Suid-Afrika was Sondag baie naby om die eerste Castle Lager toets teen Engeland op Supersport Park te wen, maar Graeme Onions het vir 19 minute uitgehou en gesorg vir ‘n senutergende kolfbeurt wat die twee spanne gelykop laat eindig het.
Teen die einde van die wedstryd het Engeland 228 vir nege gehad en was hulle 106 kort van die totaal wat hulle vir ‘n oorwinning nodig gehadhet.
‘n Sterk aardbewing het talle geboue in Malawi vernietig en die dood van minstens drie mense veroorsaak.
Sowat 200 ander is beseer en 270 000 inwoners is gevra om hul huise te verlaat.
Die Karongadistrik in die noorde van die land benodig sowat 48 000 tente en mediese toerusting om mense te huisves en reddingswerk te vergemaklik.
Volgens Gasten Macheka, kommissaris vir dié distrik, is inwoners gevra om nie binnenshuis of dit naby huise te waag nie omdat die situasie nog onstabiel is.
“Ons vra die regering en internasionale gemeenskap om hulp met die saak,” het hy gesê.
Die aardbewing het 6.0 op die Richterskaal gemeet.
Vroeg in die negentiende eeu het reste van die Koikoi-stamme van die Kaapkolonie die gebied noord van die Oranje, dit wil sê die huidige Namibië, binnegetrek. Hulle was bekend as die “Orlams” of “Oorlams”. Dié benaming kom via die 17de-eeuse Nederlands van die Maleise orang lama (datang), “iemand wat al lank gelede (na die Ooste) gekom het”. Dit het in Afrikaans die betekenis van “bedrewe”, “geleerd” en “uitgeslape” gekry.
Die Oorlams was met wittes en weggeloopte slawe vermeng. Hul trek was deel van ‘n algemene beweging van die Koikoi om sover moontlik van die wittes af weg te kom. Die blankes het van die 18de eeu af die Olifantsrivier oorgetrek, baie Koikoi verdring van hul woonplekke en Klein-Namakwaland in besit geneem.
Die Oorlams wat die huidige Namibië binnegetrek het, was Jan Boois se stam, die stam van Berseba, die stam van Gobabis, die Afrikaanderstam (“die strydlustige volk”) onder leiding van Jonker Afrikaner en heelwat later, in 1863, die Witboois. ‘n Bepaalde variëteit van Afrikaans is dus dié gebied ingebring deur mense wat nie baie gesteld was op die wit sprekers van die taal nie.
H. Vedder, kenner van die voorgeskiedenis van Namibië, skryf dat “die Boere” nooit ‘n goeie naam onder die inheemse mense van die gebied gehad het nie. “Dit was veral die Oorlams wat uit die slawetyd herinnerings bewaar het, en die Boere in ‘n slegte lig gestel het.” Hulle het gevrees dat die Boere baas wou word van die gebied.
Verhoudinge met die Koikoi was een van die sake waaraan die eerste Kaapse goewerneur, graaf Caledon, aandag moes gee. Daar was altyd die gevaar dat die Koikoi en die Xhosas kon saamstaan en die boere van hul plase verdryf. Caledon wou aan die rondtrekkery van die Koikoi ‘n end maak. Daarom het hy in 1809 ‘n proklamasie uitgereik wat die eerste keer in die geskiedenis van Suid-Afrika ‘n duidelike beleid teenoor die Koikoi neergelê het. Hul stamhoofde sou nie in die vervolg erken word nie, en die Koikoi moes, net soos die wittes, vaste woonplekke hê en die wette van die land gehoorsaam.
Gevolglik mog ‘n Koikoi nie sonder verlof van ‘n landdros of fiskaal van die een distrik na ‘n ander verhuis nie. Elke Koikoi moes ‘n pas hê, en wanneer hy langer as ‘n maand by ‘n boer moes werk, moes hy ‘n huurkontrak opstel wat die landdros of fiskaal moes onderteken.
Weens klagtes wat hom van alle kante bereik het, het Caledon lt.-kol. Richard Collins aangestel wat sake in 1809 behoorlik ondersoek het. Sy verslag was ondubbelsinnig. Algehele skeiding tussen wit en swart het hy as die enigste oplossing vir die grensmoeilikheid beskou. Dit sou die beste wees as die gebied tussen die Keiskamma- en die Visrivier onbewoon bly.
Hy het ook aanbeveel dat net die Morawiese Genootskap onder die Koikoi moes kon werk. Die Morawiërs het in 1808 verlof gekry om nog ‘n sendingstasie by Mamre op te rig. Maar Caledon wou nie ‘n openlike stryd met die Londense Sendinggenootskap hê nie, en die sendelinge J. Read en J.T. van der Kemp van dié genootskap het hul werk op Bethelsdorp voortgesit.
