het naïef geglo in die goedgunstigheid van nie-Afrikaanssprekendes en het min begrip getoon vir die geskiedenis en tradisies van US en Afrikaans en van die opkoms van Afrikaans en sy strategieë en metodes om hom teen die oorweldigende oormag van Engels te verskans. Chris Brink is ‘n sterk ondersteuner van internasionalisering en sy uitgangspunt was dat die US ‘n tweetalige universiteit is wat Afrikaans bevorder, ons standpunt is dat die US ‘n Afrikaanstalige universiteit is wat meertaligheid bevorder. As Brink die dinge beter begryp het, sou hy sake seker anders hanteer het. Prof Botman toon veel meer begrip vir hierdie situasie.

2. Prof. Botman het nogal rare opmerkings oor Stellenbosch gemaak in die sin dat hy verwys het na "die mite van Afrikaans-eentaligheid". Hiermee lyk dis of hy wou sê dat Stellenbosch nog altyd ‘n tweetalige universiteit was waar Engels soos nou in ‘n hoë mate gebruik is. Wat was die situasie voorheen? Was Stellenbosch byvoorbeeld vyftien jaar gelede ‘n Afrikaanse universiteit of ‘n tweetalige universiteit?

Die verhouding tussen Stellenbosch en Afrikaans is ‘n besondere een. Die beweging om ‘n universiteit te stig waar Hollands tot sy reg sou kom, het in 1904 begin en dit het 12 jaar geneem voordat die beweging tot so ‘n mate sukses behaal het dat die Wet op die Universiteit van Stellenbosch van 1916 ruimte geskep het om Hollands naas Engels as akademiese taal te ontwikkel. Dit is begryplik dat dit op hierdie wyse sou geskied want daar was ‘n groot getal Hollands/Afrikaanse mense in leiersposisies wat nie geglo het dat Hollands en nog minder Afrikaans werklik tot akademiese en wetenskapstaal van wêreldgehalte sou ontwikkel het nie. Daarby het Stellenbosch talle Skotse dosente gehad wat nie een afgedank is nie. Hulle is geleidelik vervang. Elke keer as een afgetree het, is hy deur ‘n Afrikaanskundige vervang. Die laaste dissipline waarmee dit gebeur het, was, soos dit destyds bekend was Bookkeeping. Dit is eers in 1947 verafrikaans. Die proses het dus op Stellenbosch met gelykmatigheid verloop en is verstandig bestuur sodat dit geen persoonlike gevoelens en kwetsings geskep het nie. In daardie opsig het die proses op Stellenbosch anders verloop as aan ander universiteite. Dit is hierdie evolusieproses wat sommiges laat glo dat US inderdaad ‘n tweetalige universiteit was. Dit is ook die verkeerde interpretasie van hierdie geskiedenis wat gelei het tot die beskouing dat US onder Brink wil terugkeer na Jannie Marais se testamentêre bepaling van dat Hollands aan die nuwe universiteit “no lesser language’ moes wees nie. As Jannie Marais sou aangedring het dat die nuwe Stellenbosch Universiteit Hollands/Afrikaans moes wees, soos hy graag sou wou doen, sou die Unie-parlement nooit ingestem het dat Stellenbosch ‘n selfstandige universiteit naas Kaapstad word nie. Stellenbosch was deur al die jare uiters akkommoderend nie net teenoor Engels nie, maar ook teenoor anderstaliges. Kyk maar na die groot aantal Nederlanders, Duitsers, Iere, Skotte en Engelse wat almal help bou het aan die US sonder om sy reg tot Afrikaanse onderrig ooit te bevraagteken. Engelse studente het altyd met die grootste lof gepraat van die goeie en tegemoetkomende behandeling wat hulle van die US ontvang het. Lees maar wat die latere legendariese US dosent in Engels, dr Pat McMagh, in 1946 oor Stellenbosch geskryf het toe sy as rou Engelssprekendes almal verbaas het deur haar 0nderwysstudies aan die US voort te sit na haar eerste graad aan Rhodes. Prof Botman beklemtoon dat die US nie ‘n eksklusief Afrikaanstalige universiteit is nier, maar ‘n inklusiewe Afrikaanstalige universiteit.

3. As mens die taalkaart van Suid-Afrika bestudeer, is die Kaapprovinsie waarskynlik die mees Afrikaanse provinsie in die land, met die huidige Weskaap wat oor ‘n meerderheid Afrikaanssprekendes (55%) beskik. ‘n Briefskrywer in Die Burger het nou die dag gekla dat daar reeds twee Engelstalige universiteite in die Weskaap is en dat hy daarom nie kon verstaan waarom Stellenbosch ook meer en meer Engels moet gebruik nie. Waarom is dit so moeilik om Stellenbosch Afrikaans te hou, gegewe die skynbaar positiewe demografie vir Afrikaans in die provinsie?

Die Kaapse tradisie was en is nog altyd om groot waarde aan tweetaligheid te heg. Vir Afrikaanssprekendes is dit geen probleem nie – hulle word groot met Engels. Van Engelse kant was daar dikwels verset teen die gedagte dat hulle naas Engels nog ‘n taal moes aanleer. Vandaar die lang stryd om Afrikaanse skole in die Kaapkolonie en die Kaapprovinsie en die wyse waarop sommige bekende skole inderdaad as tweetalige skole ontwikkel het. Daar was nooit en is tans ook geen sprake van enige anti-Engelse gevoelens op Stellenbosch of in die Wes-Kaap nie. Afrikaanssprekendes is dalk net veel beter gebalanseerd in hulle benadering as ander. Leef en laat leef was nog altyd die taalmotto op Stellenbosch. Wat die laaste tyd gebeur het, is dat die laat leef gedeelte vir Afrikaans toenemend verskraal en verswak is en dit is waarteen ons in verset gekom het.

4. Dit wil voorkom asof daar ‘n klein groepie Engelssprekende dosente aan Stellenbosch is wat sterk voel dat die universiteit ‘n multikulturele Engelse universiteit moet word. ‘n Mens dink hier byvoorbeeld aan opmerkings deur dosente van die Engelse departement wat op 24 Oktober in die Argus gepubliseer is. ‘n Professor in die departement het byvoorbeeld gesê dat sy "ontsteld" is dat die huidige taalbeleidkonsepdokument eerste in Afrikaans vrygestel is. Me. Lucy Graham van die Engelse departement het in dieselfde berig beswaar daarteen gemaak dat "Afrikaans bo ander tale aan Stellenbosch bevorder gaan word". Die vraag is nou: watter rol speel hierdie Engelssprekende dosente om Stellenbosch in die rigting van Engels te druk?

