{jathumbnail off}
Skrywer: Dan Roodt
Howe moet regmaak wat krom is
Terwyl die koppe nog gestamp word oor hoe goed of sleg die grondwet is, het ‘n paar belangrike hofsake weer laat blyk hoe belangrik dit is dat howe hul politieke onafhanklikheid en juridiese suiwerheid moet behou.
Waarskynlik die ingrypendste hofbeslissing het in die Grondeisehof gekom toe ‘n gemeenskap se eis op die plase van agt grondeienaars by Koster in Noordwes van die hand gewys is.
Van die belangrikste bevindings is dat die eisers wél kompensasie gekry het toe hulle oorspronklik hervestig is, en dat nie hulle of die staat die vermoë het om kosproduksie vol te hou op die grond wat hulle nou geëis het nie.
Omdat alle voormalige grondbesitters ‘n vorm van kompensasie ontvang het toe hulle hervestig het – ‘n feit wat dikwels deur die politici verswyg word – sal hierdie saak ‘n bepaalde impak hê. Die toets is dus nou of die kompensasie billik en redelik was, en nie dat hulle verskuif is nie.
Hierdie uitspraak volg kort op nog ‘n saak, dié keer uit KwaZulu-Natal, waar die huidige eienaars ‘n navorser aangestel het om te bewys dat die aanspraakmakers op hul grond geen historiese aanspraak daarop het nie. Dié feite is aan die Grondeisekommissaris oorgedra, wat egter halsstarrig ‘n hofsaak afgedwing en met koste verloor het.
Nog ‘n rigtinggewende uitspraak is ‘n hofsaak wat die DA teen die Matjhabeng by Welkom met koste gewen het. Dié hofsaak spruit uit ‘n mosie van wantroue, waarvoor die ANC ‘n stemming met die wys van hande afgedwing het, in plaas van ‘n geheime stemming soos die DA op geregtig was. Nou gaan die DA sy sin kry.
Die uitvoerende burgemeester, Mathabo Leeto, was al verskeie kere weens omstredenhede in die nuus. Sommer gou na haar aanstelling het ‘n herrie losgebars nadat haar dogter van die skool huis toe geneem is in ‘n brandweerwa.
Hierna is verbeterings van R1,5 miljoen aan haar huis van R70 000 aangebring, en kort hierna het sy aan die minister gesê sy was onbewus van die stad se rioolprobleme. Dit, terwyl Mathabeng waarskynlik die enigste munisipaliteit in die land is waar amptenare krimineel tereg staan weens versuim met rioolwerke.
Ten slotte het die Grondwethof beslis slagoffers van misdade wat uit die politieke geweldpleging spruit waaroor die Waarheids- en Versoeningskommissie beheer gehad het, inspraak moet hê by beslissings oor presidensiële kwytskelding.
Hierdie uitspraak kan op verskeie maniere vertolk word, veral in die lig daarvan dat talle weens hul politieke verbintenisse nooit vervolg is nie, al het hulle ook nie om vrywaring aansoek gedoen nie.
Weens die kategorie-beperking sal dit ook nie verhinder dat misdadigers steeds potensieel kwytskelding in ruil vir gunsies of politieke lojaliteite kan kry nie. Inspraak deur die slagoffers sou so iets in ‘n mate kon rem.
Teen hierdie agtergrond maak dit sin dat Afriforum ‘n regsfonds op die been bring, die burgerregtefonds, om die regering oor onregte in die howe te kan pak. Dit is veral verblydend dat die fonds in ‘n japtrap reeds ‘n halfmiljoen rand kon bymekaar maak. Boonop het Afriforum reeds die reputasie verwerf dat dit sake met koste wen, en so sal verseker dat die fonds ook nie sommer uitgeput sal word nie.
Maar, dan moet die onafhanklikheid van die regbank ten ale koste beskerm word.
Ongelukkig blyk dit dat die ander wigte en teenwigte, soos die Openbare Beskermer en die Menseregtekommissie, veel te wense oorlaat. Die howe is die laaste linie teen meerderheidsdiktatuur en om te verseker dat die regering in algemene belang regeer soos wat demokratiese beginsels vereis. Ongelukkig beteken dit dat die uitvoerende gesag se jagseisoen op die howe se onafhanklikheid oop is.
Marcus sê nasionalisering is ‘mal’
Gill Marcus, president van die Reserwebank, het dit Dinsdag duidelik gemaak dat die rand nie vasgepen sal word nie en dat die nasionalisering van die instelling “mal” is.
“Ek dink nie ons sal die benadering volg om ’n vlak te teiken nie. Dit is ingewikkeld en daar is baie kwessies rondom dit,” het Marcus gesê.
“Ons het nie eers ’n siening oor wat ’n ideale wisselkoers sal wees nie.”
