Susan Combrinck – praag.co.za

Susan Combrinck praat met die jong lesers van praag.co.za oor taalgebruik, skryf en lees

Die toestand van taalgebruik en die swak stand van sake ten opsigte van lees in ons skole is vir my baie kommerwekkend. Hoekom dit so is, kan ek nie verstaan nie. Taal vorm immers die basis van alle leer.

Wanneer oor die onderwys gepraat word, kom geletterdheid elke keer ter sprake en die eerste stap in die geletterdheidsontwikkeling is die aanleer van ‘n taal en daarmee saam die korrekte gebruik van die taal wanneer geskryf en gepraat word. Taal is die medium waardeur mense hulleself verstaanbaar maak en waarmee hulle kommunikeer. Die mens speel verskeie rolle: deur te luister wanneer iemand anders praat, die sprekers wanneer ander luister, die lesers wanneer iemand anders skryf en die skrywers wanneer ander lees wat geskryf is. Ons woorde en sinne vorm deel van ons alledaagse interaksie met mense.

Al bestaan daar vandag die kommerwekkende houding dat daar nie meer omgegee en nie gemerk word teen taalfoute en spelfoute nie, wil ek vir julle vra hoe julle gaan leer om ‘n taal behoorlik te kan praat, skryf en lees? Veral jul moedertaal, Afrikaans. Hierdie houding van foute wat oorgesien word en die vraestelle wat gemerk word sonder dat die inhoud heeltemal korrek is – met slegs een of twee feite wat aandui dat julle weet waaroor die vraag handel, veroorsaak dat daar ‘n onreg aan julle gedoen word. Deur dit te aanvaar doen julle julself ook ‘n onreg aan – wat beteken dit? Gedurende julle skooljare kan julle dalk wegkom daarmee om die minimum te lees en om in die gewoonte te kom om nie korrek te skryf nie omdat foute oorgesien word. Die probleem gaan kom wanneer julle uit die skool is, want nie alle firmas wil mense in diens neem wat nie kan lees, skryf en ordentlik praat nie en dan gaan julle bitter spyt wees. Daar is die uitdrukking: “Spyt kom altyd te laat”.

Wie van julle weet hoe om ‘n biblioteek te gebruik? Wanneer julle meer wil weet rondom dít wat julle in die skool leer, kan julle boeke by die biblioteek oor die onderwerp uitneem. Wat van sommer net ’n storieboek of tydskrif uitneem om te lees? Ek kon self nie sonder die biblioteek nie en het die skoolvakansies omgelees – ek is seker daarvan dat julle ouers sal onthou van die reisende biblioteke. Ek kan nie my lewe sonder boeke voorstel nie.

Ek het die voorreg gehad om ‘n meisie van Graad 7 te help om te lees asook om die woordeboek te gebruik. Dit was hartseer om te sien hoe sy sukkel om ‘n eenvoudige ding soos ‘n verjaardagkaartjie te skryf. Soos wat ons gevorder het, was dit heerlik om te sien hoe sy die woordeboek begin gebruik en nuwe woorde geleer het.Toe sy die eerste storie gelees en dit verstaan het, was dit vir ons albei ‘n blye dag. Sy kon haar in die hoofkarakter van die storie inleef en die karakter se emosie ervaar.

Deur te lees gaan ‘n ander wêreld vir julle oop – dit beteken nie dat julle net van ander lande leer nie, maar julle kan leer van mense en diere en julle kan kennis opdoen aangaande die bou van modelle of hoe sekere stokperdjies beoefen word. Lees speel ’n baie belangrike rol in die alledaagse lewe – dink maar daaraan wat sou gebeur as julle nie ’n spyskaart of die instruksie by die opslaan van die boekrak kon lees nie? Wanneer julle nie behoorlik kan lees nie, gaan julle ook swak doen in al jul vakke en sal bv. in wiskunde nie die aanwysings verstaan om ‘n probleem op te los nie. Wat van toetse en eksamens? Julle sal ook nie die aanwysings wat in toetse en die eksamen gegee word, verstaan nie. Dit is dan baie maklik om te sê dat julle ‘n leerprobleem het, maar eintlik is dit ‘n leesprobleem wat onstaan het deurdat daar so min gelees word. Deesdae word baie op rekenaars gewerk, maar wat ’n verassing: Julle moet nog steeds kan lees, anders help die rekenaar wat daar staan niks nie!!

