Skrywer: Dan Roodt

Nederland, Berlyn se belangrikste bondgenoot vir groter begrotingsdissipline in Europa, staar self ‘n ekonomiese krisis in die gesig. Die eens voorbeeldige ekonomie is in skuld gedompel weens ‘n gebarste eiendomsborrel. Baie huiseienaars is “onder water” weens negatiewe eiendomsgroei.

Die ekonomiese nuus uit Nederland klink tans soos dié uit die suidelike lande van die EU.

“Onderwater” is ‘n goeie beskrywing vir die krisis in ‘n land waar groot dele onder seevlak is. Ironies genoeg, worstel Nederland, eens ‘n modelekonomie, nou met die soort eiendomskrisis wat slegs die Verenigde State van Amerika en Spanje tot nou toe geraak het. Banke in Nederland het ook miljarde in lenings in die private en kommersiële eiendomsmark sedert die 1990’s ingepomp, sonder om te verseker dat leners voldoende kapitaal het.

Private huiskopers, byvoorbeeld, kon maklik meer as 100 persent van ‘n eiendom se prys finansier en ‘n lening vir vyf keer ‘n jaarlikse salaris kry sonder ‘n sent ekwiteit. Dit was slegs moontlik omdat die eienaars van eiendomme in staat was om rentekoste ten volle van hul belasting af te trek op verbandlenings.

In plaas van om die lenings af te betaal, het leners die geld in ‘n beleggingsfonds gesit, maand na maand, met die hoop op ‘n wins. Die geld is gebruik om die waarde van ‘n bepaalde eiendom aansienlik te verhoog. Baie Nederlandse spaarders het verwag dat die verkoop van hul verbeterde huise genoeg geld sal genereer om die lenings af te betaal, saam met ‘n gesonde wins.

Meer as ‘n dekade gelede, het die Nederlandse sentrale bank oor die gevare van hierdie euforie gewaarsku, maar sy waarskuwings is verontagsaam. Net verlede jaar het die nuwe regering, onder konserwatiewe-liberale premier Mark Rutte, die vrygewige belasting skuiwergate gewysig. Maar nou is dit amper te laat. Geen land in die euro-sone is so diep in die skuld soos Nederland nie, waar banke ‘n totaal van sowat € 650 miljard in verbandlenings op hul boeke het.

Verbruikerskuld staan op sowat 250 persent van beskikbare inkomste. In vergelyking, in 2011 het selfs die Spanjaarde slegs ‘n skuldverhouding van 125 persent bereik.

Nederland is nog steeds een van die mees mededingende lande in die Europese Unie, maar nou, met die eiendomsborrel wat gebars het, dreig dit om die hele ekonomie te sink. Werkloosheid is aan die toeneem, verbruik en groei het tot ‘n stilstand gekom. Ten spyte van taai soberheidsmaatreëls, is die regering in Den Haag in stryd met die EU-maatstaf hierdie jaar, wat nuwe lenings van meer as 3 persent van die bruto binnelandse produk (BBP) verbied.

Dit is ‘n swaar las, veral vir die Nederlandse minister van Finansies Jeroen Dijsselbloem, wat ook die nuwe hoof van die Euro-Groep is, en nou homself in die onverwagse rol van beide ‘n waghond vir die monetêre unie en ‘n krisiskandidaat bevind.

Die amptelike werkloosheidskoers het reeds geklim tot 7,7 persent. In werklikheid, is dit waarskynlik veel hoër, maar dit is tot nou toe weggesteek deur ‘n demografiese groep genaamd die ZZP. Die “zelfstandigen sonder personeel” (“Eie Onderneming sonder werknemers”) soos die Duitse model van die “Ich-AG” (“my, Inc”). Ongeveer 800,000 ZZP’ers werk tans in Nederland.

Vir maatskappye is dit die moeite werd om hulle permanente werknemers te laat gaan en hulle dan op tydelike kontrakte aan te stel. Dit spaar hulle die koste van sosiale uitkerings.

Daar is moordende mededinging tussen die selfstandiges, wat pryse laer dwing.

Die Nederlanders was lank onder Europa se mees ywerige spaarders, en in die krisis is een van die grootste probleme dat verbruik daal, sê Johannes Hers van die Centraal Planbureau in Den Haag, die raad van kundiges in die Ekonomie Ministerie.

Sy amp verwag ‘n daling van 0,5% in groei vir 2013. Sowat 755 maatskappye het bankrotskap in Februarie verklaar, die grootste aantal sedert rekords begin het in 1981. Die banksektor sal van duisende werknemers ontslae moet raak.

As gevolg van die baie verbandlenings op die boeke, is die finansiële sektor uiters opgeblaas, soveel so dat die totale bates van alle banke vier-en-‘n-half keer die grootte van die ekonomiese uitset is.

Suid-Afrika het nog versterkings en wapens noord geskuif na die grense van die Sentraal-Afrikaanse Republiek (SAR), het Beeld berig.

Vegvliegtuie en gevegshelikopters is ook in die SAR se buurstate ontplooi.

Militêre bronne het egter gesê verslae dat Suid-Afrikaanse troepe in Uganda en die Demokratiese Republiek van die Kongo saamtrek, is nie geloofwaardig nie.