Pieter Mulder se boek Kan Afrikaners toyi-toyi? is ’n goeie present vir die Kerskous van vriende en familielede wat nog glo aan die utopie van vreedsame swart-wit naasbestaan. (Regdenkende vriende en familielede hoef natuurlik nie afgeskeep te word nie.) Dit roer gesonde verstand, gebore uit die ervaring van die praktyk, in die pappot van die mitiese reënboognasie. Hoewel die pappot seker lankal vervang is deur ’n emmer van die kolonel se gebraaide hoender, tjips en Coke.
Ek is al geruime tyd besig om die boek te lees (tesame met so ’n dosyn ander), en dis elke keer ’n groot lekkerte om dit weer op te tel en verder te lees. Dis ’n boek wat jy met potlood en liniaal lees, waar jy bladsye met plakkertjies merk, want dr. Mulder, leier van die Vryheidsfront Plus in die Parlement, trek die gordyn weg voor die vreemde en chaotiese weë van die voormanne en -vroue van ons melanienbevoordeelde landgenote.
Na alles ís ons nie dieselfde nie, dínk ons nie dieselfde nie, dóén ons nie dieselfde nie, ondanks die pienk broeders en susters se sterk aandrang dat daar net ’n pigmentverskil tussen wit en swart is. Nie dat enigeen met net ’n knypie gesonde verstand dit nog nie kon agterkom nie.
Een van die insiggewendste hoofstukke in dr. Mulder se boek gaan oor die waarde van woorde in die swart kultuur. Hy vertel van ’n keer toe dr. Mangosuthu Buthelezi van die Inkatha-Vryheidsparty by ’n jeugbyeenkoms op Ulundi in KwaZulu-Natal ’n woedende aanval op die ANC gedoen het. Die kern van sy boodskap was dat die ANC-leiers baie sleg vir Suid-Afrika is (wat’s nuut?). Wye publisiteit is aan sy toespraak gegee.
Die Maandag in die Parlement ys die blanke lede oor pres. Nelson Mandela se reaksie. Hul teekamer-gevolgtrekking is dat hy Buthelezi uit die Kabinet gaan skop en dat groot spanning en geweldpleging weer tussen ANC- en Inkatha-aanhangers gaan losbars.
Pres. Mandela sit egter ewe rustig en ontspanne in sy sitplek. Dr. Buthelezi kom ingestap. Toe hy verby Mandela loop, groet hy hom met die uiterste respek met sy hande in ’n gebedsposisie en ’n kopbuiging. Die twee wissel ewe gemoedelik woorde en deel selfs ’n grappie of twee.
Die blanke lede is stomgeslaan. Hoe nou? Later hoor dr. Mulder by ’n IVP-parlementslid dat sy “Westerse denke” oor die saak heeltemal verkeerd is. Hy kry toe die volgende lessie in Afrika-politiek:
“Meneer Mandela verstaan dat dáárdie plek, dit is nou Ulundi, vir daardie spesifieke woorde van die naweek gevra het en dat híérdie plek, die Parlement, vir ander woorde vra.”
As hy nie prof. Attie van Niekerk se boek Saam in Afrika gelees het nie, sou hy niks hiervan kon begryp nie, skryf dr. Mulder. Hy haal prof. Van Niekerk soos volg aan: “… dat taal dikwels nie gebruik word om feite en gevoelens waar en betroubaar te formuleer, om dit wat ons die werklikheid noem, presies weer te gee nie … Dit gaan … om voordeel te behaal – om mag, nie soseer om die waarheid nie. Daarom kan heftige woorde van een oomblik met handomkeer die volgende oomblik op hul kop staangemaak word as omstandighede verander. Daarin lê vir die Afrika-mens geen teenstrydigheid nie. Op ’n manier is die ‘ek’ wat nou die een ding sê, nie die ‘ek’ wat netnou ’n ander storie praat nie.” (Prof. Van Niekerk was jare lank sendeling, hoogleraar en studentedekaan by die Universiteit van die Noorde op Turfloop.)
In onderhandelinge kan dié dubbelpratery naïewe, goedbedoelende blankes tot groot nadeel strek. Prof. Van Niekerk verduidelik dat swartmense op een komitee of vergadering een standpunt of strategie geesdriftig ondersteun, terwyl hulle in ’n ander groep presies in die teenoorgestelde rigting werk – met ewe veel geesdrif. “Die teenstrydigheid kan ook oor lang tydperke volgehou word. Die een ding sluit die ander nie uit nie, soos ons dit wil hê,” skryf prof. Van Niekerk.
Is dit waarom die blankes in Suid-Afrika vandag kroonwild is? Omdat F.W. de Klerk en Roelf Meyer en kie naïewe idiote was met geen werklike kundigheid oor die Afrika-psige nie?
