Russel Botman – Bladsy 4

Stellenbosch en ander Wes-Kaapse name verander

Mev. Helen Zille, premier van die Wes-Kaapse provinsie, het ‘n hele reeks naamsveranderings in dié provinsie aangekondig. Dít volg ná die suksesvolle transformasie van skool- en straatname wat die party reeds in Midvaal uitgevoer het.

“As ek om my kyk, sien ek nog te veel name en simbole uit die apartheidstyd,” het mev. Zille in Kaapstad gesê. “Ons party, wat die fakkel van bevryding by die ANC oorgeneem het, sal sorg dat die hele provinsie van apartheidsname gesuiwer word.”

Die naam van die Hoërskool Jan van Riebeeck in Kaapstad is een van die eerstes wat gaan waai. Sowel die munisipaliteit van Kaapstad as die provinsiale owerheid het reeds stukke op die skool en sy beheerraad beteken waarin hulle tien dae gegun word om die skool se naam te verander, anders sal die dit summier gesluit word.

Die skool moet ook sy wapen en leuse verander. Die leuse, “Wees jouself”, word deur die Stad Kaapstad en die provinsie as “uiters rassisties, seksisties, patriargaal en etnies chauvinisties” gesien en moet daarom saam met die naam gewysig word.

‘n Bekende naam wat ook in die slag bly, is dié van Stellenbosch. Die Swazi-gebore parlementêre leidster van die DA, me. Lindiwe Mazibuko, het die naam as “uitheems en ‘n klad op die hele Wes-Kaap” beskryf. Die party het tydens ‘n seremonie by die Victoria-en-Alfred-waterfront in Kaapstad aangekondig dat Stellenbosch voortaan as die “Robert-Sobukwe-metro” bekend sal staan.

Die Universiteit van Stellenbosch het die naamsverandering van die dorp verwelkom en terselfdertyd verklaar dat dié instelling insgelyks sy naam na die “Robert-Sobukwe-universiteit vir Afrikastudies” sal verander.

“Ons voel al lankal ongemaklik met die naam Stellenbosch,” het prof. Russel Botman, die rektor, gesê. “Dit herinner te veel aan die gekonstrueerde apartheidsidentiteit van die Afrikaner. Ons is deesdae ‘n Afrika-universiteit waar Afrikastudies een van die grootste enkele doseer- en navorsingsaktiwiteite verteenwoordig. Daarmee saam word die meeste van ons kursusse vanuit ‘n swartbewussynsperspektief aangebied, iets waarvan mnr. Robert Sobukwe, stigter van die PAC, natuurlik ‘n voorloper was. Ons is daarom baie trots om ons kampus hier onder die eikebome na die Robert-Sobukwe-universiteit vir Afrikastudies te herdoop.”

Prof. Cheryl Walker, hoof van die departement sosiologie aan die universiteit en ‘n voorste pleitbesorger vir grondhervorming, was “verheug” oor die naamsverandering. “Ons moet nou nog net van Afrikaans hier op die kampus ontslae raak, dan sal ons almal meer tuis voel.”

Wynboere op Stellenbosch het ná ‘n vergadering met die premier se kantoor hul “heelhartige samewerking met die transformasie-inisiatief” belowe. Alle wynetikette waarop die woorde “Wine of Stellenbosch” verskyn, sal eersdaags met “Wine of the Robert Sobukwe Metro” vervang word. “Ons het reeds ‘n klompie jare gelede alle Afrikaans van ons etikette verwyder,” het een van die wynboere gesê. “Dus sal ook hierdie verandering glad verloop. Mens moet aanpas by die nuwe omstandighede.”

Die bekende Dorpstraat op Stellenbosch sal insgelyks tot “Robert-McBride-straat” herdoop word. ‘n Woordvoerder van die Bruin Bevrydingsinisiatief het gesê: “Noudat mnr. McBride op klagtes van dronkbestuur en regsverydeling vrygespreek is, voel ons die tyd het gekom om hom vir sy bedrae tot die ‘struggle’ te vereer. Hy sal altyd vir sy dapper optrede by Magoo’s Bar op die Durbanse strand onthou word. Ons wil ook die universiteit versoek om ‘n eredoktorsgraad aan hom toe te ken, sommer by dieselfde seremonie waar ‘n eredoktorsgraad postuum aan Robert Sobukwe toegeken sal word.”

