Die Amerikaanse minister van buitelandse sake, Condoleezza Rice het Obama gelukgewens met sy merkwaardige prestasie om die eerste swart presidentskanidaat te word. Volgens haar toon dit dat die VSA ver gevorder het.
Rice is die tweede swart persoon om haar pos te beklee. Colin Powell was die eerste.
Sy het egter ook laat blyk dat sy nie vir die pos van visepresident woorweeg wil word as haar termyn onder George W Bush verstryk nie. Blykbaar wil sy na Kalifornië terugkeer om 'n boek oor Amerika se buitelandse beleid te skryf.
Zimbabwe, wat reeds alle rekords met sy 2,2 miljoen persent inflasie oortref het, het ʼn nuwe 100-miljarddollarnoot uitgereik in ʼn poging om die nypende kontanttekort die hoof te bied, het die sentrale bank gister gesê.
Die nuwe noot sal Maandag in omloop gestel word, het die bank in ʼn verklaring gesê wat deur die staatsmedia aangehaal is. Dit sal die sesde hoëdenominasienoot wees wat reeds vanjaar uitgereik is.
In Januarie is ʼn 10-miljoendollarnoot uitgereik, wat gevolg is deur ʼn 50-miljoendollarnoot in April. In Meimaand is note van 100 miljoen en 250 miljoen dollar uitgereik, wat gou deur ander van vyf miljard, 25 miljard en 50 miljard opgevolg is.
Tydens die krisis wat op die verkiesing gevolg het, het Zimbabwe se hiperinflasie nog verder momentum verkry en van 165 000 persent in Februarie tot 2,2 miljoen in Junie opgeskiet.
Onafhanklike ekonome meen egter dat die amptelike syfer inflasie sterk onderskat en beraam dat die werklike koers iewers tussen 10 miljoen en 15 miljoen persent kan wees.
Zimbabwe se chroniese ekonomiese krisis wat deur grondhervorming en die afsetting van blanke boere veroorsaak is, het ten minste 80 persent van die bevolking tot onder die broodlyn gedwing en massatekorte aan basiese goedere in die winkels veroorsaak.
Suid-Afrika se minister van landbou, Thoko Didiza, is tans besig met planne vir ʼn soortgelyke “grondhervorming” in dié land.
1. Die beleid soos Verwoerd dit uiteengsit het van swart state, elk gegrond op eiesoortige taal en kulturele trots, internasionaal gelyk aan die blanke Suid Afrikaanse staat, was logies en destyds uitvoerbaar gewees. Tipiese voorbeelde van eietydse verdelings is te vinde in Siprus (Turkse en Griekse verdeling); in Indië (Pakistan/Moslem en Indiër/Hindoe verdeling); om maar net ‘n paar voorbeelde te noem.
2. Verwoerd het die intellekuele status en persoonlikheid gehad wat dit kon laat slaag indien sy lewe nie voortydig kortgeknip was nie. Ongelukkig vir die Afrikaner was sy opvolgers van mindere intellektuele stofasie gemaak en het hulle die beleid hopeloos laat misluk en verwronge laat voorkom. Vorster het die status quo daarna behou, behep met sy gholf; om populêr onder blankes te wees en om as bemiddelaar op te tree tussen Ian Smith van Rhodesië en die swartes van daardie land. Botha het probeer om ‘n alternatiewe rigting in te slaan met sy driekamerstelsel wat skaars van die grond af kon kom, en ook om die ondankbare Amerikaners te help (met groot Afrikanerlewensverliese) in hulle stryd teen Rusland met die oorlog in Angola; en oor De Klerk wil ek nie eers van praat nie.
3. Verwoerd het die swart leiers wat hy mee te doene gehad het altyd beleefd en op gelyke voet behandel. Hy het nooit hoogmoedig of minagtend teenoor hulle opgetree nie. Hy het hulle ook nie as minderwaardig behandel en beskou nie. Die swart leiers van sy tyd soos Matanzima, Botha Sigau, die hoof van die Zionistiese kerk, ens. (om net ‘n paar te noem) het hom gerespekteer, en selfs liefgehad. Hoekom het dit gebeur dat die swartes ná sy dood so ‘n haat teenoor die blankes, veral Afrikaners van hierdie land begin koester het, ‘n haat wat die nuwe geslag Afrikaner vandag nog mee opgeskeep sit?
Ná Verwoerd se moord, het die Nationale Party stelselmatig begin verbrokkel. Hertzog het Vorster verkwalik dat hy, dws. Vorster, Verwoerd se beleid laat stilstaan het, en dat hy geen noemenswaardige uitvoering aan Verwoerd se beleid van afsonderlike ontwikkeling gegee het nie, en sodoende het hy van die Nasionale Party weggebreek om die HNP te vorm. Die Nasionale Party na Verwoerd het tiranniek teenoor die swartes begin optree, met sy lagwekkende “klein apartheid”-vervolgings; die drankwet wat swartes van alkohol probeer weerhou het; instromingsbeheer; blanke werksresevering; ontugwetgewing; gedwonge verskuiwings; afdwing van Afrikaans op die swartes; die industriële Bantoestangrensgebiedbeleid, ens. Treurnicht (Dr “No”), die predikant, was behep met die morele standaarde van Suid-Afrika; het TV teengestaan, vuurvreter teen rassevermenging, ens. en weggebreek om die Konserwetiewe Party te vorm.