Is dit waarom Hansard, waarin die parlementêre debatte woordeliks en volledig aangeteken word, jare agter is? Watter nut het Hansard vir ’n swart regering? As gister se woorde nie vir vandag geld nie, is dit tog sinneloos om sorgvuldig boek te hou van wat gesê word.
’n Mens kan nie help om te dink aan George Orwell se Nineteen Eighty-Four nie, waar die diktatuur stelselmatig die feite in alle geskrewe rekords wat nie met die huidige omstandighede ooreenstem nie, aanpas of uitwis. Daar bestaan nie meer iets soos feite en waarheid nie – alles is relatief tot die gebeure van vandag tot voordeel van die regeerders.
Soos enigeen wat grootgemaak is in ’n Protestantse huis waar leuens verafsku is en jy eerder gestraf is oor ’n leuen as om met die stoutigheid vorendag te kom, is hierdie vertelling van dr. Mulder soos ys teen die rug af.
As jou woord nie jou woord is nie, is ’n beskaafde samelewing nie moontlik nie. Wette en waarborge is nie die papier werd waarop dit geskryf is nie. Reg en orde bestaan tot die mate dat die omkoopgeld genoeg is. Korrupsie en bedrog is relatief.
Elke goeie woordjie van Jacob Zuma gestrooi in die rigting van die Afrikaner, elke besoek van hom aan ’n armblanke kamp, is gestroop van enige integriteit. Blote politieke opportunisme.
In sy laaste rubriek het wyle Chris Louw vertel hoe hartlik hy en die ander “lefties” destyds met die uitgeweke ANC-leiers gesels en drome gedeel het van ’n vrye en regverdige Suid-Afrika. Hoe kón sulke gawe manne die “vyand” wees? Te laat het die ontnugterde idealiste ontdek hoe die Afrika-mens in ’n magsposisie (wan)funksioneer … terwyl die hele Afrika as voorbeeld daarvan dien.
In Louw se woorde: “Dinge het drasties anders verloop as wat ons sogenaamde verloopte Afrikaners se verwagtinge was toe ons in die 1980’s ons eerste ontmoetings met die ANC-in-ballingskap gehad het.
“Die gesprekke in Dakar en Parys en Lusaka en Harare het oor beginsels gegaan – demokrasie, menseregte, die onafhanklikheid van die regbank, ’n regstaat … Vandag voel dit of ons onverwante betekenisse aan dieselfde woorde geheg het.”
Lees Louw se hele artikel en die insiggewende kommentaar van lesers daarop by hierdie skakel: Gereduseer tot slegs 6%.
Ek, vir een, hou glad nie my asem op dat die ANC se erkenning van foute – bv. die Eskom-en-Godsell-debakel, uitkomsgerigte onderwys, korrupsie by die bou van laekostehuise – enigsins veel in die praktyk gaan verander nie. Ten eerste is ’n onbekwame, domastrante, geldsugtige swart amptenaar met ’n magsobsessie ’n koeël op soek na ’n teiken … en die Kabinet, staatsdiens en elke openbare instelling wemel van hulle. Ten tweede: Hoeveel beloftes het ons nie al van die ANC aangehoor wat in die mis van die verlede verdamp het nie? Ten derde: Dis net woorde. Die regte woorde vir die regte geleentheid.
“Integrity is the first fundamental of prosperity. Anyone who has worked closely with Africans for any length of time knows that integrity is virtually unknown amongst them.” – Aanhaling op dié webwerf.
Die rol wat die ligsinnige tydverdryf, rugby, in ons volk se ondergang gespeel het en die voortgesette negatiewe impak daarvan, mag nie onderskat word nie. As Afrikaners met slegs 10% van die entoesiasme waarmee hulle hul gunsteling Engelse sport bedryf hul vryheid sou nastreef, dan kan ons seker binne enkele weke ’n Afrikanerrepubliek bekom. Helaas, hierdie logika ontgaan Afrikaners soos wat hulle hulself bedwelm met die ekstase van die eiervormige Engelse bal wat oor die pale vlieg.
Terwyl die Kaapse koloniste tydens die destydse Britse bewind rugbyspelers geword het, was dit anders vir die burgers van die Boererepublieke. Dit was egter in die krygsgevangekampe van die tweede vryheidsoorlog waar Boerekrygsgevangenes met hul vyand begin speel het nadat hulle die stryd verloor het. Hier het hulle begin om rugbyvriendskappe te smee met die verkragters en moordenaars van hul dogters, vroue en moeders. Dit is ‘n perverse liefdesverhaal wat Afrikaners in die toekoms polities sou ontlont deurdat dit pogings tot groepsaksie “vreedsaam” sou kanaliseer om op ‘n meer “Britse” manier uiting te vind. Cecil John Rodes wou reeds van vroeg die balsport rugby inspan om Kapenaars te deëtnifiseer en het met welslae die 1891-Britse toer na die Kaapkolonie gefinansier.
