Dit was ’n voorreg om self sy pa se gedenkdiens te kon lei.
So sê Ds. Stanus Cloete, seun van die ontslape digter en bekende akademikus T.T. Cloete, wat vroeg verlede Woensdagoggend weens natuurlike oorsake in die MooiMed Hospitaal in Potchefstroom oorlede is.
Cloete het na afloop van die naweek se roudiens in die NG Kerk Vyfhoek in Potchefstroom gesê dat dit ’n eer was om ’n boodskap van troos aan sy familielede en vriende te kon bring.
Dié literêre reus wat sy hele lewe onbaatsugtig aan Afrikaans gewy het, was 91 jaar oud.
Intussen het PRAAG ontstoke briewe van KykNetkykers ontvang wat kla dat daar geen nuusdekking was oor die roudiens van een van ons taal se geliefde digters nie.
Die Afrikaanse nuus op die betaalkanaal het glo 10 minute aan Desmond Tutu gewy as hoofnuusitem sonder enige nuuswaardige inligting en daarna oorgeskuif na lokasiebeeste wat langs die pad wei iewers in die Oos-Kaap en glo ‘n gevaar inhou.
Hier aan die begin van die nuwe jaar en terwyl die Desembervakansie in sy doodsnikke verkeer, is ‘n mens altyd vol moed vir die berge wat jy nog moet versit. Deesdae moet ‘n mens bloot om in Suid-Afrika te oorleef reeds daardie spreekwoordelike berge versit!
Ek het voorheen al verwys na Jan Smuts wat gesê het dat Suid-Afrika se toekoms altyd vanuit die buiteland bepaal sal word. Dit is in ‘n hoë mate waar, maar tog ook nie heeltemal nie. Deur die geskiedenis het Afrikaners getoon dat al werk Engeland hoe hard om ons in ‘n rigting te dwing, soos om ons land te annekseer of Engels op ons af te dwing, ons nog altyd deur harde werk en verbeeldingryke optrede daardie funeste “invloed van buite” kon neutraliseer.
Hier skryf ek immers in Afrikaans wat, indien dit van Engeland of die Suid-Afrikaanse liberalisme afgehang het, nooit moes bestaan het nie! Toe die eerste Afrikaanse hoërskool in Johannesburg, Helpmekaar, net voor 1920 gestig is, het The Star in ‘n hoofartikel geskryf: “There is something rotten in the state of Denmark.”
In vele opsigte is die hedendaagse liberaliste reeds teen die toue. Hulle “veelrassige” utopie waarin ‘n gemengde mulatbevolking al dansend soos in SABMiller se bieradvertensies mekaar om die hals val, die onderbroekvlag swaai en Madiba, Madiba, Madiba… in al die kerke, sinagoges en moskees prewel, is toenemend besig om te misluk. Elders vandag skryf Leon Lemmer oor die letterkundige en digter TT Cloete wat olangs vir die Europese beskawing in die bres getree het. Sulke uitlatings moet die liberaliste (om van die marxiste en kommuniste nie te praat nie!) die horries gee. Daar is twee dinge wat vir hulle verkeerd is aangaande die begrip, “Europese beskawing”: die woord “Europees” en die woord “beskawing”. Beide begrippe is in die hoofstroommedia en aan die universiteite volledig gediskrediteer. Alles is genivelleer. Rembrandt is gelyk aan die kralewerk wat enige landelike swart vrou kan produseer. Die grootste argitektuur wat ons blankes in dié land geskep het – en wat deesdae feitlik voor die voet deur die ANC en sy liberale meelopers gesloop word! – is nie beter as ‘n plakkershut wat met ‘n paar sinkplate aanmekaar gelap is nie.
Die ironie is dat die hoofstroommedia vandag téén die ANC skryf en praat. Hul geliefde ANC en SAKP wat ons land onder leiding van Joe Slovo en die “goddelike” Mandela sou kom verlos, is geweeg en te lig bevind. Wat nou?
Eintlik beskik die liberaliste oor geen antwoorde meer nie. Wet en orde stort in duie; die ligte gaan af as Eskom se hoogs besoldigde “ingenieurs” sonder kwalifikasies maar Gods water oor Gods akker laat loop; die matriekslaagsyfer daal nadat hy eers “wonderbaarlik” gestyg het; die rand verswak al hoe meer, ens.
