Groote Kerk – praag.co.za

NG Kerk-dominee verwerp Calvinisme, omhels ‘diversiteit’ (Islam en Judaïsme)

‘n NG-predikant van die Groote Kerk in Kaapstad, ds. Riaan de Villiers, het ‘n herrie ontketen omdat hy na afloop van ‘n kerswaak vir die vermoorde Moslems van Christchurch gesê het dat die Calvinistiese uitverkiesingsleer verwerp moet word. Alle gelowe moet omhels word en dit sou selfs “rassisties” wees om te glo dat alleenlik Protestantse Christene gered word.

Hy het ook gesê dat “Jesus oor Moslems treur”. Gewoonlik word Christene deur Moslems as “ongelowiges” beskou, met verskeie verse in die Koran wat Moslems oproep tot djihad of “heilige oorlog” teen die ongelowiges.

Lede van De Villiers se gemeente is aangemoedig om verlede Sondag die kersweek in die Anglikaanse St. Georg-katedraal in Kaapstad by te woon.

Volgens ds. Riaan de Villiers is die aanval deur Brendon Tarrant in Christchurch op ‘n moskee die “produk van ’n giftige vermenging van denkwyses soos onder andere nasionalisme, rassisme, vreemdelingehaat en misplaaste geloofsoortuigings van uitverkorenheid.”

By implikasie het De Villiers Protestantse Calviniste wat wel aan die uitverkiesingsleer glo as “medepligtig” aan Brenton Tarrant se terreurdaad beskou kan word.

“As die kerk dié sienings in hulle midde akkommodeer of toelaat, is hulle medepligtig,” het De Villiers gesê.

Daar is ook gepraat van “Moslembroers en -susters”, waaroor De Villiers sedertdien gekritiseer is.

Ds. Riaan de Villiers het aan Die Kerkbode verklaar: “In Christchurch is kinders van God met onbeskryflike geweld om die lewe gebring terwyl hulle besig was om te bid. Jesus treur hieroor en sy kerk behoort hierdie mense te omarm en saam te treur.”

Die Kerkbode berig verder dat Jacques Strydom, ’n lidmaat van die Groote Kerk, sê hy het eers die waarde van die kerswaak besef toe hy sien hoe “divers” die bymekaarkoms is. “Dit maak my opgewonde dat kerke nie net oop kan wees vir verskillende mense nie, maar selfs ook vir ander gelowe,” sê hy.

Intussen woed ‘n polemiek rondom De Villiers se uitsprake op die Facebook-blad van Die Kerkbode.

In sy reaksie het ds. Schalk Strauss van die APK gesê: “Ek glo nie wat ek lees nie! Niemand keur die sinnelose geweld goed nie, maar om te beweer: ‘In Christchurch is kinders van God met onbeskryflike geweld om die lewe gebring terwyl hulle besig was om te bid. Jesus treur hieroor en sy kerk behoort hierdie mense te omarm en saam te treur’, is verregaande! Jesus Christus treur eerder oor valse uitsprake soos hierdie!”

In nog ‘n plasing op Facebook, sê Hans Steyn: “Die dominee moet van sy amp ontneem word en geskors word vir die skokkende uitlating — Moslems is mense en verdien simpatie maar hulle bly heidene.”

Sowel die Anglikaanse Kerk van Suid-Afrika as die Joodse Raad van Afgevaardigdes het vóór 1994 terreuraanvalle op onskuldige burgerlikes in Suid-Afrika ondersteun of goedgepraat. ‘n Moslem, Aboobaker Ismail, het ‘n sleutelrol gespeel om die Kerkstraatbom van 20 Mei 1983 te laat ontplof.

Families verengels … en verafrikaans

Toe Engels in 1832 in die Kaapkolonie die enigste taal van die geregshowe word, het baie regsgeleerdes wat net onderrig en ervaring in Nederlands gehad het, daardeur hul verdienste verloor. Baie het feitlik bedelaars geword. Party nuwe maatreëls het die burgers groot moeite gegee. Op 25 Januarie 1825 is bepaal dat alle dokumente aan die regering in Engels opgestel moes wees of ‘n Engelse vertaling moes by hê, anders sou hulle teruggestuur word aan die afsender. Aangesien die burgers nie self die dokumente kon vertaal nie en daar ook nie vertalers op die platteland was nie, moes hulle maar leer om sonder die regering klaar te kom.