Terwyl die hele Robert-Sobukwe-metro (voorheen Stellenbosch) werskaf om die nuwe naamborde aan te bring, het die raad van die universiteit besluit om vandag op 1 April te vergader om die voorgestelde Ph.D.’s, honoris causa, aan die twee Roberts (Sobukwe en McBride) te bespreek.

“Ek dink nie daar sal ‘n probleem wees nie,” meen prof. Russel Botman. “Toe die eredoktorsgraad postuum aan Bram Fischer toegeken is, was daar ‘n effense polemiek, maar dié keer is ons hele gemeenskap baie eensgesind. Die Robert-Sobukwe-universiteit vir Afrikastudies is ‘n globale universiteit met Engels as voertaal en hierdie progressiewe gebaar kan net ons internasionale aansien verhoog.”

Ook die SR het tydens ‘n spesiale sitting sy onvoorwaardelike steun aan sowel die naamsverandering as die toekenning van die twee eredoktorsgrade uitgespreek.

Ander Wes-Kaapse name wat verander, is onder andere: Montagu word Winnie Madikizela-Mandela Village, De Doorns verander na Chris Hani City, Bellville word gewysig na Joe Slovo Town en Franschhoek word na Frantz Fanon Corner herdoop.

Kampsbaai sal voortaan as Tsafendasbaai bekendstaan. Volgens mev. Zille “word die liberale bydrae tot die bevrydingstryd in Suid-Afrika dikwels onderskat. Ek het veral ‘n sagte plekkie vir mnr. Frederick John Harris wat deur die apartheidsregime ter dood veroordeel is. Daarom sal ons De-Waal-rylaan na hom vernoem en ook ‘n standbeeld teen Duiwelspiek vir hom oprig van waar hy ‘n ogie oor die stasie van Kaapstad kan hou.”

Russel Botman se verwysingsraamwerk

Russel Botman, die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), het nou vakansie. Twee van sy blanke viserektore neem in hierdie stil tyd agtereenvolgend in sy plek waar. Hulle kwalifiseer nie daarvoor om permanent die rektor te word nie, want dit sal ‘n terugslag vir transformasie wees. Hulle mag selfs net tussentyds viserektore wees. Die idee is dat hulle hulle poste moet gebruik om transformasie te bevorder, sodat nie-wittes in hulle plekke aangestel kan word; aldus Botman (Die Burger, 5 Sep, p 11). Wat hulle akademies diskwalifiseer, is dat hulle wit en mans is. Só lyk die eienaardige weë van geregtigheid in die nie-rassistiese en nie-seksistiese nuwe Suid-Afrika.

In dieselfde week as die ANC se Mangaung-konferensie was dit seker gepas dat Botman soggens sy Sielsgedagte (5:55-6:00) oor RSG uitgesaai het. Hy het waarskynlik aangebied om dit te doen en RSG het dit verwelkom, want dit is immers seker dat hy niks sal sê wat die ANC, en by implikasie die SABC, ontstel nie. Enigeen kan op die RSG-webwerf met potgooi vasstel wat Botman gepreek het.

Op 18 Desember het dit gegaan om die stryd tussen twee etniese en taalgroepe, die sprekers van Grieks en Hebreeus. Daar was taalkonflik en diskriminasie, terwyl daar eerder goedhartigheid teenoor almal moet wees; niemand moet afgeskeep word nie. Botman skaar hom by diegene wat die swakste was en die swaarste gekry het. [In sy gewilde idioom, gelaai met rasse- en geslagsvoorkeur: Hy kies kant vir die dogter van die (bruin) plaaswerker teen die seun van die (wit) boer.] Nadat Botman kant gekies het, spreek hy die wens uit dat daar nie diskriminasie moet wees nie. Menswaardigheid moet vooropgestel word. ‘n Mens vra jou af: Waarom bevorder Botman dan toenemende diskriminasie teen wit studente en personeel en Afrikaans aan die US?

Op 19 Desember het Botman oor Stefanus gepreek, wat die ene wysheid, goedheid en goedhartigheid was. Vrygelate slawe uit Afrika en sommige Jode was egter die vyande van Stefanus. Hulle het hom van laster aangekla en hom gemartel en gestenig. Op grond hiervan kon Botman (maar hy verseg om dit te doen) ‘n sterk waarskuwing gerig het oor die gevare wat vryheid inhou vir diegene wat nie weet hoe om dit te hanteer nie. Ook hoe elemente uit Afrika wysheid, goedheid en goedhartigheid in ‘n land kan vernietig, veral as hulle toegelaat word om onbeheersd ‘n land binne te stroom. Botman kom egter nie tot hierdie voor die hand liggende gevolgtrekkings nie.

