Trump oordonder Kanadese premier

Die Kanadese eerste minister, Justin Trudeau, het president Donald Trump ontmoet by die Withuis vir sy eerste besoek aan die Amerikaanse president.

Handel en immigrasie was boaan die agenda vir die twee leiers aangesien Kanada se uitvoere na die VSA aansienlik is. Trudeau kan nie beskostig om Trump te vervreem nie.

Hoewel dit op die oog af lyk of die twee leiers nie veel gemeen het nie, gaan bykans ‘n driekwart van Kanada se uitvoerprodukte na die VSA, wat goeie betrekkinge tussen Kanada en Amerika vir Trudeau noodsaaklik maak.

Albei regerings is ten gunste van planne om entrepreneurskap aan te moedig. Trudeau, ‘n linkse liberaal, is ‘n voorstander van bykans alles waarteen Trump-ondersteuners gekant is.

Maar die Kanadese premier het sy bes probeer om onderwerpe te vermy wat aanstoot kan gee. Hy het gesê hy gaan nie tydens sy besoek “lesse gee” aan sy gasheer nie.

Hy het soos ‘n ware liggewig voorgekom en is oordonder deur Trump. Die hoofstroommedia het dit probeer wegsteek met opmerkings dat Trudeau se handdruk “fermer” was en dat Trump se dogter Ivanka “bewonderend” na die Franse Kanadees gestaar het.

Trudeau beskou immigrasie as ‘n aanwins vir sy land. Trump het egter verwys na die probleme wat die VSA met Meksiko ervaar en bygevoeg dat daar nie dieselfde kwessies opduik wat die noordelike grens betref nie.

Oos-Kaap kry groot belegging in voertuigvervaardiging

Die Coega Ontwikkelingskorporasie (CDC) in die Oos-Kaap het ‘n kontrak vir die grootste belegging in voertuigvervaardiging in Afrika die afgelope veertig jaar geteken.

Die beleggingskontrak van R11 miljard is met die Chinese staatsbeheerde maatskappy Beijing Automobile International Corporation (BAIC) gesluit.

Die fabriek sal nie ver van die Ngqura-diepwaterhawe opgerig word nie.

Die minister van handel en nywerheid, Rob Davies, sê die projek verstewig dié posisie van gebied in die Oos-Kaap as die land se voertuigvervaardigingskern.

Die korporasie het die afgelope vier jaar kontrakte met 54 nuwe beleggers in die gebied geteken vir ‘n gesamentlike belegging van R32-miljard rand.

Motorverkope in SA hou aan daal

Verkope van nuwe voertuie het sy afwaartse neiging in Desember 2015 voortegesit, asook ‘n jaar-tot-jaar afname getoon, het die Nasionale Vereniging van Voertuigvervaardigers van Suid-Afrika, Donderdag gesê.

“Met die uitsondering van ligte kommersiële motorverkope, het nywerheidsverkope 2015 op ‘n swak noot geëindig met totale bedryfsverkope van nuwe voertuie van 49.250 eenhede. Dit is ‘n afname van 2171 voertuie of ‘n val van 4,1%, in vergelyking met die totale nuwe voertuigverkope van 51421 eenhede gedurende die ooreenstemmende maand van Desember 2014,” het Naamsa in ‘n verklaring gesê.

Die jaar-op-jaar syfers toon voertuigverkope het vir ‘n tweede agtereenvolgende jaar gedaal.

“‘n Verdere verlangsaming in die plaaslike ekonomie, stygings in rentekoerse, druk op verbruikers se besteebare inkomste en nuwe inflasiedruk het bygedra tot ‘n daling in die totale binnelandse verkoopsvolumes van 4,1% vir die jaar,” sê Naamsa.

Voertuiguitvoere het egter aansienlik toegeneem met die hoogste ooit vir ‘n jaar aangeteken in 2015.

‘n Totaal van 333748 eenhede is uitgevoer, ‘n bestendige toename van 276.936 voertuie wat in 2014 verskeep is.

AGOA-ooreenkoms op stewiger voet geplaas

Handelsbetrekkinge tussen Suid-Afrika en die VSA is op ‘n stewiger voet geplaas nadat ‘n ooreenkoms bereik is tussen die twee lande.

Die twee lande het na uitgerekte onderhandelings ‘n ooreenkoms bereik wat belastingvrye landbou-uitvoere na Amerika waarborg.