Nou was die Afrikaner in drie kampe verdeel en vinnig besig om polities te verarm. Afrikaner teen Afrikaner teen Afrikaner! En om nog die pap aan die roer te sit, verskyn die AWB, die Afrikanergrap op die toneel met sy splintergroepe soos onder andere die BBB, wat die Afrikaner soos die “hill billies” van Amerika laat voorkom het. Die swartgevaar het verwissel na die swarthaatpolitiek onder Afrikaners na Verwoerd se dood as gevolg van die verset van swartes teenoor Afrikanerpolitiek en -vervolging van die dag.
Die groot Verwoerdprent is intussen heeltemal misgekyk van gelyke en gerespekteerde state in Suid-Afrika. Die klem het intussen geval op kleinlikhede en binnegevegte tussen die valse profete wat die Afrikaner erg mislei en verdeel het, en wat dit daarna vir De Klerk maklik gemaak het om die land aan die ANC sonder 'n skoot te oorhandig, om sodoende sy internasionale Nobelprys te verdien (die enigste Afrikaner om dit ooit reg te kry). En hierdie tydperk word nou internasionaal gesien as “The Verwoerdian Era”! Verwoerd word lelik misken, met Hitler vergelyk en as ‘n demogoog verteken. Nee, ek sê vir jou, die “Verwoerdian Era” het geëindig met die messteek van ‘n malman, ‘n duiwel, wat Verwoerd doodgemaak het, wat die Afrikaner se lig laat verflou het. Wat daarna gevolg het, noem ek die “Era van Afrikaner- Babelse verwarring”. En daardie verwarring geld vandag nog.
Die geleenthede vir ‘n Afrikaner- of blanke staat is vir ewig verspil. In Verwoerd se tyd was daar 9 miljoen swartes teenoor 6 miljoen blankes in die tradisionele blanke gebiede, met omtrent 18 miljoen swartes in die tradisionele swart gebiede. Afsonderlike ontwikkeling was toe haalbaar gewees. Vandag is daar omtrent 4 miljoen blankes in die voorheen tradisionele blanke gebiede teenoor meer as 30 miljoen swartes in dieselfde voorheen tradisionele blanke gebiede, met ander woorde swartes wat oor die grens instroom om die blanke persentasie nog verder te laat krimp. Die Afrikaner na Verwoerd was ekonomies selfsugtig, Hy wou nie toelaat dat industrie binne die tuislande gevestig word nie, maar op die grens binne die blanke gebied. Goedkoop arbeid van die swart state (soos Lesotho vandag), sonder enige ekonomiese infrastruktuur, is ingevoer. Vergelyk dit met ander lande, veral in Europa, wat hul eie arbeiders teen mededinging van buite beskerm. Die gevolg? Werksoekende swartes het in die blanke gebiede ingestroom, nieteenstaande die pogings tot instromingsbeheer… Pleks om die 9 miljoen swartes in die blanke gebied aansporings aan te bied om in die swart gebiede werk te gaan soek, het die omgekeerde gegeld. Moenie die ANC vir ons lot vandag blameer nie (en ek is hoegenaamd nie ‘n ANC-ondersteuner nie). Die Afrikaner het net homself vir sy huidige lot te blameer.
Simpatieke reisigers uit Europa en besorgde Kapenaars het in die agtiende eeu soms gevrees dat die boere in die binneland mettertyd sou verwilder en barbare word. Tog het dit dit nie gebeur nie.
Hoewel skole nagenoeg onbekend was, het plaaskinders by rondswerwende "skoolmeesters" leer lees, gewoonlik ontslane matrose en soldate, wat deur hul ouers gehuur is. Die skoolboeke was 'n ABC, dan die vervolg hierop met onderrig aan leerlinge van die tweede "trap", die AB-jab, wat woorde van twee lettergrepe bevat het, asook die spelboek, die Trap der Jeugd. Kinders het net leer lees, skrywe en reken, en het daarby 'n bietjie godsdiensopvoeding ontvang.
Met dié kennis was die mense in staat om die Bybel te lees. Feitlik elke gesin het die massiewe Statenbijbel gehad wat met die grootste sorg opgepas is. Dit is die Bybel wat op las van die Staten-generaal (die Nederlandse volksverteenwoordigers) tussen 1626 en 1635 vertaal en volgens besluit van die sinode van Dordrecht in 1637 uitgegee is. Die meeste het ook die gesange van Willem Sluyter, die Heidelbergse kategismus en die Kortbegrip van Helmbroek gehad. Party families het daarby 'n predikasieboek besit. Die bekendste preekbundel was Den Donderslag der Godlozen (wegens het schrikkelyk oordeel en de pyne der Hellen), in dieselfde band met De hemelsche vreugde voor de gelovige zielen.
In die lewe van die pioniersfamilies het huisgodsdiens 'n belangrike plek ingeneem. Etes is begin en beëindig met 'n tafelgebed, wat die plig was van een van die kinders of 'n besoekende grootouer. Die dag se werk is nie begin voordat daar "boekegevat" is nie — en saans ná aandete het "Die Boek" weer op die tafel verskyn. Die huisgesin het aan tafel bly sit, terwyl slawe of Khoikhoi langs die muur neergehurk het. Nadat die huisvader iets uit die Bybel en miskien 'n preekbundel gelees en 'n gebed gedoen het, het almal saam 'n gesang of psalm gesing, wat hulle meestal van buite geken het. Sondae was daar 'n spesiale godsdiensoefening.
