De Vlaamse tegenstanders van Nelson Mandela

Nelson Mandela wordt 95 jaar. Het icoon van de strijd tegen apartheid, de geïnstitutionaliseerde vorm van rassensegregatie wordt overal bejubeld. Bijna vergeten is dat er in Vlaanderen een machtige lobby bestond die de apartheid onwrikbaar verdedigde en Mandela liefst voor eeuwig op Robbeneiland had willen houden.

De Vlaamse pro-apartheidslobby, een merkwaardige mix van deftige centrum-rechtse figuren en extreem-rechtse elementen, was gedurende meer dan veertig jaar actief. Al in 1952, luttele jaren na de officiële installatie van het apartheidsregime door de blanke minderheid, werd in Antwerpen het Algemeen Nederlands Suid-Afrikaans Verbond (ANSAV) opgericht. Het was een Vlaams-nationalistische vereniging van Groot-Nederlandse strekking die de apartheid verdedigde en de culturele banden tussen Vlaanderen, Nederland en Zuid-Afrika wilde versterken.

De vereniging hield zich bezig met het verspreiden van informatie over Zuid-Afrika en het organiseren van debatten en voorlichtingsavonden. Voorzitter van ANSAV was aanvankelijk Dries Bogaert, een man die na de Tweede Wereldoorlog was veroordeeld tot vijftien jaar gevangenis wegens collaboratie met de Duitse bezetter. Hij werd als voorzitter opgevolgd door Karel Delahaye, voormalig opperschaarleider van de Dietsche Blauwvoetvendels tijdens de oorlog en daarna voorzitter van de radicaal rechtse organisatie Were Di. Zijn secretaris bij het ANSAV was Siegfried Verbeke, een notoire racist en holocaustontkenner.

Hersenspoeling

Na het verdwijnen van het ANSAV in 1968 werden de activiteiten van het verbond voortgezet door de vereniging Vrienden van Zuid-Afrika, die grotendeels uit dezelfde personen bestond. Een van de meest actieve leden was toenmalig Volksunie-senator Wim Jorissen, boegbeeld van de traditionele en rechtse Vlaams-nationalisten, medeoprichter van de honderd leden tellende Interparlementaire Vereniging België-Zuid-Afrika en een van de initiatiefnemers van Protea, de meest invloedrijke pro-apartheidsclub. De vzw Vrienden van Zuid-Afrika kon overigens rekenen op subsidies van het toenmalige ministerie van Nederlandse Cultuur.

De vzw Vrienden van Zuid-Afrika kon overigens rekenen op subsidies van het toenmalige ministerie van Nederlandse Cultuur

Met 142 stichtende leden, onder wie parlementsleden, bankiers, ambtenaren, hoge legerofficieren, bedrijfsleiders en andere prominenten, was Protea één van de machtigste pro-apartheidsgroepen ter wereld. De Vlaams-Zuidafrikaanse contactclub Protea, genoemd naar de Latijnse benaming van de bloem suikerbossie, werd opgericht in oktober 1977. Niet toevallig een maand na de ophefmakende moord op de anti-apartheidsactivist Steve Biko en een jaar na de bloedig onderdrukte opstand in Soweto. In vele landen veroorzaakten de gebeurtenissen in Soweto het ontstaan van sterke anti-apartheidsbewegingen. In Vlaanderen daarentegen gebeurde precies het tegenovergestelde. De hoofddoelstelling van Protea was alweer het verschaffen van ‘objectieve’ informatie over Zuid-Afrika, als tegengewicht voor de ‘foutieve’ berichtgeving in de westerse media. Daarnaast wou de organisatie het regime in steunen tegen de vermeende ‘communistische bedreiging’ door het Afrikaans Nationaal Congres (ANC).