Dat rugby die Afrikaner se opium is, het die Kommuniste ewenwel begryp. Dis nie om dowe neute dat Mandela die naam ‘Playing the Enemy’ vir sy boek oor die uitoorlê van die Afrikaners gekies het nie. Afrikaners sou immers eerder aan internasionale sport deelneem as om hul vryheid te behou; hul geboortereg verkoop vir ‘n pot lensiesop …
In die era van sportboikotte het Afrikaners gesmag om te mag ‘speel’ met hierdie vyande. Dít terwyl laasgenoemde aktief besig was om die ANC te ondersteun en ons oral denkbaar te ondergrawe. In sy boek, Strooidak en toring, waarin Izak de Villiers onder andere die skandelike oorgawe deur die NP bespreek, sê hy: ”Miskien was ons almal te bewus van hervorming, hervorming, nuwe bedeling, vrede (en rugby)…”
In die relaas van die Amerikaanse joernalis Patti Waldmeir oor die Nasionale Party se oorgawe, Anatomy of a miracle, skryf sy: “Afrikaners had swapped apartheid for rugby, and there was every sign they thought it a fair deal.”
Die rugbybeswyming duur natuurlik voort selfs in die huidige krisis waarin ons leef. Min Afrikaners verstaan veel van Suid-Afrikaanse politiek en nog minder is op enige vlak by hetsy ons bevryding, hetsy enige vorm van Afrikanerweerbaarheid betrokke. Nogtans sit hulle bankvas op die pawiljoen, wanneer 30 uitgevrete imbesiele om des lewens agter ‘n bal aanhardloop.
Behalwe dat Afrikaners aanhoudend deur middel van hierdie onsinnigheid uit die werklikheid ontglip, bied rugby ook ander kontradiksies wat teenproduktief vir ons breër oorlewing is. Die raakpunte wat rugby (en krieket) tussen ons en die Angel-Saksiese wêreldgemeenskap bied, kan slegs negatief op ons inwerk. Per slot van rekening is sportbeoefening ook ’n kultuuraktiwiteit. Die kontak wat sulke sportbyeenkomste met Engelssprekende lande meebring, is nie ‘n goeie ding nie. Dit raak ’n proses van kulturele kontak waar gemene saak gemaak word met volkere wat ons tans steeds negatief gesind is. In die vroeë twintigste eeu het Afrikanerintellekteuele, -politici en skrywers heelwat kontak met ons stamlande: Nederland, Duitsland en Frankryk gehad; ten dele is die opbloei in die Afrikaanse kultuur hierdeur moontlik gemaak. Danksy rugby, is ons deesdae uitsluitlik gerig op Engeland, Australië en Nieu-Seeland.
Min Afrikaners besef in welke swak lig ons nog steeds in Engelssprekende lande beskou word. Die minagting waarmee die breër Angel-Saksiese wêreld ons sien, kom op ’n vorm van volkshaat neer. Wanneer mens vriendskappe begin bou met mense wat nie jou waardes verstaan of respekteer nie, begin jy gewoonlik jou eie waardes te kompromitteer om sodoende meer aanvaarbaar vir hierdie “vriende” te wees. Hierdie dinamika geld op ’n persoonlike vlak, maar ook op ’n gemeenskapsvlak. Dis om hierdie rede, sowel as vir persoonlike gewin, dat Suid-Afrikaanse krieket- en rugbyspelers (rondom ons internasionale hertoelating) in die vroeë 90s dikwels meer krities teenoor apartheid gestaan het as wat vir hul ondersteuningsbasis sou geld.
Hulle het bande begin smee met mense teenoor wie hulle ’n waardekompromie aangegaan het. Rugby en krieket dra by tot die verinternasionalisering van Afrikaners en dit dra by tot ’n verlies aan identiteit, in ’n milieu waar
ons oorlewing van ’n sterk identiteit afhang.
Deur ons geskiedenis kom die tema van uitverkoop na vore. Dit was sigbaar ten opsigte van Afrikaners wat te verstrengel met die internasionale gemeenskap geraak het, byvoorbeeld Jan Smuts, Pik Botha, die hartchirurg Chris Barnard, ens. Tans is die Hollywood-ster en dowwe blondine van Benoni, Charlize Theron – daardie aartsdissipel van die halfgod Mandela – ook ’n goeie voorbeeld. Met haar swaar en vals Amerikaanse aksent, is sy sekerlik een van die beste voorbeelde van ’n Afrikaner wat op hierdie wyse verinternasionaliseer is. Hoewel Charlize Theron ná ’n relatief kort periode “veramerikaans” het, het die Australiese aktrise, Nicole Kidman, selfs ná baie jare in Hollywoord haar Australiese aksent behou. Die rede is eenvoudig: Kidman as Australiër is deel van die globale Angel-Saksiese kultuur en dit is aanvaarbaar. Daarenteen moet Theron as Afrikaner haar self deëtnifiseer om aanvaarding te verkry.