Die liberalis se enigste strategie is ‘n hernieude “anti-apartheidstryd”. Hy (of soms veral sy) skaduboks teen die apartheidspook wat gereeld soos met die fluit van ‘n Indiese slanggoëlaar weer opgetower word. Alle linkses verlang na die goeie ou dae van apartheid toe daar nog goedkoop, betroubare elektrisiteit was en jy PW geredelik kon slegsê in die wete dat die Amerikaanse en Britse media aan jou kant was.
Vandag is dinge baie meer gekompliseerd. Amerika en Brittanje maak een oorlog na die ander in ‘n vergeefse poging om die opkoms van China as ‘n wêreldmoondheid te verhoed. Deur hul nuwe koue oorlog het hulle Rusland in ‘n alliansie met China gedwing en sodoende Europa nogmaals tussen Oos en Wes verdeel. Die VSA, nes Suid-Afrika, streef ‘n mulat-ryk na waarin blankes as ras, kultuur en beskawing uitgefaseer sal word en swartes of rasgemengdes ‘n polities korrekte baasskap sal afdwing.
Oor die groter konflik wat daarbuite in die noordelike halfrond woed, kan ons per definisie nie veel doen nie. Daar geld die Smuts-beginsel: wat ook al die uitkoms van die stryd tussen die VSA en Rusland, of dié tussen Israel en die Arabiere, sal ons die gevolge moet dra.
Maar dit sou dom wees van Afrikaners om nie, noudat die “Suid-Afrikaanse” (eintlik Anglo-Amerikaanse of Afro-Saksiese) stelsel begin wankel, nie ook ‘n paar goeie houe in te kry nie. ‘n Mens weet nooit, miskien vel ons tog die sikloop neer en smaak ons weer die vryheid waarvoor ons voorouers so hard gestry het.
Elke Afrikaner en middelklasblanke wat nog waarde aan ons beskawing en norme heg, moet dink aan wiele, speke en stokke. Solank jy iewers ‘n stok in die wiel kan wees, maak jy ‘n bydrae. Vergeet van die FW de Klerk-idee dat ons “die stelsel moet laat werk”. Hierdie stelsel kán nooit werk nie, al probeer elkeen sy bes. Dis baie nader aan die kommunisme wat sewentig jaar lank die helfte van Europa en groot dele van Asië op sy knieë gehad het as wat meeste mense besef. Dus, hoe meer krisisse die liberaliste en hul geliefde ANC van nou af aan beleef, hoe beter.
Breek die Berlynse Muur af; moenie sy gate toestop nie. Word deel van die kontrakultuur.
Hier is ‘n lysie van dinge wat elkeen kan doen om sosiopolitieke verandering in Suid-Afrika te verhaas en Afrikaners weer ‘n sê te gee.
Dring aan op Afrikaans. Ons taal is ‘n las op die staat en anti-blanke maatskappye soos Woolworths, daarom wil hulle daarvan ontslae raak en alles verengels. Maak hofsake oor Afrikaans en appelleer tot by Oom Daantjie in die kallerhok, ook na internasionale tribunale soos die Statebond, Europese Unie en die Verenigde Nasies.
Produseer boeke en musiek in Afrikaans. Sodoende groei die Afrikaanse kultuurekonomie waar regstellende aksie moeilik toegepas kan word. Uit die kultuurekonomie spruit weer ‘n hele ander ekonomie wat boere en verbruikers in ‘n nuwe alliansie kan verenig, buite die staat en groot monopolieë wat ons uitbuit en met politieke korrektheid wil vernietig.
Verhoog die druk op die staat oor misdaad en geweld. Die hele internasionale beweging teen “wit volksmoord” is ‘n positiewe verwikkeling, al word dit soms deur verregses en neo-Nazi’s gekaap. Die blote feit dat blankes elders ter wêreld omgee oor wat met wittes in Suid-Afrika gebeur, is amper al ‘n wonderwerk, gegewe die haat wat die liberaliste plaaslik en oorsee reeds jare lank oor ons uitspuug.