Dikwels het trekboere petisies aan die Goewerneur gerig om 'n kerk te vra. Die enkele kerke is gereeld en pligsgetrou bygewoon, hoewel hulle lank moes reis om daar te kom. Die meerderheid was te ver om elke Sondag te gaan, maar het moeite gedoen om een of meer keer per jaar die Nagmaal by te woon. Dan het die katkisasie van jong mense en aanneming van nuwe lidmate ook plaasgevind. Voordat 'n kind aangeneem is, wou die ouers hulle nie toestemming gee om te trou nie.
Ernstige sosiale euwels soos dronkenskap was op die platteland onbekend. Talle boere was geheelonthouers en dié wat drank gebruik het, het dit matig gedoen. Mense het respek gehad vir mekaar se lewe en eiendom. Skriftelike koopkontrakte was onnodig — 'n man se woord was sy eer. Kinders het eerbied teenoor hul ouers betoon.
Hoe ’n admiraal en ’n prins Afrikaans gered het
Die Mosler Red Devil
Wel, die uit einde is ‘n allemintige 1202 Kw. Ja, jy het reg gelees. Vir ‘n motor wat jy op die openbare pad mee kan ry, is dit skrikwekkend. Die motor sal die Mosler MT900 S Red Devil heet.
Fiat 500
Kort na die aankondiging dat die wêreldmotor van die jaar, die Fiat 500, plaaslik beskikbaar is, het Fiat nou ‘n spesiale weergawe bekendgestel. Die motortjie is gebaseer op die Fiat 500 Sport, maar daar is amper meer Ferrari-rooi items aan hierdie karretjie as in ‘n regte Ferrari. Hy kom in regte Ferrari-rooi, met rooi remknypers, sportrempedale, ‘n swart leerstuurwiel met rooi speke, leer binnekant en spesiale genommerde plaatjie in die deure. Die verrigting is ook so bietjie opgekikker met ‘n sportuitlaatstelsel deur Magneti Marelli, die Ferrari-onderdeelverskaffer.
Volgende jaar se Dakar-tydren sal nie in Dakar gehou word nie, maar in Suid-Amerika. Mitsubishi het so pas hulle planne vir volgende jaar bekendgemaak met die bekendstelling van die Racing Lancer wat hulle in die wedren wil gebruik. Die motor is ‘n superveldmotor wat spesiaal met die wedrenreëls in die oog ontwerp is. Hy sal aangedryf word deur ‘n 3.0-liter V6 met ‘n turboaanjaer wat sowat 191 Kw ontwikkel. Dit klink min, maar wag, die ding is diesel, ja diesel. Die ouens by Mitsubishi is braaf met so 'n skuif. Natuurlik is die motor dan ook vierwielaangedrewe en hulle sê die stelsel sal die grondslag vir die volgend Pajero se vierwielstel vorm.
R8 is DTM se Veiligheidsmotor
Audi het so pas aangekondig dat die R8-supermotor vars na sy rol as veiligheidsmotor by die Le Mans-wedren dan ook die amptelike DTM (Duitse toermotor) -veiligheidsmotor sal wees. Die motor moes minimale verandering ondergaan om die rol te vervul, want soos ons almal weet is die R8 alreeds ‘n supermotor.
Lewis Hamilton is baie ryk
Ja, dis nie net die ouens wat sokker speel wat baie ryk is nie. Die formule 1-jaer Lewis Hamilton het so pas 200 000 Britse pond vir ‘n spesiale nommerplaat wat lees “LEW 1S” betaal. Hamilton se basiese salaris by Mercedes Mclaren beloop sowat $27 miljoen (R205 000 000) per jaar. Dit is baie erg, maar dit is dan ook nie elke 23-jarige renjaer wat vir Mclaren se formule 1-span jaag nie, nè? Ons weet ongelukkig nie watter een van sy supermotors die nommerplaat gaan dra nie, maar dit kan moontlik die Mclaren F1 LM-motor wees wat hy belowe is as hy die 2008-seisoen wen. Die motor is sowat R4 miljoen werd.
Maserati Gran Turismo Spyder
Maserati het aangekondig dat hulle die baie gewilde GranTurismo se dak gaan laat waai. Die motor sal die Spyder heet. Dit deel ook dan onderdele met die nuwe Ferrari California wat so 'n maand gelede bekendgestel is. Die Spyder sal dieselfde 298KW V8-enjin van die Gran Turismo-koepee gebruik. Hy het ook dan ‘n 6-spoed-ZF outomatiese ratkas soos die koepee. Hierdie motor sal vroeg in 2009 beskikbaar wees en ons glo plaaslik sal hy baie gewild wees.
Om een of ander rede het ons geslag so half en half met die houtlepel in die een hand en die Kook en Geniet in die ander hand groot geword. Kosmaak was vir ons so amper tweede natuur. Veral meisies moes sommer so van speenoud af die geheime van bak en brou ken.
