history – praag.co.za

Kaap kry sy eerste weekblad

Waalstraat, Kaapstad, in die vroe? 1800s

Tot 1800 het die Kaap geen eie koerant of tydskrif gehad nie. Nuus oor die Amerikaanse vryheidsoorlog of die Franse Revolusie moes die Kapenaars kry uit oorsese nuusblaaie of briewe, of verneem van mense wat met die skepe gekom het.

Die Kompanjie het gemeen dat 'n pers aan die Kaap 'n instrument van revolusie kon word. Die owerheid was onthuts oor die strewes van die Kaapse "patriotte" wat in 1779 'n drukpers aan die Kaap gevra het sodat wette, regulasies en ander regeringskennisgewings makliker versprei kon word. Die Here XVII het dit verwerp. Die bewindhebbers het amptelike dokumente in Nederland laat druk en met die seilskepe teruggebring. Aan die Kaap moes dokumente met die hand geskryf word. Eers in 1794 het die Here XVII ingesien dat 'n drukpers koste kon bespaar en toestemming gegee dat die Kaap een kon kry.

Die eerste Afrikaner wat koerantredakteur geword het, was in Nederland redakteur van die Nationale Courant en later die felle Jakobynse Oprechte Bataafsche Courant van Amsterdam. Hy was Johannes Henricus Redelinghuijs (1756 – 1802), wat as 'n verteenwoordiger van die klaende Kaapse burgers na Nederland gegaan het. Hy het homself 'n "Afrikaan" genoem en die Kaap as sy "vaderland" beskou, maar moes noodgedwonge sy ideë oor "vrijheid, gelijkheid en broederschap" in Nederland verkondig. In Nederlandse koerante het hy die Kapenaars teen die Engelse gewaarsku en 'n beroep op hulle gedoen om deur middel van 'n revolusie 'n volksregering tot stand te bring.

Ná die eerste Britse besetting het die eerste drukpersbedywighede aan die Kaap begin. Goewerneur sir George Yonge het in Julie 1800 die Kaapse handelshuis van Alexander Walker en John Robertson gemagtig om 'n drukpers op te rig en 'n weeklikse nuusblad te publiseer. Op Saterdag 16 Augustus 1800 het die eerste nommer van die tweetalige blad The Cape Town Gazette and African Advertiser/ Kaapsche Stads Courant en Afrikaansche Berigter verskyn.

Die regering het die blad in 1801 gekoop. Daarna kon niks gedruk word wat nie die volle goedkeuring van die owerheid geniet nie. Die blad het die jongste oorsese nuus aangebied, maar dié was reeds 'n paar maande oud.

Die eerste jaargang bevat, behalwe handelsnuus en die soort amptelike berigte wat gewoonlik in 'n staatskoerant verskyn, ook binne- en buitelandse nuus: oor die komende perdewedrenne, 'n waaghalsige inbraak, deur die dak, van ene mnr. Van den Berg se huis regoor die Parade, die Franse Revolusie wat op 4 Oktober beskryf word as een van die verskriklikste gebeurtenisse in die geskiedenis.

Op 16 Augustus 1802 verneem die Kapenaars van die vrede van Amiens met Napoleon. Vroeg in 1803 is die blad nog tweetalig gepubliseer, maar op 26 Maart 1803 is aangekondig dat dit van April af net in Hollands sou verskyn, hoewel kennisgewings in Engels, Duits en Frans toegelaat sou word. Hierdie aankondiging was aanduiding van 'n verandering van regering aan die Kaap.

гидробак джилекс

Begin van ‘n kultuurbotsing

Willem Stephanus van Ryneveld … het gou die Engelse lewenshouding aanvaar

Die meerderheid Kapenaars was in 1795 afsydig van die Engelse. Een van die Britse gesagvoerders, J.H. Craig, skryf op 22 September 1795 dat, behalwe 'n halfdosyn of wat van die handelaars en hoë amptenare van die kolonie, byna elkeen die vyand van die Britte is. Hy het gesê dat, as daar 'n vyandelike mag na die Kaap sou kom, niemand die Engelse sou help nie. Dit was in elk geval waar van die Graaff-Reinetters, wat hulp van Batavia ontbied het. Maar die skip wat die hulp sou bring, Het Haasje, is in Saldanhabaai deur die Engelse gevang en die troepe moes hulle oorgee.

Die mislukte poging om die Kaap te herower het demoraliserend op die meeste Afrikaners ingewerk. Die meerderheid het hulle rustig gedra. Macartney het op 28 Mei 1797 bepaal dat elke burger 'n eed van getrouheid aan Brittanje moes aflê. Soveel burgers het die eed nie afgelê nie, dat hy op 28 Junie 'n tweede proklamasie uitgevaardig het: dié wat dit voor 10 Julie nie doen nie, sou uit die kolonie verban word. Die meeste het daarna die eed onwillig afgelê, maar sommige weieraars is verban.

