{jathumbnail off}
Skrywer: Dan Roodt
Nzimande wil nie wegdoen met Afrikaans
Die regering het geen begeerte om Afrikaans as ’n taal van onderrig weg te doen nie, het dr. Blade Nzimande, minister van hoër onderwys, Donderdagaand gesê.
Hy het tydens die inhuldigingseremonie van Johann Rupert as die 14de kanselier van die Universiteit Stellenbosch (US) gesê die regering se standpunt is nog deurgaans duidelik dat alle amptelike tale in Suid-Afrika, met inbegrip van Afrikaans, as ewe belangrik geag word, soos in die Grondwet gestipuleer.
“Ons taalbeleid vir hoër onderwys gee erkenning aan Afrikaans as ’n taal van geleerdheid en navorsing en stel dit baie duidelik dat dié taal as sodanig as ’n nasionale bate gehanteer en bewaar moet word.”
Waarteen die beleid wel beswaar maak, is die neiging om Afrikaans as ’n hindernis vir toegang vir nie-sprekers daarvan te gebruik.
Nzimande het gesê die US het al veel bereik in sy pogings om as een van die beste universiteite ter wêreld geag te word, en het transformasiepogings aangewend.
“Daar is egter steeds ’n uitdaging om jul inisiatiewe en prestasies te omskep in ’n institusionele kultuur wat volledig insluitend, divers en waarlik Suid-Afrikaans is.”
Rupert is in die Endlersaal van die Konservatorium ingehuldig. Die geleentheid is onder andere ook bygewoon deur die Wes-Kaapse premier, Helen Zille, die minister in die presidensie, Trevor Manuel, en die US se rektor, prof. Russel Botman.
Rupert volg in die voetspore van dr. Frederik Van Zyl Slabbert.
Rupert het nie in sy intreerede op die veelbesproke taaldebat gefokus nie.
Dié sakemagnaat en sportweldoener het meer oor die belang van innoverende tegnologie en die toepassing daarvan in tersiêre instellings gepraat.
Volgens hom moet die US streef om die beste te wees, maar fokus behou om te oorleef. “Niemand kan die beste wees met alles nie. Daarom is fokus nodig. Dán kan besluit word waarin ons die beste sal wees.”
Hy het verwys na die koms van breëband-internetverbinding in die Wes-Kaap en die belangrike rol wat dit in onderrig sal speel.
Botman het Rupert opgesom as ’n veelsydige mens wat alles verteenwoordig waarvoor die universiteit staan.
“Dr. Rupert, jy is ’n seun van hierdie stukkie aarde genaamd Stellenbosch. Jy verteenwoordig alles waarvoor hierdie universiteit staan: ons visie, ons waardes en ons onwrikbare geloof in akademiese uitnemendheid.”
Rupert is onder meer voorsitter van Richemont, VenFin en Remgro.
Hy het as jong man ekonomie en maatskappyereg aan die US gestudeer, maar dit laat vaar vir ’n sakeloopbaan.
Nie nou tyd vir Uhurugedagtes
“Ontvang hiermee julle politieke vryheid en alles sal vir julle daarby toegevoeg word.”
Dit, min of meer was die woorde wat Kwame Nkruhma tydens Ghana se onafhanklikheidsvieringe gesê het, en het die oormatige verwagtinge wat Uhuru sou bring netjies onderstreep.
Die misplaaste Uhuru-verwagtings het in Afrika al geleidelik soveel klappe van die werklikheid weg dat daar al stewige tekens van hande in die moue steek is, maar in Suid-Afrika leef die gees van absurditeit in ‘n groot mate voort. Die gevolg is dat einste Ghana ‘n hoër plek as Suid-Afrika op die persvryheidsindeks beleef, en verskeie Afrikalande suid van die Sahara se onderwysstelsel beter standaarde en resultate as dié van Suid-Afrika oplewer.
Die Suid-Afrikaanse grondwet is onlangs soos selde onder die vergrootglas geplaas. Dit het uit talle oorde onder kritiek deurgeloop, en dikwels is die vinger – darem nie die middelvinger nie – na die opstellers verwys.
Die debat het ook ‘n laertrekkery tot gevolg, maar niemand kan dié keer die vinger wys na die konserwatiewer bevolkingsegment nie. Dit is die liberale ondersteuners van die grondwet wat geledere gesluit het en die ore probeer toedruk het vir die kritiek.