Daar is drie wanstaltige argumente oor die taalgesprek op Stellenbosch wat reggestel moet word. Die eerste is dat die strewe om Afrikaans as onderrig- en wetenskapstaal te bevorder niks met rassisme of Afrikanernasionalisme of -identiteit te doen het nie. Dit is ook nie anti-enigiets nie. Dit wil bloot ‘n basiese mensereg wat in die grondwet erken word bevestig en bestendig. Afrikaanssprekendes van alle soorte het ‘n belangrike rol om in die land te speel en daarvoor moet en mag hulle in hulle eie taal toegerus word. Die tweede stuk foutiewe logika is dat jy Afrikaans kan bevorder deur hom af te skaal en dat Engels die uitsluitlike roete na uitnemendheid is. Dit is die basiese denkfout in die US se taalbeleid onder prof Brink begaan het. Die groot debat gaan oor die siening van invloedryke mense, Afrikaans en Engels, dat jy nie in en deur Afrikaans inklusief, divers en uitnemend kan wees nie. Daar is mense op Stellenbosch wat opereer onder die dekmantel dat hulle net die te Afrikaansheid van Stellenbosch ter wille van akademiese internasionalisme ‘n bietjie wil tem deur dit af te skaal en aan studente meer blootstelling aan Engels te gee, en dat hulle nie die posisie van Afrikaans as onderrig- en wetenskapstaal wil aantas nie In dié proses plaas hulle Afrikaans op ‘n onbeheerbare glybaan na verengelsing. Hierdie glybaan is geen goedkoop argument van die taalbesorgdes nie. Dit is ‘n werklikheid wat reeds treffend aan die ou UPE, die voormalige RAU, aan UNISA en in groter wordende mate aan UP gedemonstreer word. Stellenbosch se afgestudeerdes het oor negentig jaar bewys dat die feit dat hulle in Afrikaans opgelei is, hulle in geen opsig verhinder om internasionaal te beweeg en mee te ding nie. Engelssprekendes wat gretig aan die US in Afrikaans kom studeer het, is die beste getuigskrif vir hoe inklusief en akkommoderend US op taalgebied kan wees sonder om sy eerste verantwoordelikheid teenoor die Afrikaanse taalgemeenskap te verwater. In werklikheid ontken die afskalers die vermoë van Afrikaans om alles te wees wat die vyf visiepunte van die US vereis.

5. Dikwels word daar gesê dat Stellenbosch behoort te "transformeer" deur meer bruin Afrikaanssprekendes te lok. Maar Chris Brink het reeds in sy boek oor die taaldebat aan Stellenbosch laat blyk dat dié beleid nie slaag nie omdat so min bruines hul tot tersiêre onderrig wend. Brink se oplossing was daarom meer Engels sodat swart studente na Stellenbosch gelok kan word. Dink u Stellenbosch behoort te "transformeer" in dié sin?

Stellenbosch het ‘n plig en verantwoordelikheid teenoor alle Afrikaanssprekendes, eerste tweede of derde taal sprekers, wat graag in en deur Afrikaans wil studeer, om hulle die geleentheid daartoe te bied. Die meerderheid Afrikaanssprekendes in Suid-Afrika is nie wit nie maar bruin. Hierdie gemeenskap is ook die een van die laagste deelnamekoers aan tersiêre onderwys van alle Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe. Stellenbosch het dus ‘n verantwoordelikheid om by te dra tot die opheffing van mense uit armoede sodat hulle deur opleiding nuwe lewensgeleenthede kan skep. Afrikaans is ‘n middel om mense van enige groep te bemagtig. Daar is oorgenoeg praktiese voorstelle op die tafel van hoe die US hierdie mense kan help. Dit is net die wil om dit te doen wat kortkom. Politieke korrektheid en ideologieë moet net op die agtergrond bly sodat die praktiese programme vryelik kan funksioneer.

6. Wat is u kommentaar oor die A- en T-opsies en veral die insluiting van die T-opsie in die nuwe konseptaalbeleid wat in Oktober vrygestel is?

Die konseptaalbeleid is van die tafel en in die nuwe benadering wat die Raad op 16 November 2007 aanvaar het, word teruggekeer na die oorspronklike beleid van 2002 wat bepaalde belangrike versekeringe oor Afrikaans bevat. As die oorspronklike beleid van 2002 korrek toegepas was (en lukrake afwykings nie links en regs toegelaat is nie) sou ons nie in die huidige dilemma verkeer het nie. Net die tyd sal leer in hoe ‘n mate daar eenstemmigheid oor die interpretasie van wat dit in die praktyk beteken bestaan en of die afwykings van die afgelope vyf jaar hersien sal word. Vir ons beteken dit dat die A-opsie van voorgraadse onderrig opnuut verskans word.

7. Dit wil voorkom asof die raad van Stellenbosch meer ten gunste van Engels is en die konvokasie sterker oor Afrikaans voel? Is dit ‘n juiste opsomming?

Die Konvokasie wil vir Afrikaans ‘n vaste plek op Stellenbosch verseker. Dit kan net gedoen word as daar ‘n duidelike beleid en ‘n goed omskrewe plan is om dit te bereik wat sal verseker dat Afrikaans nie aan die willekeur van dosente of departemente of fakulteite of individue uitgelewer word nie. Dit is waaroor die debat gaan. Die feit dat die US so ‘n openbare debat toegelaat en hanteer het, is nie ‘n bewys dat die US aan die agteruitgaan is nie. Inteendeel, dit is net ‘n volwasse en sterk universiteit wat oor die intellektuele en geestesvermoëns beskik wat so ‘n diepgaande debat soos dié van die afgelope vyf jaar met waardigheid kan hanteer. Let daarop daar is geen betogings, geen optogte, geen plakkaatoorloë, geen toi-toi aktiwiteite gevoer nie; vensters is nooit stukkend gegooi nie, lesings is nie ontwrig nie, kantore is nie beset nie, buitebande is nie verbrand nie. Die universiteit het te midde van die debat op voortreflike wyse met sy normale werk voortgegaan. In hierdie opsig is die US alle ander universiteite voor. Die US raad is besig om te verander en die moontlikheid is nie uitgesluit dat die Raad na die verkiesing van 5 nuwe lede in Februarie 2008 daar anders sal uitsien nie.

