Kategorie: Sake

Solank hul manne in Oranje wen,so lank gaan die Nederlandse ekonomie baat by die Fifa-wêreldsokkerbeker. So flink verkoop aandenkings in Nederland – selfs vuvuzelas, dat elke Nederlander gemiddeld 47 euro’s “wins” gaan maak – ‘n totaal van 600 miljoen euro’s wat regstreeks en onregstreeks in die Nederlandse ekonomie in omloop kom.

Maurice Radebe, voorsitter van Sapia, die Petroleumbedryfsvereniging, het in die parlement aan die staande komitee oor die aangeleentheid gesê die Transnet-staking kan op die lange duur brandstofvoorsiening tydens WB 2010 ontwrig.

Alwie Lester, ‘n hoofbestuurder by Eskom, het parlementslede egter gerusgestel dat kragvoorsiening aan die gasheerstede gewaarborg is. Hy het gesê die kans dat kragonderbrekings sal voorkom, is “uiters skraal”.

Eskom sal tussen 10% en 15% reserwekrag hê vir die WB omdat hulle krag sal invoer van Mosambiek om voorsiening met 500 MW te verhoog. Steenkoolvoorraad is ook aangevul.

Die vervoer staking bly ‘n kopseer. Tans staak tussen 40% en 60% van Transnet se werknemers.

In ‘n voorval verlede week is ’n trein wat brandstof van Durban na Gauteng vervoer, weens beweerde sabotasie ontspoor.

Vliegtuigbrandstof kan ook deur die staking geraak word.

Bongani Maseko, die lughawensmaatskappy Acsa se bedryfsbestuurder, sê vliegtuigbrandstof moet deurlopend voorsien word en ’n staking hou ‘n risiko in.

Omdat lugverkeer dramaties gaan toeneem, sal Acsa onder druk wees as sy voorraad nie daagliks aangevul word nie.

Die vakbond, United Transport and Allied Trade Union (Utatu) en Transnet  het ’n loonooreenkoms bereik.

Indien die aanbod deur vakbondlede goedgekeur word, sal die staking wat spoorweë- en haweverkeer vir die afgelope week lam gelaat het, beëindig word het ’n amptenaar Woensdagoggend gesê.

“Ons het reg deur die nag gesit en onderhandel. Daar is ‘n ooreenkoms bereik wat ons na ons lede sal neem. Die besonderhede betreffende die ooreenkoms kan nie op die stadium bekendgemaak word nie,” het George Strauss, president van Utatu aan Reuters gesê.

Hy het egter bygevoeg dat die staking sal voortgaan totdat die werkers die aanbod goedkeur.

Sowat 85% van Transnet-werkers is sedert verlede Maandag besig om te staak.

’n Aparte skikking is bereik om die staking teen die Suid-Afrikaanse Passasierspooragentskap (Prasa), wat miljoene penedelaars die afgelope week gestrand gelaat het, tot ‘n einde te bring.

Die China Ontwikkelingsbank (COB) het Dinsdag ‘n miljard dollar (787 miljoen euro) vir ‘n beplande hidroëlektriese stasie in Zambië aangebied en ‘n Chinese maatskappy vir die ontwikkeling van die projek voorgestel. 

Jiang Chaoliang, president van die COB in Chinese staatsbesit, het gesê die Beijing-gebaseerde Sinohydro Corporation, stel belang in die ontwikkeling van die 1,5-miljard-dollar Laer Kafuekloofstasie, en kan waardevolle ondervinding tot die projek voeg. 

“Met die finansiële statuur wat COB het en die ryk ervaring van Sinohydro Power Corporation, glo ons dat ons sal in staat wees om tot die verligting van die knelpunte in Zambië in terme van hidrokrag by te dra,” het Jiang tydens ‘n besoek aan Zambië gesê.

Die bou van die 600-megawatt projek, wat gerig is op die verligting van kragonderbrekings in Suider-Afrika se arm lande, sal na verwagting volgende jaar begin.

Sinohydro is tans die kontrakteur vir Noord-Zambië met Kariba se Noordwalhidro-uitbreidingprojek, wat 360 megawatt tot die 600-megawatt Kariba-aanleg sal voeg. 