Die Minister van Handel en Nywerheid, Rob Davies, sê 38 persent van Suid-Afrikaanse uitvoere gaan ingevolge AGOA na die VSA, terwyl meer as 600 Amerikaanse maatskappye in Suid-Afrika belê het.

Davies sê Suid-Afrika wil betrekkinge met Amerika verder bevorder.

Die voorsitter van Wyne van Suid-Afrika, Michael Jordaan, sê die ooreenkoms is uitstekende nuus. Jordaan sê Afrika het minder hulp en meer vrye handel nodig.

Die Vereniging van Vleis-Invoerders en Uitvoerders het ook die nuus dat Suid-Afrika deel sal bly van die Agoa-handelsprogram, verwelkom.

Die uitvoerende hoof van die Vereniging, David Wolpert, sê gesonde verstand het geseëvier.

VSA dreig SA met opskorting van AGOA

President Barack Obama het Suid-Afrika 60 dae gegee om te reageer om die AGOA-ooreenkoms te red.

Die African Growth and Opportunity Act (AGOA) is ‘n handelsooreenkoms wat die vrye invoer van Amerikaanse landbouprodukte in ruil vir uitvoervoordele behels.

Amerika sê Suid-Afrika het onder meer onnodige sanitêre vereistes vir Amerikaanse vark- en beesvleis ingestel, nadat pluimveeprodukte verlede Desember na ‘n uitbreking van voëlgriep verbied is.

Suid-Afrika sal die voordele ingevolge die wet op Afrika Groeigeleenthede prysgee, indien die hindernisse rakende Amerikaanse hoender- en vleisuitvoere nie uit die weg geruim word nie.

Die verlies aan voordele beloop na raming bykans R100 miljoen.

Suid-Afrika het ‘n spertyd van 15 Oktober misgeloop om op nuwe reëls vir invoere van Amerikaanse pluimvee- en vleis-produkte ooreen te kom.

“Ek neem hierdie stap omdat Suid-Afrika voortgaan om beperkings aan langdurige Amerikaanse handel te stel, insluitend hindernisse wat op sekere Amerikaanse landbou-uitvoere geld,” het hy gesê in ‘n brief aan die Kongres.

Vrye toegang tot Suid-Afrika vir Amerikaanse handel en belegging is een van die kriteria vir lidmaatskap van AGOA.

Die ooreenkoms is vroeër vanjaar hernu en bied belastingvrye toegang tot goedere van sub-Sahara Afrika-lande, wat wissel van ru-olie tot klere.

In 2014 het Suid-Afrika $176 miljoen se landbouprodukte na die Verenigde State uitgevoer onder AGOA.

Produkte wat geraak word sluit lemoene, wyn, makadamianeute en sitrussap in, volgens Amerikaanse data.

Swartvlek onder beheer terwyl markte in Ooste groei

Sitrusboere in Suid-Afrika is nie verleë oor die EU se besware teen ‘n sogenaamde swam op hul produkte nie.

Sitrusinvoere na Europa is voorheen gestaak weens vrese oor swartvlek. Dié stap is deur talle ontleders gesien as ‘n manier om Suid-Afrikaanse produkte uit die mark te hou tot voordeel van ander produsente.

Die EU koop sowat 43 persent van Suid-Afrika se sitrus-uitvoere.

Maatreëls om swartvlek te bestuur, voldoen tans aan die Europese Unie (EU) se vereistes. Dit is glo tot so ‘n mate onder beheer gebring dat invoere hervat kan word.

Dit is luidens die jongste verslag van die EU se voedsel- en veeartsenykantoor.

Alhoewel Europa die grootste mark verteenwoordig, het plaaslike sitrusboere nuwe markte in Asië ontgin.

Klein vragte word reeds na China en Indonesië sowel as Suid-Korea verskeep, waar die aanvraag groei.

Die uitvoerende hoof van die Sitrusgroeiers-vereniging, Justin Chadwick sê daar is steeds ‘n risiko dat die EU in die toekoms strenger maatreëls kan instel.

Die plaaslike sitrusbedryf verskaf werk aan sowat 100 000 mense en uitvoere verteenwoordig 80% van ‘n jaarlikse omset van R9,4 miljard.

Intussen het die minister van water en sanitasie, Nomvula Mokonyane verklaar dat droogtetoestande in Suid-Afrika na verwagting vir die volgende drie jaar kan voortduur.

Sy het aan afgevaardigdes by die Wêreldwaterweek in Swede gesê volgens navorsing sal die ongunstige weerstoestande tot minstens 2018 voortduur, wat tot ondergemiddelde reënval sal bydra.