Op 20 Desember het Botman beweer dat Afrika se vroegste geskiedenis belangrik is. Babas en ander kinders het swaar gekry. Daar was uitbuiting. Die voorouers is wreed behandel. Mense is aan hulleself oorgelaat. [Dalk omdat daar die beskuldiging van paternalisme kon wees as hulp verleen sou word?] Afrika het slegte en goeie stories. Volgens Botman moet ons ‘n goeie Afrika-storie probeer wees. Dit sal nie maklik wees nie.

Teen 22 Desember moes dit vir die luisteraars duidelik gewees het dat Botman voortgaan om dieselfde frases te gebruik; dat hy blykbaar nie die moeite gedoen het om die teks van sy voordragte vooraf behoorlik uit te werk en uit te skryf nie. Maar hy kom as rektor skynbaar met enigiets weg; waarom nie ook op RSG nie? Hy het gepraat oor rolspelers, die gemeenskap, die mense en dat God die geskiedenis skep; ook toekomstige geskiedenis.

Op 23 Desember het die kontras tussen sy welvaart en dié van gewone sterflinge Botman gehinder. Daar is mense wat ly, wat swaarkry. Kerstyd gee aan ons die geleentheid om ons goedhartigheid te bewys, om nie gierig te wees nie. Sou dit nie ‘n navolgenswaardige voorbeeld van versoening wees as Botman uit sy eie sak studiebeurse vir wit studente skep nie? Maar dan dink ‘n mens daaraan dat daar in die praktyk verwag word dat versoening (net/veral) van die wittes se kant af moet kom. Ook dat daar aan die US talle beurse eksklusief vir nie-wittes is, terwyl die US geweier het om enigiets te make te hê met ‘n erflating wat voorskryf dat sy studiebeurse net aan wit studente toegeken mag word.

Wat opval, is hoe buitengewoon klein Botman se register van onderwerpe is. Hy het net ‘n beperke getal kapstokke waaraan hy sy gedagtes hang: slawe, Afrika, swaarkry, diskriminasie, menswaardigheid, wreedheid, marteling, lyding en uitbuiting. As rektor gaan dit vir hom ook net om enkele sake: hoop, verandering (eerder as verbetering), transformasie, regstelling, inklusiwiteit en meertaligheid (eerder as Afrikaans).

Moenie van Botman verwag om hom ideologies-neutraal oor die wetenskap, akademie en universiteit uit te laat nie. Die US-Raad verplig hom bv nie om die akademies beste studente tot studie toe te laat en die akademies beste dosente aan te stel en te bevorder nie. Dit is blykbaar genoeg as soms oor die US se “uitnemendheid” gepraat word. Die waarheid is dat akademiese uitnemendheid aan die getransformeerde US plek vir politieke uitnemendheid ooreenkomstig die ANC se resep gemaak het.

Kaapstad is as die Ontwerphoofstad vir 2014 aangewys. Dit klink na dieselde soort irrasionaliteit as wanneer twee stede vertweeling, dus maatjies, word. Daar word altyd gesorg dat sulke stede ver van mekaar is, verkieslik op verskillende kontinente. Die burgemeesters, amptenare en ander bevoordeeldes vlieg dan luuks oor en weer na mekaar toe en daar word duur verblyf en buitensporige onthale gereël. In dié proses is die belastingbetalers die finansieel benadeeldes.

Soos dit in ons era van transformasie hoort, bevind Botman hom nou as die voorsitter van die direksie van die World Design Capital 2014-implementeringsmaatskappy. Volgens die woordeboek is ontwerp (“design”) ‘n plan, ‘n vooraf opgestelde skema waarvolgens aan iets gestalte gegee kan word, of hoe bestaande dinge reggetrek kan word. Toegepas op ‘n metropool soos Kaapstad beteken dit dat bekwame mense (1) as ontwerpers en (2) as uitvoerders van daardie ontwerpe moet optree, (3) dat daar geld hiervoor moet wees, (4) wat impliseer dat almal hulle belasting moet betaal; (5) dat mense hulle ordelik en ordentlik moet gedra, bv dat hulle hulle vanselfsprekend van diefstal en vandalisme moet weerhou; (6) dat die instroming van ‘n oormaat nie-funksionele armlastiges van elders nie toegelaat moet word nie, ens.