Beveg die liberaliste waar jy ook al kan: op jou skoolbeheerraad, in die media, op die internet, in boeke, briewe en op sosiale media. Die groot rede waarom Afrikaners in die negentigerjare gekapituleer het, is omdat hulle vyandsbeeld afgetakel is. Ons vyande het skielik ons “vriende” geword waarmee ons moes “versoen”, terwyl ons vyande natuurlik in hul mou oor hul “slim strategie” gelag het. Elke stryd het ‘n vyand nodig. Die liberalis met sy kopdoek en sy renons in wit-wees, Beethoven, Standaardafrikaans, wiskunde en logika is die vyand. Kultiveer jou vyand, maak hom kwaad, terg hom en lok hom uit dat hy sy vriendelike masker kan afsmyt en hom in al sy naakte boosheid kan onthul.
Skep kleinsake, veral op die internet en wat globaal kan handeldryf. Regstellende aksie is besig om die staat en die groot maatskappye in ‘n groot polities korrekte welsynsorganisasie om te tower wat ons almal se hulpbronne opslurp. Dis kommunisme met ‘n rassesous. Al skep jy net een werkgeleentheid vir jouself, het jy reeds ‘n groot slag teen die heersende orde geslaan, wat jou werkloos en ‘n wit plakkerskamp wil sien krepeer. Soos wat ons egter meer en meer met mekaar begin sake doen, asook met ander lande, sal ons ekonomie buite die beheerde SEB-ekonomie begin groei en sal ons ekonomies onafhanklik wees nog voordat ons polities onafhanklik raak.
Betaal so min as moontlik belasting. Ek weet dis makliker gesê as gedaan, veral as mens ‘n salaristrekker is. Koop egter liewer ‘n tweedehandse motor as ‘n nuwe motor, dan betaal jy nie BTW nie. As jy ‘n nuwe motor van R300 000 koop, skenk jy R42 000 aan die ANC-bewind! Ry liewer ‘n tweedehandse motor wat jy deur ‘n betroubare mede-Afrikaner laat versien. Só spaar jy geld en sit jy kos op die tafel vir iemand anders.
Draai jou sente om. Die Suid-Afrikaanse verbruikerskultuur met winkelsentrums wat soos paddastoele oral verrys, is op die duur nie vir ons voordelig nie. Ons produseer al hoe minder en waar eens fabrieke was, is nou net pakhuise vol ingevoerde Chinese goedere.
Onttrek uit die Engelse onderwyssektor. Te veel Afrikaners werk steeds in onderwys en opleiding wat deur medium van Engels geskied. Terwyl Afrikaners deur regstellende aksie van onderwysgeleenthede – veral aan die universiteite – uitgesluit word, word ons mense aangewend om die nuwe onderdrukkersklas van twyfelagtige grade te voorsien! Raak eerder betrokke by die entrepreneuriële en globale ekonomie of lei Afrikaners op om ons sterker te maak en die vyand swakker.
Bly aan die lewe. Beveilig jou woonbuurt of trek na ‘n goeie veiligheidsbuurt. Raak betrokke by buurtwagte, plaaswagte en ander gemeenskapsveiligheidsaksies. Blanke volksmoord is vir seker deel van die links-liberale strategie, in Suid-Afrika, maar ook elders ter wêreld. Hoe meer Afrikaners uitgemoor word, hoe minder die gevaar dat die liberalis se geplunder van die staat en die land se hulpbronne ooit gestuit gaan word.
Bogaande is ook so min of meer waarmee PRAAG hom vanjaar op allerlei maniere sal besig hou. Terwyl die magtige Naspers die Afrikaner versaak het om hom aan liberale propaganda en die Kaapse bruines te wy, sien ons ‘n groot geleentheid om Afrikaans-wees in die een-en-twintigste eeu te herbevestig, maar ook te vernuwe. Daar is ‘n nuwe wêreld wat wag, anderkant politieke korrektheid en gewillige ondergang.
Persoonlik is ek baie opgewonde oor wat in 2015 vir ons voorlê. “Soet is die stryd vir die stryder,” soos ID du Plessis gesê het. En dis nie net ‘n fisieke stryd nie, maar veral ook ‘n intellektuele en ekonomiese stryd.
Aanval is die beste geweer, soos die spreekwoord lui. Of soos my gunstelingtoneel uit die Bloemfonteins gebore JRR Tolkien (wat waarskynlik Afrikaans magtig was) se Lord of the Rings ook uitbeeld.