Die departement het reeds noodtoestande weens watertekorte in dele van die land verklaar, veral in KwaZulu-Natal.

Mokonyane sê die regering sal voortaan op waterbesparing fokus.

Rand se vooruitsigte bedroewend

Negatiewe sentiment teenoor ontluikende markte en ‘n verlangsaming in Chinese groei, het die Rand ‘n knou toegedien.

Globale beleggers het hul risiko probeer beperk deur geldeenhede en aandele in ontluikende markte te verkoop met vernietigende gevolge vir die Johannesburgse aandelebeurs asook die Suid-Afrikaanse geldeenheid.

Goud het gestyg sowel as harde geldeenhede soos die Amerikaanse dollar en Britse pond wat beleggers as minder riskante bates beskou.

China as die wêreld se grootste verbruiker van grondstowwe en kommoditeite in hul strewe om hul ekonomie te laat groei, is egter besig om stoom te verloor.

Hulle het daarin geslaag om hul ekonomie met meer as 7% van die afgelope paar jaar te laat groei, maar die verlangsaming in die Chinese ekonomie het China genoop om hul geldeenheid te devalueer in ‘n poging om hul uitvoersektor te stimuleer.

Suid-Afrikaanse blootstelling aan kommoditeite het ook die Rand negatief geraak. Alhoewel die finansiële sektor die grootste bydraer tot die Suid-Afrikaanse ekonomie is, steun die land steeds op grondstowwe.

Elektrisiteitstekorte, ‘n sukkelende vervaardigingsektor, en ‘n oorbemande staatsdiens waar korrupsie gedy, sal die Rand op die langtermyn verder benadeel, meen ontleders.

Die mark groei, maar Afrika is nie eens ‘n piesangrepubliek nie

Die wêreldwye mark vir piesangs is besig om toe te neem, maar Afrikalande is ver agter by Latyns-Amerika om in dié behoefte te voorsien. Volgens die VN se Voedsel- en landbou-organisasie het die produksie van piesangs sedert 1990 verdubbel. Die gemiddelde, globale verbruik van piesangs het van 10 kg per kop per jaar met 50% gestyg tot 15 kg per kop (sien onderstaande grafiek). Tans voer ontwikkelde lande ongeveer 10 kg per kop piesangs per jaar in, terwyl die res van die mark uit eie bronne voorsien word. Frankryk beskik byvoorbeeld oor kolonies buite Europa wat gedeeltelik in sy behoeftes voorsien, terwyl piesangs ook in die VSA verbou word.

Een van die lande waar die verbruik van piesangs die skerpste gestyg het, is in Rusland. In die ou Sowjetunie was piesangs vir baie Russe ‘n groot luukse en het die vraag na piesangs sedertdien toegeneem, hoewel dit nog onder die vlak van die meeste Wes-Europese lande verkeer. Nog ‘n kenmerk van die Wes-Europese mark vir piesangs is dat verbruikers “organiese” piesangs verkies wat teen ‘n premie vergeleke met gewone piesangs verkoop word. Veral in Denemarke en Switserland is die vraag na organiese piesangs baie hoog, met Duitsland, Brittanje en Frankryk ‘n kortkop agter dié twee lande.

Piesanverbruik wêreldwyd. Bron: Voedsel- en landbou-organisasie
Piesangverbruik wêreldwyd. Bron: Voedsel- en landbou-organisasie

Hoewel Ecuador se markaandeel oor die afgelope paar jaar gedaal het, het dié land tot redelik onlangs een derde van die wêreld se uitvoermark in piesangs oorheers, ‘n ware “pieasangrepubliek”. In Afrika is dit slegs twee voormalige Franse kolonies in Wes-Afrika, Kameroen en die Ivoorkus, wat hoegenaamd piesangs uitvoer en dan veel minder as Ecuador en ander Latyns-Amerikaanse lande (sien onderstaande grafiek).

 

Wêreld-piesanguitvoere
Wêreld-piesanguitvoere

Hoewel Suid-Afrika die grootste produsent van pomelo’s ter wêreld is, asook ‘n vername speler in ander sitrusvrugte, voer die land feitlik geen piesangs uit nie, terwyl ‘n klein hoeveelheid wel ingevoer word.

Nog ‘n land waar piesangverbruik groei toon, is Japan en ‘n Japanse miljoenêr het onlangs aangekondig dat hy saam met ‘n Kambodjaan gaan werk om piesangs in Kambodja gaan kweek om na Japan in te voer.