8. Blykbaar geskied die oorgrootte meerderheid van nagraadse kursusse reeds in Engels. Die vraag is nou: kan Afrikaans nog gered word as Engels reeds so ‘n sterk nagraadse posisie verwerf het?

Dit is ‘n saak wat in die nabye toekoms meer aandag sal geniet namate dosente weer oortuig raak dat Afrikaans geen struikelblok vir uitnemendheid, diversiteit of internasionalisering is nie.

9. Watter persentasie van dosente aan die US publiseer steeds in Afrikaans? Dit wil voorkom asof die meeste van hulle reeds Engels as verkose taalmedium aangeneem het, ten minste wat akademiese publikasie betref.

Die US se studentegetal is steeds meer as 60% Afrikaans en sy personeel is steeds oorwegend Afrikaans. Op voorgraadse vlak vir kontakonderrig het die Afrikaanssprekendes vir die afgelope vyf jaar redelik konstant op 70% gebly. Twee teenstrydighede wat aandag verdien is dat transformasie van wit na nie-wit en uitnemendheid meermale in botsing met mekaar is. Die US kon nog altyd internasionale navorsers akkommodeer sonder om Afrikaans prys te gee. Daar is metodes waarop die sake hanteer kan word en dit behoort in die plan vir die ontwikkeling van Afrikaans as onderrig- en wetenskapstaal wat nou uiteindelik ‘n top prioriteit word, aandag te kry.

10. Indien dit sou blyk dat Stellenbosch verengels gaan word, wat sou ‘n gepaste reaksie of strategie wees?

Die optrede van sy Afrikaansgesinde personeel, oudstudente, en tans ook sy huidige studente, is duidelike bewys dat hulle nie sal toelaat dat die US verengels nie. Die saak van Afrikaans berus op hoë eties-morele beginsels, het ‘n inspirerende geskiedenis van lojaliteit en toewyding agter hom en vereis net dat die verswakkende geloof en wil van Afrikaanse mense in besluitnemende posisies weer herstel moet word.

Stellenbosch

21.11.2007

Suid-Afrika se trots

Die Universiteit van Kaapstad (UK) is deur die Times Higher Education Supplement se World University Rankings aangewys as nommer 200 op die lys van die wêreld se beste universiteite. Dit is die enigste universiteit in Afrika wat op die lys verskyn. Verlede jaar was Kaapstad in die 257^ste plek, maar die instelling het intussen met 57 plekke gevorder.

Volgens prof Cheryl de la Rey, adjunkviserektor van die universiteit, is hulle “trots” dat UK op die lys verskyn. “Dit is ’n geweldige eer vir die Universiteit van Kaapstad,” het sy gesê. Met die opstel van die ranglys kyk onderwyskenners na die evaluering van universiteite deur internasionale akademici, die aantal internasionale personeellede en studente, asook die navorsing wat gelewer word.

Verder word 1 482 internasionale maatskappye gevra om die universiteite te noem wie se gegradueerdes hulle sou verkies om in diens te dien. UK het goed presteer in hierdie jaar se navorsingsafdeling en ook ten opsigte van die aantal buitelandse lektore en studente. Volgens De la Rey hou die Universiteit van Kaapstad verder rekord van hoe lank dit hulle studente neem om hulle grade te behaal, wat met hulle ná die verwerwing van hul kwalifikasies gebeur en hoe die arbeidsmark na hierdie kandidate kyk.

Amerikaanse en Britse universiteite het vanjaar die eerste tien plekke op die lys ingeneem. Harvard was in die eerste posisie, gevolg deur Cambridge en Oxford gesamentlik in tweede posisie. Dertien Amerikaanse universiteite verskyn op die lys van die top 20 instellings en ’n totaal van 32 Britse universiteite het die lys van die beste 200 instellings gehaal.

online slots

Hoekom studente hul studies staak

Volgens ’n studie wat deur die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing (RGN) en die Raad vir Hoër Onderwys uitgevoer is, is gebrek aan geld, swak skoolopleiding en onvoldoende akademiese ondersteuning die belangrikste redes waarom Suid-Afrikaanse studente nie hulle studies voltooi nie. Die ondersoek is deur die Ford-stigting befonds en is gebaseer op onderhoude met 3 328 studente wat hulle universiteite verlaat het.

Die volgende instellings is by die ondersoek betrek: die universiteite van die Witwatersrand, Stellenbosch, Fort Hare, Limpopo en die Wes-Kaap, die Tshwane Universiteit vir Tegnologie en die voormalige Skiereiland Technikon. Die ondersoek het gefokus op die redes, soos deur studente aangegee, waarom hulle hul studies gestaak het. 2 870 Van die studente was swart, 220 kleurlinge, 192 blankes en 46 Indiërs. Die gebrek aan fondse was die belangrikste rede – soos deur 80% van die studente aangegee. Dit is veral die kleurlinge en swartes vir wie geld ’n probleem is. Sowat 70% van diegene wat nie hul studies voltooi het nie, se ouers verdien R1 600 per maand of minder.

Swartes en kleurlinge het ook die volgende as redes aangegee:

• “Ek moes bedags te ver na die universiteit reis,”
• “Ek het nie ’n plek gehad waar ek in rus en vrede kon studeer nie”; en
• “My ouers/familie het druk op my geplaas om my studies te staak en werk te soek sodat ek kon help om die familie te onderhou.”

Daar was egter meer “rassegelykheid” wat die akademiese aspekte betref. 78% Van alle deelnemers aan die ondersoek het naamlik gesê dat hulle nie opgewasse gevoel het vir die eise van hoër onderwys nie. Veral swartes, Indiërs en kleurlinge het gekla oor die gebrek aan hulp aan die begin van hulle universiteitsloopbaan om hulle voor te berei vir wat wag. Verder het 77% studente van “probleme met die instelling se onderrigtaal” gewag gemaak.

