belastingbetaler – praag.co.za

SAL: ‘SEB is net ‘n verskoning vir steel’

SAL (die Suid-Afrikaanse Lugdiens) betaal drie keer te veel vir die huur van vliegtuie omdat die ekstra geld in die sakke van die bestuur se vriende en SEB-begunstigdes verdwyn. Die miljoen liter branstof wat die lugdiens daagliks verbruik, word ook nie teen ‘n markverwante prys aangekoop nie omdat ‘n verskaffer sy “kommissie” daarby voeg.

PRAAG het met bronne diep binne-in die sukkelende lugredery gepraat. Terwyl Ethiopian Airlines die SAL van sy troon gestoot het as “beste lugredery in Afrika”, lyk dit nie asof die plaaslike lugdiens ooit sy probleme en reusebedrae kontant wat dit gedurig opslurp te bowe gaan kom nie.

Volgens een van PRAAG se bronne, iemand wat al jare lank by SAL werk, is SEB (swartekonomiesebemagtiging) die wortel van die probleem. “SEB is eintlik net ‘n verskoning onm te steel,” sê die bron. “Ons mag nie soos enige normale lugredery waar ter wêreld ook al ons vliegtuie of brandstof van erkende verskaffers aankoop nie; alles moet deur SEB-entiteite en tussengangers geskied wat ons soos bloedsuiers uitmergel.

Voor 1994 is SAL as ‘n nasionale bate en “lugdiens” — ‘n diens aan die land — bedryf. Selfs direkteure van SAL het destyds soos gewone middelklasmense geleef, met hul kinders op staatskole en ‘n gewone bestuurder se salaris waarmee ‘n middelklashuis en -motor bekostig kon word.

“‘n Direkteur van SAL bly vandag in ‘n sestienmiljoenrandhuis in Sandhurst en ry ten minste ‘n Porsche,” sê die bron. “Hy verdien vier miljoen rand per jaar en leef soos ‘n koning. Daarom kan die arme redery nie die mas opkom nie.”

Gewoonlik kos dit ongeveer $300 000 per maand om ‘n groot passasiersvliegtuig vir internasionale vlugte te huur; dis wat die meeste internasionale rederye betaal. Tot onlangs het SAL egter $900 000 per maand per vliegtuig betaal, omdat al die middelmanne en SEB-plunderaars gevoer moes word. Dié huurooreenkomste is egter intussen effens afwaarts hersien, maar is nog veel duurder as wat die meeste ander rederye betaal.”

Eens op ‘n tyd het die SAL oor sy eie vliegtuie beskik, onder andere ‘n hele vloot Boeing 747’s. “Daardie vliegtuie was klaar betaal!” sê die bron. “Hulle moes net onderhou word. Maar toe is daar gesê: nee, ons kan nie met ou vliegtuie winsgewend wees nie. Ons moet nuwes kry, nuwes huur. Daardie Boeings is vir appel en ‘n ei verkwansel, weereens deur middelmanne wat geld gemaak het…”

Dat die Boeings nie meer geskik was nie, was ‘n leuen. “SAL kan nie meer met enige vliegtuig ‘n wins maak nie. Maar British Airways, Quantas, hulle vlieg nog elke dag Suid-Afrika toe met Boeing 747’s! Hulle kry dit reg om hul vliegtuie winsgewend aan te wend.”

Meer en meer roetes word ook gesluit, weereens omdat “hulle nie winsgewend is nie”. Maar ander rederye vind steeds dieselfde roetes winsgewend, dis net SAL met sy swaar ballas van SEB-plunderaars wat dit nie meer kan bekostig nie.

Volgens die bron gaan SAL binnekort “nóg vyf miljard rand benodig om staande te bly. Solank as wat dié praktyke geduld word en solank as wat SEB bestaan, gaan die staat SAL moet onderhou,” sê die bron.

Dit gaan egter oor meer as swak bestuur. Die hele stelsel van “bemagtiging” en gewettigde diefstal maak dit onmoontlik om ‘n lugredery met sakebeginsels te bedryf.

Ethiopian Airlines maak ‘n wins van $300 miljoen per jaar, waarskynlik met minder winsgewende roetes as die SAL. Dié redery verkeer ook in staatsbesit. “Die verskil is,” sê die bron, “die Ethiopiese regering het ‘n hoofbestuurder aangestel wat die redery in belang van die aandeelhouer, die staat, bedryf. Sy woord is wet. Daar vind geen regeringsinmenging in die redery plaas nie. Anders as by SAL waarmee die minister en die staat hul gedurig bemoei.”