‘Tans regeer die swartes nie omdat hulle dit beter as bv die blankes kan doen nie, maar bloot omdat hulle meer (en meer gewelddadig) is.’
Onder sy huidige redakteur, Waldimar Pelser, bespeur ek by Rapport ‘n neiging om konserwatiewe politieke idees in groter mate as voorheen te duld. Hierdie frontverandering is heel moontlik deur dalende sirkulasiesyfers genoodsaak. Een van hierdie beleid se jongste winste is die publikasie van TT Cloete se artikel, “Sonder diverse kulture g’n kleur” (Rapport, Weekliks, 21 Desember, p 8-9). Cloete (gebore in 1924) is ‘n gerekende Afrikaanse letterkundige en digter. Dit verduidelik heel moontlik waarom sy artikel gepubliseer is. Dieselfde teks deur ‘n onbekende of minder bekende skrywer sou in die snippermandjie beland het. Cloete het dekades lank die ou Suid-Afrika eerstehands beleef en kan dus nie maklik deur die huidige propagandaveldtog van die ANC en sy meelopers mislei word nie. So baie jonger mense se persepsie van wat bv apartheid was, word deesdae grootliks deur moedswillig eensydige wanvoorstellings gevorm.
TT Cloete, Afrikanerdigter, letterkundige en akademikus
Cloete het sy artikel slim geformuleer ten einde publikasie moontlik te maak. Die genoemde opskrif is nie noodwendig syne nie, maar dit dui reeds daarop dat diversiteit ook kleurverskille by mense insluit. Hy lê klem op een van die modewoorde van ons tyd, naamlik diversiteit, en nie op ‘n ander gewilde woord, inklusiwiteit, nie. Dit gaan by Cloete om eerder verskille as ooreenkomste by mense aan te toon. Sy artikel dien as aanleiding vir my skrywe. Soos my gewoonte is, vul ek sy teks/dis aan met my speserye.
Iemand soos Russel Botman was aan die Universiteit Stellenbosch (US) behep met diversiteit en inklusiwiteit. As ANC-aktivis het hy op die teenoorgestelde manier as Cloete te werk gegaan, deur diversiteit/verskeidenheid as uitgangspunt te gebruik om sy ideaal van inklusiwiteit/rasse-integrasie/eendersmaking, die uitwissing van bv kulturele en taalgrense (bv meertaligheid), te propageer en bevorder. Daarom was daar weens Botman se akute aktivisme jaarliks ‘n weeklange Diversiteitsweek en ook ‘n Sentrum vir Inklusiwiteit, wat gepoog het om die blanke- en Afrikaans-tradisie aan die US so gou moontlik te vernietig en van (al) die studente nuwe Suid-Afrikaners, Afrikane en wêreldburgers te maak; nie Afrikaners en veral nie Boere nie. Die studente is bv tydens die Diversiteitsweek aangemoedig om hulle in wit te klee en met enige kleur poeier, behalwe wit, te bestrooi, wat daarop neergekom het dat nie-wit diversiteit positief en wit etnisiteit negatief voorgestel is (Praag 29.09.2013). Wit is ‘n kleur wat nie in die reënboog is nie en nie in die sogenaamde Reënboognasie tot sy reg kom nie.
Die onderskrif van Cloete se artikel het ‘n verfrissende klank: “Die Europese immigrante wat hulle in 1652 in Suid-Afrika kom vestig het, het Suider-Afrika uit sy isolasie kom bevry.” Daarvolgens is die wittes die bevryders van die hele streek, terwyl ons deesdae alewig die teenoorgestelde moet aanhoor; dat die swartes ons bevryders is; bv dat die terreurbendes van die ANC en PAC ons (polities) bevry het.
Cloete gee ‘n breë historiese oorsig wat nie deur alle kenners sonder meer onderskryf sal word nie. Sy uitgangspunt is dat die mens in Afrika ontstaan en van daar na Europa en elders versprei het. Ander kenners meen dat die mensdom elders, bv in hedendaagse Indonesië, of op meer as een plek, ontwikkel het. Gestel Afrika word as die beginpunt aanvaar. Daar is sinici wat redeneer dat dit die slimmes is wat gesorg het dat hulle wegkom uit Afrika en hulle in Europa gevestig het. Hierdie redenasie dra steeds groot gewig by veral blankes in die nuwe Suid-Afrika. Wat Cloete beklemtoon, is nie die moontlike gemeenskaplike oer-oorsprong en dus inklusiwiteit/eendersheid van mense nie, maar juis die “verstommende diversiteit”/verskeidenheid wat sedertdien in die mensdom vergestalting gevind het: “in menslike voorkoms, in tale, in kuns en kultuur.”