Êrens tussen gister en vandag het dinge egter verander. Nadat sy aangesê is om die klitser te kry en die sous te roer, merk my dogter (reeds 8 maande op haar eie) verbaas op : “O, is dít wat mens met dit maak, ek kon nog nooit 'n rede kry om myne te gebruik nie!” Ek kon haar maar net stom aankyk!
Nog erger, 'n bekende, 33 jaar oud, het baie beslis haar kastrolle by haar ma op die plaas gaan aflaai; dit staan net haar kaste vol, het sy onomwonde verklaar.
'n Ander jong dame is bekommerd, sy sal die samoesas wat sy vir 'n geselligheid wil voorsit nie kan braai nie, want sy het nie 'n elektriese diepbraaier nie! Vele mammas sal nou in 'n koor sê: “maar julle moes hulle geleer het!” Feit is ons het probeer, maar anders as by ons, was die belangstelling nie daar nie!
Jamie Oliver, die befaamde “kaal kok”, vertel dat hy van kleins af in sy pa se restaurantkombuis in Claving, Essex geboer het en toe hy 11 jaar was, was hy al gemaklik met heelwat kombuistake. Op sestien was sy belangstelling in so 'n mate geprikkel, hy wou net 'n sjef word! Dít is spontane belangstelling!
Met groot blydskap sien ek 'n kookboek van Jamie Oliver, op my seun Lourens se sewentiende verjaardagwenslysie. Sy meisie koop dit toe ook vir hom. ('n Baie slim skuif van enige meisie, want sê nou maar die kys hou!) Tot ons bittere spyt was kosmaak egter net 'n fase in sy tienerlewe!
Geskiedenis vertel dat die eerste professionele sjefs vir die weermagte, asook konings, gekook het. Die eerste ou wat wat as die vader van die professionele kombuis gesien word, was Auguste Escoffier. Hy het die weermagkombuis in 'n gestruktureerde organisasie verander. Vroue het egter nie in die prentjie gepas nie. Dit is nou volgens Ann Cooper, skryster van A Woman’s Place in the Kitchen: The Evolution of Women Chefs.
Nou kom die groot vraag: Is die manne regtig beter met kosmaak as ons vroue? Daar is darem wel manne wat soos Jamie Oliver en sy eweknieë die maak van kos tot kuns en vermaak veredel het. Daar is egter baie vroue wat met kos kan “toor.” Nie noodwendig dié wat kos vir 'n regiment kan maak nie, maar ook die miljoene vroue wat, sonder vertoon, elke dag 'n smaaklike bord kos voor 'n familie neersit. Van altyd af was die vrou in die kombuis, voor die stoof en lepel in die hand aan die roer. Tong in die kies wil ek sê: miskien hou manne maar net van die ophef wat gemaak word as hulle die dag agter die potte inskuif. Hy maak dan nie net kos nie; hy is 'n sjef!
Gister op 18 Julie, soos by vele ander geleenthede, is ons deur sowel die staat as die Suid-Afrikaanse media in kennis gestel dat Rolihlahla Mandela, andersins bekend as Nelson, ‘n soort Christus of Mohammed van ons tyd sou wees.
Trouens, die dagblad Beeld het letterlik op 19 Julie in ‘n hoofartikel geskryf dat “ons daarom (kan) glo dat God deur sy genade rolmodelle soos Nelson Mandela voorsien”. Volgens dié koerant is Nelson Mandela “die gewildste model van menswees vandag”.
Die Katolieke kerk met sy redelik konserwatiewe Duitse pous, sou seker huiwer om die man van Qunu as heilige te verklaar, maar kennelik sal dit nie veel neem om ‘n huidige geslag polities korrekte Afrikaners te oortuig om die Nuwe Testament vir Long Walk to Freedom te versaak en Madiba onbeskaamd te begin aanbid nie.
In die meeste dagblaaie het daar op 18 Julie bylaes verskyn waarin Sy Majesteit Nelson I opgehemel word. Ook op RSG het Van Zyl Slabbert, Koos van der Merwe en ene mnr. Owen Dean, ‘n prokureur van Pretoria, ons vergas op die vername rol wat die Grote Nelson in die geskiedenis gespeel het. Volgens mnr. Dean is die handelsmerk “Nelson Mandela” ewe veel werd as dié van Coca Cola, McDonalds of Sony.
Op ‘n manier kruis wins, publisiteit en politieke korrektheid mekaar om die handelsmerk Nelson Mandela te skep. Enkele jare gelede het ek in ‘n meer filosofiese oomblik gepraat van ‘n soort heidense en goddelike entoesiasme waarmee handelsmerke vandag deurdrenk is. Dit geld ook die politieke handelsmerk van Mandela, die Cocacola-man van die internasionale swart politiek.
In Sandton is daar vir hom ‘n kolossus van brons in die sosiaal-realistiese Sowjetstyl op ‘n plek wat Nelson Mandela Square heet, opgerig. In die pers en op TV word daar na hom verwys as Madiba, ‘n term wat aan sy sibbe ontleen is. Mandela is naamlik ‘n lid van die Madiba-sibbe wat terug te voer is na ‘n Tembu-hoofman van die agtiende eeu met daardie naam wat die Transkei in die agtiende eeu geregeer het.