COB het gehelp om ‘n aantal projekte in Zambië te finansier, met uitstaande lenings ten bedrae van 112 miljoen dollar. Die Chinese bank het gesê hulle sal finansiering van tot 1,4 miljard dollar gee vir verskeie projekte, waaronder die een miljard dollar vir die Kafuekloofstasie. 

Kenneth Konga, Zambië se minister van energie en waterontwikkeling, het gesê Zambië het nodig om meer hidro-kragkapasiteit te bou en wil “vinnig beweeg” om die beloofde fondse van COB aan te wend.

Dertien mense is in hegtenis geneem vir openbare geweld en intimidasie Maandag tydens die Transnetwerkers se staking in Durban het die maatskappy gesê.

“Die 13, wat op aanklagte van openbare geweld, aanranding en intimidasie in hegtenis geneem is, is tydens ‘n protesaksie wat gewelddadig geraak het, gearresteer, ” het John Dludlu, woordvoerder in ‘n verklaring gesê. 

Vroeër  Maandag, het ‘n groep betogers in Umbilo, by een van Transnet se bedrywighede in Durban, afgewyk van die ooreengekome betogingsroete en hul pad in maatskappyperseel ingedwing, in stryd met ‘n ooreenkoms tussen Transnet en die vakbonde. 

Transnet het gesê dat die dieselfde groep, wat nie teruggehou is deur die vakbond se leiers nie, subkontrakteurs fisies aangeval en kaal uitgetrek het.

KwaZulu-Natal polisie woordvoerder luitenant-kolonel Vincent Mdunge het gesê dat daar ongeveer 1500 betogers was, gewapen met grawe en knobkerries. Een persoon is beseer met ‘n graaf.

Dludlu het gesê: “As gevolg van die voorval en die opskudding moes die polisie rubberkoeëls gebruik om orde te herstel.” 

Twaalf mense is beseer en ses in die hospitaal.

Transnet het die geweld en intimidasie “ten sterkste” veroordeel en het sy prokureurs gevra om aansoek te doen vir ‘n dringende interdik teen Satawu wat sal verseker dat die bates en werknemers beskerm word tydens die staking. 

Dissiplinêre optrede sal ingestel word teen diegene wat reëls oortree.

“Ons vind hierdie gedrag van Satawu-lede sowel betreurenswaardig as onaanvaarbaar. Die maatskappy het videomateriaal wat versamel word en gebruik sal word in die beoogde straf en dissiplinêre optrede,” het Dludlu gesê.

Volgens Satawu navorser Jane Barrett, gaan die staking “baie goed”, ten spyte van die “ongelukkige” verslae van geweld in Durban.

Die staking van Transnet-werkers sal Maandag voortgaan te midde van verwarring oor watter dienste geraak word aldan nie.

Die South African Transport and Allied Workers Union (Satawu) het gesê dit is nie ’n staking deur Metrorail nie, maar indien dié diens Transnet-geriewe soos spoorlyne en stasies moet gebruik, word dit geraak.

    * Metrorail-dienste van Worcester, Wellington en Malmesbury (Transnet-spoorlyne veroorsaak dat hierdie dienste geraak word);

    * Die Shosholoza Meyl-treindiens se besprekings, wat van Sondag tot 29 Mei gesluit is;

    * Die Blou Trein, wat reeds gekanselleer is;

    * In- en uitvoer van vraghouers by al die hawens, insluitend die Kaapstad-hawe;

    * Die vervoer van ystererts van Sishen in die Noord-Kaap na Saldanha; en

    * Die vervoer van brandstof met die pypleiding van Durban na Gauteng.

Dit is ’n staking binne Transnet van die vragafdeling, hawebedrywighede asook pypleidings. Die Shosholoza Meyl-treindiens sal ook staan aangesien dit van Transnet-treinspore gebruik maak.

Die staking kan vrag by hawens ten nadele strek asook die motorbedryf in Port Elizabeth ontwrig.