De argumenten die de initiatiefnemers van Protea destijds hanteerden, klinken vandaag zo mogelijk nog surrealistischer dan toen. “De jongste jaren is het vooral het Russische imperialisme dat stelselmatig een karikaturaal beeld van Zuid-Afrika ophangt”, schreven de Protea-stichters. “Het moet toch voor iedereen duidelijk zijn, die wil zien, dat het Russische imperialisme de controle wil over de Kaaproute van Zuidelijk Afrika. Vandaar de grootscheepse pogingen van de Sovjet-propaganda om de hersenspoeling op grote schaal, die in de Sovjetunie een gewoon verschijnsel is, ook op West-Europa en in het bijzonder op onze jeugd toe te passen. Ze wordt daarbij geholpen door onze nieuwsmedia die vaak klakkeloos en kritiekloos haar geïnspireerde informatie overneemt.”

Tot de stichters van Protea behoorden onder meer André Vlerick (vice-voorzitter van de Kredietbank en gewezen CVP-minister van Financiën), Leon Rochtus, bijgenaamd Zwarte Leon (ereconsul van Zuid-Afrika in Antwerpen, directeur van Paribas-bank), Karel Dillen (stichter-voorzitter van het Vlaams Blok), Jef Valkeniers (Volksunie-parlementair en voormalig staatssecretaris) en Bob Maes (VU-senator en stichter van de VMO). Er waren ook niet minder dan 46 parlementairen bij de stichtende leden, vooral uit de rangen van CVP, PVV en Volksunie. Andere opmerkelijke stichters waren luchtmachtkolonel Herman Candries, rijkswachtgeneraal Maurice Deneve, de Antwerpse procureur-generaal Renaat Verheyden, plus een hele reeks journalisten, bekende schrijvers en zowat alle prominenten van de Vlaamse beweging. De club verzamelde met andere woorden de hele rechterzijde, van het Davidsfonds tot Oostpriesterhulp. Op zijn hoogtepunt telde de club zo’n duizend leden, waarvan een aanzienlijk deel ondertussen zijn overleden.

Muldergate

Protea organiseerde niet alleen lezingen, tentoonstellingen, debatavonden en (door de Zuidafrikaanse autoriteiten betaalde) toeristische bezoeken aan Zuid-Afrika. Sommige Protea-leden, zoals de Gentse VMO-leider Roger Spinnewijn, recruteerden begin jaren negentig zelfs huurlingen om te gaan vechten voor een blank thuisland. Protea verzette zich openlijk tegen het embargo dat de Verenigde Naties hadden ingesteld tegen het regime in Pretoria en promootte actief de handel met Zuid-Afrika – lijnrecht tegen de VN-resoluties in. Voor die boycott-busting inspanningen kregen een aantal Protea-leden, onder wie André Vlerick en Leon Rochtus, trouwens de hoogste Zuid-Afrikaanse onderscheiding voor buitenlanders: de Orde van de Goede Hoop. De lobbygroep was een combinatie van personen die de apartheid verdedigden om rechts ideologische redenen en/of omwille van economische belangen. Met name Belgische banken, de diamant- en energiesector, tabakshandelaren en wapenproducenten deden immers goede zaken met Zuid-Afrika. In eigen land lobbyde Protea dan weer in 1987 tegen de wet-Moureaux, die racisme en xenofobie strafbaar stelde. Op basis van die wet werd later het Vlaams Blok veroordeeld.

Een aantal Protea-leden, onder wie André Vlerick en Leon Rochtus kregen de hoogste Zuid-Afrikaanse onderscheiding voor buitenlanders: de Orde van de Goede Hoop

Pijnlijk was dat kort na de oprichting van Protea de Muldergate-affaire aan het licht kwam. Connie Mulder, de Zuidafrikaanse minister van Informatie, en zijn secretaris Eschel Rhoodie bleken te beschikken over een aanzienlijk illegaal fonds. Het ging om clandestien geld uit het defensiebudget dat gebruikt werd om een propaganda-oorlog te voeren in de media ten voordele van het apartheidsregime. Dat kon door het omkopen van internationale nieuwsagentschappen, het opkopen van bestaande kranten of het oprichten van eigen publicaties, zoals bijvoorbeeld het internationale magazine To the Point (gevestigd in Antwerpen, met als hoofdredacteur Anthony Mertens, een ex-journalist van De Standaard). Het vermoeden rees dat er smeergeld van de Muldergate-affaire naar Protea was gevloeid, maar harde bewijzen hiervoor zijn nooit boven water gekomen.