Marcus het gesê die beroep vir die nasionalisering van die Reserwebank het tot ’n situasie gelei waar ’n aandeelhouer moes probeer om aandele vir die bedrag van R4 600 te verkoop.
“Dis ’n baie interessante vraag oor wat dit doen. Is dit gierigheid? Wie staan nasionalisering van die Reserwebank voor? Dit is malligheid,” het Marcus gesê.
“Hulle skep ’n debat wat ’n vals debat is, dit gebeur nie. Ek sê nie ons moet nie kwessies debatteer nie, maar ek dink nie dit is gesond nie.”
Mnr. Gwede Mantashe, sekretaris-generaal van die ANC, het die party verlede maand gevra om die nasionalisering van die Reserwebank te bespreek.
Sommige meen die ondersteuning van aandeelhouers kan ’n opportunistiese poging wees om vir die likwidasie van die bank te vra, aangesien die Reserwebankwet voorsiening maak dat, in daardie geval, die bank se netto bates na die regering gaan en 40% na die aandeelhouers.
Marcus het gesê dit is duidelik dat sommige Reserwebank-aandeelhouers en direksielede persoonlike belange voor dié van die bank plaas en dat dit ’n “gespanne” situasie geskep het wat hersien moet word
Pornografie kom op DSTV
MultiChoice oorweeg dit om pornografie uit te saai, sowel as die moontlikheid om nuwe sekskanale op DStv se satelliet-betaaltelevisiediens te skep.
“MultiChoice is die afgelope paar maande oorval met versoeke vir volwasse inhoud op DStv,” het Jackie Rakitla, hoofbestuurder van korporatiewe sake by MultiChoice, gister by navraag gesê
Lees die berig hier.
Maroga was oneerlik sê Eskom
Eskom het dokumente by die hof ingedien waarin hy sy voormalige uitvoerende hoof Jacob Maroga beskuldig dat hy “versuim het om sy pligte uit te voer” en omdat hy “oneerlik” was, het Business Day Dinsdag berig.
“Die raad het hom genoeg waarskuwing en tyd te gee om sy werk te doen. Hy het eenvoudig gefaal om sy pligte uit te voer,” het Mpho Makwana, waarnemende voorsitter van Eskom in hofdokumente gesê.
Maroga is in Oktober onder ‘n wolk van omstredenheid weg by Eskom ná hy sy bedanking vir die raad gegee en later teruggetrek het.
Die hofdokumente is ingedien ná Maroga se vergoedingseis van R85,7 miljoen of dat hy in sy pos heraangestel moet word.
Luidens hofdokumente het Maroga sy bedanking aangebied by ‘n raadsvergadering ná Bobby Godsell, Eskom se voorsitter, “duidelikheid” oor sy rol as voorsitter met aandeelhouers en die uitvoerende hoof gesoek het.
Makwana het in die hofdokumente gesê Maroga wou hê sy bedanking moes “elegant en vriendskaplik” wees, maar het die volgende oggend ‘n brief geskryf waarin hy sy bedanking terugtrek en sê sy “opmerkings van frustrasie” moes nooit as ‘n bedanking aanvaar word nie.
“Dit was nie net verkeerd nie, maar onwaar,” het Makwana gesê.
Die raad het Maroga “oneerlik” genoem.
Ná die raad Maroga se brief ontvang het, het die raad besluit dat “indien daar bevind word dat sy bedanking nie geldig was nie”, sy kontrak onmiddelik beëindig sou word.
Die hofdokumente het twee gevalle van Maroga se swak prestasie uitgelig.
Maroga is daarvan beskuldig dat hy nie met ‘n plan vorendag kon kom om Eskom se geldtekort aan te spreek nie en dat hy nie met aluminiumvervaardigers heronderhandel het oor verlaagde elektrisiteit nie.
Dít het Eskom ‘n verlies van R9,7 miljard gekos.
Die maatskappy het gesê sy raad het “vertroue verloor in Maroga as ‘n uitvoerende leier van Eskom om stappe te doen om die krisis te verhoed en Eskom uit ‘n krisis te lei.”
Malema is nie verkose amptenaar nie, sê Zuma
President Jacob Zuma het Dinsdag gesê daar is niks om die leier van die ANC-jeugliga, Julius Malema te verbied om onverklaarde sakebelange te hê nie, want hy is nie ‘n verkose amptenaar nie.
“Ek is nie seker dat Malema geen reg tot sakebelange het nie. Op grond van wat, weet ek nie,” het hy Dinsdag aan die parlementêre persgalery gesê.
“Malema is nie ‘n werknemer van die regering nie, hy is ook nie ‘n direkteur van enigiets nie. Hy is Malema, hy is ‘n politikus, hy is die leier van die ANC-jeugliga, nie ‘n amptenaar in die regering nie. Hy val nie eers binne die reëls nie en hoef daarom niks te verklaar nie.”