Alle rassegroepe het verder gemeen dat die aktiewe sosiale lewe op kampus hulle aandag afgetrek het. Sowat 70% van die studente het ten spyte van die feit dat hulle hul studies moes staak, tog werk gevind wat hulle later in staat gestel het om hul studies te hervat. Volgens Moeketsi Letseka, die projekleier vir die ondersoek, is dit ’n bewys dat ’n ramp nie noodwendig volg as studente hulle studies staak nie. “Die wolk het ’n silwer randjie: werkgewers neem wel sulke studente in diens en as hulle later weer begin studeer, is hulle gewoonlik beter voorberei op wat wag,” meen Letseka.

Die vergeetagtige prins

Prins Charles

Prins Charles (59), Britse troonopvolger en oudste seun van Elizabeth II, het blykbaar alles wat hy in 2002 op die vooraand van ‘n Gemenebesvergadering oor Zimbabwe se rol in dié organisasie gesê het, vergeet. Die Gemenebes bestaan uit 53 lande en die koningin staan sedert 1952 aan die hoof daarvan. Gemenebesleiers is tans in Kampala, Oeganda, vir die beraad wat vanaf die 23ste tot die 25ste November sal plaasvind. Hy vergesel sy 81-jarige moeder na die geleentheid en sal amptelik deel wees daarvan.

Britse koerante spekuleer dat die prins homself voorberei om by sy moeder oor te neem as hoof van die Gemenebes. In 2002 was die prins egter van mening dat die Gemenebes aan sy einde gekom het en dat dit net "minagting" verdien omdat liberale demokrasie en menseregte deur die organisasie verontagsaam word. Destyds was prins Charles van mening dat die lidlande voor "hul grootste toets ooit sedert hul bestaan te staan gekom het" wat hulle nie geslaag het nie.

Terwyl die prins heftig in 2002 laat blyk het dat die Gemenebes "’n drankie by die Laaste Kans-kroeg nuttig", en dat dit bloot uit ‘n versameling "diktators" saamgestel is, het hy tot dusver homself daarvan weerhou om die lede te kritiseer. Mosambiek het as nuwe lid bygekom, Rwanda hoop om binnekort lid te word en Suid-Afrika is weer vlekkeloos ten spyte van Mbeki se ondersteuning aan Mugabe.

Blykbaar vind die Britse monarg dit nie meer nodig om "ontsteld" te voel oor die anti-wit retoriek uit die lede se geledere nie en van die beloofde komitee wat in 2002 aangestel is om verslag te doen oor Zimbabwe het dadels gekom. Die Daily Telegraph meen dat die prins die titel as Gemenebeshoof van sy moeder sal oorneem ten spyte daarvan dat dit nie ‘n oorerflike titel is nie.

Aan die oewer van die Victoriameer gaan sake soos sy moeder se begrafnis, sou sy te sterwe kom, en die lede se rol daarin bespreek word. The Mail on Sunday het berig dat die prins ‘n "diplomatieke sjarme-offensief" sal loods om sy verkiesing as hoof te verseker. Pakistan sal ook hoog op die agenda wees nadat die Gemenebes die moontlike opskorting van Pakistan ter oorweging gestel het om die noodtoestand wat deur Pervez Musharraf afgekondig is, ongedaan te maak.

Aardverwarming sal ook aandag geniet omdat sekere lidlande soos Kiribati (Stille Oseaan) onder die see sal verdwyn indien die seevlak selfs net effens styg.

best social media

Geestelike swendelary winsgewend

Nog ‘n slagoffer…

‘n Besonder winsgewende bedryf vir kerke in Gaboen is ‘n "geestelike kliniek" waar "pasiënte", net soos vir ‘n hospitaal, ná konsultasie en diagnose, ingeboek word. Yves-David Elysée, wat homself ‘n "biskop" noem, is die baas van Le chandelier d’or of oftewel Die Goue Kandelaar wat enige iets van profesieë tot duiwels uitdryf onderneem.

‘n Ou vrou met ‘n kopdoek sukkel-sukkel tot by die pastoor waar sy kla van hardnekkige asma. "Geen hospitaal kan my gesond maak nie. Die medisyne van die dorp het eers gewerk, maar nou is dit erger," sug sy. Die "biskop" aarsel nie eers nie. "Die gees van jou groot-oom wil jou kom haal, jy moet daarvan behoed word," sê hy beslis.

Sy "pasiënt" lyk effens onseker, maar hy bly ferm. "Jy staan hier voor ‘n profeet. Dis die Heilige Gees wat direk vir my jou probleem uitlê." Die "genesing" wat volg is goed geoefen. Na gebed word die vrou beveel om van die "olie van die mirre van Israel" te sluk waarna sy in ‘n beswyming verval, haar ledemate styf en haar oë omgedop waar sy uitgestrek op die grond lê.

"Die vuur van Jesus brand jou," teemsing Yves-David Elysée en met sy hande om die "pasiënt" se keel en asof in ‘n wurggreep dwing hy die bose gees uit. "Vat jou goed en loop!" beveel die "biskop" die gees. Dié gehoorsaam blykbaar want die vrou hoes skielik oorverdowend ‘n galslym uit.

Voordat die "pasiënt" nog behoorlik kan bykom, vra haar "geneser" streng: "Het jy geld saamgebring?" Sy dienste, soos dié van talle Pinksterpastore wat oral op ons kontinent gedy, is nie verniet nie. Soos hy dit self onomwonde stel "is niks in die Bybel gratis nie". Die konsultasie, uitdrywing en "hospitalisering" kom teen ‘n stywe fooi, 10 000 CFA. Om nie van die dikwels bykomende "offerandes" soos motors te praat nie.

Die gier vir "geestelike klinieke" het oorgewaai van die DRK en die Ivoorkus waar dit in 2000 posgevat het. Volgens kenner Steeve Mvé bedryf al die kerke tans voor die voet uitdrywing van bose geeste teen betaling om eksistensiële probleme soos armoede en onvrugbaarheid aan te spreek.

Yves-David Elysée beweer hy het al 5000 gevalle genees waarvan 300 lede van sy gemeente is. Dit beteken waarskynlik dat sy gemeentelede herhaaldelik van sy "dienste" gebruik maak. "’n Mens kom nie by ‘n man van God aan met leë hande nie," benadruk hy. Ten spyte van die "biskop" se sukses is daar vrae oor sy toewyding nadat dit bekend geraak het dat hy ‘n dertienjarige glo onlangs verkrag het. Wat sy jongste "pasiënt" betref, lyk sy besonder afgetakel en verswak deur sy ingryping terwyl sy die bedrag aftel.

