Suid-Afrika spog met 11 landstale wat blykbaar daagliks in geen hof tot hul reg kom nie en regspleging benadeel. Dié opspraakwekkende leemte in Maandag tydens die Oscar Pistorius-moordverhoor aan die wêreldmedia ontbloot.
Die gehalte van tolkwerk in howe is van kardinale belang, aangesien stemming en inhoud wat oorgedra word hoogsgespesialiseerde taalvaardige tolke vereis en hul rol om getuienis vas te lê mag selfs die verskil tussen lewenslange tronkstraf en kwytskelding beteken.
Die gehalte van die tolk op die eerste dag van die Oscar Pistorius-moordverhoor was “skandalig” het ‘n regsgeleerde aan Beeld gesê.
Die tolkwerk van Afrikaans na Engels in die hooggeregshof in Pretoria is as “pateties” beskryf.
Die getuienis van die staat se eerste getuie, Michelle Burger, ‘n buurvrou van die moordaangeklaagde paralimpiese atleet was in Afrikaans.
Volgens Jacques Steenkamp, ervare misdaadverslaggewer, het die eerste tolk nie kans gesien om voort te gaan met al die internasionale media-aandag wat op die verhoor gefokus is nie.
Die tolk wat Burger se getuienis van Afrikaans na Engels moes vertaal, het ‘n paar keer Burger se woorde verdraai, en veral ‘n beskrywing van die tye tussen die vier skote, verkeerd weergegee.
Dit het die getuie Burger, wat gelukkig Engels magtig is, ‘n paar keer genoop om self in Engels aan regter Thokozile Matilda Masipa te probeer verduidelik wat sy eintlik gesê het.
Dit is ook nie duidelik waarom ‘n regter gekies is wat nie Afrikaans verstaan nie, terwyl daar talle sulke regters is.
Die regsgeleerde het aan Beeld gesê die gehalte van tolke in diens van die departement van justisie wat van Afrikaans na Engels moet tolk is ‘n skande en regslui word daagliks in howe gekonfronteer met dié bedenklike kwaliteit van diens.
Met die oë van die wêreld op Suid-Afrika se regstelsel gerig, sou ‘n mens ten minste verwag dat die tolk gekwalifiseer is vir die belangrike taak om geregtigheid te laat geskied.
Veral ook in die lig van die vorige gebaretolkfiasko by Mandela se gedenkdiens, toe ‘n skisofreen allerlei bobbejaanstreke voor internasionale staatshoofde en media uitgehaal het, is die versuim onverstaanbaar.
Woorde wat verkeerd getolk word plaas onregverdige druk op die getuie, die regspan en die regter en kan ‘n regverdige verhoor kelder, het die regsgeleerde, ‘n strafregdeskundige, aan Beeld gesê.
“Wanneer jou woorde verkeerd in die hof getolk word, ontstaan daar onmiddellik ‘n onreëlmatigheid wat gronde gee vir ‘n hersieningsaansoek teen die billikheid van die verhoor. In wese veroorsaak dit dat die regter ‘n verkeerde afleiding maak van dit wat die getuie sê en dit kan tot ‘n verkeerde bevinding lui,” het hy verduidelik.
Nog ‘n regsgeleerde het aan Praag gesê die agteruitgang van die ander landstale duur al die afgelope twintig jaar deurdat openlike voorkeur aan Engels gegee word en Suid-Afrikaners wat nie Engels magtig is nie, word ontsettend daardeur benadeel.
Dit is uiters kommerwekkend dat dit daagliks in Suid-Afrikaanse howe afspeel sonder dat die kwessie hoegenaamd aandag geniet.
Suid-Afrika is ‘n gewelddadige plek. Ons verkragting en huishoudelike geweld maak dit een van die mees gevaarlike lande ter wêreld, veral om ‘n wit vrou te wees.