Hoe vertolk Botman hierdie saak? Hy het sy siening in ‘n artikel geformuleer (Die Burger, 27 Nov, p 15). Hy val weg deur daarop te wys dat sommige mense ontwerp as ‘n Eerstewêreldse tierlantyntjie beskou; dat aandag eerder aan die bekamping van armoede en ongelykheid gegee moet word. Voorspelbaar is sy invalshoek dus Derdewêrelds, oftewel pro-Afrika. Hy verduidelik dat ontwerp nie net vir welgestelde individue [waarvan hy een is] en groot korporasies bedoel is nie.

Dan kom hy behoorlik in rat: “In die strakste sin het eeue van kolonialisme en apartheid [hy het slawerny seker per abuis uitgelaat] gesorg vir Suid-Afrikaanse stede wat die verdraaide doelwitte van rasseskeiding en -diskriminasie weerspieël − en Kaapstad is geen uitsondering nie. Een van ons uitdagings is nou om ons stedelike ruimtes en instellings te herontwerp om ‘n gemeenskap gegrond op die beginsels van geregtigheid en gelykheid moontlik te maak.”

Wat Botman vir die Kaapse metropool beoog, is dus dieselfde as vir die US: algehele transformasie. Hy verwys na die ideaal van “gelykheid”. Daar is natuurlik reeds gelyke stemreg: Hophuis- en krotbewoners se stemme weeg net so swaar soos dié van mense wat self vir hulle huise moet betaal. Gaan Botman as pleitbesorger vir geregtigheid sorg dat naas gelyke voordele daar ook gelyke verpligtinge gaan wees, bv dat almal vir munisipale belasting en dienste moet opdok?

Botman haal Zayd Minty, die Stad Kaapstad se bestuurder vir kuns en kultuur, goedkeurend aan: Dit is Kaapstad “se kans om ons energie te gebruik om onsself te herposisioneer as ‘n stad wat ons verlede kan oorkom.” Botman borduur dan voort: “Ons Ontwerphoofstad-status bied die stad nou die geleentheid om ‘n gemeenskaplike visie te ontwikkel as ‘n inklusiewe, vernuwende, entrepreneuriese en volhoubare Afrika-stad.” Die universiteite in Kaapstad en omgewing is volgens Botman van die bestes in Afrika. [Hy vergelyk hulle huidige toestand nie met hulle akademiese status in die vorige eeu of met universiteite buite Afrika nie.] Hierdie universiteite het glo ‘n sleutelrol en verantwoordelikheid in dié ontwerpproses.

Daarna skryf Botman spesifiek oor die US [waar hy die proses ter vernietiging van die inrigting se beweerde bedenklike verlede lei; die helhool wat eksklusief blank en Afrikaans was en Afrikanerleiers opgelewer het]: “Reeds in 1999 het die US amptelik sy aandeel in die ongeregtighede van die verlede erken. Die universiteit het hom ook verbind tot regstelling en ontwikkeling deur dienslewering aan voorheen en tans benadeelde gemeenskappe en gebiede.” [Let op in hoe ‘n onverbiddelike mate Botman op politiek pleks van ontwerp bly fokus. Sluit hy by sy “tans benadeeldes” wittes in?] Dan kom hy by die US se HOOP-projek waar daar gestreef word na “volhoubare oplossings van Suid-Afrika en Afrika se dringendste behoeftes.”

Dit maak nie saak wat Botman se onderwerp is nie (bv godsdiens, akademie, ontwerp), sy storie bly dieselfde. Sy verwysingsraamwerk bestaan uit ‘n kombinasie van bevrydingsteologie en ANC-ideologie, wat ‘n goeie skeut kommunisme insluit.