Historische vergissing

Na de vrijlating van Mandela en het verdwijnen van het apartheidsregime werd Protea in 1992 stilletjes opgedoekt en verdween de club in de vergetelheid. Maar ook daarna wou het Protea-bestuur blijven ijveren voor de “versterking van de Zuidafrikaans-Nederlandse Cultuurgemeenschap” en sloot zich daarom aan bij de Vlaams-Zuidafrikaanse Cultuurstichting. Die vzw, eveneens een initiatief van Wim Jorissen en zijn medestanders, bestaat nog steeds en groepeert tot op de dag van vandaag een aantal vooraanstaande voormalige Protea-leden, zoals bijvoorbeeld gewezen CVP-politicus Herman Suykerbuyk, Herman Candries en voormalig KBC-voorzitter Remi Vermeiren.

De steun aan het apartheidssysteem was niet alleen een achterhoedegevecht met mogelijk contraproductieve gevolgen voor het Vlaamse bedrijfsleven, en een monumentale historische vergissing, zo schreven de auteurs van “Suikerbossie, België en Zuidelijk Afrika” (Manteau Dossier, 1978). “Het officiële België heeft zich in de hele Zuidafrikaanse kwestie onderscheiden door opvallend dom en hypocriet gedrag”, zo luidde hun conclusie. “Het gebrek aan politiek fatsoen werd ook in de hand gewerkt door een deel van de Vlaamse opiniemakers. Velen daarvan zijn gewoon racistisch ingesteld, anderen zijn naïevelingen. Gemotiveerd – al of niet eerlijk – door niet terzake doende sentimenten als stamverwantschap, broederbanden en taalovereenkomsten. Weer anderen weten heel goed waar het over gaat: de investeerders, de bankiers. Al deze lieden hebben er belang bij, of denken dat te hebben, als er in Zuidelijk Afrika geen ingrijpende veranderingen komen.”

De Klerk: Mandela nader einde van lang pad na vryheid

Oud-president Nelson Mandela nader die einde van sy lang pad na vryheid, het mede-oud-president FW de Klerk Donderdag sonder ironie gesê, met verwysing na die titel van Mandela se outobiografie, Long walk to freedom.

“Op sy verjaarsdag, moet ons die merkwaardige bydrae wat hy in Suid-Afrika en aan al sy mense gemaak het, gedenk,” het De Klerk gesê.

“Vandag moet ‘n tyd vir stilte en respekvolle oorsig wees, en nie vir ‘n onbehoorlike gekibbel oor die eienaarskap van mnr Mandela se erfenis nie.”

Mandela verkeer steeds in die hospitaal. Hy het Donderdag sy 95ste verjaardag gevier.

De Klerk het gesê dat ten spyte daarvan dat Mandela ‘n lojale lid en staatmaker van African National Congress is, moet alle Suid-Afrikaners hom trots hul eie kan noem.

Hy het Mandela se rol in die nasionale versoening en die opkoms van ‘n demokratiese nasie geprys.

“Nelson Mandela se plek in Suid-Afrika se geskiedenis is verseker.

Sy nalatenskap van moed, deursettingsvermoë en grootmoedigheid sal voortgaan om ons te inspireer – en mense regoor die wêreld – vir generasies om te kom.”

Marikana-myners verloor regskoste-saak

Die hooggeregshof in Pretoria het ‘n aansoek om staatsregshulp vir die slagoffers van die Marikana-skietery van die hand gewys.

“Ek stem saam met die staat dat die aansoek nie kan slaag nie,” het Regter Joseph Raulinga gister gesê.