Vanoggend, in Volksblad, laat Beeld se redakteur Tim du Plessis hom opnuut uit oor die deugde van die grondwet, en plaas die blaam vir die skending van die grondwet op die regering. Hiermee argumenteer hy dat Suid-Afrikaners nie deur die grondwet uitverkoop word nie, maar deur die regering. Hy argumenteer dat die grondwet nog méér geskend sou gewees het as dit sterker klem op sekere regte sou plaas.
In ‘n onlangse artikel het prof. Koos Malan egter ook ‘n ander perspektief hierop gewerp. Volgens hom is die grondwet mildelik besaai met regte, maar gaan mank aan gesag om hierdie regte te verskans. Malan het min ooghare vir die Artikel 9-instellings wat deel van die wigte en teenwigte moet uitmaak, en is selfs krities oor die howe se vermoëns. Afgesien daarvan dat kostes die hofroete buite gewone Suid-Afrikaners se bereik plaas om hul regte te laat afdwing, word die regters uiteindelik ook deur die uitvoerende gesag aangestel, soos nou uit die omstrede aanstelling van adv. Moketedi Mpshe as waarnemende regter.
Was die grondwet so goed soos voorgegee is, sou so iets nie kon plaasvind nie.
Ongelukkig gaan die argument dat die grondwet ‘n gegewe is en dat water wat onderdeur die brug is, te ene male gedane sake is ook nie volkome op nie.
Die grondwet is, anders as die oorgangsgrondwet wat boonop deur onderhandelde grondwetlike beginsels gerig is, baie vaag geskryf. Regsgeleerdes gebruik die uitdrukking dat ‘n wa en span osse daarbinne sal kan draai.
Die verklaarde doel hiervan is dat die detail gevorm moet word. Dit behels dat verskeie wette, soos die taalwet, nog geskryf moet word, dat internasionale konvensie deur presedentereg en gewoontereg neerslag moet vind en die leë kamers uiteindelik so volledig en toepaslik gemeubileer moet word.
Die voorvereistes hiervoor is dat die regbank volledig onafhanklik moet wees van binnelandse politiek, en slegs deur internasionaal aanvaarde regsbeginsels ondervang sal wees.
SEB-wetgewing druis egter reeds volledig in teen die grondwetlike doelstelling van nie-rassigheid, regstellende aksie word as diskriminerende wetgewing toegepas onder die vaandel van ‘n grondwet wat gelykheid waarborg, onteieningswetgewing was al stewig op koers, lynreg in stryd met internasionale verdrae waarvan Suid-Afrika mede-ondertekenaar was en vele meer wat op, soos Volksblad dit in sy hoofartikel stel, die wys van die middelvinger vir die grondwet neerkom.
Die kamers kan eenvoudig nie gemeubileer word terwyl instansies soos die Black Lawyers’ Forum en soortgelyk nie net nog bestaan nie, maar openlik ras as norm vir standpuntinname ook gebruik.
Uiteindelik – as genoeg mense saamstem dat die grondwet wel nie die wonderwerk is wat voorgehou word nie, kan daar met erns aan die werk gespring word om die leemtes aan te spreek. Dit sou onder meer behels die opbou van ‘n fonds wat sterk genoeg is om die regering konsekwent deur hofaksies te stuit solank hierdie weg nog moontlik is.
Wanneer dit weens strategiese aanstellings onmoontlik word, moet die internasionale howe en tribunale gebruik word.
Terselfdertyd sal binne-gesprekvoering nodig wees en bly.
Sexwale wil met boere praat
Dr. Pieter Mulder, VF Plus-leier en adjunkminister van Landbou, Bosbou en Visserye en minister Tokyo Sexwale, minister van Huisvesting, het gister (17 Februarie 2010) gesprek gevoer oor minister Sexwale se uitlatings dat kommersiële boere wat van hulle werkers ontslae raak, die hoof oorsaak is van die groot plakkerskampe langs stede in Suid-Afrika.
Tydens die gesprek het minister Sexwale die wens uitgespreek om ook met Suid-Afrikaanse kommersiële landbouers oor die saak te praat. Dr. Mulder het hulle gesprek as positief en opbouend beskryf en onderneem om so spoedig moontlik so ’n gesprek tussen kommersiële landbouers en die Minister te reël.
Tydens die debat oor president Zuma se staatsrede het dr. Mulder minister Sexwale oor sy stellings dat kommersiële landbouers die hoofrede vir verstedeliking is, wat hy by ’n Parlementêre portefeuljekomitee gemaak het, gekritiseer. Minister Sexwale se stellings het ook heftige reaksie van georganiseerde landbouorganisasies uitgelok. Dr. Mulder het daarop gewys dat verstedeliking ’n internasionale verskynsel is wat by alle Afrikastede voorkom waar geen Suid-Afrikaanse boere is nie.