Die owerheid het 'n beleid van versoening nagestreef wat deur 'n aansienlike groep Hollandse koloniste aanvaar is. Dié faktor was alreeds werksaam onder party van die hoë amptenare uit die Hollandse tyd wat hul betrekkings teruggekry het. Hulle het daagliks met die Engelse amptenare saamgewerk en hulle so gou as moontlik by die nuwe omstandighede aangepas. Sommige van hulle was van die begin af simpatiek teenoor die Engelse, en het gou hul lewensbeskouing aanvaar en die Engelse lewenswyse aangeneem. Onder hulle was die fiskaal, Willem S. van Ryneveld.

Die sosiale afstand tussen Afrikaans- en Engelssprekendes het kleiner geword deur die omgang wat vermaak meegebring het. Die Engelse het in 1796 perdewedrenne ingevoer. Die Afrikaners het dit ondersteun, omdat sommige van hulle perdetelers was. Lady Anne Barnard het deur haar innemendheid mense gewin deur hulle saam te neem na die perdewedrenne asook na die danspartye wat sy gereeld gehou het. "En so onder die bekoorlike musiek van die dansbaan en die opgewondenheid van die renbaan is van meer as een Kaapse Afrikaner waarskynlik 'n oortuigde Angloman gemaak", skryf G.D. Scholtz. Onder die invloed van lady Anne Barnard het die sosiale lewe van die Afrikaner, wat voorheen sterk onder Franse invloed gestaan het, veral op die dorp en in die stad 'n Engelse karakter gekry wat dit tot vandag behou het. Lady Anne het in 1798 met genoegdoening geskryf dat die Engelse offisiere "at a great rate" trou met die "Dutch vrows". Tog was daar ook ander Engelse wat die "Dutch" met minagting behandel het, meld sy in 'n brief in 1797.

Volgens 'n memorandum wat in 1801 opgestel is, was daar vier groepe Afrikaners. Hulle was die Britsgesindes of "Anglomanne", ten tweede die aanhangers van die Huis van Oranje, wat met die Britsgesindes saamgewerk het, maar nie hul landgenote vervolg het nie, in die derde plek die "gemodereerde partij" wat aan Nederland getrou wou bly en ongetwyfeld die meerderheid Afrikaners omvat het, en ten slotte 'n groep wat onder die invloed van die heersende Frans-revolusionêre denkbeelde was.

fruit shop

Die eerste goewerneur

John Barrow… Hy het die Engelse lasterkampanje teen Afrikaners begin

Europa was teen 1795 in oorlog gewikkel, en aangesien die Kaap met behulp van die Britse leër en vloot verower is, was die gesag vir eers in die hande van admiraal G.K. Elphinstone en genls.-maj A. Clarke en J.H. Craig. Ná 'n paar maande het Craig die gesag gevoer oor die bevolking. Volgens die sensus van 1798 was daar 21 746 wit mense: in die Kaapse distrik 6 261, in Stellenbosch 7 256, in Swellendam 3 967 en Graaff-Reinet 4 262. Daar was meer as 25 000 slawe, tagtig persent van hulle in die Kaap en Stellenbosch. Die aantal Khoi-Khoin is op 15 000 geskat, van wie 14 000 in Graaff-Reinet en Swellendam.

Craig se eerste indruk, wat hy in 'n brief aan 'n vriend meegedeel het, was dat byna almal in die kolonie vyandig gesind was teenoor die nuwe heersers. Hy het egter alles in sy vermoë gedoen om die bewoners met die nuwe gesag te versoen. Volgens die vredesvoorwaardes sou die Engelse geen veranderings aan die wette en gewoontes van die Kaap aanbring nie. Die binnelandse handel sou vry wees.

Die eerste goewerneur was die sestigjarige Ierse edelman, lord Macartney, wat in 1797 diens aanvaar het. Hy was 'n alleenheerser wat deur middel van proklamasies, instruksies en kennisgewings geregeer het. Hy het sy eie privaatsekretarisse saamgebring om te help: John Barrow en Acheson Maxwell. Onder die ander hoë amptenare wat saamgekom het, was die koloniale sekretaris, Andrew Barnard en sy vrou, lady Anne Barnard.

Macartney was streng en ietwat prikkelbaar as gevolg van sy jig, maar hy het gesorg dat sy amptenare eerlik en nougeset hul werk doen. Verder was hy 'n vyand van alles wat maar enigsins na die Franse Revolusie gelyk het. Mense wat van simpatie met die Franse verdink is, is "Jakobyne" genoem en gestraf. Toe ene Hendrik Eksteen, 'n boer van die mooi plaas Bergvliet by Wynberg, sy vriende na sy dogter se bruilof nooi, het hy hulle na die Franse voorbeeld as "burger" aangespreek. Dit het Macartney so ontstig dat hy op die troudag dragonders na Eksteen se huis gestuur het. Hulle is by hom ingekwartier tot hy die goewerneur ekskuus gevra en as waarborg £1 000 betaal het dat hy nie weer so 'n oortreding sou pleeg nie. By 'n ander geleentheid wou Britse matrose muit oor allerhande griewe. Hy het kanonne van die kusbattery op die skip laat rig totdat die orde herstel is.