In weerwil daarvan dat die Transkei en die Ooskaap sedert die 1950s meer hulp en regeringsubsidies as enige ander provinsie ontvang het, bly dit die armste gebied in Suid-Afrika.
Vanwaar dus dié vergoddeliking van iemand wat ons as ‘n doodgewone Xhosa uit die haglike Transkei ervaar? Boonop iemand wat hom maar moeisaam in cliché-Engels uitdruk en wie se grootste twee onderskeidings sy 27 jaar in die tronk en sy leen van ‘n rugbytrui in 1995 is.
Ek kan my goed voorstel dat die gewone Afrikaner daarbuite kwalik dié uitbarsting van gewyde aandag aan die kolossus Mandela begryp. In die tagtigerjare was baie min mense in Suid-Afrika van sy bestaan bewus en indien buitelandse besoekers nie af en toe die pelgrimstog na sy sel op Robbeneiland aangepak het nie, sou die wêreld haas van hom vergeet het.
Hoe het die kolossus Mandela dan, as’t ware uit die niet, ontstaan?
Dis amper asof Hy – en ek is seker Beeld en ander Afrikaanse koerante sou Hom graag verder met hoofletters wou aanbid of vereer – vanuit ‘n wolk op ons neergedaal het. Hy is die swart Moses, die vader van die nasie, die wêreldpresident wat moontlik selfs uit die Verenigde Nasies se gebou in New York kon regeer het. Nie so lank gelede nie, het ‘n internasionale meningsopname trouens bevind dat indien die wêreld se bevolking aan ‘n presidentsverkiesing sou deelneem, Mandela die gewildste keuse sou wees.
Dis asof Mandela – of ‘n duistere mag waarvan hy die Mohammed of die Christus is – die wêreld getoor het. Oënskynlik beskik die swartmense van Afrika oor toorkrag, hoewel ons jare lank daarvoor gelag het. Hoe anders het dié nederige gevangene wat so lank in sy apartheidstronk gely het, ‘n statuur bereik waarna geen leier van ‘n groot moondheid, ‘n George W. Bush, ‘n Angela Merkel, ‘n Sarkozy, ‘n Gordon Brown, ‘n Wladimir Poetin, sou kon aspireer nie?
Eintlik is die proses glad nie so geheimsinnig as wat dit vir sommige mag voorkom nie. Mandela het eenkeer gesê dat sommige terroriste staatshoofde word. Hy en Fidel Castro het heelwat in gemeen, behalwe dat Castro ‘n man van aksie was. Mandela, daarenteen, is meesal passief. Hy is ‘n politieke monnik wat jare lank in sy tronksel gesit het nadat hy op aandrang van ‘n paar wit kommuniste soos Bram Fischer die destydse Suid-Afrikaanse regering van Verwoerd omver probeer werp het.
Verwoerd het tydens Mandela en die ander Rivonia-aangeklaagdes se quijotiese sabotasiekomplot geregeer. Hy het ons land as ‘n Westerse moondheid in Afrika gesien, wat in sy tyd doeltreffend gefunksioneer het, anders as die vervalle en so te sê mislukte derdewêreldstaat wat Suid-Afrika ná Mandela se oorname geword het. Die gedagte dat Mandela en ‘n paar Xhosa-grootpraters en grootdoeners dus in 1962 die staat met sy goed opgeleide polisie- en weermag onder blanke beheer omver sou kon werp sonder die hulp van die destydse Warskouverdraglande byvoorbeeld, was op sy minste komies, indien nie geheel en al absurd nie.
Enkele jare gelede het Sam Nujoma van Namibië gedreig om die herenigde Duitsland militêr te gaan verower en meer onlangs het Robert Mugabe Brittanje as ‘n “klein spikkel” op die wêreldkaart beskryf. Afrikaleiers, weet ons, skroom nie om ydele dreigemente te maak, om katedrale in die oerwoud te bou of om hulself as ‘n nuwe Napoleon, Caesar of Alexander die Grote te kroon nie.
In dié opsig is Mandela, die man van Qunu – ‘n gehuggie in die Transkei waar hy as kind beeste opgepas het – geen uitsondering nie. Hy was die eerste swart prokureur in Johannesburg in die vyftigerjare en het homself daarom as ‘n belangrike man gesien wat verdien het om die magtigste staat in Afrika te regeer. Mandela is afkomstig uit die Transkeise adel, ‘n familie van hoofmanne. Ek kan my voorstel dat daar hordes ander mindere hoofmanne oral in Afrika is wat al in hul grootheidswaan soortgelyke drome gekoester het.
Mandela het my nog altyd herinner aan die held van die Pools-Amerikaanse skrywer Jerzy Kosinski se novelle Being There. Die boek is destyds ook verfilm met Peter Sellars in die hoofrol. Dit gaan om ‘n tuinier wat verstandelik vertraag is, nie kan lees of skryf nie, maar op ‘n dag die tuin waar hy gewerskaf het, moet verlaat. Deur ‘n sameloop van omstandighede word hierdie eenvoudige, ongeletterde man een van die magtigste mense in die VSA en word hy selfs vir die pos van president oorweeg.