Die geloof dat die werking van bose geeste toeneem is onlangs ook in Senegal opgemerk nadat twee mans in Ziguinchor in die suide in hegtenis geneem is vir die ineenkrimping van hul slagoffers se penisse. Dié mans skud blykbaar net hand met ‘n onwetende om die toestand teweeg te bring.

‘n Medewerker van die krimpers het die slagoffers na afloop van die bladskud attent gemaak op hul verlies en aangebied om teen betaling weer hul manlikheid te herstel. Penisineenkrimping is nie in Senegal strafbaar nie. Die twee verdagtes is egter steeds in aanhouding.

Die strydros Ian Smith oorlede

Ian Smith, voormalige staatshoof van Rhodesië, is op die ouderdom van 88 in Kaapstad oorlede. Smith het in 1965 Rhodesië se eensydige onafhanklikheid van Brittanje uitgeroep. Hy was as eerste minister aan bewind todat ’n politieke skikking in 1979 bereik is. Tydens die verkiesing van die volgende jaar het Robert Mugabe eerste minister van die land geword.

Smith, wat in 1976 nog verklaar het dat hy nie geglo het dat swart meerderheidsregering ooit ’n werklikheid in die destydse Rhodesië sou word nie, het tot teen die einde van sy lewe ’n uitgesproke teëstaander van Mugabe gebly. Hy het sowat vier jaar gelede weens gesondheidsredes na Kaapstad getrek. Mugabe het verskeie kere oor die afgelope paar jaar na Smith verwys en gesê hy was gelukkig dat “sy kop nie afgekap is nie.”

Amptenare in die Mugabe-regering het gister kommentaar gelewer op Smith se dood en gesê die oud-politikus sal nie gemis word nie. “Smith sal nie gemis word nie en geen ordentlike mens hier sal oor hom rou nie, want hy was ’n onberouvolle rassis wie se rassistiese houding ten opsigte van ons onafhanklikheid ’n oorlog tot gevolg gehad het. Hy was verantwoordelik vir ’n klomp mense se dood en lyding,” het adjunk-minister Bright Matonga gister aan die pers gesê.

Mugabe het vroeër vanjaar blankes wat terugverlang na Smith se bewind van rassisme beskuldig. “Hulle beweer Rhodesiërs sterf nie en dat Rhodesië vir ewig sal voortbestaan, maar ons het Rhodesië doogemaak en Zimbabwe sal nooit weer ’n kolonie wees nie,” het hy vroeër vanjaar by ’n politieke saamtrek gesê.

Daar word beraam dat daar maar ongeveer 40 000 blankes in Zimbabwe oor is. Alhoewel Smith daarin geslaag het om sy eie plaas te behou, het hy gesê die plaasbesettings wat in 2000 met die goedkeuring van die Zimbabwiese regering begin het, het bewys dat Mugabe ’n terroris en kommunis was wat nooit aan bewind moes gekom het nie. “Ons was reg, en die wêreld kan nou sien dat dit (die situasie in Zimbabwe) ’n absolute ramp is,” het hy kort voor sy dood in ’n onderhoud gesê.

Eskom verlam deur gebrek aan vaardighede

’n Gebrek aan vaardighede is ’n probleem vir Eskom en grootliks verantwoordelik vir die kragonderbrekings waarmee Suid-Afrika tans te doen het, aldus Logan Pillay, konsultant vir die organisasie. Daar is eenvoudig net nie die nodige vaardighede om instandhoudingswerk uit te voer nie, meen hy. Elektriese ingenieurs en opgeleide elektrisiëns verlaat die land na plekke soos Australië, Nieu-Seeland en Brittanje, waar hulle meer betaal word en die werksomstandighede nie so moeilik is nie.

Pillay meen verder dat die meeste Eskom-werkers nie opgelei is om met die huidige stelsel, wat onder druk verkeer, te werk nie. Suid-Afrika se netwerk het in die verlede goed gefunksioneer vir die grootste gedeelte van die jaar, maar as gevolg van die toename in die gebruik van lugreëling tydens die somer, word groter tekorte tans ondervind. Daar gaan binnekort ’n span na Italië en die VSA gestuur word om spesifiek te leer hoe om tydens periodes van hoë elektrisiteitsverbruik doeltreffend te funksioneer.

Suid-Afrika het wel op die oomblik nog die goedkoopste elektrisiteitstariewe ter wêreld, maar dit gaan binnekort veel duurder word om in die groeiende behoefte te voorsien. “Eskom moet sy kapasiteit oor die volgende 20 jaar verdubbel en dit gaan ’n geweldige toename in belegging vereis,” het Pillay gesê. Eskom het reeds aangedui dat hulle kyk na ’n elektrisiteitsverhoging van 18% vanaf volgende jaar.

“Eskom was was nog nooit in die posisie waar hulle op hierdie skaal en teen hierdie pas tot die nasionale infrastruktuur moes bydra nie.” Die gebrek aan vaardighede kortwiek egter uitbreiding. “Mens kan al die nodige megawatt in plek hê, maar as daar nie mense is om die netwerk in stand te hou, te ontwikkel en te ontwerp nie, is dit alles vergeefs.”

free double slots

Zimbabwe claimt grondstoffen van mijnen

De Zimbabwaanse regering heeft maandag een wetsontwerp gelanceerd dat mijnen onder buitenlandse controle verplicht om een kwart van de productie te verkopen aan de staat of aan lokale investeerders. Het wetsontwerp is een nieuwe stap in de toenemende nationalisering onder de omstreden president Roger Mugabe.

Een voorgaand gelijkaardig initiatief is gestrand. Nu is een wet in voege die mijnbouwbedrijven verplicht een kwart van het kapitaal aan Zimbabwaanse staatsburgers te verkopen. Maar lokale investeerders zijn niet bij machte om de vereiste fondsen bijeen te brengen.

Zo proberen gegadigden al drie jaar 31 miljoen dollar (25,2 miljoen euro) te verzamelen voor de aankoop van een deel van Zimplats, een mijnbouwbedrijf gespecialiseerd in platina.

In september keurde het Zimbabwaanse parlement een wet goed die de "nationalisering" beoogt van de helft van de bedrijven in Zimbabwe. Eenenvijftig procent van de bedrijven in het land van Mugabe moet volgens de wet in Zimbabwaans bezit zijn.