‘n Mens sal nooit van al die kommentaar weet wat deur Die Burger op Botman se artikel ontvang is nie. Die Naspers-koerante doen klaarblyklik baie meer moeite as ander koerante om nie-politiek-korrekte kommentaar uit sy gedrukte en elektroniese weergawes te hou. Op 29 November (p 21) is ‘n enkele brief van ‘n leser gepubliseer, wat Botman se ideologie op ‘n realistiese manier aarde toe bring:

“In die 20 jaar wat ek hier woon, is niks gedoen om die metropool se rioolstelsels te verbeter nie. Nuwe uitvalwerke word nie gebou nie, en bestaandes kan nie die volume hanteer nie. Kyk maar as jou vliegtuig opstyg in die rigting van Valsbaai hoe die rioolwerke se uitval in die see in loop. Kyk om jou en sien waaraan onnodig geld bestee word. Projekte word ‘geskep’ en toegeken aan kontrakteurs wat alleen daarby baat vind, maar die eindproduk is ‘n vermorsing van belastinggeld. Daar is baie voorbeelde, soos die Kaapstad-stadion en die ‘internasionale handelsentrum’ by Khayamandi, met die aangrensende sokkerveld. Die sentrum se ruite is stukkend gegooi en die sokkerveld is nie voltooi nie. Ja, esteties baie mooi ontwerp, maar nie funksioneel nie. Wat van die voetgangerbrûe oor die R300 en die N2? Mense se beeste loop daaroor, en die mense self hardloop nog oor die pad en word doodgery. Is dit wat ‘ontwerp’ beteken?”

Die gepeupel word toegelaat om alles te saboteer wat die moeite werd is, of dit nou bv ontwerp of ‘n universiteit is. Botman skaar hom nogtans aan die kant van die gepeupel.

Bruines téén Afrikaners

Twee uit die drie gedrukte Afrikaanse dagblaaie beskik oor bruin redakteurs. Vier uit die vyf Afrikaanse universiteite wat tans onvermydelik besig is om te verengels, het bruin rektore (Russel Botman, Jonathan Jansen, Iron Rensburg en Cheryl de la Rey). Nasionale Pers, die grootste mediagroep in die land, beskik insgelyks oor ‘n aantal bruin direkteure en senior bestuurders.

Enkele jare gelede het bruin akademici soos Jakes Gerwel en Hein Willemse gepoog om die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, wat die taalreëls maak en die Hertzog-prys uitdeel, te laat “ontbind” om deur ‘n nuwe akademie onder bruin beheer vervang te word. Dit het misluk, maar ‘n nuwe aanslag teen die Akademie word sekerlik voorberei.

Die nuut verworwe magsposisie wat bruines by sogenaamd “voorheen Afrikaanse” instellings verwerf het, is besig om tot ‘n nuwe dinamiek te lei waar bruines hulself aanmatig om die toekoms van Afrikaans te bepaal. Onlangs het die kreet opgegaan dat Afrikaans “links moet hou”.

Die bruin joernalis Jason Lloyd skryf vandeesweek op ‘n poslys wat aan al die Afrikaanse koerantredakteurs en ‘n hele aantal meningsvormers versprei:

“…die regse elemente word dopgehou en diegene wat eerste beslag gegee het aan Afrikaans (sic) gaan nie toelaat dat Afrikaans vir politieke gewin misbruik word nie. Die behoud van Pretoria se naam is ‘n goedkoop politieke strategie, wat nie deur die meerderheid Afrikaanssprekendes ondersteun word nie. Dit het niks met Afrikaans uit te waai nie en regse elemente moet ophou om Afrikaans in hul “bring-terug-apartheid”- en “baas-skaap”-strategieë in te klits. Dit gaan nie werk nie.”

Vandat ek tien jaar gelede of so kommentaar gelewer het oor die gebrek aan helderheid rondom “regs” en “links” in Afrikaans, is dit nog steeds nie duidelik wat met ‘n sin soos “regse elemente” in Lloyd se skrywe bedoel word nie. In ‘n Europese konteks is die “regses” diegene wat die vryemarkstelsel aanhang, teenoor die linkses, die sosialiste en kommuniste. Word hier verwys na die oorblywende Afrikaanse kapitaliste, moontlik Johan Rupert of Christo Wiese, of dalk die Demokratiese Alliansie (hoewel dié party maak ook dikwels sosialistiese geluide)?

