Ek moet erken dat dit 'n beeld is wat heel maklik in die geestesoog opgeroep kan word. Die Karoo met haar uitgestrekte vlaktes, gesteur alleen deur die kronkelende watermassa van die Oranje en die sterresimfonie wat snags uit die helderblou van elke dag ontplof, kán 'n mens klein, nietig en alleen voor God se skepping laat voel.
Hierdie grote landskap máák 'n impak op menswees; dit het die denke en werke van ons voorste kunstenaars gevorm en gesmee. C.J. Langenhoven, N.P. van Wyk Louw, W.E.G. Louw, Ingrid Jonker, Coenie de Villiers, Gert Vlok Nel, om maar net enkeles te noem, dra elkeen die stof van hierdie grond aan hulle voete.
Tog kan ek slegs uit eie ervarig skryf oor Orania en die persepsies van isolasie. Om dit vir u te temper, gaan ek my betrokkenheid by Orania ietwat toelig.
As afgevaardigde van my Hoërskool in die Vrystaat, het ek die ATKV se jeugberaad te Barkley-Wes in my graad 11 jaar bygewoon, waar ook prof. Carel Boshoff, grondlegger van Orania, die geleentheid gehad het om met ons klomp jonges van regoor die land te gesels oor die toekoms én oor drome.
Ek is terug skool toe, het gematrikuleer, by Tukkies gaan studeer en die werksmark in Johannesburg betree. My nuuskierigheid was egter geprikkel en ek het periodiek met die Oraniërs kontak gemaak. In die proses is hegte vriendskapsbande gesmee en ek het besluit om al meer by Orania betrokke te raak.
My ervaring van Orania is dié van 'n dorp. 'n Dorp wat bietjie meer as 'n uur se ry van sy naaste groot lughawe en die res van die wêreld af is. 'n Dorp wat bo en behalwe vir die gewone toegang tot Telkom, Vodacom, MTN en Cell C, ook toegang het tot breëband internet d.m.v. 'n Wi-Fi netwerk. 'n Plek waar Kalahari enige DVD kan aflewer wat nie by die plaaslike video-winkels beskikbaar is nie. 'n Plek waar ek Gillette-skeerlemme tjies kan koop en waar die Landbouweekblad, Volksblad, Huisgenoot, Sarie, People, Men's Health, Avo en Cosmopolitan op tyd beskikbaar is. Dstv is teen die normale intekentariewe beskikbaar en Engels is 'n verpligte vak in Orania se skole.
Op Orania het ek in die laaste jaar Afrikaner joernaliste gesien. Ek het swart joernaliste van die SAUK en Business Day gesien. Ek het Nederlandse vryskutjoernaliste gesien. Ek het selfs Arabiese joernaliste van Al Jazeera gesien. Gedurende dieselfde tydvak het Bok van Blerk, Chris Chameleon, Elizma Theron, Adam Tas, Beeskraal, André Swiegers, Prescilla Talbot en Klopjag lewendige vertonings vir die dorpsmense gelewer.
In Desembervakansies bars Orania uit sy nate. Die mooi rivier, groot skoon swembaddens, bosveldklimaat en veilige omgewing lok gesinne van regoor die land en elkeen bring hul stories, glimlagte en trane saam.
Heelwat besighede is op Orania gevestig. Die meer suksesvolles sluit dienstegedrewe ondernemings in, wat deur moderne kommunikasie- en logistieke tegnologieë hul kliënte van regoor die wêreld diensbaar is. Dit sluit onder meer firmas in die argitektuur- , batebestuur-, SAP programmerings- en rekenmeestersbedrywe in.
Selfs diegene wat gehoop het dat Orania wél 'n plek van isolasie is, het hul rieme styfgeloop. Skuldinvorderaars en prokureurs in die res van die land weet blykbaar tog ook wáár Orania is.
'n Ander oorsaak van die persepsie van isolasie, is waarskynlik Orania se verklaarde doelstelling: "Om 'n tuiste vir die Afrikaner en sy kultuur te wees". Dit kan onwillekeurig die beelde van "laertrek" deur mens se gedagtes laat flits.
Ek beleef Orania egter anders. Die dorp het nie 3 meter hoë mure nie. Ook nie hekwagte nie. Besoekers (van welke agtergrond) kom en gaan ongestoord.
Die vraag kan dan seker gevra word of dit alles nie bots met Orania se doelwit nie? Hoe kan Orania Afrikaners én hul kultuur beskerm sonder om laer te trek?
Soos hier in Europa en oral oor in die wêreld heen, is dit 'n geval van demografie. Die oorgrote van Nederland se universiteite en skole is enkelmedium Nederlands, al bevind die landjie homself reg tussen die taalreuse van Engeland, Frankryk en Duitsland. Al is twee van Nederland se buurtale, "wêreldtale" en al is daar nie enige fisiese grense tussen Nederland, Frankryk en Duitsland nie.
Nederland kry dit reg bloot omdat die meerderheid mense wat in Nederland woon, Nederlands-taliges is. Indien daar 'n meerderheid Engelstaliges in Nederland gewoon het, sou die taal van die howe, skole, universiteite en parlement Engels gewees het.
Dieselfde geld ook vir Suid-Afrika. Omdat daar 'n meerderheid Afrikaners in Orania woon, beskik Orania oor twee Afrikaansmedium hoërskole. En hoewel Oraniërs nie minder van die res van die wêreld beleef as byvoorbeeld die mense van Ermelo nie, beskik Ermelo nie meer oor 'n enkelmedium Afrikaanse hoërskool nie, omdat die Afrikaners wat in Ermelo woon, slegs 'n minderheid is.
Laastens kán die keuse om Orania te steun, as 'n keuse van eksklusiwiteit en weerstand teen Suid-Afrika in die geheel gïnterpreteer word, wat momentem aan die persepsies van isolasie gee. Tog betaal die inwoners steeds hul belastings aan SARS terwyl die gemeenskap daadwerklik poog om ander ontwikkelende gemeenskappe in die land by te staan, deur hulle uit te nooi om Orania te besoek en die ontwikkelingsprojek te daar te bestudeer. In hierdie verband besoek Oraniërs self ook graag ander gemeenskappe, binne en buite Suid-Afrika. Anders as by eksklusiewe vergaderings soos dié van byvoorbeeld die Black Journalist Forum, lê Orania oop vir enige nuuskierige om besoek in af te lê.