De mijnbouw in Zimbabwe is volgens de centrale bank goed voor 42 procent van alle contante inkomsten. De bank voorziet voor 2007 voor de sector een opbrengst van 707 miljoen dollar. Zimbabwe is rijk aan natuurlijke grondstoffen, onder meer goud, palladium, chroom en diamanten.

Afgelopen week raakte bekend dat de inflatie in het land in oktober is opgelopen tot 14.840 procent.

Zimbabwe reg vir oorlog

Reg vir aksie

Zimbabwe se troepe is ten volle paraat en reg om ’n moontlike Britse inval af te weer nadat ’n voormalige hoof van die Britse gewapende magte, Lord Charles Guthrie, onthul het dat Brittanje op ’n stadium so ’n stap oorweeg het. “Ons is bewus van planne deur Brittanje om ons land in te val en ons leiers te vermoor. Ons gaan nie net lê nie en beskou dit as besliste bedreigings,” het Bright Matonga, adjunk-minister van inligting, gister aan die pers gesê. “Ons het volle vertroue in ons vermoëns en ons sal onmiddellik en doeltreffend teenoor hulle optree as hulle dit sou waag om ons gebied binne te val.”

Guthrie het in ’n onlangse onderhoud met die Independent on Sunday erken dat die moontlikheid van ’n Britse inval in Zimbabwe tydens Tony Blair se premierskap oorweeg is. Sy advies aan Blair was egter soos volg: “Wag eers, julle gaan dit net erger maak. Julle sal nie op die steun van ’n enkele Afrika-land kan reken nie.”

Volgens Matonga is Mugabe al geruime tyd in die Britte se visier. “Hulle het nog altyd Afrika-leiers geteiken wat teen hulle imperialistiese beleid gekant is … maar ons het ’n baie sterk weermag wat gereed is om die land en sy leiers te verdedig.”

Mugabe was een van Tony Blair se grootste kritici toe hy nog eerste minister van Brittanje was. Hy het Blair gedurig beskuldig van inmenging in Zimbabwiese beleid en hom aangesê om “sy pienk neus” uit die land se sake te hou.

Intussen het Zimbabwe Maandag die vrystelling van inflasiesyfers uitgestel en gesê dit gaan “vir ’n rukkie” nie beskikbaar wees nie. Ten spyte van die regering se pogings om prysbeheer uit te oefen, het die pryse van items soos brood en melk steeds bly styg. Ekonomiese kenners het verwag dat die Oktober-inflasiekoers op sowat 15 000% te staan sou kom.

silver wedding jewelry

Nuwe huiseienaars verkies kaias

Die kaia is hier om te bly

Die Ierse miljardêr Niall Mellon was onlangs in die nuus toe hy en ŉ aantal vrywilligers met groot fanfare huise in swart en bruin woonbuurte in Suid-Afrika kom bou het. Ongelukkig vir Mellon verkies die nuwe huiseienaars blykbaar om in sinkkaias te woon, want dié is naas die huise herbou en die huise word aan derde partye uitverhuur teen bedrae van tot R2000 per maand.

Mellon besit ŉ woonstel in die middestad van Kaapstad. As besoekende Europeër het hy Rudyard Kipling se “blanke las”-beginsel ernstig opgeneem en dus gereël dat ŉ groepe Ierse vrywilligers na Houtbaai kom om tydens ŉ week van intense bouery huise vir plakkers te bou.

Oor die volgende twee jaar het dieselfde groep Iere tydens verskeie besoeke ŉ totaal van 448 baksteenhuise vir die kaiabewoners gebou.

Die nuut geboude huis van Thuletu Jwara, ŉ inwoner van Imizamo Yethu, is nou ŉ klerewinkel wat deur Sjinese gehuur word terwyl sy self in ŉ kaia agter die huis woon.

Jwara het haar soos volg uitgespreek: “Ek verkies om my huis uit te verhuur want ek is werkloos en het die geld nodig om die verband af te betaal en om my familie te help. Die verband is R300 per maand en my huurders betaal my R1 500 per maand. As ek klaar die verband afbetaal het, sal ek graag terug in die huis wil trek maar dit sal afhang of ek in staat is om my familie kos te gee.”

ŉ Ander huis in dieselfde buurt, met ŉ sitkamer, drie badkamers, ŉ kombuis en badkamer, is intussen in ses slaapkamers verdeel wat elkeen ŉ betalende huurder huisves. Dit is nou moeilik om in die huis rond te beweeg vanweë die vele verdelings en daar is nêrens om toestelle soos die yskas te sit nie.

Een van die huurders van dié huis, Lisa Makoma van Malawi, sê die vertrekke is baie klein en die huur is hoog – sy betaal R1 200 per maand vir een van die groter kamers. “Die eienaars is nou geskei en woon apart dus kom hulle elkeen aan die einde van die maand hul huurgeld in. Dus betaal ons twee keer – ek betaal die man R600 en die vrou R600.”

Die arme Iere is natuurlik ietwat uit die veld geslaan deur dié kulturele uitdagings. Volgens Deirdre Grant, ŉ skakelbeampte van die Niall Melon-lokasietrust: “… verbied wetgewing oor behuising die eienaars om die huis binne die eerste vyf jaar te verkoop maar dit verhoed hulle nie om dit uit te verhuur nie, of om ŉ vertrek en die agterplaas uit te verhuur nie.”

Sy sê dat die trust teleurgesteld is dat die begunstigdes hul huise nou uitverhuur en terug in die kaias getrek het. “Maar ons begryp dat dit ŉ oorlewingsmeganisme is.”

Die trust het tot dusver ŉ totaal van 5 000 baksteenhuise tussen Johannesburg en Kaapstad gebou, waarvan die mees onlangses 200 huise in Freedom Park in Mitchellsplein vroeër vandeesmaand is.

справка формы топкарго кидалы

Spanning binne SWAPO

Minsame Nujoma

Namibië se regerende SWAPO-party beplan om aan die einde van hierdie maand tydens ’n partykongres die pos van eerste minister in die land af te skaf en te vervang met dié van adjunk-president. Sodoende sal verseker word dat SWAPO sy houvas behou oor die regering, wat bekendstaan vir sy onbekwaamheid en korrupsie. Dit wil voorkom of hierdie besluit geneem is na aanleiding van die onlangse bedanking van die SWAPO-veteraan Hidipo Hamutenya. Hy het verlede week uit die parlement en uit die SWAPO-party bedank en verklaar dat hy nie langer deel kan wees van ’n party wat sy visie en rigting verloor het nie.