“Ek kan ook benadruk dat niks verhoed dat die partye die saak buite die hof skik nie.”

Dali Mpofu, wat die Marikana-mynwerkers by die verhore van die Farlam Kommissie van Ondersoek verteenwoordig, het die aansoek om staatsbefondsing van die mynwerkers se regspan gebring.

Mynwerkers en hul families het die beslissing deur Raulinga met ‘n gemor begroet.

Die regter het gesê hy kan die bevel toestaan ​​slegs indien daar ‘n bewys van wederregtelikheid, bedrog of korrupsie ter sprake is.

“Ek vind dit nie in hierdie geval nie.”

Dit is die voorreg van die uitvoerende gesag om te besluit hoe kommissies befonds sal word, het hy gesê.

Maandag het Mpofu voorlopig onttrek uit die ondersoek hangende die uitslag van die Hooggeregshof-aansoek.

Twee ander partye wat deel vorm aan die kommissie – die Legal Resources Centre en die families van die gestorwe mynwerkers – het ook voorlopig onttrek.

Vier wildstropers in Pongola vas

Die Valke het vier vermeende wildstropers op Pongola in KwaZulu-Natal vasgetrek. ‘n Woordvoerder, Paul Ramoloko, sê die verdagtes is onkant gevang deur die weer en kon nie hulle planne uitvoer nie.

Hy sê twee is Mosambiekse burgers en die ander twee Suid-Afrikaners. Hulle is by die Pongola-wildreservaat aangekeer.

Ramoloko sê die mans was in besit van ‘n jaggeweer, patrone en twee knaldempers. Hy sê hulle soek nou na nog vermeende stropers in die gebied.

Die mans sal na verwagting vandag in die landdroshof op Ubombo verskyn. Hulle staan tereg op aanklagte van die besit van ‘n ongelisensieerde vuurwapen en ammunisie.

Die vuurwapen sal vir ballistiese toetse gestuur word om vas te stel of dit met enige ander sake van renosterstropery verbind kan word.

Shuttleworth se aansoek misluk

Die miljardêrsakeman, Mark Shuttleworth, se poging om die land se hele valutabeheerstelsel as ongrondwetlik verklaar te kry, het misluk.

Die Suid-Gautengse Hooggeregshof in Johannesburg het Shuttleworth se aansoek om die hele deel 9 van die wet op Wisselkoerse en Valutabeheer en al die beheerregulasies te skrap, as ongrondwetlik verwerp.

Regter Francis Legodi het Shuttleworth se aansoek van die hand gewys dat die heffing van R250 miljoen wat hy moes betaal om van sy bates uit die land te neem, aan hom terugbetaal word.

Die hof het ook sy aansoek van die hand gewys om die Reserwebank se beleid ongeldig te verklaar om nie regstreeks met lede van die publiek sake te doen nie, maar daarop aan te dring om deur bankhandelaars te kommunikeer.

Shuttleworth wat nou op die eiland Man woon, het die bestaande stelsel van valutabeheer in Suid-Afrika die skuld gegee omdat dit hom gedwing het om in 2001 uit Suid-Afrika te emigreer.

Hy het destyds bates van meer as R4,7miljard in die land gehad. Hy het egter die bates in 2008 en 2009 uit die land geneem, en elke keer moes hy ‘n tien persent heffing opdok.

Die regering het die heffing afgeskaf ‘n jaar nadat Shuttleworth die oorblywende deel van sy bates uit die land verskuif het.

Manuel: ANC moet terugkeer na mense

Trevor Manuel, minister in die presidensie, het gesê ANC-lede moet introspeksie hou oor hoekom daar ‘n gaping tussen hulle en die land se inwoners is, het die Cape Times Donderdag berig.

“Dit is fundamenteel belangrik dat ons dit verstaan. Blameer ons die mense of blameer ons onsself? Vra ons hoe ons so verwyderd geraak het van ons mense?” het Manuel Woensdagaand op ‘n gedenklesing in Kaapstad gevra.