“Daar is geen reëls vir mense wat nie deel van die regering is om enigiets te verklaar nie.”
Zuma het gesê hy wil geen kommentaar op Malema se sakebelange lewer wat hom glo miljoene in die afgelope twee jaar in die sak gebring het nie, omdat hy geen kennis daarvan het nie.
“Ek weet niks van Malema se sake af nie. Dit is nie my werk om elkeen se sakebelange na te gaan nie.”
Malema hou voet by stuk dat hy niks verkeerd gedoen het nie.
Hy het ook enigiemand uitgedaag om ‘n klag by die polisie te gaan lê wat glo dat ‘n maatskappy wat met hom geassosieer word, tenders van die staat deur onregmatige maniere ontvang.
Koos Malan oor ‘Slaggate in die grondwet’
Prof. Koos Malan praat eerskomende Vrydagaand oor die onderwerp: “Slaggate in ons grondwet: opvul of ompad” by die Filosofiekafee op Kerkplein in Pretoria.
Vrydag: 26 Februarie 2010 vanaf 19:30
Plek: Café Riche, Kerkplein, Pretoria
“Slaggate in ons grondwet: Opvul of Ompad?” – Prof. Koos Malan (Publiekreg – UP)
Die Suid-Afrikaanse Grondwet is vir baie lank hoog aangeprys. Kritiek teen die Grondwet het feitlik glad nie voorgekom nie. Nou, sestien jaar nadat die tussentydse grondwet in 1994 in werking getree het, word daar in die besonder onder Afrikaners intens oor die Grondwet gedebatteer. Sommige is van mening dat daar ernstige leemtes in die Grondwet is en dat dit om wysigings vra. Ander lewer nie soseer kritiek op die Grondwet nie maar maak nogtans verreikende voorstelle oor wat Afrikaners te doen staan om ‘n beter bedeling te bewerkstellig. Die grondwetlike kwessie word intens onder al hoe mense gedebatteer. Talle briewe in die gedrukte media en nog veel meer menings veral op die Internet getuig daarvan. Van die prominente deelnemers aan die onlangse grondwetlike debat sluit in Breyten Breytenbach, Lawrence Schlemmer, Marinus Wiechers.
Neem vooraf deel aan die gesprek op die woernaal: filosofiekafee.blogspot.com
Kom vroeg genoeg en parkeer op Kerkplein.
R60pp – sluit aandete in.
RSVP 012 328 31 73
caferiche@kerkplein.co.za
Van Zyl bly aan as afrigter
Krieket SA het Vrydag aangekondig dat Corrie van Zyl tot April 2011 sal aanbly as waarnemende breier van die Proteas.
Van Zyl is as waarnemende afrigter van die Proteas aangestel ná die skielike bedanking van Mickey Arthur verlede maand.
Die raad van Krieket SA het ook na afloop van hul jaarvergadering gesê dat Graeme Smith sal voortgaan om die Proteas te lei tot aan die einde van volgende jaar se Wêreldbeker in die Wes-Indies terwyl Jacques Kallis as onder-kaptein aangestel is.
Ses nuwe spelers is ook tot die lys van kontrakspelers vir die 2010/11 seisoen bygevoeg. Hulle is Loots Bosman, Alviro Petersen, Charl Langeveldt, Ryan McLaren, Roelof van der Merwe en Rusty Theron.
Kontrakspelers vir die Proteas in die 2010/11 seisoen is: Graeme Smith (kaptein), Jacques Kallis, Hashim Amla, Lungile (Loots) Bosman, Johan Botha, Mark Boucher, AB de Villiers, Jean Paul Duminy, Herschelle Gibbs, Paul Harris, Charl Langeveldt , Ryan Mclaren, Albie Morkel, Morne Morkel, Makhaya Ntini, Wayne Parnell, Alviro Petersen, Ashwell Prince, Dale Steyn, Rusty Theron, Lonwabo Tsotsobe, Roelof van der Merwe.
Malema en ons wanbegrip oor die politiek van plundery
Daar woed tans ‘n groot storm oor Julius Malema se miljoene, wat hy uit sy tenderpreneurskap “verdien” het. Al wat ‘n koerant is dra dit as voorbladnuus, en ek is seker dat daar in die komende weke groot gewag gemaak gaan word hiervan deur al wat ‘n redakteur en briefskrywer aan ‘n koerant is. Dié ontstokenheid spreek egter myns insiens van ‘n fundamentele gebrek aan begrip oor die ware aard van politiek op hierdie vasteland. Diegene wat ontstoke is oor Malema se miljoene, verstaan duidelik nie wat ons op onsself losgelaat het met 1992 se referendum nie.