Die minister van Arbeid, mnr. Membathisi Mdladlana, het ‘n ondersoek geloods by die Aurora-mynmaatskappy omdat geen betalings vir werkloosheidversekering ontvang is nie. Dit volg nadat mnr. Pieter Groenewald, parlementslid en leier in Noordwes van die Vryheidsfront Plus, ‘n vraag in die parlement hieroor gevra het.

In antwoord op die vraag het Mdladlana erken dat geen gelde ontvang is nie en dat ondersoek gedoen word in terme van die voldoening aan die vereistes van die Werkloosheidversekeringswet en die Werkloosheidversekerings Bydraewet. 

“Die erkenning van die minister dat geen werkloosheidgelde oorbetaal is deur Aurora nie, skep ‘n oortreding van die versekeringswette deur Aurora. Daar sal streng teen Aurora opgetree moet word en ek sal dit monitor. Dit is onaanvaarbaar dat maatskappye toegelaat word om groot bedrywe soos mynbou te bedryf waar duisende werknemers betrokke is, maar nie in staat is om hulle werknemers te betaal nie.

Daar kan nie uitsonderings vir swart bemagtigingsmaatskappye soos Aurora gemaak word nie. Werknemers is afhanklik van ‘n werk om vir hulle gesinne te sorg en indien hulle werkloosheidsversekering nie oorbetaal word nie, skep dit ‘n krisis vir broodwinners,” sê mnr. Pieter Groenewald (LP), provinsiale leier van die Vryheidsfront Plus.

“Ek het ook ‘n vraag aan die minister van Mynbou, me. Susan Shabangu, gevra en wil weet of haar department verseker het dat die Aurora-mynmaatskappy in staat was om ‘n myn te bestuur vir sy bedrywighede in Orkney en Grootvlei met die toestaan van hulle lisensie. Indien nie, wil ek weet hoekom nie, en indien wel, watter kriteria toegepas was en in watter mate is aan die kriteria voldoen. Ek wag nog vir die minister se antwoord,” het Groenewald gesê.

Die Citigroup-verslag, wat deur die mynbou-ontleder, Craig Sainsbury, saamgestel is, sê Rusland kom tweede ná Suid-Afrika en Australië derde.

Die navorsing dui daarop dat Suid-Afrika, Guinee, die Oekraïne, Indië en Kazakhstan oor minerale hulpbronne beskik onverwant aan energie ter waarde van meer as $200 miljard.

Myne in hierdie lande het ook ‘n gemiddelde lewensduur van meer as 100 jaar teen huidige koerse van ekstraksie.

Lande soos Guinee en Kazakhstan met baie hulpbronne maar beperkte mynboubedrywighede kan ‘n groter vraag van die wêreld se grootste mynmaatskappye en buitelandse beleggingsfondse verwag, die verslag gaan voort.

Sainsbury sê Sjinese myne het ‘n gemiddeld lewnsduur van 17 jaar per myn, volgens opnames van die Amerikaanse Geologiese Navorsingstelsel.

Sainsbury sê dat dit is geen wonder dat Sjina nog steeds op groot skaal belê in metale en mynbou nie, skryf Bloomberg.

Hy sê Sjina sal na verwagting voortgaan om te belê in koper en ystererts, saam met energiehulpbronne soos steenkool en uraan.

Van Suid-Afrika se $2 500 miljard se reserwes,  is $2 300 in die platinum-groep metale.

Rusland se ysterertsreserwes het ‘n waarde van $794 miljard meer as die reserwes Australiese ystererts, wat na raming $737 miljard beloop.

Ystererts reserwes in die Oekraïne, volgens Sainsbury, is $510 miljard werd, en Guinee het bauxiet (aluminium erts) ter waarde van $222 miljard.

In dollar terme is Guinee, Suid-Afrika, Indië, die Oekraïne en Kasakstan die lande wat onderpresteer met produksie van reserwes, sê Sainsbury.

Indië sal binnekort genoodsaak wees om sy binnelandse produksiekoerse te verhoog, veral in die lig van die ekonomiese opswaai. Maar burokrasie en nasionale protektionisme sal waarskynlik buitelandse beleggers afskrik, verklaar die verslag.