By die UGO wat julle volg, word baie klem geplaas op die integrasie tussen die leerareas en die feit dat die leerareas nie geskei moet word nie. Dit is ook goed so, maar weet julle wat? Dit is ook gedoen toe julle ouers skoolgegaan het. Ek hoor al die vraag: “Hoe?” Julle pa's kon in die houtwerkklas en julle ma’s kon in die huishoudkundeklas verskeie tipes inligting wat hulle geleer het, toepas. Net so kon ek die taal wat ek in die taalklas aangeleer het, gebruik om die resep te lees en te verstaan; ek kon die wiskunde wat ek in die wiskundeklas geleer het, aanwend om te bepaal hoeveel van bepaalde bestandele gebruik moes word (bv. 250ml melk) en ek kon die vorms waarvan ek in die wiskundeklas geleer het gebruik om die verskil te sien tussen 'n ronde en 'n vierkantige bak en ek kon die proses van probleemoplossing gebruik om te bepaal hoe ek die korrekte hoeveelheid botter van die blok moes afsny. Ek kon in die Aardrykskundeklas die kaart lees, ek kon die afstande tussen plekke uitwerk en ek kon die verskil sien tussen die soorte wolke waarvan ek geleer het.

Al die vakke het met mekaar verband gehou, al het die vakke ander name gehad as wat die leerareas en vakke nou het. Ek kan nie dink aan een vak waar ek nie oor die vermoë moes beskik om te lees nie en die feit dat baie van ons ons klasmaats kon help met bv. wiskunde beteken dat ons met ander leerlinge kon kommunikeer.

Ek daag julle uit! Begin lees – nie net julle skoolwerk nie – en verryk julle lewens.

Oeboentoe, waar is jy nou?

00:00:00 Desmond Tutu het die volgende oor oeboentoe te sê gehad:

“Swartmense het iets genaamd OEBOENTOE. Dit gaan oor die essensie van menswees; dit maak deel uit van Afrika se geskenk aan die wêreld.

Dit omvat gasvryheid, omgee, om die ekstra myl vir ander te kan loop. Ons glo dat ‘n mens ‘n mens deur ‘n ander mens is, dat my menslikheid by joune, onlosmaaklik, betrokke is. As ek jou sou verontmenslik, verontmenslik ek onvermydelik myself. Die enkelingmens is ‘n teenstrydigheid en daarom werk jy vir die gemeenskaplike doel want jou menslikheid word verwesenlik deur te behoort.”

Die word “oeboentoe” kom vanuit die Nguni-tale. Oeboentoe beteken menswees en omvat die deugde van goedgesindheid, mededeelsaamheid, vrygewigheid, gasvryheid, vriendskap en barmhartigheid of simpatie en hierdie eienskappe word dus gebruik om ‘n persoon te beskryf wat “oeboentoe” het.

Biskop Tutu sê voorts dat ‘n persoon met oeboentoe iemand is wat oop en beskikbaar is vir ander, ander mense erken en wat nie bedreig voel daardeur dat ander goed is nie omdat die persoon met oeboentoe ‘n goeie selfbeeld het wat daaruit spruit dat hy/sy tot ‘n groter geheel behoort en dat hy/sy verklein word wanneer ander verklein, verneder, gemartel en onderdruk word. Wanneer mense nie respek, goedgesindheid en empatie vir ander het nie en wanneer jy veroordelend is teenoor ander en hulle op ‘n negatiewe manier stereotipeer, diskrimineer of rasisties is gaan jy teen die gees van “oeboentoe”. In die gees van “oeboentoe” sien jy ander mense dus ook as mense in eie reg en nie jouself as verhewe bo hulle nie, aanvaar jy ander mense, is persone afhanklik van mekaar, waardeer mekaar, verstaan mekaar en haat nie ander wat anders is nie.

Die opskrif van ‘n koerant is baie misleidend want dit lyk asof xenofobie deur oeboentoe vervang is. Indien oeboentoe geheers het, het almal hulle wapens neergegooi en mekaar omhels. Dit het nog nie gebeur nie.

Waar is die oeboentoe van die “African” nou? Biskop Tutu moet dit maar begin soek want iewers het iets baie groots verkeerd gegaan. Die regering wat gedink het hulle is die antwoord en die redding teenoor die vroeër, boser regering moet weer gaan dink daaroor aangesien die boodskap wat tans hoorbaar raak, is dat die demokratiese regering nie die pyp gaan rook nie… en ook nie gaan sokker speel nie.