Suid-Afrikaners min gepla oor Nkandla

Minder as die helfte Suid-Afrikaanse volwassenes meen Nkandla is ‘n las op belastingbetalers, ten spyte van ‘n ongekende media-aanslag om hulle van die teendeel te oortuig.

In Oktober verlede jaar het Ipsos dié peiling gehou waarin 3617 mense geraadpleeg is of “President Jacob Zuma die reg het op ‘n privaatwoning, ongeag die koste vir die belastingbetaler”.

In April verlede jaar het net ‘n derde van die respondente gedink dis verkeerd dat Nkandla uit die belastingbetaler se sak befonds word. Tweederdes kon geen fout daarmee vind nie.

Uitspraak is intussen in die Grondwethof voorbehou oor die Nkandla-kwessie waar ‘n saak oor die magte van die Openbare Beskermer aangehoor is.

President Jacob Zuma se regsverteenwoordiger, Jeremy Gauntlett het vroeër in ‘n verrassende wending in die Grondwethof aangevoer dat die Openbare Beskermer se verslag oor Nkandla, bindend is.

Die president het voorheen volgehou dat die verslag oor veiligheidsopgraderings aan sy woning bloot aanbevelings bevat.

Gauntlett sê die president het van sienswyse verander, nadat die Appèlhof verlede jaar die openbare beskermer se magte in die saak van die SAUK se bedryfshoof, Hlaudi Motsoeneng bevestig het.

Gauntlett het ook gesê die minister van polisie, Nathi Nhleko het verkeerd opgetree deur ‘n verslag wat die president vryspreek, saam te stel.

Die regsverteenwoordiger vir die Speaker van die Nasionale Vergadering het in die hof erken dat die openbare beskermer, Thuli Madonsela se verslag oor Nkandla nie geïgnoreer moes word nie.

Adjunk regter-president Dikgang Moseneke sê Lindi Nkosi-Thomas het verskeie voorleggings gemaak wat mekaar weerspreek.

Nkosi-Thomas het ook aan die hof gesê die parlement het al die verslae oor Nkandla asook die huidige wetgewing oorweeg.

Die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela het gesê sy laat dit aan die tesourie oor om die bedrag vas te stel wat President Jacob Zuma vir opgraderings aan sy woning op Nkandla sal moet terugbetaal.

Madonsela sê alle nie-noodsaaklike kenmerke moet in ag geneem word. Sy het vyf items in haar verslag genoem.

Sy sê dit sal billik wees om daarmee te begin, maar dat die verslae van die Spesiale Ondersoekeenheid en die ministeriële taakspan ook betrek moet word.

Die DA het Dinsdag bewerings deur President Zuma se regspan ontken dat hulle die Grondwethof genader het om die weg vir ‘n staat van beskuldiging teen die president te baan.

Die EFF en die DA wil hê dat die hof moet beslis dat die president en die parlement teen die grondwet opgetree het deur nie die aanbevelings in die Openbare Beskermer se Nkandla-verslag toe te pas nie.

Die hof het egter reeds gehoor dat President Zuma nou aanvaar dat haar aanbevelings oor terugbetalings bindend is.

African Bank kos belastingbetaler miljarde

Gill Marcus, president van die Reserwebank, sê ‘n konsortium wat die groter banke in Suid-Afrika insluit sal ‘n reddingsboei van R10 miljard aan die beleërde African Bank voorsien.

Die bank sal oopbly vir sake.

Die Reserwebank sal R7 miljard se slegte skuld van die R17 miljard onderskryf.

Dit beteken in wese dat die belastingbetalers sal moet opdok vir swartmense se skuld.

Marcus sê die “invordering van lenings sal voortgaan om enige koste vir die belastingbetaler te vermy”.

Die konsortium bestaan uit Absa, Capitec, FirstRand, Nedbank en Standard banke en sluit ook die Openbare Beleggingskorporasie in. Die banke het ingespring om die beeld van Suid-Afrika se sterk banksektor in ere te hou.

Vroeër het Marcus aangekondig dat die African Bank onder onmiddelike kuratorskap geplaas word. Die besluit is geneem na samesprekings met die Minister van Finansies.

African Bank se “goeie bank” wat alle deposito’s en invorderbare lenings insluit, sal herkapitaliseer word met ’n regte-uitgifte van R10 miljard wat gesamentlik deur Suid-Afrika se grootste banke onderskryf gaan word. African Bank het ’n leningsboek van R26 miljard as die swak skuld uitgesluit word.

Die Reserwebank het tot dusver agter die skerms probeer om African Bank Investements Limited (Abil) om te keer.