Vanuit die klassieke linkse oogpunt soos dit in die Manifes van die Kommunistiese Party deur Marx en Engels verwoord is, moet enige taalstryd of die oprigting van ‘n opvoedkundige instelling in ‘n taal soos Afrikaans as ‘n regse aksie gesien word. Soos hulle dit gestel het:

“‘Die arbeiders het geen vaderland nie. Jy kan nie van hulle afneem wat hulle nie het nie … Die nasionale skeidings en teenstellings van die volke verdwyn steeds meer en meer … Die heerskappy van die proletariaat sal dit nog meer laat verdwyn … Namate die uitbuiting van die een individu deur die ander opgehef word, word die uitbuiting van die een nasie deur die ander opgehef. Met die teenstelling van die klasse binne die nasie val die vyandige houding van die nasies teenoor mekaar weg.’

Die manifes is met die bekende leuse afgesluit: ‘Proletariërs van alle lande, verenig julle!'” (Aangehaal deur Leopold Scholtz.)

Die instelling van Engels as enigste openbare en opvoedkundige taal in Suid-Afrika, spruit uit die Britse kolonialisme maar ook uit die internasionalistiese linkse tradisie wat deur die regerende alliansie (ANC/SAKP) omhels is.

Enige pleidooi vir Afrikaans is dus per definisie “regs” en konserwatief, omdat dit bepaalde nasionale kulturele en taalkundige eienskappe behoue wil laat bly, in teenstelling met ‘n broederskap van prolatariërs of bevryde Afrikane waarvan daar 600 miljoen suid van die Sahara verkeer en wat 2 500 tale praat maar slegs Engels, Frans en Portugees as amptelike en opvoedkundige tale gebruik.

Ek weet nie of die tradisionele besorgdheid oor “die ander Afrika-tale” in Suid-Afrika eintlik hierdie versluierde regse, nasionalistiese strewe van Afrikaanse taalhandhawers besweer nie. Toevallig sien ek prof. Wannie Carstens van die Afrikaanse Taalraad sê in eergister se Beeld in reaksie op Breyten Breytenbach se stelling dat Afrikaans “besig is om te sterf” die volgende: “Ek gee toe Afrikaans is onder druk, maar dit geld ook al die ander Afrika-tale.”

Sulke pogings om ‘n nie-regse, “internasionalistiese” karakter aan die Afrikaanse taalstryd te verleen, sal net ernstig opgeneem word indien die taalregte van buitelanders in Suid-Afrika insgelyks verdedig word, soos byvoorbeeld dié van Sjonas, Kongolese en Chinese. Sjona, Frans en Chinees behoort by die lys van elf amptelike tale gevoeg te word, want soos Max du Preez en diesulkes geredelik sal toegee: ‘n Sjona, ‘n Kongolees of ‘n Chinees is net so ‘n goeie Suid-Afrikaner soos (of dalk beter as) die gemiddelde Afrikaner.

President Zuma verkeer natuurlik onder ‘n heel ander indruk, met sy opmerkings dat Afrikaners “die enigste ware blanke Afrikane” is. Trouens, hy het dit tydens die onlangse dinee met ‘n groepie Afrikaners herhaal. Ook erken hy die besondere bydrae wat Afrikaners tot die stigting, bedryf en ontwikkeling van Suid-Afrika gemaak het en wat volgens hom dus ‘n spesiale skakelkantoor met Afrikaners sou regverdig. Vanuit ‘n Engelse of internasionalistiese oogpunt, is dit sekerlik “skokkend” soos Jason Lloyd in sy brief beweer, maar moontlik nie skokkender as tienermeisies wat vermoor word en waarvan die hande afgesny word soos nou die dag in Pretoria gebeur het of die miljoene verkragtingslagoffers in Suid-Afrika nie.

Die ANC het ook op 23 April 1994 ‘n ooreenkoms met die Vryheidsfront onderteken waarin vir verdere onderhandelinge oor ‘n Afrikanervolkstaat voorsiening gemaak word. Geen ander groepering in Suid-Afrika, behalwe die Basotho’s en die Swazi’s wat reeds oor onafhanklike state binne ons grense beskik, is so deur die nuwe bewind uitgesonder nie. Natuurlik het Brittanje aan Lesotho en Swaziland onafhanklikheid gegee, maar die ANC het tot dusver nie besluit om dié landjies as “oorblyfsels van die kolonialisme” te annekseer nie. Die voortbestaan van dié twee swart “volkstate” binne Suid-Afrikaanse grondgebied is, volgens die Jason Lloyd-logika, nog meer “skokkend” as Zuma se voorgenome skakelkantoor vir Afrikaners.