In ‘n vroeëre artikel het ek ‘n afbeelding geplaas wat ek uit ‘n skoolhandboek gehaal het. Ek wil dit graag weer plaas saam met ‘n spotprent uit die Mail & Guardian:

Toe die ANC aan bewind kom

SA in 2008

Dit is wonderlik dat al die mense nou ewe skielik die woord “oeboentoe” ontdek het, ‘n fonds geskep het vir die slagoffers van xenofobie, geldelike bydraes gee en dat selfs UNISA se rektor vra dat die personeel elk R100 van hul salaris afstaan aan die vlugtelinge en slagoffers van xenofobie, maar my vraag aan die barmhartige persone en veral aan die blankes wat geld gee, is: Wat van die slagoffers van plaasmoorde wat alleen moet staan nadat hulle in die hospitaal opgeneem is met die wete dat hulle geldelik sukkel? In baie gevalle is mense dood en moet vir begrafnisse betaal word. Ook die sielkundige behandeling agterna bring verdere kostes mee. Wat van ‘n “oeboentoefonds” vir hulle waar ons ander blankes wat dit self nie breed het nie kan bydra?

Afrikanerjeug, waar is jul trots?

Afrikanerjeug, waar is julle trots om ŉ blanke Afrikaner te wees? Daar waar julle in die klaskamers sit en rook en na musiek in julle ore luister. Dis wat onderwysers vertel. Terwyl julle aandag aan die onderwyser moet gee wat sy bes doen om vir julle iets te leer. Vir die onderwyser is dit geensins lekker om vir bedwelmde tegno-zombies klas te gee nie.

Maar vra vir julle wie is julle held, dan kan julle nie gou genoeg die naam Nelson Mandela uiter nie. Van julle weet nie presies hoekom hy in die tronk was nie – nee, maar julle praat soos ŉ klomp skape saam en dan is dit julle wat nie wil leer nie en nie hou van herhaling nie.

Nelson Mandela is nie na 27 jaar in die tronk vrygelaat omdat hy en sy “Comrades” onskuldig was en omdat die ouer geslag besluit het dat hulle die “awesome” Springbokke wou sien nie. Daar was baie druk op Suid-Afrika van die buiteland af, veral deur Brittanje wat nog altyd die ondergang van die Afrikanervolk wou sien, hetsy deur wapengeweld, hetsy deur demografiese onderploeging.

Die besluit oor Mandela se vrylating is nie oornag gedoen nie. Indien Nelson Mandela en kie. nie toe vrygelaat is nie, kon ons nie vandag so lekker in die buiteland rinkink en al die tegnologie invoer wat jou en my lewe makliker maak nie. Dan sou Suid-Afrika afgesny van die res van die wêreld gebly het. Dit het oor veel meer as rugby gegaan en die ouer geslag het nie die nasie “uitverkoop” nie, maar het ook die besluit geneem vanuit ŉ Christelike oogpunt.

Nietemin sou niemand in die vroeë negentigerjare kon dink die huidige toestand sou ontstaan nie. Hoe kon julle – terwyl almal in die ban van die buitelandse media en die reënboogoptimisme verkeer het?

Die afskaffing of die einde van die sogenaamde apartheidsregering het verlede maand op 27 April 2008 presies veertien jaar gelede plaasgevind. Daarmee saam is ons onderwys natuurlik in ŉ krisis gedompel, want vir die ANC was dit nog altyd ŉ “veld van stryd”. Nelson Mandela het tydens sy een van sy eerste toespraake as ŉ vry man op 13 Februarie 1990 by ŉ herdenking van die Soweto-opstand van 16 Junie 1976 die volgende gesê: Apartheid education is inferior and a crime against humanity.

Vandag word onderwys weereens as minderwaardig beskryf, maar dié keer wel onder die ANC-regering. Dié stelling is gemaak deur COSATU se algemene sekretaris, Zwelinzima Vavi wat leerders vanjaar toegespreek het voor die sogenaamde Vryheidsdagvieringe. Daar het heelwat tyd tussen die twee toesprake verloop, maar min dinge het verander!

Vavi het onderwys uitgesonder as die een gebied waar daar nog ŉ groot rassekloof bestaan en gesê dat die helfte van alle blanke leerlinge wat matriek slaag, dit doen met universiteitstoelating. Dít, terwyl net twaalf persent van swart leerlinge dit regkry.

Hy het ook gesê dat die meeste swart leerlinge nie kan bekostig om na ŉ voormalige Model C-skole toe te gaan nie en moet daarom opgeskeep sit met ŉ minderwaardige opvoeding. Ek hoop dat ons jeug, onderwysers en ouers meer op hoogte van sake is, want daar bestaan nie meer so iets soos Model C-skole nie, maar slegs private skole en staatskole wat almal dieselfde kurrikulum volg, nl. Kurrikulum 2005.

Deel van kinderregte is die reg op gratis onderwys. Vanaf 2008 het dit ŉ werklikheid geword. Onthou die koerantopskrifte gedurende 2007. Afrol News het ŉ artikel gehad onder die opskrif: “Vyf miljoen Suid-Afrikaanse kinders gaan gratis onderwys ontvang.”