In ’n onlangse onderhoud het Hamutenya die komende SWAPO-kongres as “’n klug” bestempel. Volgens hom het Sam Nujoma, wat steeds president van die party is, alles georkestreer om te verseker dat net “lojale” lede die kongres bywoon. Diegene wat teen Nujoma se outokratiese optrede gekant is, is uit die weg geskuif sodat Nujoma die kongres volgens sy wense kan laat verloop, beweer Hamutenya.

Op dieselfde dag dat Hamutenya sy bedanking aangekondig het, het SWAPO ’n verklaring uitgereik om die pers in te lig dat die voormalige eerste minister Hage Geingob tydens die kongres van 27-30 November as vise-president genomineer sal word. Die huidige president van die land, Hifikepunye Pohamba, is as voorsitter van die party voorgestel. Daar word verwag dat Pendukeni Ithana-Iivula, minister van justisie, die party se volgende sekretaris-generaal gaan word.

Hamutenya se bedanking en die aankondiging van die stigting van ’n nuwe politieke party, genaamd die Beweging vir Demokrasie en Vrede, het meegebring dat SWAPO nou eis dat sy lede almal ondernemings moet teken dat hulle getrou sal bly aan die party. Alhoewel Nujoma aangekondig het dat hy nie weer as president van SWAPO beskikbaar sal wees nie, word verwag dat hy tydens volgende week se kongres as voorsitter van die party verkies sal word, wat hom in staat sal stel om steeds deur middel van die party se politburo die beleid van SWAPO te bepaal. Die politburo se 20 lede tree as ’n soort magtige kabinet op, wat die uitvoerende besluite van Pohamba se regering goedkeur.

Pohamba, wat gesondheidsprobleme ondervind, is nie van plan om in 2009 weer as president te staan nie. Dit sal die weg baan vir Geingob om oor te neem as president. Alhoewel Geingob in 2002 as eerste minister afgedank is, was hy daarvoor verantwoordelik om Nujoma se derde termyn in 1999 deur die parlement goedgekeur te kry. Dit het as ’n verrassing vir politieke kenners gekom dat hy nou skielik weer goedkeuring in Nujoma se oë gevind het. Geingob het verder noue bande met Brett Kebble en ander kontroversiële sakelui gehad.

Tydens die SWAPO-kongres van 2004 het Nujoma homself met lyfwagte omring en met geweld gedreig indien die meer gematigde Hamutenya as sy opvolger aangewys sou word. Hamutenya en sy ondersteuners is steeds oortuig daarvan dat hy destyds oor genoeg stemme beskik het om Nujoma op te volg, maar dat diegene wat die stemme getel het, onder druk was om Pohamba te laat wen.

Dit wil dus voorkom of Sam Nujoma self vir die skeuring in sy party verantwoordelik is.

сухие смеси

Die begin van ?n nuwe tradisie

Duisende Afrikaners op Kerkplein

Dit is warm op Kerkplein. Die kwik trek iewers in die dertigs. Daar is duisende mense, met koelhouers, opvoustoele en uitbundige blondekop kinders. ’n Basaaratmosfeer heers. Weet hierdie mense met hul rooigebrande velle dat hulle vandag eintlik weer ’n vergete tradisie begin? Hulle voorsate het immers in die negentiende eeu van ver gekom om op Kerkplein te kom kampeer en saam te kuier. Maar vandag word daar nie Nagmaal gehou nie; daar word feesgevier met musiek, spookasem en boerewors. Pretoria is 152 jaar oud.

Dit was op 16 November 1855 dat die Volksraad van die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) besluit het om ’n dorp te stig, en dat die nedersetting Pretoria sou heet. Lamé Ebersöhn, eienaar van Café Riche, historiese kuierplek op Kerkplein, wou vanjaar behoorlik makietie hou om die geskiedkundige datum te vier. Sy het met Kallie Kriel van AfriForum gaan praat en die idee van ’n Afrikaanse musiekfees het gestalte gekry.

Van vroegoggend Saterdag het opgewonde mense al kom nesskop op die grasperk rondom Paul Kruger se standbeeld. AfriForum se verhoog is skuins voor die manjifieke Paleis van Justisie opgerig. ’n Hele rits sangers vermaak die skare – sommige meer bekend as ander. Almal tree gratis op. Elkeen het ’n boodskap vir die verjaarsdagstad, selfs ’n liedjie wat spesiaal vir die okkasie geskryf is, of ’n boodskap teen die naamsverandering. Lianie May sing met oorgawe Sean Else en Johan Vorster se nuwe liedjie oor Pretoria. Die groep Hoofseun en die sangeres Jofranie kom ook aan die beurt met hulle liedjies oor die hoofstad.

Die blonde Elizma Theron van Lapaside-faam, wat onlangs deelgeneem het aan AfriForum se konserttoer teen plaasmoorde, sing spesiaal vir diegene wat al iemand aan die dood moes afstaan.

Sean Else, Casanova van die Afrikaanse musiekbedryf, is die dinamiese seremoniemeester van die dag. Hy vertel brokkies oor Pretoria se geskiedenis en gooi kort-kort met bultende arms Jou Taal-hempies in die rigting van die opgewonde skare. Jou Taal het dan ook met die beste publisiteitsfoefie van die dag gekom: langbeen meisies met eina-kortbroekies en hempies wat lui Afrikaans is nie so khaki en Ek luister nie na Britnie.

Volgens Kallie Kriel, uitvoerende hoof van AfriForum, wys die feit dat duisende mense op Kerkplein opgedaag het dat mense sterk oor die stad se naam voel en dat hulle nie gediend is met pogings om die hoofstad se naam te verander nie. “Die minister van kuns en kultuur, dr Pallo Jordan, en ander besluitnemers, moet kennis hiervan neem en toesien dat pogings om die stad se naam te verander, gestaak word,” voeg Kriel by. Volgende jaar hou ons weer partytjie, belowe hy die skare. Hierdie gaan ’n jaarlikse instelling word.