Manuel het gesê ANC-lede moet betrokke raak in hul gemeenskappe en ‘n ledegemeenskap bou wat die party se waardes verstaan.

Hy het gesê hoop moet ingeboesem word by die jeug en ouer mense, wat aan die opstande deelgeneem het en hulle moet nie vergeet word nie.

“Ons moet geloof in onsself uitbou. Ons moet terugkeer na ons mense.”

Minister prys Mandela se medici

Oudpres. Nelson Mandela lyk goed en hy reageer het Nosiviwe Mapisa-Nqakula, minister van verdediging, Donderdag gesê.

“Hy maak sy oë oop en hy knik amper asof om te sê: ‘ek is hier met julle en waardeer wat julle doen,” het die minister buite die Harthospitaal in Pretoria gesê.

Mandela het Donderdag sy 95ste verjaardag gevier.

Mapisa-Nqakula het Mandela se dokters geprys vir die werk wat hulle tot dusver gedoen het.

Op die vraag of Mandela binnekort ontslaan kan word, het sy gesê: “Dit is vir die dokters om te sê wanneer hulle voel hy is gereed om huis toe te gaan.”

Verskeie kerkleiers het by die hospitaal byeengekom om Mandela geluk te wens op sy verjaardag.

Mac Maharaj, presidensiële woordvoerder, het vroeër in ‘n verklaring gesê Mandela se toestand verbeter.

Die voormalige staatshoof is op 8 Junie vir ‘n wederkerende longinfeksie in die hospitaal opgeneem.

ANC roekeloos met EU-handelsvennote

“Die negatiewe effek van die ANC se besluit om nie beleggingsbeskermingskontrakte as deel van Suid-Afrika se bilaterale beleggingsooreenkomste met lidlande van die Europese Unie (EU) te hernieu nie, het die week duidelik geblyk in skerp kritiek van die EU op Suid-Afrika se optrede,” sê adv. Anton Alberts, die Vryheidsfront Plus se parlementêre woordvoerder oor handel en nywerheid.

Die Europese Unie se handelskommissaris, mnr. Karel de Gucht, het ‘n harde waarskuwing aan die Suid-Afrikaanse regering gerig dat beleggers hom ‘deeglik dophou’ na die opskorting van kontrakte met 28 lidlande van die EU.

Volgens adv. Alberts het die VF Plus die regering verlede jaar reeds hierteen gewaarsku en het toe gesê die kontrakte wat nie hernieu is nie, het ondermeer waarborge gebied aan handelsvennote teen die moontlik nasionalisering van hul bates in Suid-Afrika.

Volgens adv. Alberts bestaan die vraag steeds of dit gedoen is om die Suid-Afrikaanse regering te beskerm teen skadevergoedingseise van miljarde rande indien nasionalisering wel sou plaasvind.

“Die VF Plus het minister Rob Davies (minister van handel en nywerheid) gewaarsku dat die EU nie positief sou wees oor die kansellering van beleggingsooreenkomste nie. Nou sien ons die gevolge daarvan.

“Die ANC-regering is arrogant om te dink hy sal kan wegbeweeg van die EU as Suid-Afrika se grootste handelsvennoot en dat hy hom sonder meer kan vervang met ander handelsvennote soos China en Indië.

“Dit is ook wensdenkery om te dink dat Suid-Afrika se lidmaatskap van BRICS daarvoor sal kan vergoed indien die EU handel en beleggings aan die land sou onttrek.

“Dit is duidelik dat die ANC roekeloos omgaan met Suid-Afrika se ekonomie deur die EU op hierdie wyse te behandel en hy verdien om geroskam te word deur die EU se handelskommissaris,” sê adv. Alberts.

Hy sê daar is niks wat die EU verhinder om eerder met Nigerië bande te sluit nie. Nigerië is tans ‘baie pro-aktief’ wat beleggings aanbetref en bied goeie handelsmoontlikhede.