Dus wat Zwelinzima Vavi verder te sê gehad het, laat die land se onderwysstelsel nie baie goed lyk nie – ŉ onderwysstelsel onder die ANC-regering:

“Skoolfooie handhaaf diep klasseverskille tussen skole in die gegoede voorstede en dié in die lokasies of, nog erger, in plattelandse gebiede.

Werkersklaskinders kan nie die skoolfooie bekostig wat by voormalige skole slegs vir blankes geld nie. Swart leerders wat ŉ Model C-skool kan beskostig, kom matriek deur; dié wat net historiese swart skole kan bekostig, moet ŉ opdraande stryd voer.

Die meeste leerders wat uitval verlaat die skool omdat hulle nie kan bekostig om fooie of uniforms te betaal nie, of omdat hulle deur die swak gehalte opvoeding ontnugter word en omdat hoë werkloosheid hulle van hoop beroof.”

Deur die loop van Nelson Madela se bewind het hy baie oor die onderwys te sê gehad – dinge wat nie ter harte geneem is nie – ook nie deur bogenoemde persoon wat nie die feite van die nuwe regering reg het nie en dus ook nie gedoen het wat sy held gesê het hy moet doen nie. Nelson Mandela het by verskeie geleenthede die jeug aangemoedig om terug te gaan skool toe en dat ŉ klimaat van leer geskep moet word sodat Suid-Afrika se jeug kan meeding met ander lande en dat hulle goeie werksgeleenthede kan verkry.

Wanneer iemand jou held is, wil jy tog dit doen wat hy van jou vra. Indien almal geluister het en nie meegewerk het om die onderwys af te takel nie, sou dit nie nodig gewees het om te sê dat Suid-Afrika se onderwys nou weer as minderwaardig beskou word nie. Die houding van die kinders en die onderwysers oor die afgelope paar jaar het baie daartoe bygedra. Die kinders met hulle lelike houding teenoor die onderwysers, maar ook omdat die onderwysers besluit het dat dit nie meer nodig is om die kinders te “dril” nie. Daar bestaan die houding dat wanneer kinders ŉ werksopdrag doen of eksamen skryf net ŉ algemene idee van die betrokke saak nodig is en dat die spelling en taalkunde nie eens reg hoef te wees nie. Dit is dan nie verbasend dat Graad 9-leerlinge nie kan lees en skryf nie. Ek dink nie dat Nelson Mandela baie trots is op dié stand van sake nie. Die huidige toestand het niks te doen met die “uitverkoop” van die nasie in 1994 nie – dit het te doen met persoonlike keuse en die wegskram van verantwoordelikheid.

Ek glo ek kan met sekerheid sê dat die meeste blankes nie vir die ANC gestem het nie, maar daar is wel “Ja” gestem om apartheid af te skaf.

Iewers het iets baie verkeerd geloop en dit is in die hande van die jongmense om dit reg te stel. Ek praat nie weer van ŉ ander vorm van apartheid nie, maar indien hierdie onsinnige moorde op onskuldige mense nie ophou nie, gaan die hele Suid-Afrika se bevolking uitsterf en ek dink dit is wat Sokrates de Wet bedoel met die jonger mense wat ŉ invloed kan uitoefen. Vertel vir die kinders dat hulle moet werk, van geweld moet wegbly en ŉ goeie voorbeeld moe stel. Daarom sê ek: Jeug, wees bewus van julle feite, doen iets anders as net rekenaarspeletjies speel en hou op om soos ŉ klomp skape net te herhaal dat Nelson Mandela julle held is en dat julle saamstem met alles wat aan julle opgedis word. Raak weer trots daarop om ŉ blanke Afrikaner te wees en los asseblief julle “slap” houding – die nie-blanke jeug lag vir julle want julle speel so mooi in die hande van die mense wat julle van julle trots wil ontneem of reeds ontneem het.

Ouers, indien julle ernstig is oor die opvoeding van julle kinders, moenie net aanhou kla oor die standaarde wat gedaal het nie. Doen iets daadwerkliks en ondersteun die CVO-skole of gebruik ander kurrikulums wat harde werk, opoffering en die behoud van waardes vereis. As iets nie van julle kant af gedoen word nie gaan ons weer te doen kry met ŉ minderwaardige skoolstelsel. Neem die voortou en neem standpunt in dat julle nie saamstem met die verlaagde standaarde nie, want hoekom moet die blankes nou al hulle waardes laat staan net omdat ons die minderheidsgroep is – lede van minderheidsgroepe het nog steeds die reg op menswaardigheid. Vra maar vir die Afro-Amerikaners!

светодиодные панели