Abil se blootstelling aan Ellerine Holdings word uitgesonder as ’n faktor wat die bank blootstel aan miljarde se slegte skuld.

“Die probleme wat African Bank teister, kan, na ons mening, grootliks aan hul huidige sakemodel toegeskryf word, wat nie ’n gediversifiseerde stel produkte en inkomstestrome insluit nie, en ook nie transaksionele bankdienste insluit nie. Dit het African Bank en Abil as geheel uniek kwesbaar gemaak vir ’n veranderende of uitdagende sake-omgewing, soos wat tans heers.”

Die Reserwebank plaas African Bank in kuratorskap, wat onmiddellik van krag is. Die direksie van Abil het dit nie teengestaan nie, sê Marcus.

’n Hulplyn gaan geskep word vir kliënte met navrae.

Die kuratorskap gaan probeer verseker dat African Bank se bedrywighede voortgaan en dat die invorderbare lenings en bates in ’n “goeie bank” volgehou word.

Wat die herkapitalisering van R10 miljard betref, gaan bestaande aandeelhouers die kans kry om daarin te deel.

“Die maatstawwe wat geneem is, is, na ons mening, in die beste belang van alle belanghebbendes, insluitend deposante, aandeelhouers, krediteure en kliënte,” sê Marcus.

Marcus lê klem daarop dat African Bank se bedrywighede sal voortduur.

Marcus sê dat spaargeld by African Bank veilig is. Kleinhandeldeposante verteenwoordig minder as 1% van African Bank se krediteure.

Die geld gaan nié gevries word nie en sal ook nie verlore gaan nie en mense sal steeds rente daarop verdien. Hulle het volle toegang tot hul geld “in die gewone gang van sake”.

Die plan is dat die houermaatskappy van die goeie bank mettertyd op die JSE genoteer word.

Die kurator gaan na verwagting die betaling van alle rente opskort, met die uitsondering van gewone deposante.

Marcus sê die Reserwebank is “geweldig bemoedig deur die aktiewe en toegewyde reaksie van die private sektor om ons vennote te word in ’n soeke na ’n oplossing vir African Bank”.

“Die rol van die banktoesighouers is om alles moontlik te doen om te verseker dat Suid-Afrika se banke voldoende kapitaal, likiditeit en hefboomkoerse het, sowel as gesonde beheer en toepaslike beleid.”

Duidelik het die ideologiese projek wat African Bank is tot hier gevorder sonder die Reserwebank se toesig.

NYDA ontvang prestasiebonusse vir wanprestasie

Nie die Skandinawiese ontluisingsmiddel nie... — Nie die Skandinawiese ontluisingsmiddel nie…

Prestasiebonusse is uitgedeel in die nasionale jeugontwikkelingsagentskap (Nyda) terwyl die agentskap self erken dat hulle nie projekte uitvoer nie.

Die afgelope boekjaar het dié bonusse die belastingbetaler byna R8 miljoen gekos, het Die Burger berig.

Nyda het vroeër in die parlement erken dat hy reeds in die eerste kwartaal van die huidige boekjaar net 14 van 27 projekte kon aanpak.

Dié wanprestasie het egter nie verhoed dat ‘n verdere R7,7 miljoen in huidige boekjaar opsy gesit is vir prestasiebonusse nie. Ten minste 250 studente sou voordeel kon trek uit die beurstoekenning van gemiddeld R30 000 per student.

Nóg die voorsitter nóg die Nyda-woordvoerder het navrae gereageer.

Collins Chabane, minister van prestasiemonitering en evaluering, het gesê die bonusse is uitbetaal uit “erkenning vir prestasies in die boekjaar 2011-’12”.

Minister blaas halfmiljoen vir middag se plesier

Uit ’n geskrewe parlementêre antwoord deur S’bu Ndebele op ’n vraag van Jacob van der Linde, DA-LP, blyk dit dat departement van vervoer bykans R500 000 bestee het op ‘n middag se plesier. Van der Linde wou weet of ’n formele middagete wel gehou is en hoeveel dit die belastingbetaler gekos het.

Die middagete is vir nuwe minister, S’bu Ndebele, vir sy begrotingsrede gehou.

Ndebele het gesê R461 227,81 is in Julie vanjaar aan dié plesiertjie bestee. Die ete self het meer as R61 900 vir 200 gaste gekos.

Dit het die departement ook R248 613 aan dekor en klanktoerusting gekos en ’n verdere R12 200 is aan vervoer bestee.

Nog R138 486 is uitgegee aan die tentoonstelling by die parlement vir sy begrotingsrede.

Лобановский