“Die ANC moet realisties raak en besef dat hulle nie meer spesiale behandeling kan verwag van die land se handelsvennote nie. Sake is sake. Die ANC is nie meer gewild in die EU nie weens sy arrogansie en ondermyning van vryemark-beginsels deur onder meer streng arbeidswette.

“Die daling in elektrisiteitsverbruik van industriële ondernemings is boonop ‘n sterk aanduiding dat Suid-Afrika besig is om te de-industrialiseer, terwyl minister Davies poog om die teenoorgestelde te vermag. Dit is dus nie nou die tyd om ons EU-handelsvennote stief te behandel nie.

“Ek wil my waarskuwing van verlede jaar herhaal dat dit fataal vir Suid-Afrika se ekonomie kan wees indien hy sy rug op die EU sou keer,” sê adv. Alberts.

Obama spring op Madiba-wa na Zimmerman-uitspraak

Pres. Barack Obama en sy vrou, Michelle, het oudpres. Nelson Mandela gelukgewens met sy 95ste verjaardag.

Mandela word sedert 8 Junie vir ‘n wederkerende longinfeksie in die Harthospitaal in Pretoria behandel. Die voormalige staatshoof se dogter het gesê hy het “dramatiese vordering” gemaak.

Die Obamas het gesê die wêreld kan Mandela vereer deur sy voorbeeld te volg en ander te dien. Die Amerikaanse president het nie verwys na die geweldige toename in geweld en diskriminasie teen blankes sedert die bewindsverandering in Suid-Afrika nie.

Die paartjie het Mandela se familie verlede maand tydens hul besoek aan die land ontmoet. Hulle het ook Robbeneiland, waar Mandela as politieke gevangene aangehou is, besoek.

Obama is tans uiters ongewild in die VSA na die onthullings van Edward Snowden dat die regering op Amerikaanse burgers spioeneer. Obama het dit intussen ontken, wat verder bygedra het tot sy kwynende aansien.

Obama en sy vrou het gesê die besoek aan die tronk het hulle diep geraak. Hulle het gesê Mandela se toewyding tot gelykheid, waardigheid en versoening moet ‘n baken wees vir toekomstige generasies.

Die Amerikaanse presidentsegpaar se besoek aan Suid-Afrika en Robbeneiland in die besonder, word deur ontleders beskou as ‘n poging om verslegtende rasseverhoudinge in die VSA ook reg te dokter.

Die onlangse uitspraak ten gunste van ‘n bruin buurtwagwerker George Zimmerman, wat homself teen ‘n swart tiener verdedig het deur hom dood te skiet, het rassespanning in Amerika kwaai laat toeneem, met swart leiersfigure wat haat en vergelding teen wittes uitroep.

Zuma oorhandig huise aan arm wittes

President Jacob Zuma het inwoners van Danville, Pretoria-Wes, hul nuwe huise gewys as deel van die uitbreiding van nuwe, lae-koste behuising.

Die presidensie het gesê nuwe huise sal aan lae-inkomste swart en wit families oorhandig word om Mandela-dag te vier.

Kinders van die Siyabonga Early Learning-sentrum het onder leiding van hul onderwysers oudpres. Nelson Mandela met sang ‘n gelukkige verjaardag toegewens.

Zuma het vir die kinders hande geklap en vir hulle gewaai.

Daarna het hy sommige van die nuwe huiseienaars deur hul nuwe wonings geneem.

ANC-ondersteuners het hom na elke huis vergesel terwyl hulle “Awalethu Mshini Wam” gesing.

Gauteng se premier, Nomvula Mokonyane, het hom ook vergesel.

‘n Groot vragmotor met foto’s van die president daarop, het buite die nuwe huise stilgehou.

‘n Plakkaat op die voertuig lui: “Suid-Afrika behoort aan almal wat daarin leef; swart of wit.”

Ander het gelees: “Meer as 110 families in Danville het nou ‘n plek om hul tuiste te noem,” en “kom ons verenig vir Madiba.”