Kan enigeen onthou hoe “Engels” Hansie Cronje en sy spanlede geklink het…? Luister gerus na sommige van ons huidige Afrikaner sport-“helde” as hulle praat. Nogtans moet jy nie glo dat solank jy ’n goeie ou Boere-aksent handhaaf jy maar lustig met die rugbybal kan voortdraf nie. Die sielkundige kragte van verinternasionalisering en veral veratlantisering (die verinnerliking van die Angel-Saksiese karakter) strek baie dieper.
Dieselfde kragte wat op Theron inwerk, het ’n impak op ons rugbyspelers, hoewel in ’n ander konteks. Wanneer hulle teen die buiteland speel, smee hulle bande met veral die Anglo-Saksiese wêreld en dit beïnvloed hulle waardes, gedrag en wêreldbeskouing. Moet ook nie ons rugbyspelers se gedienstigheid aan die Afro-Saksiese ANC onderskat nie. Behalwe dat die ANC nou vir alle praktiese doeleindes hul organisatoriese meesters is, sal enigeen van hulle pronk op ’n foto met ‘n ANC-minister, as dit meer publisiteit en dalk ’n plek in die Springbokspan kan beteken.
Ons rugbymanie dra ’n beeld van normaliteit aan die wêreld uit. In Jacob Zuma se woorde is ’n land wat op sportterrein presteer immers ’n land wat in vrede met homself leef. Is hierdie die boodskap wat Afrikaners aan die buitewêreld wil uitdra?
Onwillekeurig moet mens die vraag stel: “Hoe is dit moontlik dat mense wat uitwissing op elke gebied in die gesig staar meer gemoeid met balspele as hul oorlewing is?” Dit is asof Afrikaners meer as ooit tevore in die balsporte (veral rugby) opgaan. Afrikaners toon bykans geen belangstelling in die politiek nie en dit is asof rugby (net soos charismatiese godsdiens) Afrikaners se verbeelding en groepsmeelwing ten volle gemonopoliseer het. Geen vorme van verset teen die rassistiese diktatuur waaraan ons onderwerp is, interesseer Afrikaners in ‘n beduidende mate nie Nogtans raak hulle liries wanneer hulle hul grootste vyand se sport kan bedryf. Die situasie is erg genoeg om enige denkende mens stom te slaan en telkens kan mens nie anders as om te wonder of so ‘n volk werklik redding verdien nie. Dit is asof Afrikanernasionalisme ten volle deur ‘n soort rugbynasionalisme of dan rugbyisme vervang is. Ek wil dit waag om te se dat ten spyte van al die verskille wat ‘n eeu van volksewolusie opgelewer het, dit veral hierdie afvallige sport van die vyand is, wat die eertydse Afrikaners van die Boererepublieke en die huidige Afrikaners van mekaar onderskei. Miskien is dit die grootste wapen waarmee die Engelse ons ooit kon oorwin, want hiermee het hulle ons volk in gatlike en skrillend juigende pom-pom-waaiende dopamiene junkies verander.
Hoewel dit ’n projek is wat enorme teenstand sal kry, wil ek voorstel dat ons in ’n Afrikanerrepubliek heeltemal met die Engelse spoortsoorte, naamlik rugby en krieket, wegdoen. Ons het nie nodig om hierdie “kultuur”-aktiwiteit, wat groter gemeenskaplikheid tussen ons en ’n steeds vyandige internasionale Engelse gemeeskap bevorder, te beoefen nie.
Inteendeel sou ek wou aanraai dat Afrikanersportdeskundiges na die tekenbord gaan en ‘n totaal nuwe sportsoort ontwerp. So ’n volkseie sportsoort kan deur die skole (Afrikanerdepartement van onderwys) en ander staatsinstellings (Afrikanerdepartement van sport en ’n Afrikaner-openbare-uitsaaier) gevestig en bevorder word. Net soos Amerikaners met hulle eie voetbal en bofbal, kan ons ons eie sportsoorte ook met groot geesdrif en voortreflikheid beoefen.
In ons huidige krisis waar ons deur radikale problematiek gekonfronteer word, sal Afrikaners self moet oorgaan tot die beoefening van radikale politiek. Die radikalisme wat nou van ons vereis word, beteken dat ons gefokus moet wees en nie langer deur lughartige onsinnighede, soos rugby, verlam word nie. Mag die dag kom dat ons die sport van die moordenaars en verkragters van ons voorgeslagte afsweer!