Europeërs, soos “‘n Da Gama en Dias” en bv Jan Van Riebeeck, het eeue later na die suide van Afrika gekom. Hulle was wit en kan ontwikkelde mense genoem word. Uit sentraal-Afrika het mense (swartes) ook suidwaarts geëmigreer. Cloete vestig die aandag op “die natuurlike agterstand van die suidwaartse migrante.” Die swart immigrante in Suider-Afrika was dus nie in dieselfde mate ontwikkeld as die wit immigrante uit Europa nie. Die gevolg was kulturele diversiteit in dieselfde land, wat inklusiwiteit/rasse-integrasie bemoeilik het; dalk onmoontlik of ten minste onwenslik gemaak het.
Anders as die Khoi-San kan die swart inkommers uit die noorde en ooste nie daarop aanspraak maak dat hulle hulle voor die blankes in die suide en weste van Suid-Afrika gevestig het nie. “Toe Van Riebeeck [in 1652] aan die suidpunt van Suid-Afrika geland het, was die huidige oorwig mense [die swartes] nog baie, baie ver weg van die Kaap af.” Dit is dus histories en in beginsel verkeerd dat die swartes deesdae, weens FW de Klerk en sy groepie meelopers se ruggraatloosheid, politieke mag oor die hele Suid-Afrika en Suider-Afrika uitoefen. Tans regeer die swartes nie omdat hulle dit beter as bv die blankes kan doen nie, maar bloot omdat hulle meer (en meer gewelddadig) is.
Die agtergeblewenheid van inheemse Afrika-bewoners (Khoi-San, swartes) in vergelyking met die die inwoners van ander kontinente, soos Asië en Europa, word deur Cloete met voorbeelde toegelig. In die Ooste was daar die denke van Confucius (551-479 vC) op ‘n stadium toe daar al formele onderwys in China was. Tydens die bewind van keiser Qin Shi Huang (247-220 vC) is duisende terracotta-beelde geskep. Cloete skryf:
“Daar was geen teenhangers in Suidelike Afrika vir die geniale kunstenaars in Kambodja wat Angkor Wat en Angkor Thom (12de eeu) opgerig het nie, met hul haas onvergelyklike beeldhou- en argitektoniese wonders.”
In die Weste:
“Daar was in Suidelike Afrika geen teenhanger vir Istanbul se Hagia Sophia (587-1453) nie, geen suidelike teenhangers van die wiskundige skrywers van die Babiloniese ‘Plimpton 322’ (1800 vC) of die Egiptiese ‘Rhindpapirus’ (1650 vC) nie, geen teenhangers vir Pythagoras, Plato, Aristoteles, Sophokles, Dante, en nog later vir Michelangelo of Da Vinci nie. Die oudste universiteite kom uit Italië, Salerno (9de eeu) en Bologna (11de eeu), maar formele skole het al in klassieke Griekeland en antieke China bestaan, en eintlik begin die akademiese opvoeding al by Plato [427-347 vC]. Oxford is in 1115 gestig en Cambridge in 1209.”
“Wat het toe in Suidelike Afrika aangegaan? Silkaats (ong 1790-1868) is ‘n goeie historiese vergelykingspunt. Toe Goethe (1749-1832) Faust geskryf het, het Silkaats in Suid-Afrika geleef, sonder dat hy geweet het van die tekstielbedryf wat met die nywerheidsomwenteling presies in sy leeftyd ontwikkel het (1760-1868). Toe was die uitvinders van die boekdrukkuns, Coster (ong 1370-1439) en Gutenberg (ong 1398-1468), al lankal dood, en die eerste Europese koerant, die Duitse Relation, het in 1605 verskyn, meer as ‘n eeu voor Silkaats se lewe. Toe het Silkaats niks geweet van sy tydgenoot Beethoven (1770-1827) nie. Toe Silkaats gebore is, was Rembrandt (1606-1669) pas meer as [‘n] eeu gelede oorlede. Wat is in Suidelike Afrika gebou toe die Gotiese katedrale in Europa ontstaan het? … Wat het in Suidelike Afrika gebeur toe Shakespeare (1564-1616) sy dramas en gedigte geskryf het?”
