Oor die volgende twee jaar het dieselfde groep Iere tydens verskeie besoeke ʼn totaal van 448 baksteenhuise vir die kaiabewoners gebou.
Die nuut geboude huis van Thuletu Jwara, ʼn inwoner van Imizamo Yethu, is nou ʼn klerewinkel wat deur Sjinese gehuur word terwyl sy self in ʼn kaia agter die huis woon.
Jwara het haar soos volg uitgespreek: “Ek verkies om my huis uit te verhuur want ek is werkloos en het die geld nodig om die verband af te betaal en om my familie te help. Die verband is R300 per maand en my huurders betaal my R1 500 per maand. As ek klaar die verband afbetaal het, sal ek graag terug in die huis wil trek maar dit sal afhang of ek in staat is om my familie kos te gee.”
ʼn Ander huis in dieselfde buurt, met ʼn sitkamer, drie badkamers, ʼn kombuis en badkamer, is intussen in ses slaapkamers verdeel wat elkeen ʼn betalende huurder huisves. Dit is nou moeilik om in die huis rond te beweeg vanweë die vele verdelings en daar is nêrens om toestelle soos die yskas te sit nie.
Een van die huurders van dié huis, Lisa Makoma van Malawi, sê die vertrekke is baie klein en die huur is hoog – sy betaal R1 200 per maand vir een van die groter kamers. “Die eienaars is nou geskei en woon apart dus kom hulle elkeen aan die einde van die maand hul huurgeld in. Dus betaal ons twee keer – ek betaal die man R600 en die vrou R600.”
Die arme Iere is natuurlik ietwat uit die veld geslaan deur dié kulturele uitdagings. Volgens Deirdre Grant, ʼn skakelbeampte van die Niall Melon-lokasietrust: “… verbied wetgewing oor behuising die eienaars om die huis binne die eerste vyf jaar te verkoop maar dit verhoed hulle nie om dit uit te verhuur nie, of om ʼn vertrek en die agterplaas uit te verhuur nie.”
Sy sê dat die trust teleurgesteld is dat die begunstigdes hul huise nou uitverhuur en terug in die kaias getrek het. “Maar ons begryp dat dit ʼn oorlewingsmeganisme is.”
Die trust het tot dusver ʼn totaal van 5 000 baksteenhuise tussen Johannesburg en Kaapstad gebou, waarvan die mees onlangses 200 huise in Freedom Park in Mitchellsplein vroeër vandeesmaand is.