Beeld dra ‘n berig oor Sport24, wat ‘n peiling gedoen het waarin sy lesers ‘n hipotetiese keuse gegee word. Twee rylopers staan langs die pad. Een is John Smit en hy is laat vir ‘n rugbywedstryd. Die ander is die skoonheid (aldus Beeld) Lee-Ann Liebenberg, wat laat is vir ‘n skoonheidskompetisie.
Sowat 63% van die lesers het te kenne gegee dat hulle eerder vir Smit sou oplaai as vir Liebenberg.
Volgens Beeld is dit tekenend van hoe fanaties Suid-Afrikaanse mans glo oor hul sport sou wees.
Ummm….ja. Ek is nie so seker oor Beeld se gevolgtrekking nie. Dis soos om 250kg te weeg maar jouself dan wys te maak dis jou keuse van ‘n naskeermiddel wat jou maak sukkel met die teenoorgestelde geslag.
Is daar moontlik ‘n alternatiewe verduideliking vir die uitkoms van die peiling?
Alternatief 1: ‘n Reusepersentasie Sport24-lesers is gay.
Alternatief 2: Die meerderheid wat aan die peiling deelgeneem het, is fanatiese Haaie-ondersteuners.
Alternatief 3: Me Liebenberg voldoen nie aan die groot meerderheid rugby-ondersteuners se konsep van wie vir hulle ‘n skoonheid sou wees nie. Ek is uiteraard te polities korrek om te durf spekuleer waarom dit die geval sou wees.
Pas het die minister van Finansies sy voet dwars neergesit om die SABC uit bykomende persoonlike belasting te finansier, of die land aanskou ‘n goeie voorbeeld van hoekom so ‘n stap ongewens sal wees.
Die nuus het gister gebreek dat die minister wat vir die SABC verantwoordelik is, genl. Simphiwe Nyanda, belange het by ‘n maatskappy wat onder tans nog onverklaarbare omstandighede groot tendervoordele van ‘n Transnet-filiaal trek.
Die hoof van hierdie filiaal is eers geskors nadat groot druk uitgeoefen is, terwyl hy oënskynlik vir ‘n nog meer senior amp of pos bestem was.
Op die SABC-TV 2-nuusbulletin haal Nyanada wel die nuus, maar nie oor die omstrede tender nie. Sonder om te meld dat hy ‘n minister is, word berig dat hy as ANC-uitvoerende bestuurslid, voedselhulp aan ‘n arm gemeenskap verleen het.
Die skoen pas egter nie altyd so nie. Dwarsdeur die periode waartydens die TV-dienste polarisasie landswyd aangeblaas het deur verkeerdelik na Pretoria as Tshwane te verwys, het RSG steeds na Pretoria verwys.
Ongelukkig kan die vinger in te veel opsigte na gebreke as openbare uitsaaier verwys. Terwyl sportadministrateurs gereeld deur kabinetslui en ander politici gestriem word omdat hulle nie genoeg kwotaspelers in spanne insluit nie, en volgens hierdie uitsprake te min transformasie plaasvind, kom swart TV-nuusbulletins bitter na daaraan om juis dié sportsoorte wat gestriem word, rugby en krieket, te ignoreer. Selfs wanneer toetse gespeel word, soos die huidige kriekettoets, skitter die gebeure grootliks in hul afwesigheid.
Hoe van sportadministrateurs verwag kan word om hul sportsoorte onder gemeenskappe gewild te kry as die openbare media nie saamspeel nie, is moeilik om te verstaan.
Pas het mnr. Solly Mokoetle, die SABC se bestuurshoof, opposisiepartye se argwaan ontlok deur te verklaar dat hy meen hy moet aan die minister verantwoording doen. Die partye wys daarop dat die bestuurshoof aan die raad, en via die raad aan die parlement verantwoording moet doen.
Met die land se munisipale verkiesings wat naderkruip, sal die oë van politici skerp op die SABC gefokus wees. Elkeen sal sy pond vleis opeis waar van ‘n openbare uitsaaier verwag sal word om op sy taak, die bevordering van gesonde veelparty- en grondwetlike demokrasie te fokus, en nie die bevordering van die regerende party nie.
‘n Belangrike deel hiervan sal wees om saam met die kieserspubliek genadeloos jag te maak op onthullings van korrupsie en vermeende korrupsie, en nie om individue se beuel binne partyverband te blaas nie.
Wanneer ‘n behoorlike kultuur van ‘n ware openbare uitsaaier goed geanker is, en die land dit kan bekostig, sal daar minder lippie getrek word oor hulp uit die fiskus.
Om spierweefsel uit stamselle te kweek is kinderspeletjies, by wyse van spreke, maar om die bloedvaatjies in die weefsel te kweek om ‘n vliesie reg vir die kole in ‘n fles te kweek, is iets heel anders.
Dis nou aldus een van die navorsers van die universiteite van Utrecht, Eindhoven en Amsterdam, Karlijn Wilschut.