Die hoofde van die vyf-nasie Doeane-unie van Suider-Afrika (SADU), die oudste blok van sy soort in die wêreld, het Donderdag ‘n ooreenkoms onderteken om die liggaam verder te verenig, het amptenare gesê.

“Ons het ‘n nuwe visie en missie vir die SADU, wat 100 jaar oud sal word hierdie jaar,” het die Namibiese Minister van Finansies, Saara Kuugongelwa-Amadhila, wie se land die huidige SADU voorsitterstoel vul, gesê.

Die ooreenkoms is onderteken deur die Namibiese President Hifikepunye Pohamba en mede-leiers Koning Mswati III, President Jacob Zuma van Suid-Afrika, premier Pakalitha Mosisili van Lesotho en Botswana se president Ian Khama. 

“Al vyf die SADU-lande het eenheid beklemtoon , en ons sal ‘n gemeenskaplike standpunt vir handel met buitelandse handelsvennote onderhandel,” het Namibië se Pohamba gesê.

“Ons onderhandelinge met derde partye oor die jare het die behoefte daaraan om gemeenskaplike posisies te ontwikkel op die voorgrond gebring,” het hy gesê.

“Dit is veral waar van die deurlopende gesprekke vir ‘n Ekonomiese Vennootskapsooreenkoms (EPA) met die Europese Unie. ”

Volgens ‘n verklaring het die vyf lande ooreengekom dat SADU omskep word in ‘n “voertuig vir streeksekonomiese integrasie wat in staat sal wees om billike ontwikkeling te beskerm.”

In Desember verlede jaar het die SADU-Raad van Ministers in Windhoek besluit  om te werk aan ‘n “bepaalde plan vir die pad na ‘n ekonomiese gemeenskap en monetêre unie.”

Take wat nog nie afgehandel nie is nie, is die vestiging van ‘n SADU-tariefraad,’ n handels-tribunaal en die saamstel van ‘n gemeenskaplike industriële en landboubeleid.

Nog ‘n vergadering van SADU-staatshoofde sal in Julie in Suid-Afrika gehou word.

Die Demokratiese Alliansie (DA) het ‘n 291-bladsy Eskomdossier geopenbaar wat sonder omhaal bewys, onder andere, dat Eskom grootliks verdiskonteerde tariewe hef op maatskappye wat min of geen voordeel vir die Suid-Afrikaanse ekonomie inhou nie. 

Die dokument is deur hoëvlakamptenare in Eskom aan die DA uitgelek. Die voorsitter van die portefeuljekomitee het probeer om die verslag se bekendmaking te keer, maar die inhoud daarvan is van kardinale belang vir die Suid-Afrikaanse publiek, glo die party. 

Hierdie verslag is soos die berugte Olsen Rapport, onomstoorbare bewys van die omvang van wanbestuur by Eskom, die ANC-regering se medepligtigheid daarin, en die skade wat aan die Suid-Afrikaanse ekonomie gedoen word as ‘n gevolg daarvan.

Die belangrikste feite van die dokument is soos volg:

Motraco, ‘n Mosambiekse die verspreidingsmaatskappy, betaal 12c per kilowatt-uur vir elektrisiteit – en dit is ver onder die kosprys. Hierdie kontrak is onderteken in 1997. Hierdie kontrak is onderteken in ‘n tyd toe die eerste tekens dat die kragnetwerk onder druk geraak het, te sien was.

BHP Billiton se totale betaling van elektrisiteit in 2009/10 is gehalveer van wat hulle betaal het in 2008/09 – wat heel duidelik beteken dat die prys van elektrisiteit gehef vir BHP gedaal het sodat die res van Suid-Afrika meer moes betaal.

Ten spyte van die feit dat Motraco net ‘n verspreidingsagent van elektrisiteitsverbruikers is, het sy skuld aan Eskom tot R100 miljoen in Junie 2009 gestyg – slegte skuld waarvoor Eskom het nie voorsiening gemaak het nie.