Dis presies wat met Mandela gebeur het. Jare lank was dit slegs enkele linkse Westerlinge wat hulle ontferm het oor die grootdoenerige megalomaan wat 27 jaar lank magteloos in sy tronksel gesit het. Mandela het nog nooit oor enige strategiese of intellektuele denke beskik wat hom in staat sou gestel het om sonder Britse of Amerikaanse hulp die mag in die land oor te neem nie.
Hy was bloot die blaar in die wind, die eenvoudige tuinier wat oor die verhoog van die geskiedenis gestrompel en die lotto gewen het. Feit is dat daar na die burgerregtebeweging in die VSA tydens die sestigerjare en veral na die sluipmoord op Martin Luther King ‘n vakuum onstaan het vir een of ander swart leiersfiguur wat deur die liberale Westerse media tot ‘n soort opperhoof van alle Afrikane of alle swartes gekroon kon word. Indien so ‘n persoon boonop ‘n gevangene en ‘n martelaar vir vryheid kon wees, soveel te beter.
Die lottowiel het gedraai en eensklaps was daar Nelson op Robbeneiland. Van die oomblik dat die Britse rocksterre die saak van sy vrylating aangeneem het – wat terloops alles op die aandrang van een man, die Anglikaanse priester Trevor Huddleston, geskied het – het Mandela ‘n metamorfose van vergeetlike Xhosa-megalomaan tot internasionale superster ondergaan.
Die enigste verskil tussen Nelson Mandela en Brad Pitt, afgesiend daarvan dat Pitt ‘n blanke is, is dat Mandela nog nooit ‘n fiktiewe karakter in ‘n film vertolk het nie. Nietemin is hy as liefling van die Westerse liberale media – en dan veral die BBC en die res van die Britse media wat absoluut gaande oor hom is – ewe seer ‘n glanspersoonlikheid as enige groot naam uit Hollywood of die internasionale popmusiekbedryf. Mandela sing nie, hy vertolk nie rolle in films nie, hy skryf nie, hy sê nooit meer as enkele sinne nie, maar hy is verseker van ‘n internasionale gehoor. Hy is sy eie reality show. Duisende joernaliste gaan elke onsinnige sinsnede of gebaar van hom tot vervelens toe analiseer vir die verborge juweel van versoening of verdraagsaamheid wat daarin mag skuil.
Terwyl Mandela gevangenis toe gestuur is omdat hy geweld op ‘n skaal wou pleeg waartoe hy en sy makkers nie in staat was nie, word hy vandag vereer as ‘n man van vrede, wat swart en wit in die land met mekaar wou “versoen”. Die enigste blywende erfenis wat hy ons gelaat het, is die misdaadpandemie wat aan Suid-Afrika die hoogste verkragtingsyfer ter wêreld en die derde hoogste moordsyfer (na Swaziland en Colombia) besorg het. Een van die eerste dinge wat hy as president gedoen het, was om 9 000 geharde misdadigers uit die tronke vry te laat as deel van ‘n presidensiële amnestie. Hierdie vloedgolf misdadigers het onmiddellik begin om die prekêre stelsel van wet en orde in Suid-Afrika te destabiliseer.
Mandela het al herhaalde kere die mees onredelike aanvalle op die Weste geloods. Hy is ‘n bewonderaar van die afgetrede Fidel Castro en kolonel Moeammar Kadaffi. Nietemin is alle Europeërs en Noord-Amerikaners gaande oor hom. Vandag oor die radio het een of ander privaatmaatskappy dit goed gedink om ‘n koor van kinderstemme op te neem wat vir hom “Veels geluk, liewe Madiba” in Afrikaans sing en oor RSG as deel van ‘n advertensie uitgesaai is. Blykbaar was daar klagtes van die Afrikaanse luisters van RSG, maar die omroeper het vanmore gesê dat almal vandag vir Mandela ophemel en daarom gaan “ons nie daarvan wegkom nie”.
Mandela kan ook as ‘n soort “kokosneut” in die Suid-Afrikaanse sin gesien word. Swartes noem ander swartes wat te veel soos blankes optree of blanke waardes aanneem kokosneute, as sou hulle “swart van buite maar wit van binne” wees. In ‘n sekere sin is Mandela ‘n uitvloeisel van die blanke verbeelding, veral die blanke liberale verbeelding.
Nuus uit Afrika is gewoonlik sleg. Daar is oorloë, hongersnood, korrupsie, vigs, armoede en droogtes in die Sahel. Die meeste presidente en diktators van Afrikalande leef in weelde terwyl hul volgelinge krepeer. Die Westerling word gekonfronteer met die Afrikawerklikheid wat hy nie kan of wil verstaan nie. Sy gewete smeek om een of ander uitsondering, een of ander bewys dat die teendeel ook waar kan wees, dat daar ten minste een goeie leier in Afrika kan wees.
Dit mag wreed klink, maar die tronk het Mandela op meer as een manier beskerm. Nie net het dit hom teen die Bisantynse magstryde binne ‘n organisasie soos die ANC, deels terroristegroep, deels regering-in-ballingskap wat jare lank deur veral Swede gefinansier is, beskerm nie, maar dit het hom ook teen homself gevrywaar. Daar is nie ‘n enkele ANC-leier wat nie op een of ander manier korrup is nie; dis eenvoudig deel van die kultuur. In die gevangenis kon Mandela nie soos sy mede-ANC-leiers die veelbesproke Sweedse fondse vir homself toeëien of soos Allan Boesak Deense kerkgeld verduister nie.