Die vleisie wat nou in buise gekweek word, is vark-spierweefsel. Weens die gebrek aan die bloedvate, word nou eers voorsien dat die produk wat gelewer word, in verwerkte vleis soos wors en hamburgers gebruik sal word.
As alles goed gaan, sal die produk waarskynlik oor so tien jaar op die winkelrakke wees.
Die naam “kweekvlees” pla die navorsers, en hulle is oop vir voorstelle vir ‘n beter naam.
Die Vrede van Vereeniging wat op 31 Mei 1902 onderteken is deur leiers van die Boere en Britte het die weg geopen vir die toestandkoming van die Unie van SA in 1910. Kitchener en Milner het die verdrag names Brittanje onderteken. Aan boerekant het waarnemende president Schalk Burger van Transvaal en generaal Christiaan de Wet van die Vrystaat die dokument by die bekende Melrose House in Pretoria ondereteken. Die verdrag beëindig die Tweede Anglo-Boereoorlog en lei tot die Statuut van Westminster toe Brittanje selfregerende status aan Britse kolonies verleen het.
Generaal Christiaan de Wet (1854-1922) was ’n legende in die Vryheidsoorloë. Sy klassieke guerilla-oorlogvoering het hom een skermutseling na die ander met die Britte laat wen en so die Britse aanvoerders verneder. Die vrede van Vereeniging was vir De Wet “de begrafnis van mijn volk”.
Die volgende aspekte in die verdrag is belangrik:
· Interne selfbestuur aan die Vrystaat en Transvaal (bekragtig in 1906/7).
· Die erkenning van Nederlands as amptelike taal, as onderwystaal en as taal van die howe.
· Stemreg aan blankes in die Vrystaat asook Transvaal met die uitsluiting van swartes, maar beperkte stemreg vir gekleurdes in die Kaap.
Presies agt jaar na die einde van die Tweede Anglo-Boereoorlog en na vier jaar van onderhandelinge het die Unie van SA op 31 Mei 1910 tot stand gekom. Dit was ‘n unie van die Natalse en Kaapse Britse Kolonies en van die Vrystaatse en Transvaalse Boere-republieke. Die nuutgeskepte Unie was ‘n Britse dominium . Politieke partye wat toe op die verhoog was, het ingesluit die Suid-Afrikaanse Party en Nasionale Party wat in 1939 saamgesmelt het om die Verenigde Party (die SAPPE) te vorm.
Politieke leiersfigure wat ‘n dominante rol tussen 1910 en 1948 gespeel het, het ingesluit:
· Generaal Louis Botha (1862-1916)
· Generaal Jan Christiaan Smuts (1870-1950)
· Generaal James Barry Munnik Hertzog (1866-1942)
Generaal Louis Botha was kommandant-generaal van die Transvaalse magte in die Anglo-Boereoorlog en die eerste Eerste Minister van die Unie van SA (1910). Hy het skaars twee jaar plaasskoolonderrig geniet. In 1911 stig hy die Suid-Afrikaanse Party. Met die uitbreek van die eerste wêreldoorlog (1914) val Botha se magte Duits-Suidwes-Afrika binne en vervreem sy eie generaals van hom. Onder die opperbevel van Botha word die Rebellie van voormalige generaals S.G. (Manie) Maritz, J.C.G. Kemp, en C.R. de Wet teen die inval in Duitsewes pynlik onderdruk. Duisende Afrikaners skel Botha uit as verraaier. Dieselfde Engelse met wie hy wou versoen het Botha op 15 September 1910 in die verkiesing teengestaan en gewen. Botha word dermate neerslagtig oor sy verlies aan status onder Afrikaners dat hy by tye nie sy pligte as eerste minister effektief kon vervul nie. Daar word beweer dat Botha tydens sy ampstermyn as Eerste Minister selfdoding toegepas het en so die politieke toneel verlaat het. Die amptelike verduideliking was dat Botha aan ‘n hartaanval beswyk het. Hy kry ‘n staatsbegrafnis sonder kanonwa of swier.