In vandag se By vaar Christo van der Rheede, nog ‘n selfaangestelde bruin kultuurleier, teen Max du Preez uit deur te sê: “Die uiters neerhalende aanmerkings deur Max du Preez oor bruin Afrikaanssprekendes wat kwansuis deur Afrikaners gebruik word, moet end kry.” Moontlik het Max du Preez vir die eerste keer in sy lewe ‘n punt beet, want ek kry knaend die indruk dat polities korrekte Afrikaners, veral in die Wes-Kaap, allerlei politieke speletjies met bruines speel en hulle heel dikwels as die “aanvaarbare, nie-rassige gesig van Afrikaans” voorhou. As sommige mense ‘n openbare vergadering of konferensie oor Afrikaans wil hou, dan bel hulle eers die “huur-‘n-bruine”-diens iewers op Stellenbosch.

Van der Rheede verklaar verder: “Korrupsie, swak dienslewering, selfverryking en politieke manipulasie vier hoogty; en dit, asook die idee van ’n eksklusiewe wit volkstaat, sal ons met hand en tand beveg.”

‘n Mens wil vra: Maar is “korrupsie, swak dienslewering en selfverryking” nie juis die gevolge van regstellende aksie, die verdrywing van blanke kundiges uit die staatsdiens en munisipaliteite, kortom, die ANC-bewind se beleid van sistemiese anti-blanke rassisme nie? Orania is ‘n volkstaateksperiment wat juis bewys het dat dienslewering volgens behoorlike standaarde selfs sonder belastinggeld van die sentrale regering en teen ‘n billike koste aan die inwoners gelewer kan word. Waarom moet die volkstaatgedagte, wat eie is aan die Afrikaner se eeue oue republikeinse tradisie wat na ons stryd teen imperiale Spanje in die sestiende eeu teruggevoer kan word en ons hele geskiedenis kenmerk, deur bruines soos Van der Rheede “beveg” word?

Soos my swart vriend Meshack Mabogoane vandeesweek oor middagete teenoor my opgemerk het, is die paswette destyds veel strenger in die Wes-Kaap toegepas, juis om die bruines teen die Xhosa-oormag te beskerm. Sonder apartheid sou daar vandag ‘n Xhosa-meerderheid en ‘n Xhosa-regering in die Wes-Kaap gewees het. Maar die bruines sanik steeds oor apartheid as dit by die Afrikaanse taalstryd kom.

Jakes Gerwel, ‘n direkteur van Naspers, was as akademikus die eerste bruin rektor wat ‘n Afrikaanse universiteit (UWK) verengels het. Tans is Russel Botman besig om stadig maar seker te sorg dat Stellenbosch insgelyks Engels as voer- en doseertaal aanneem. Pleks van, tesame met Hermann Giliomee en ander Stellenbossers, weerstand teen dié proses te bied, is Van der Rheede en ‘n ander groep besig om stemming te maak vir ‘n nuwe Afrikaanse universiteit in die Wes-Kaap, wat moontlik op Oudsthoorn gevestig sou word. Hierdie nuwe Afrikaanse universiteit, wat insgelyks onder bruin beheer gaan verkeer, so word ons verseker, gaan glo “vry en gratis” wees.

As so ‘n gratis Afrikaanse universiteit in die vooruitsig gestel word, duik die vraag op of dit hoegenaamd binne die huidige bestel en op Suid-Afrikaanse grondgebied bestaanbaar sou wees. Presies dieselfde argumente waarmee Stellenbosch, die universiteite van Pretoria of die Vrystaat tans verengels word omdat niemand op grond van taal sogenaamd “uitgesluit” mag word nie, sal op enige “nuwe” Afrikaanse universiteit van toepassing wees. Akademici aan ons “Afrikaanse universiteite” was laas in die tydvak van Verwoerd of dalk Vorster ywerig om in Afrikaans te publiseer en dit sou ‘n interessante oefening wees om te sien hoeveel akademiese artikels tans uit die penne van hierdie “Afrikaanse akademici” in Afrikaans verskyn… Die voorbeeld van die voormalige R.A.U. (niemand onthou seker meer dit het gestaan vir “Randse Afrikaanse Universiteit” nie) is in dié verband nogal frappant. Hierdie uitdruklik Afrikaanse universiteit wou-wou, toe dit deur Kader Asmal met Engelstalige instellings saamgesmelt is, dalkies ‘n hofaansoek bring om die samesmelting te verhoed. Let wel, hulle het nie weerstand oorweeg nie, bloot ‘n hof vir uitsluitsel wou nader, maar selfs daarvan het dadels gekom. Wat ‘n taalhandhawingsaksie kon gewees het, het toe geblyk ‘n soort geriatriese siddering van bejaarde wit Afrikaanse akademici te wees, ‘n soort rumatiekerigheid op die vooraand van glorieryke verengelsing wat toe soos mis voor die son verdwyn het. Hierna is die R.A.U alte heerlik tot die Engelse “Joe-Djy” getransformeer.