John Barrow word onthou deur die werke wat hy oor die Afrikaners geskryf het. Barrow, hoewel getroud met 'n Afrikanervrou, Anna Truter, het min Afrikaans geken en was onder invloed van Maynier uitgesproke antagonisties teenoor die Afrikaners. Sy Travels into the interior of South Africa, wat in 1801 en 1804 in twee dele verskyn het, is vertaal en het 'n groot invloed uitgeoefen. Vir hom was die Afrikaners almal lui, dom, onsedelik, wreed, oneerlik en lafhartig; die enigste positiewe eienskap was hul gasvryheid. Sy negatiewe bewerings is weerlê deur twee ander Europese reisigers, M.H.K. Lichtenstein en W.B.E. Paravicini di Capelli. Met Barrow begin die groot Britse lasterkampanje teen die Afrikaner wat tot in die twintigste eeu voortgesit is.

бурение топкарго отзывы

Halfhartige verdediging van die Kaap in 1795

Die Britse bevelder, sir James Henry Craig, latere goewerneur van Kanada

Hoewel baie van die Kaapse amptenare die Oranjeparty ondersteun het en teen die Fransgesinde "Patriotte" was, het daar vir hulle geen keuse oorgebly nie. Dit was hulle plig om te verhinder dat die Engelse die Kaap inneem.

Deur middel van seine is bekend gemaak dat 'n vyand die land bedreig, en die naaste gewapende burgers van Kaapstad, Stellenbosch en Drakenstein het begin opdaag. Die Engelse, wat bewus daarvan was dat baie offisiere Oranjegesind was, het sogenaamde "briefjes" onder die soldate versprei waarin hulle baie geld aan oorlopers beloof het. 'n Dertigtal het inderdaad oorgeloop.

Die bewindhebbers het besluit om Simonstad te ontruim en by Muizenberg verdedigingswerke op te rig wat 'n Britse opmars na Kaapstad moes stuit. Die bevelvoerder was lt.-kol. C.M.W. de Lille. Hy en sy offisiere was gehate mense weens hul Engelsgesindheid. De Lille het die burgers telkens belet om op die Engelse te vuur, en hulle gevra hoe hulle so verbitterd teen die Engelse kon wees wat nie as vyande gekom het nie, maar as bondgenote en vriende wat die Kaap teen die Franse moes verdedig.

Op 7 Augustus het Craig Simonstad onverwags met sy soldate verlaat en teen Muizenberg opgeruk. Elphinstone het op die swak stellings daar geskiet. De Lille en 'n aantal troepe het dadelik op die vlug geslaan, waarskynlik meer vanweë sy Engelsgesindheid as lafhartigheid. Sy gedrag het groot verbittering gewek. In die kamp by Wynberg het die burgers gesê dat die militêre offisiere hulle verraai het. Hy is van sy bevel onthef.

Sowat 'n maand lank het burgerkommando's die Engelse se pad na die Kaap versper. Nadat meer versterkings vir die Engelse aangekom het, het hulle op 14 September weer aangeval. Weer het die troepe pateties opgetree en met die koms van die Britte teruggeval. Baie burgers wat nog wou veg, was hieroor so verbitter dat hulle uitgeroep het dat hulle verraai is en huis toe gegaan het.

Op 16 September 1795 het die Nederlandse magte gekapituleer en die Kaap aan die Britte oorgegee. Dit was 'n roemlose einde van die Kompanjie se bestuur aan die Kaap. Eervoller was die optrede van die burgers, wat die band met Nederland wou behou. Ondanks hul teenkanting teen die Kompanjie het hulle Kaap toe gegaan om die land te verdedig. Die Swellendammers was bereid "den laatsten druppel bloed voor hun vaderland en vrijheid op te offeren." Hulle en die ander patriotiese burgers was bitter teenoor almal wat die Kaap moes verdedig, maar in die uur van gevaar met die vyand gesimpatiseer het.

De Lille het dadelik die eed van getrouheid aan Engeland afgelê en in Britse diens getree. Baie ander amptenare en soldate het sy voorbeeld gevolg. Kol. R.J. Gordon is op 25 Oktober met 'n koeëlwond in die agterhoof in sy tuin dood aangetref. Toe hy besef het dat die Engelse nie gekom het om die Kaap in naam van die Prins van Oranje te regeer nie, het verwyte oor die swak verdediging van die Kaap hom al hoe meer gehinder. By die oorgawe was daar onstuimige tonele en is hy en Sluysken van verraad beskuldig en in teenwoordigheid van sy troepe verneder.

форма 86