Soos die hoofkarakter Chance in Kosinski se novelle, word hy deur sy onskuld in ‘n verdorwe wêreld gekenmerk. Hy het die tronk na 27 jaar as ‘n onskuldige man verlaat. ‘n Onskuldige swartman wat boonop teen daardie tyd wêreldberoemd was. Kon die wêreld so ‘n godgegewe geskenk miskyk? Natuurlik nie. Ook Mandela se ouderdom het in sy guns getel. Hy kon net een termyn as president dien en toe is hy deur Thabo Mbeki opgevolg wat deesdae omtrent so gewild in die plaaslike en internasionale media soos Robert Mugabe is.
Hoe sou Mandela die Zimbabwe-krisis gehanteer het? Sekerlik nie anders as Thabo Mbeki nie, wat eenvoudig al agt jaar lank besluiteloos met “stille diplomasie” voortploeter. Maar Mandela was nie lank genoeg president om enigiets te gedoen het nie, of selfs lank genoeg vir mense om agter te kom dat hy so te sê niks gedoen het nie. Ironies het Koos van der Merwe, Suid-Afrika se langs dienende parlementslid, in sy hulde aan Mandela vermeld dat “hy hom nie veel met staatsake bemoei het nie; hy was eerder ‘n soort vaderfiguur, die groor versoener”.
Indien Mandela jonger was, sou hy ‘n tweede termyn as staatspresident kon gedien het en uiteindelik soos die gediskrediteerde, ongewilde en toenemend geïsoleerde Thabo Mbeki geëindig het.
Behalwe natuurlik om 9 000 moordenaars, verkragters en rowers op ons los te laat. Ook hierin het hy ‘n bladsy uit Fidel Castro se boek geneem. Toe Fidel deur die VSA gekritiseer is oor menseregte in Kuba, het hy eenvoudig al die gemeneregmisdadigers uit sy tronke vrygelaat en Miami toe gestuur. Nie net het hy van ongewenstes ontslae geraak nie, maar hy het ook vir sy grootste vyand ‘n enorme probleem op sy grondgebied geskep. Die misdadigers wat Mandela kwytgeskeld het, het waarskynlik meer as ‘n miljoen blankes uit vrees vir misdaad die land laat verlaat.
Dog op ‘n sekere vlak is Mandela reeds bokant alle kritiek verhewe. Mens kan feitlik enigeen kritiseer: politici, natuurlik, bekendes en gewone mense, selfs die Pous wat God se verteenwoordiger op aarde is. Die Deense spotprenttekenaars het met Mohammed die draak gesteek en ‘n internasionale herrie ontketen. Maar om Mandela by te kom, is werklik heiligskennis. Ek is waarskynlik die enigste rubriekskrywer in Suid-Afrika en in die wêreld wat op die Groot Man se negentigste verjaardag geen klakkelose hagiografie skryf nie.
Daar bestaan aanhoudende gerugte oor Mandela se stigtings wat nie behoorlik geoudit word nie. Hoe kan iemand wat net vyf jaar president van Suid-Afrika was en op daardie stadium minder as ‘n miljoen rand per jaar verdien het, sedertdien die lewenstyl van Tom Cruise of Tiger Woods handhaaf? Hy besit verskeie wonings in die duurste buurte in Johannesburg en onderhou kinders en kleinkinders, ‘n uitgebreide familie van 28. Waar kom sy ooglopende rykdom vandaan? Net om dié vraag te vra, oortree die ongeskrewe reël dat niemand veronderstel is om Mandela se integriteit te bevraagteken nie.
Die Mandela-kultus is egter ‘n ongeluk van die wêreldgeskiedenis en het niks met die eienskappe van die man self te make nie. Soos wat die ou Sowjetunie aan ons die heropvoedingskamp en proletariese wetenskap gegee het, het die VSA aan ons regstellende aksie en die ideologie van swart lyding oorgedra. Daar was ook Jimmy Carter wat vir Andrew Young in 1977 as Amerikaanse ambassadeur by die VN aangestel het. Young het ‘n groot rol gespeel om Robert Mugabe president van Zimbabwe te laat word. Hy het ook gesê dat Kubaanse troepe in Angola stabiliteit aan daardie land verleen.
Binne hierdie internasionale konteks het Mandela ‘n mite geword, die selflose swart leier wat bereid was om tot die dood toe vir sy mense se vryheid te stry. Die opkoms van swart mag vanaf die laat vyftigerjare in die VSA was iets nuuts in die wêreld. So ook die onafhanklikwording van die Afrikastate. Toe Zambië deur die Britte onafhanklik verklaar is, het die land iets soos sewentien gegradueerdes gehad. Afrika-onafhanklikheid was ‘n staatkundige eksperiment en is dit miskien nog steeds. Hoe meer die postkoloniale Afrikastate misluk het, hoe groter was die versugtiging na ‘n swart leier met net ‘n greintjie geloofwaardigheid.