Politiek is maar ‘n morsige spulletjie, selfs in Westerse lande. Daar is oral rugstekery, gekonkelry en oneerlikheid. Nietemin is daar in die meeste Westerse demokrasieë ten minste ‘n voorgeëry dat dit gaan daaroor om die land te verbeter, of om die land se bevolking tot diens te wees. In ‘n Westerse demokrasie verwag die kiesers weliswaar dat daar vuilspel sal wees, maar as die vuilspel te erg is, soos met die Watergate-skandaal, word die regerende party in die volgende verkiesing uitgestem. Sodoende is daar minstens sprake van toerekeningsvatbaarheid.
Bogenoemde toerekeningsvatbaarheid en ‘n voorgee dat dit sou gaan om dienslewering aan die publiek, bestaan egter nie in Afrika nie. Afrika-politici pleeg politiek met een, en slegs een, doel voor oë: dit gaan oor plundery. Politieke mag beteken bloot toegang tot geleenthede om die land se rykdom te plunder. Dit gaan allermins oor die verbetering van die samelewing. Die kiesers verstaan laasgenoemde baie goed. Daarom sal hulle klippe gooi oor swak dienslewering, maar dan in die volgende verkiesing soos tropdiere vir die regerende party stem. Die Afrika-kieser verstaan wat baie van ons Westerlinge nie verstaan nie: die betogende kieser in Balfour wil nie die ANC ontset nie. Hy wil self ‘n raadslid word, sodat hy ook sy beurt kan kry om te plunder. Selfs Sint Mandela, daardie heilige van die liberalis, het deelgeneem aan dié plundery. Hoe anders het Mandela aan sy rykdom gekom? Waar kom sy stigting aan sy geld? Hoe bekostig hy sy verskeie huise en hou hy sy lewensstyl vol? Hy was slegs vir vier jaar lank president, en het in daardie tydperk sowat ‘n miljoen rand per jaar aan salaris verdien. Dis kwalik ‘n fortuin.
Malema is dus niks indien nie verteenwoordigend van die Afrika-politikus se inherente aard nie. Sy organisasie, die ANCYL, maak al lankal gebruik van die geleenthede tot plundery wat hul politieke mag hulle bied. Dikwels heul Westerlinge en Westerse maatskappye met die plunderaars om hul doelwitte te bereik. Oliemaatskappye betaal omkoopgeld aan politici in Nigerië en Angola. ‘n Blanke sakeman en beweerde rampokker, Brett Kebble, het glo miljoene aan die ANCYL geskenk, sodat Kebble politieke gunste by laasgenoemde kon bekom.
Derhalwe hoort die nuutste “onthullings” oor Malema se rykdom niemand te verbaas nie. Natuurlik is hy ryk – hy is immers ‘n Afrika-politikus. Die feit dat diegene wat onstoke is oor sy rykdom hulself opwerk, spreek bloot van ‘n opperste naïewiteit en ‘n grootskeepse gebrek aan begrip oor Afrika se politiek van plundery, en waaroor die “demockracy” eintlik in Afrika gaan.
Malema vra polisieondersoek oor viktimisasie
Die uitgesproke leier van die ANC-jeugliga, Julius Malema, het die polisie gevra om ‘n lys mense te ondersoek wat glo ondersteuners van pres. Jacob Zuma teiken, het hy Dinsdag aan die radiostasie SAFM gesê.
Hy het gesê hy gee nie om as die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) ‘n oudit van sy geldsake doen nie, maar slegs as die ondersoek nie deur ‘n politieke agenda aangevuur word nie.
Malema het gesê as SAID gebruik word om die politieke belange van Cope, die OD en die DA te bevorder, is daar ‘n probleem.
“Ek sê so omdat ek ‘n lys name het en dit gaan bekend maak. Ons het dit nounet na die polisie geneem sodat hulle dit kan nagaan.
Die lys van mense wat geteiken moet word, word die “Zuma-mense” genoem, het hy gesê
Volgens Malema kom dié dokument van intelligensiepersoneel af.
SAFM het ‘n onderhoud met Malema gevoer ná berigte dat hy die direkteur van verskeie maatskappye is wat tenders van meer as R100 miljoen toegeken is.
Malema sê hy is nie meer ‘n direkteur van die maatskappye nie.
Die jeugligaleier beweer hy het sy prokureur ‘n geruime tyd gelede in kennis gestel dat hy as direkteur van die betrokke maatskappye wil bedank.
Sy naam is egter steeds op die gesaghebbende webwerf sacompany.co.za as direkteur van die ondernemings gelys.
Ná konsultasie met sy prokureur, sê Malema, het hy tot die gevolgtrekking gekom dat die registrasiekantoor vir maatskappye en intellektuele eiendom moontlik nie die instruksies finaliseer nie.
Bevestiging van die polisieondersoek was nie onmiddellik beskikbaar nie.