Motraco is die vyfde grootste elektrisiteitsverbruiker in Suid-Afrika, met 3,7% van alle elektrisiteit in die land opgewek wat hulle gebruik, en Motraco lewer 95% van sy elektrisiteit aan die Mozalaluminiumsmeltery in Mosambiek. Mozal op sy beurt is ‘n filiaal van BHP Billiton.

Die tweede grootste koper van elektrisiteit is BHP Billiton vir hul Hillside en Bayside smelters in Richardsbaai, wat 5,6% van die totale elektrisiteit in Suid-Afrika opgebruik. Met ander woorde, BHP Billiton, wat direk en deur sy filiale, 9,3% van alle elektrisiteit wat deur Eskom opgewek word, verbruik, is die grootste enkele gebruiker van elektrisiteit in Suid-Afrika.

BHP Billiton dra egter slegs ‘n beraamde 0,1% tot die bruto Ekonomiese Produk (BBP) by. Dit is omdat die ingevoerde aluminium gesmelt by die Mozal, Hillside en Bayside smelters direk uitgevoer word nadat dit verwerk is. Met ander woorde, daar is geen voordeel vir Suid-Afrika nie, en tog kry hulle elektrisiteit onder kosprys sonder enige beduidende ekonomiese bydrae.

Eskom het ‘n waarborg van R224 miljoen aan Motraco toegestaan – wat beteken dat Eskom ‘n groot bedrag geld aan ‘n maatskappy wat dit reeds geld skuld toegestaan het en dié kry op die koop toe voorkeurpryse.

Kort- tot mediumtermyn kontrakte vir steenkool word teen ‘n gemiddelde koste van R270 per ton gelewer, terwyl vasteprys kontrakte slegs R108 per ton kos – wat beteken dat Eskom byna drie keer te veel betaal vir sy primêre energiebron.

Hierdie duur steenkool het bygedrae tot die R 8,3 miljard tekort in 2009/10. Die groot steenkoolverskaffers het die Parlement meegedeel dat hulle meer as gewillig is om steenkool te lewer teen die vasgestelde prys, maar dat Eskom weier steeds en maak eerder gebruik van korttermyn kontrakte.

In totaal, beloop slegte skuld by die nutsmaatskappy R 2,8 miljard vir 2009/10, en die totale skuld van ouer as 15 dae beloop R 9,7 miljard. Soweto het die grootste enkele uitstaande slegte skuld wat op R1,8 miljard tot Junie 2009 bereken is. Dit beteken dat indien Eskom beter in staat was om sy skuld te bestuur, sou daar baie meer geld beskikbaar gewees het.

Volgens ‘n uitvoerende oorsig, in Junie 2009, het die kantoor van die hoofuitvoerende bestuur R41.3 miljoen bykomend ontvang. Nou weet ons hoekom Maroga R85 miljoen as ‘n skeidingspakket gevra het.

Benewens dit alles, is die kontrak met Motraco vanaf Desember 1997 tot einde Desember 2025 gesluit – dit sal dus beteken dat Eskom voorkeurpryse aan Motraco vir die volgende 15 jaar sal deurgee.

Daar is ‘n baie wat Eskom nou sal moet verduidelik. 

Die ANC se omstrede beleggingsvleuel, Chancellor House Holdings, CHH, gaan nié sy belang in Hitachi Power Africa verkoop nie, het sy besturende direkteur Dinsdag aan Sake24 gesê.

Mnr. Mamatho Netsianda, uitvoerende hoof van CHH, het gister per SMS aan Sake24 gesê: “Asseblief moet my nie bel nie. Die amptelike posisie is: CHH verkoop nie sy belang in Hitachi Power Africa nie.

Die ANC se tesourier-generaal, mnr. Mathews Phosa, het volgens berigte die naweek gesê die ANC sal van die belang in Hitachi ontslae raak.

Hitachi Power Africa is die maatskappy wat ‘n multimiljardrand kontrak gekry het om Eskom se nuwe Medupi-kragstasie op te rig. CHH het ‘n 25%-belang in Hitachi Africa, wat kontrakte het om stoomketels vir die land se nuwe kragstasies te bou.