Obama se gewildheid in Amerika kan aan dieselfde logika toegeskryf word. Ons het voorbeelde van swart sukses en integriteit nodig omdat ons elke dag swart mislukking en oneerlikheid, veral in Afrika, moet ervaar. Obama en Mandela is die antiteses van Robert Mugabe, Charles Taylor en die ander berugte voorbeelde van swart leierskap wat van Afrika “die hopelose kontinent” gemaak het, soos die Britse Economist eens daarna verwys het.
Daar is egter ook ‘n ander manier om die vergoddeliking van Madiba, oftewel Mandela, te begryp. Die Westerse kultuur oorheers eenvoudig nie meer in die wêreld nie. Tydens hul kommunistiese fase het Oos-Europese lande dikwels ook ‘n sogenaamde “persoonlikheidskultus” rondom hul leier gevoer. Dog gelykheid is so ‘n basiese norm in die Weste dat blankes nie in staat is om aan een van hulle politieke helde goddelike status toe te ken nie.
Sowel ou Griekeland as republikeinse Rome het ‘n vorm van demokrasie beoefen. Enige burger van Athene kon ‘n politieke amp beklee. Na die Romeinse konsul van republikeinse Rome is verwys as “die eerste tussen gelykes”. Ten tye van Darius en Xerxes se invalle in Griekeland in die vierde eeu voor Christus, het beide Persiese leiers goddelike status gehad. Sedertdien staan die buitensporige verering en goddelike status wat aan keisers in die Midde-Ooste en Verre Ooste verleen word in die Weste bekend as “oriëntalisme”.
Een van die beste voorbeelde in die moderne tyd van die kontras tussen Westerse en Afrikaleierskap is aan my vertel deur ‘n voormalige werknemer van die Suid-Afrikaanse ambassade in Den Haag. In die vroeë negentigerjare het die destydse eerste minister, Ruud Lubbers, vir ‘n visum aansoek gedoen om Suid-Afrika te besoek. Tot die verbasing van die ambassadepersoneel het Lubbers op sy fiets aangery gekom en saam met die gewone mense in die tou gestaan. Nadat hy sy paspoort afgehaal het, het Lubbers weer doodluiters op sy fiets geklim en weggery.
Geen Afrikaleier sal ooit gesien word dat hy met ‘n fiets ry nie. As Robert Mugabe se vloot swart Mercedesse met sy lyfwagte en handlangers iewers met loeiende sirenes heen ry, moet die res van die padgebruikers aftrek om die Groot Man verby te laat. Ook in Suid-Afrika kan mens gereeld op die snelweg tussen Pretoria en Johannesburg swart politici sien jaag in ‘n ry swart Mercedesse of BMW’s terwyl die gewone man vir hulle moet padgee.
Afrika mag verhonger en militêr swak wees, maar deur figure soos Mandela en moontlik Obama is die kontinent besig om die Westerse siening van leierskap radikaal te beïnvloed. Mandela is die grootste opperhoof van alle tye wat die indaba onder ‘n boom of om die kampvuur via die televisie – daardie kampvuurtjie in elke sitkamer soos die Franse filosoof Jean Baudrillard dit in sy boek oor Amerika beskryf het – globaal uitgebrei het. Die Oosterse vergoddeliking van keisers het via die dekadente Westerse media oorgegaan in die gedweep met die swart hoofman. As erfgenaam van die Madiba-sibbe, is Mandela draer van die hoofmankultus in Afrika en beklee hy sy posisie te danke aan die voorvaders wat oor hom waak.
Die galapartytjie en rockkonsert wat in Londen se Hydepark gehou is en wat deur die Clintons, Naomi Campbell, Will Smith, Tony en Cherie Blair, asook ‘n horde Britse en Amerikaanse groepe en sangers bygewoon is, verteenwoordig die Afrikafees wat in sy hedonistiese heerlikheid oplaas die hart van die eertydse Britse Ryk verower het.
Daardie juigende jongmense by die 46664-konsert ter ere van Mandela in Londen het vir ons net een boodskap gehad: ons hang ons goddelike hoofman aan.
Hy het gesê die rol van die weermag is om neutraal te bly in staatsaangeleenthede en behoort nie kant te kies nie.
In Afrika, het hy opgemerk, word nasionale weermagte gewoonlik die instrumente van diktators.
Zuma sê hy is oortuig dat weermagte en soldate nie langer 'n aktiewe rol in die politiek moet speel nie.
Dis in jou gene.
Navorsers sê 'n geenvariant wat duisende jare na vore gekom het om swartes teen malaria te beskerm moontlik hul kwesbaarheid vir MIV verhoog het.
Mense met die geen het 'n 40 persent hoër risiko om met MIV besmet te word, beweer die tydskrif Cell Host & Microbe.
Die geenvariant mag 11 persent van MIV-besmettings in Afrika verklaar.
Seksuele en kulturele gedrag alleen kan nie verklaar waarom meer as tweederdes van MIV-besmette in Afrika suid van die Sahara woon nie.
Brittanje het gister die eerste uitvoerige statistieke ooit oor mesmisdade gepubliseer.
Kommer in die land neem toe vanweë die aantal tieners wat met wapens gedood word.
Die polisie in Engeland en Wallis het verlede jaar 22 151 oortredings wat met messe gepleeg is, opgeteken.
Die hoogste aantal is in die kosmopolitiese Londen opgeteken.
Die nasionale gesondheidsdiensinligtingsentr