Waaroor gaan dit vir Cloete met hierdie voorbeelde? Hy toon aan dat daar Europeërs en Oosterlinge was wat meer ontwikkeld as swart Afrikane was. Dit illustreer die groter vindingrykheid en beter skeppingsvermoë van nie-Afrikane. Daar het ‘n ontwikkelings- of bekwaamheidsgaping tussen die inwoners van Afrika aan die een kant en Europa en Asië aan die ander kant ontstaan. Daardie verskil word gewoonlik beskawing genoem, ‘n woord wat in die nuwe Suid-Afrika skielik feitlik heeltemal uit die openbare woordeskat verdwyn het; ‘n woord wat onwillekeurig nostalgie by blankes in die nuwe milieu wek. Die vraag wat gestel kan word, is in hoeverre daardie gaping tussen Afrika en die Eerste Wêreld sedertdien vernou of uitgewis is. Indien nie, doen ‘n verdere vraag hom voor: Sou dit wys wees om die heil van ‘n land soos Suid-Afrika, wat vir bykans drie en ‘n half eeue lank (1652 tot 1989) onder die beheer van Europeërs tot die voortreflikste in Afrika ontwikkel is, aan Afrikane toe te vertrou omdat hulle meer talryk en (dalk) ook meer gewelddadig is? Sou so ‘n kwantumsprong op groot wysheid en staatsmanskap of op onverdunde, onoortrefbare dwaasheid dui? Selfs in die nuwe Suid-Afrika (en in bv Amerika) dwing swartes steeds hulle wil met gewelddadige gedrag af. Dit is (by voorkeur) hulle manier om hulle sin te kry.
Teen die agtergrond van sy genoemde voorbeelde skryf Cloete voorts:
“Ek is hart en siel vir diversiteit, en daarom vir die behoud van Afrikaans. Ek is nie vir nivellering nie … Die ganse skepping getuig vir diversiteit en teen nivellering. Daar is nie net een soort gras, een soort boom, een soort dinosourus, een soort mens, een taal nie. Dié spesies is so uiteenlopend as kan kom. Stel jou voor ‘n skepping waar net een ster was, net een planeet … Die Psalms en ou Egiptiese gedigte, wat geen teenhangers in Suidelike Afrika gehad het nie, juig oor die diversiteit in die skepping, oor diverse diere of emosies, ensovoorts. Hoe vervelig sou dit gewees het as daar net een soort mens met net een taal was en almal se gesigte het eenders gelyk.”
Pleks daarvan het ons nou elf amptelike tale en ‘n mej Wêreld (wat weens borge ongelukkig net polities korrek praat en doen).
“Wat ons vandag in Suid-Afrika het en is, is te danke aan diversiteit, ook deur die ontstaan van Afrikaans, met ‘n Europese herkoms, maar inheems omvorm tot wat dit vandag is.”
Afrikaans kan dus onmoontlik die eiendom van etniese groepe sonder Europese wortels, soos die Khoi-San en die destydse slawe, wees.
In sy artikel tree die oud-Afrikaansdosent in Cloete al hoe meer na vore.
“‘n Belangrike aspek van die Europese Renaissance (nie Mbeki se mislukte een nie) was die gebruik van die volkstaal vir die diepste roersels van die siel, en selfs vir wetenskaplike ontdekkings. Indertyd was Latyn die lingua franca, en terwyl iemand soos die Nederlander Erasmus (1466-1536) nog in Latyn geskryf het, het Dante (1265-1321), lank voor Erasmus, in Italiaans geskryf – sy volkstaal. Erasmus is maklik vertaalbaar, Dante kan deur geen vertaling werklik toeganklik gemaak word nie. Niemand kan aan sy Divina Commedia werklik reg laat geskied deur vertaling nie.”
Wat Cloete uitwys, is dat tale verskil, dus diversiteit openbaar.