Dr. Mulder het verder geargumenteer dat die regering die afgelope vyftien jaar groot onsekerheid in plattelandse gebiede geskep het met hulle beleidsrigtings teenoor Suid-Afrikaanse kommersiële boere. “As die regering hierdie probleme aanspreek sal hulle verbaas wees oor die goedgesindheid en positiewe benadering by meeste boere om landelike gebiede te ontwikkel en om so te help om die verstedelikingstroom te vertraag,” volgens dr. Mulder.
Tydens die gesprek het minister Sexwale sy stellings verduidelik en aangedui dat misverstande opgeklaar kan word deur regstreeks met georganiseerde landbou hieroor te praat.
Tiger Woods is selfsugtig sê Els
Die voormalige nr. 1-gholfspeler Ernie Els sê Tiger Woods is selfsugtig om sy mediakonferensie te laat saamval met ‘n groot toernooi.
Woods sal na verwagting Vrydag sy eerste openbare verskyning maak sedert sy buite-egtelike verhoudings drie maande gelede aan die lig gekom het.
Dít is op die derde dag van Accenture se Wêreldputjiespel-toernooi in Arizona.
“Dit is selfsugtig,” het Els aan die tydskrif Golf Week gesê.
“Ek voel jammer vir die borg. Maandae is goeie dae om verklarings te maak, nie Vrydae nie. Dit neem baie weg van die toernooi.”
Die konsultantegroep Accenture was een van die eerste maatskappye om bande met Woods te verbreek ná sy buite-egtelike verhoudings onthul is.
“Dit was die eerste ding waaraan ons almal gedink het, dis asof hy Accenture wil terugkry – en dat die PGA-toernooi deel van alles is,” het ‘n anonieme gholfspeler aan die tydskrif gesê.
Mark Steinberg, Woods se agent, het aan Golf Week gesê hy het Accenture laat weet oor die konferensie wat 11:00 gehou word.
Steinberg het vroeër gesê Woods wil “die proses van versoening begin en dit is wat hy gaan bespreek”.
Hy het egter gesê dit is nie ‘n nuuskonferensie nie.
Wes-Kaap vaar swak met syfervaardighede
Volgens ‘n berig op IOL het slegs 17.4% van die Wes-Kaap se gr.6-leerders die vereiste syfervaardighede vir hul graadvlak en slegs 48.6% lees en skryf op die toepaslike vlak.
Sowat 84 000 gr.6-leerders uit 1 046 skole is verlede jaar deur die departement van onderwys in die Wes-Kaap getoets.
Die vorige assessering is in 2007 gedoen.
Donald Grant, provinsiale minister van onderwys, het dié uitslae Donderdagoggend bekend gemaak en het gesê hoewel die uitslae van syfervaardighede met 3.4% sedert 2007 verbeter het, is dit steeds “onaanvaarbaar laag”.
Brittanje dreig om bande met Mossad te breek
Ministers in Brittanje is woedend nadat Israelse Mossadagente klaarblyklik met gesteelde identiteite van Britse paspoorthouers gereis het om ‘n sluipmoord in Doebai te gaan pleeg. Dié land het gedreig om hulle inligtingsverhouding met Israel op te skort indien onomwonde bewyse vir die diefstal gevind word.
‘n Moordbende van die Mossad het glo vroeër vandeesmaand die paspoorte van ses niksvermoedende Britte gekopieer wat tans uit vrees vir hul lewens moet skuil teen weerwraakaanvalle.
Israel se intelligensiediens, wat nog nie ‘n aandeel in die moord ontken het nie, het tot dusver die gebruik van Britse identiteite in sulke koverte operasies vermy nadat hulle voorheen onderneem het om dit nie te doen nie.
Die Israelse ambassadeur in die VK is na die Foreign Office ontbied te midde van die stygende diplomatieke herrie. Ron Prosor sal Sir Peter Ricketts, ondersekretaris van buitelandse sake, Donderdag ontmoet om vrae oor Israel se betrokkenheid te beantwoord.
Gordon Brown het ‘n volle ondersoek na die paspoortbedrog gevra.