“Daar is geen bedreiging van buite, hetsy van [afgesette president] Bozizé of van Suid-Afrika nie,” sê ‘n senior militêre bron. “Die enigste bedreiging wat ons in die gesig staar is van die Seleka rebelle self. Hul leiers is nie in staat om hulle te beheer nie,” het een bron aan timeslive.co.za gesê.

‘n Franse soldaat by die lughawe in die hoofstad Bangui het gesê hy het drie Suid-Afrikaanse Hercules-vragvliegtuie gesien land en opstyg Maandag, en een Woensdag.

By die presidensiële paleis in die hoofstad het dokumente, sommige “vertroulik” gemerk, op die vloer in die geplunderde kantore van senior kabinetsamptenare rondgestrooi gelê.

Die dokumente sluit in besonderhede van ‘n Switserse bankrekening, verslae van Bozizé se militêre bevelvoerders van die rebelle se bewegings, en aanbevelings vir die bevordering van militêre offisiere.

Die rebelle het intussen werwingsentrums oopgemaak om werklose jeugdiges, insluitend vroue, te kry om aan te sluit en hulle belowe ongeveer R1000 per maand.

“Om ‘n soldaat te wees, ons land te beskerm, sal ons taak wees,” sê 17-jaar-oue Basangi Bienvenu.

Samesprekings word vandag in Tsjad gehou by ‘n buitengewone vergadering van die Ekonomiese en Monetêre Gemeenskap van Sentraal-Afrika ­(Cemac), onder voorsitterskap van pres. Idriss Déby van Tsjad.

Pres. Jacob Zuma sal die vergadering bywoon waar verdere militêre optrede in die SAR bespreek sal word.

Hoewel die weermag die berigte van ‘n magsopbou ontken, het Gripen-vegvliegtuie Woensdag opgestyg, vermoedelik na Entebbe in Uganda.

Drie gehuurde vragvliegtuie, twee Ilyushin 76’s en ‘n Antonov 124, het reeds vlugte na Entebbe en die Demokratiese Republiek van die Kongo (DRK) onderneem. Rooivalke en Oryx-helikopters sal glo ontplooi word.

Die magsopbou is deel van ‘n strategie wat die SAR omsingel in afwagting op die uitkoms van vandag se vergadering. Die teenwoodigheid van Suid-Afrikaanse troepe sal ongetwyfeld ook die besluite van die vergadering beïnvloed.

Luidens berigte uit die DRK en Uganda is van die Suid-Afrikaanse wapentuig en soldate onder meer by Gemena in die DRK, sowat 180 km van die SAR-hoofstad, Bangui, saamgetrek.

‘n Groep vooraanstaande wetenskaplikes het President Obama se raadgewers versoek om ondersoek in te stel na die etiese kwessies wat geopper is na ‘n besluit om ‘n hoogs aansteeklike vorm van die voël-griepvirus wat maklik tussen mense oorgedra kan word, te skep.

Die wetenskaplikes, wat ‘n Nobelpryswenner insluit, het gesê dit is “moreel en eties verkeerd” om ‘n nuwe soort griepvirus in die laboratorium te maak wat meer dodelike is as wat werklik bestaan ​​in die natuur.

Twee spanne griepnavorsers gelei deur Ron Fouchier van die Erasmus-Mediese Sentrum in Rotterdam en Yoshihiro Kawaoka van die Universiteit van Wisconsin-Madison het in 2011 aangekondig dat hulle daarin geslaag het om die H5N1-virus te “verbeter” sodat dit in teorie oorgedra kan word deur die lug tussen mense.

Hulle het die navorsing verlede jaar tydelik gestaak as gevolg van hewige openbare verontwaardiging oor die werk. Maar hulle het die einde van die moratorium aangekondig vroeër hierdie jaar, en selfs uitbreiding na nuwe gebiede wat ander virusse en siektes insluit, aangekondig.

In ‘n sterk bewoorde brief aan die Amerikaanse presidensiële Kommissie vir die Studie van Bio-etiese Kwessies, het teenstanders van die navorsing gewaarsku dat daar nie genoeg debat oor die bedreiging van die oordraagbaarheid van hoogs dodelike virusse soos die H5N1-stam van voël-griep is nie.

“Die toevallige vrystelling van ‘n kunsmatige, laboratorium-gegenereerde, menslike-oordraagbare H5N1-virus in die gemeenskap het die potensiaal om ‘n wêreldwye pandemie van epiese proporsies te veroorsaak wat die 1918-Spaanse grieppandemie wat meer as 50 miljoen mense doodgemaak het, te verdwerg ,” sê die wetenskaplikes .

“Die meeste [lewende wetenskaplikes] is van mening dat die skepping in die laboratorium van ‘n patogeen wat meer dodelik is as wat bestaan ​​in die natuur moreel en eties verkeerd is. Inderdaad, ‘n meerderheid is van mening dat daar geen wetenskaplike regverdiging is wat swaarder weeg as die morele en etiese probleme nie,” het hulle gesê.

“Net tien dae gelede het ons uitgevind dat ‘n span in Duitsland eksperimente gedoen het om te sien wat dit sou neem vir ‘n hondesiektevirus om van honde na mense oorgedra te word,” het hulle gesê.