“Ons denke sit so vas in taal dat selfs sekere filosowe na reg nie vertaal kan word nie. Ek lees Kant se beskrywing van die kunswerk of Freud se siening van Michelangelo se Moses liefs in Duits, soos ek Sartre of Derrida liefs in Frans lees. Ek wil digters in hul taal lees. Vir baie mense is taal bloot in gebruiksartikel wat, soos Heidegger gesê het, soos brandstof in ‘n motor verbruik word, maar in literêre werke is taal ‘n versterkwater wat die taal nie verbruik nie, maar inlê en bewaar, verseël, sonder vervaldatum. Daarvoor gee die nivelleerders (wat soms voorgee hulle is vir diversiteit) niks om nie. Hulle wil alles tot ‘n lingua franca of soort Esperanto verengels, tot niks meer nie as ‘n verbruikerstaal. Alle kultuur hang van taal af, dus ook alle wetenskap. As ons nie taal gehad het nie, kon ons nie op die maan land nie.”
“Die historiese feite wat ek vergelykenderwys hierbo genoem het, het hulself geskryf. Hulle is nie te ontken of dood te swyg nie, en dit moet almal in hierdie land tot dankbaarheid en nederigheid stem, want dit is vandag ons kulturele gebruiksgoedere. Ons moet nie die geskiedenis wil herskryf na die politiek van die dag nie. Het ons vandag ‘n punt bereik waar ons die geskiedenis so na die land se omstandighede wil herskryf dat ons huiwer om kultureel kosbare dele daarvan weg te probeer dink? ‘Niks is suiwer nie,’ maar niemand in hierdie land behoort 1652 uit die geskiedenis te probeer wegskryf nie, want van toe af eers is Suid-Afrika uit sy isolasie bevry, deur in te voer wat tot dan toe ontbreek het [naamlik beskawing?]. Van toe af het ons die natuurlike agterstand begin inhaal danksy die ‘uit Afrika’-migrasie, en van toe af is ons almal Afropeërs en/of Eurokane.”
Hier moet Cloete stadiger oor die klippe. In hierdie enkele geval (die laaste aangehaalde sin) neig hy myns insiens te veel na inklusiwiteit. In Amerika is daar baie swartes wat nie met wittes wil integreer nie. In Suid-Afrika is daar ‘n gesonde kern blankes en veral Afrikaners wat ‘n tradisioneel Europese lewe wil lei, vry van die inmenging van swartes. Swartes het sekerlik hulle destydse agterstand in vergelyking met die blankes begin inhaal, maar van die algehele uitwissing van daardie “natuurlike agterstand” is daar nie sprake nie. Daar is steeds nie eendersheid nie en daar sal nooit wees nie, onder meer omdat kulturele verskille ‘n onontkenbare en durende werklikheid is. Wat verwelkom kan word, is dat Cloete by implikasie ‘n sterk saak uitmaak vir die terugbring van Van Riebeeck-dag as ‘n amptelike huldigingsdag; ‘n viering van die aankoms van Europese beskawing in swart Afrika. Dit moet liewer uitdruklik Beskawingsdag genoem word, al lyk dit sedert 1994 glad te dikwels asof daardie dag nag word.
Cloete sluit sy artikel soos volg af.
“Die mensdom besit vandag ‘n indrukwekkende literêre voorraad, omdat daar diversiteit is, omdat daar dus verskillende perspektiewe op die mens en die kosmos is, waarvan Afrikaans een is. Marais, Leipoldt en die Louws kon in Engels skryf, maar hulle was vir diversiteit pleks daarvan om die reeds ryk Engelse letterkunde verder te verryk. In watter ander taal kon ‘Oom Gert vertel’ geskryf gewees het? Lank gelede het ek daarop gewys dat Bosman in Engels geskryf het, maar sy verhale klink na Afrikaans! Die literatuur is die kosbaarste besit van enige volk. Wat bly oor as jy Chaucer, Shakespeare en Eliot uit Engels haal, Goethe uit Duits, Baudelaire of Rimbaud uit Frans, Dante uit Italiaans, Sophokles uit Grieks, Vergilius uit Latyn? Een taal alleen, soos Engels, ten spyte van al sy rykdom, kan nie die diversiteit en rykdom van die skepping vir ons oopmaak nie. Ek is vir diversiteit.”