Die Mossad word daarvan verdink dat hulle ‘n militêre bevelvoerder en Hamasleier, Magmoed al-Mabhoeg, op 20 Januarie in sy hotelkamer in Doebai vermoor het. Hamas is die Moslemgroep wat die Gazastrook beheer.
Die ses Britte wie se paspoorte gekopieer is, woon almal in Israel, wat beteken dat die Mossad maklike toegang tot hulle reisdokumente sou kon verkry het.
‘n Senior amptenaar van buitelandse sake in Brittanje het aan die Daily Telegraph gesê as daar bewyse van die Mossad se betrokkenheid in die moorde gevind word, sal dit intelligensie-uitruilooreenkomste tussen Brittanje en Israel benadeel.
Hy het gesê as dit die geval blyk te wees, sal Brittanje bande met die Mossad verbreek soos Margaret Thatcher in 1986 gedoen het nadat ‘n Mossadagent ‘n sak vervalsde Britse paspoorte verloor het..
Die Israelis is terugverwelkom eers toe hulle onderneem het om nie weer van Britse paspoorte in koverte operasies gebruik te maak nie.
Israelse minister van buitelandse sake, Avigdor Lieberman, het intussen verklaar dat daar geen rede is om Israel te verdink nie, maar het nogtans geweier om sy land se veiligheidsdiens se betrokkenheid amptelik te ontken.
Hy het gesê Israel het ‘n “beleid van dubbelsinnigheid” wat hulle handhaaf in sulke gevalle ter wille van veiligheid.
Die Lama Deli
Skeltaal vir wittes
Ek was al self in die moeilikheid nadat ek Herman Charles Bosman se werke aan studente voorgelees het wat deurspek was van die k-woord.
Die skelwoord vir witmense deur Sothosprekers is ‘lekgowa’, meervoud ‘makgowa’. Die spreker sal hom- of haarself nietemin dadelik verdedig as jy sê dis ‘n skelwoord.
Met my omswerwinge in beide die Nguni- en Sothotale het die woord ‘lekgowa’ my deurentyd gepla omdat daar altyd draaie geloop is om die woord deur die moedertaalsprekers.
Totdat ek eendag ‘n Sepediboek gelees het en op die volgende reël afgekom het: [G]o etela makgoweng a dimpsa le maribeng a ditswene (die-ng agter makgowa dui lokaliteit aan). Vry vertaal beteken dit: “Om te kuier by die ‘makgoweng’ van die honde en die slaapplek van die bobbejane.” Dit het my vermoede bevestig dat dit ‘n skelwoord moet wees.
Die woord is ‘n Sothowoord en is nie ontleen uit ‘n ander taal nie. Dus was die woord daar voordat die inheemse swart volke met die Westerse beskawing in aanraking gekom het.
Die werklike betekenis van die woord word seker in stamskole geleer. Maar soos hulle sê: Koma ke sephiri, oftewel “Die stamskool is ‘n geheim”.
Die naaste wat ek kon kom aan die betekenis is iemand wat pla, uittart, skreeu.
Ek sou die woord in dieselfde katagorie plaas as ‘kaffer’. Lekgowa word algemeen op straat en werkplek gebesig. Dit pla egter nie die wittes nie want hulle ken nie die tale nie.
Die wat ‘lekgowa’ gebruik kapitaliseer op die onkunde van ander. Hoeveel was al in die moeilikheid oor die k-woord, maar nog nooit is iemand aangespreek oor lekgowa nie!
Dis tyd dat die mense ingelig word oor die ware toedrag van sake en die woord verwyder word uit die openbaar en wetboeke.
Obama ontmoet Dalai Lama
Die Dalai Lama, geestelike leier van Tibet wat reeds 50 jaar in ballingskap in Indië woon, sal na verwagting dié week vir pres. Barack Obama ontmoet.
Die vergadering sal handel oor die toestande in Tibet asook die verloop van gesprekke tussen die Dalai Lama se verteenwoordigers en Chinese owerhede.
Die Obama-administrasie het benadruk dat die Dalai Lama nie as ‘n politieke verteenwoordiger ontvang word nie. Die vergadering sal glo in die “Map Room” plaasvind en nie in die presidensiële kantoor nie.
Maar volgens Tenzin Taklha, woordvoerder van die Dalai Lama, is dit van belang dat die vergadering wel plaasvind.
Die 75-jarige geestelike leier word deur Beijing as die “wolf in ‘n monnikegewaad” beskryf.
Obama het ‘n ontmoeting met die Tibetaanse leier ‘n jaar lank uitgestel om betrekkinge met China op ‘n goeie voet te hou.