Selfs indien ‘n nuwe “Vrye Afrikaanse Universiteit” iewers sou verrys (wie dit sou befonds is ‘n ander vraag), sou “Afrikaans” in die naam daarvan kwalik so ‘n instelling van ‘n Engelse aanslag vrywaar. Veral ook ‘n aanslag van binne, soos op al die ander Afrikaanse kampusse gebeur het… deur akademici wie se professionele loopbane en goeie verhoudinge met die owerheid – enige owerheid – swaarder as enige beginsel weeg.

Soos ek al dikwels gesê het, regeer die bruines nie eens hulself in die Wes-Kaap waar hulle oor ‘n demografiese meerderheid beskik nie. Mev. Helen Zille, ‘n lid van die blanke Engelssprekende minderheid, is die provinsiale premier. Hoewel, Kaapstad beskik darem oor ‘n bruin burgemeester, Dan Plato. Maar ‘n mens vermoed dis alles maar oëverblindery deur liberale Engelse kliek binne die DA wat steeds die party met ‘n ysterhand regeer, wat van Plato ‘n simboliese, regstellende aaanstelling maak.

Alan Boesak, daardie welsprekende ou jakkals van die Kaapse politiek en ‘n meesterlike uitbuiter van Afrikanerskuldgevoelens oor apartheid, het insgelyks twee weke gelede in Die Burger ‘n rubriek met die titel Witmense toi-toi mos nie gepubliseer. Daarin formuleer hy weer ‘n nuwe aanklag teen die Afrikaner deur te beweer dat ons bloot vir ons eie belang opkom. “Afrikaner- etniese mobilisering is hier om te bly – hard en skaamteloos,” skryf Boesak.

My eerste reaksie is: Maar wat is verkeerd daarmee indien die Afrikaner oplaas, ná soveel jare waartydens hy willoos rondgeklap en -gedonder is deur elke moontlike groep in dié land, sy etniese en nasionale bewussyn herontdek? Elke ander groep mobiliseer op ‘n etniese grondslag, wat óf ras óf stamverband kan wees, soms sommer albei. Die manier waarop Jacob Zuma byvoorbeeld sowel sy Zoeloeskap as sy swart-Afrikaanskap gebruik, is eintlik verstommend bedrewe. As hy in Nkandla is, dans hy saam met die Zoeloes, maar op besoek aan Kampala, Uganda, ontpop hy in ‘n pan-Afrikanis en voorstander van dié vasteland se oeroue swart nasionalisme.

Die beswaar wat die Afrikanernasionaliste teen die Britse imperialiste byna ‘n eeu gelede tydens die Nat-Sap-stryd gemaak het, bly geldig: “Jy noem jou rassisme politiek, maar my politiek noem jy rassisme.” Dis aanvaarbaar om pro-swart, pro-bruin, pro-Indiër te wees en selfs te koop te loop met jou rassetrots, maar wee die persoon wat homself ‘n Afrikaner noem en vryheid vir Afrikaners nastreef. Dan is dit by implikasie pro-blank en per definisie onaanvaarbaar.

Boesak sluit sy tirade teen die Afrikaner af met die woorde: “En die Afrikaner maak weer die verkeerde keuse. Die nie-rassige demokrate met hul liefde vir die land sal ander bondgenote moet soek.” Heel moontlik geld dieselfde vir die Afrikaner, dat hy vir hom ander bondgenote as die Kaapse bruines met hul volgehoue ressentiment en rassegevoelens teen die Afrikaner sal moet soek.

Vanweë hul nie-wit status in ‘n anti-wit bestel, staan die bruines reeds in ‘n magsposisie teenoor die Afrikaner. Hulle beheer ons media (ook RSG), ons universiteite en eien hulle selfs ons taal, Afrikaans, toe.

Met sulke bondgenote, wie het vyande nodig?