Die geleerde en geëerde generaal (dr.) J.B.M. Hertzog (1866-1942) was een van die grootste seuns van SA. Hy studeer aan die universiteite van Stellenbosch (BA Regte), aan Amsterdam (doktor in die regte) en word op 29-jarige leeftyd Vrystaatse regter. As regsadviseur van die Boeremagte, tydens die Anglo-Boereoorlog, word hy in 1900 tot generaal bevorder. In 1907 word hy in die Vrystaat tot die volksraad verkies. Hy voer as Minister van Onderwys die Onderwyswet (1908) deur, wat Afrikaans as onderwystaal vestig. In 1910 word minister Hertzog minister van justisie in die Unie-parlement en in 1912 minister van naturellesake. Hertzog voer ‘n bloudruk vir segregasie deur, in die Naturellen Grond Wet van 1913. Hierdie wet beperk die regte van swartes tot die swart reservate (latere tuislande), met die uitsluiting van grondbesitsreg in wit gebiede. In 1912 hou hy sy beroemde “SA eerste”-toespraak by de Wildt, om daarmee aan te dui dat Britse belange tweede kom. In 1914 is hy medestigter van die Nasionale Party. Tussen 1924 en 1939 is hy eerste minister. By die Rykskonferensie van 1926 het Hertzog ‘n groot aandeel gehad in die aanvaarding van die Balfourverklaring. Hierdie verklaring het interne outonomie aan die Britse ondergeskikte gebiede verleen. Die ekonomiese beleid van Hertzog se paktregering (1924-1929) was ‘n suksesverhaal. Met minister Klaas Havenga as minister van finansies, is begrotingsoorskotte bereik. In die rassepolitiek het Hertzog in 1929 ‘n beroep gedoen op kiesers om “wit te stem”. Sy beleid was een van aparte ontwikkeling vir die “naturelle”. In 1933 is hy die leier van die koalisie-party bekend as die Verenigde Suid-Afrikaanse Nasionale Party. In 1936 word twee segregasiewette deurgevoer:
· die Naturelle Verteenwoordigende Wet wat rigtinggewend vir sosiale en gebiedskeiding was en
· die Naturelle Trust en Grond Wet wat die grondslag vir gebiedskeiding was.
In 1939 verwerp die parlement Hertzog se standpunt dat SA nie in die oorlog teen Nazi-Duitsland betrokke moet raak nie. Daarna vervang generaal Jan Smuts vir Hertzog as eerste minister van SA. Hertzog moet onthou word vir sy standpunt dat verdelingsgroepe in Afrikaner geledere die politieke bloedarmoede van ‘n volk is en uiteindelik tot politieke selfvernietiging lei.
Jan Christiaan Smuts (1870-1950) was eerste minister van SA vanaf 1919 tot 1924 en weer vanaf 1939 tot 1948. Alhoewel hy eers op 12 jaar skoolonderrig gekry het, het hy later as regstudent aan Stellenbosch uitgeblink . Hy word by Cambridge Universiteit onthou as een van Christ College se drie mees uitstaande studente in vyf honderd jaar (die ander twee was Charles Darwin en John Milton). Aanvanklik was Smuts besonder krities teenoor die Britse imperialisme en kolonialisme. In hierdie trant het hy ‘n boekie “Een Eeu van Onreg” (1902) geskryf, oor die lot van die Boere ten aansien van die Britse imperialisme. In die binnelandse politiek was dit sy oogmerk om nasionale eenheid onder Afrikaners en die Engelstalige gemeenskap te bewerkstellig. Aangeleenthede wat met die wit-swart-bruin-indiër-politiek te make het, het hy dikwels op die lange baan geskuif. Smuts se Wet op Stedelike Gebiede het afsonderlike woonruimtes vir swartes ingestel en ook paswette afgedwing. In ‘n Oxford-lesing het Smuts in 1929 betoog dat ‘n politiek van rasseskeiding voorkom dat swartes vereuropees en hulle tradisionele kulture kwytraak. Na die Anglo-Boereoorlog het hy egter wat die Britte betref ‘n nuwe politieke baadjie aangetrek. Die politieke filosofie van Smuts is bekend as die Holisme. Hiervolgens is die geheel altyd meer as sy konstituerende dele. Vandaar sy standpunt dat SA wel ‘n entiteit op sy eie is, maar sy internasionale heil binne die konteks van die Britse Gemenebes van Nasies moes soek. Hy was ‘n vertroueling van die Britse koningshuis en vriend van sir Winston Churchill (eerste minister van Brittanje). Te dien gevolge het hy die Britte in die Eerste en Tweede Wêreldoorloë deur betrokkenheid ondersteun. Hy was selfs lid van die Britse oorlogskabinet. Op die internasionale terrein was hy medestigter van die Volkebond (1919) en Verenigde Nasies (1945). Uiteindelik is Smuts polities verslaan toe die Nasionale Party van D.F. Malan cum Afrikanerparty van Klaas Havenga die Verenigde Party verslaan het. Met die inwyding van die Voortrekkermonument, sestig jaar gelede, was Smuts een van die sprekers, maar toe hy podium toe stap, het derduisende Afrikaners hulle rug op hom gedraai.
Uit die bogenoemde analise kan gesien word dat tot en met 1948 die politiek oorheers was deur die republikeinse ideale van “gesuiwerde” nasionaliste teenoor die pro-Britse politiek van Botha en Smuts. Die “Engelse” faktor was beslissend en oorheersend van aard en hierdie faktor loop soos ‘n goue draad deur die politiek van SA, tot en met vandag, soos later in opvolgende artikels sal blyk.