DJ Ossewa se manewales op die verhoog het die toeskouers in vervoering. Gee my ‘n stukkie van jou koeksister sing almal lustig saam. Hartbeeshuis is ook ’n duidelike gunsteling. Twintig jaar gelede sou hierdie soort liedjies met hulle nasionalistiese inslag weinig inslag gevind het. Maar vandag is dit in om na Afrikaans te luister, om gaande te raak oor sangers wat nostalgies is oor hulle wortels, geskiedenis en landelike verlede.

Staalsnaar se Taal van Staal het vandag ’n vinnige dansinslag met ’n doef-doefritme :

Ek weet jou wêreld is ‘n “merry-go-round”
Ek weet jou hart lê by die “lost-and-found”
Ek weet die spook van gister spook
By die drome wat jy oor môre droom

Ek weet nie hoe ons wêreld sonder jou sou wees nie
Ek vrees nie – Jy’s die taal van staal

Bok van Blerk laat die skare lyf rondskud met Die bok kan blêr en later stadig wieg terwyl hy die onvermydelike De la Rey sing.

Al meer uitgeputte, rooigebrande mense besoek Café Riche vir ’n koele lafenis. Swerms duiwe fladder in die blou lug rond. Oom Paul se standbeeld is volgepak met seuntjies wat ’n beter uitsig op die verhoog probeer kry. Afrika is nie vir sissies nie, skreeu Sean Else. Vandag is die werklikheid egter ver. Vandag vier die Boere fees.

Afrika se kinderslawerny gedy

Kinderslawe in Wes-Afrika bly steeds ‘n probleem waarvan die omvang moeilik is om te bepaal. Die onlangse arrestasie van ‘n Koranleraar wat 52 kinders van Guinee-Bissau in Senegal probeer insmokkel het, het weer lig op dié netelige kwessie wat net nie wil verdwyn nie, gewerp.

Selfs al het die voorkoms van kinderslawe elders ter wêreld afgeneem, bly dit ‘n probleem. Samerwerkingsverdrae wat tussen Mali, die Ivoorkus en Burkina Fasso gesluit is het daartoe gelei dat ‘n paar kinders wat aan sulke wreedheid uitgelewer word, teruggestuur is na hul lande van oorsprong.

‘n Dokter uit Mali wat gemoeid is met die NRO wat hulle oor sulke kinders ontferm, verduidelik dat Togo, Benin en Nigerië asook Senegal, Guinee-Bissau en Gambië nie die probleem aanspreek nie.

Unicef het in ‘n verslag wat in 2006 bekend gemaak is, beweer dat daar "uitgebreide en invloedryke netwerke bestaan wat enorme winste uit kinderslawe maak. Maklike kommunikasie, swak polisiëring en ouers en kinders wat maklike teikens is, veroorsaak dat kinderslawerny in Wes-Afrika aan die toeneem is."

Die Internasionale Arbeidsburo by monde van Giselle Mitton meen dat dit "moeilik is om te bepaal hoeveel gevalle daar in werklikheid is." Net as ‘n smokkelaar gevang word, kom die kwessie op die lappe. "Maar die meeste van die tyd bly hulle verskuil omdat die kinders as huisbediendes aangehou word," verduidelik sy.

Van die kinders wat met hul "onderwyser" by die grens voorgekeer is, was 42 net vyf jaar oud. Die smokkelaar was waarskynlik van plan om hulle as bedelaars en onbetaalde werkers in te span. Volgens amptelike syfers beskikbaar van 2000 is daar 100 000 "Koranleerlinge en bedelaars" in Senegal, maar dit word allerweë aanvaar dat dié aantal net die ore van seekoei verteenwoordig.

Mitton sê meer as die helfte van die sogenaamde Talibés of Koranleerlinge in Senegal kom van elders. Verskeie nie-regeringsorganisasie is dit eens dat die aantal vandag veel hoër is. Dit is nie net in die informele sektor waar daar van kinderslawearbeid gebruik gemaak word nie, maar ook in landbou en mynwese. Voorts is daar ook geen erns van die kant van owerhede om sulke praktyke op te skort en kinders terug te stuur nie, ten spyte van allerlei mooi verklarings.

Eskom-tariefverhogings gekritiseer

Jacob Maroga

Eskom se plan om volgende jaar ’n tariefverhoging van 18% in te voer, gevolg deur ’n verhoging van 17% in 2009, is deur die sakegemeenskap en ander organisasies veroordeel. Die vakbond Cosatu, die Jong Kommuniste-liga en Verenigde Besigheid in Suid-Afrika het gister almal Eskom se plan veroordeel. Jacob Maroga, Eskom se uitvoerende hoof, het egter vroeër vandeesmaand aangekondig dat hy verwag dat Suid-Afrika se Nasionale Energiereguleerder die beplande verhoging sal goedkeur.

Maroga het gesê die verhoging is noodsaaklik om “nuwe kapasiteit” te skep. Volgens Simi Siwisa, ekonoom verbonde aan Verenigde Besigheid in Suid-Afrika, verstaan hulle dat Eskom moet groei, maar is die verhoging oordrewe.

Dit is veral kommerwekkend omdat daar na verwagting in die komende jaar ’n afplatting in groei gaan wees in die plaaslike en globale ekonomie. Siwisa het verder daarop gewys dat so ’n verhoging sal meebring dat die regering se beoogde 6% groeikoers en die halvering van werkloosheid en armoede teen 2014 nie bereik gaan word nie.

Cosatu het ook die Eskom-besluit veroordeel. “Die impak van so ’n verhoging sal rampspoedig wees vir verbruikers, werkers en die hele land,” lui die vakbond se verklaring. Nie net sal die verhoging armoede vererger nie, maar dit sal ook werkskepping vertraag en ’n invloed op ander pryse hê.

Die Jong Kommuniste-liga het verder gegaan en meen dat elektrisiteit teen “bekostigbare tariewe of gratis” aan alle Suid-Afrikaners verskaf behoort te word.

Tito Mboweni, goewerneur van die Reserwebank, het op sy beurt gewaarsku dat Eskom se beplande verhoging inflasie sal vererger.

Die Nasionale Energiereguleerder sal aanstaande maand ’n finale besluit oor die voorgestelde verhogings neem. Die publiek is intussen uitgenooi om voorleggings in hierdie verband by die liggaam se hoofkantoor in Pretoria in te dien.