Teen die strewe om van hulle Engelse te maak, het die Afrikaners aanvanklik net een “wapen” gehad — hul gebrek aan kennis van Engels. Hulle kon byvoorbeeld nie ‘n Engelse preek volg of ‘n Engelse brief aan ‘n amptenaar skryf nie. Die isolasie wat van die Afrikaners in die agtiende eeu ‘n volk help maak het, het hulle in die negentiende eeu teen hul uitwissing as volk met ‘n eie taal help bewaar.

Desondanks het die verengelsing van die onderwys en die politieke lewe mettertyd sy tol begin eis. Die duidelikste was dit te bespeur in Kaapstad wat lank voor 1850 al hoe meer ‘n Engelse stad en al hoe minder ‘n Hollands-Afrikaanse stad geword het. Baie Afrikaners het die Anglikaanse kerk besoek en was in Engelse skole.

Tekenend van die rigting was die verengelsing van skole wat Afrikaners gestig het. Die huidige eentalig-Engelse Universiteit van Kaapstad het eintlik in die konsistorie van ’n NG gemeente sy ontstaan gehad! Op inisiatief van veral dr. A. Faure het ‘n aantal Kapenaars, hoofsaaklik NG Kerklidmate, in 1829 in die konsistorie van die Groote Kerk die Zuid-Afrikaansche Athenaeum gestig vir meer gevorderde onderrig. Die Athenaeum was die voorloper van die South African College, later Universiteit van Kaapstad.

Ruim twee-derdes van die aandeelhouers was Afrikaans, maar vandat die kollege op 1 Oktober 1829 geopen is, was Engels die hooftaal. Vir taalonderrig sou twee tale gebruik word: Engels en Nederlands. Faure het Grieks en Latyn in Hollands gedoseer, maar vir die ander vakke was die doseertaal Engels. Teen 1840 was Engels die enigste medium.

Uit protes teen die verengelsingsbeleid het dr. A.N.E. Changuion, sedert 1831 dosent in klassieke tale, in 1842 bedank en ‘n eie skool, Het Witte Huis, opgerig. Ook dié was gou tweetalig. Onder sy leerlinge was latere presidente soos J.H. Brand en T.F. Burgers en die argivaris H.C.V. Leibbrandt.

Changuion is die skrywer van De Nederduitsche taal in Zuid-Afrika hersteld (1844); in die tweede druk, 1848, erken hy dat Nederlands geen kans het om volkstaal van die Afrikaner te word nie. ’n Deel van die boek was “Proeve van Kaapsche taaleigen”, 21 bladsye met Afrikaanse woorde en wendings — die eerste uitvoerige dokument oor Afrikaans. Hy noem vier skakerings van Kaapse Nederlands teen 1840: suiwer Nederlands; die Hoog-Hollands van Kaapse burgerkringe, die Platkaaps van ander wit mense en die Platkaaps van die Koikoi en ander bruin mense.

Terwyl sommige Afrikaanse families verengels het, het die nasate van dié Britte wat in oorwegend Afrikaanse gebiede gaan woon en met Afrikaanse vroue getrou het, verafrikaans. Vroeg in die negentiende eeu was daar al Afrikaners met vanne soos Annandale, Carney, Dednam, Dyason, Hart, Haywood, Miller, Wilcocks en Watson.

пазл купить

Aardbewing laat mense kerk toe stroom

‘n Aardbewing het die aand van 4 Desember 1809 ‘n groot indruk op die mense van Kaapstad en omstreke gemaak. ‘n Skrikwekkende gerammel is plotseling gehoor “asof ‘n honderdtal waens in volle galop die straat opgery, of liewer, met die snelheid van die bliksem daaroor gevlieg het”, het ‘n ooggetuie gesê.

Terselfdertyd het die Kapenaars ‘n aaklige skok gevoel wat alles laat wankel het. Die meeste huise is beskadig en op die skepe in Tafelbaai is sommige mense uit hul hangmatte geslinger. Met angs en ontsetting het mense uit hul huise gevlug, bevrees dat die mure op hulle sou instort. Baie het die eerste nagte daarna in tente deurgebring wat hulle op die Parade en ander pleine opgeslaan het.

Selfs die onverskilligstes was verskrik, en party het luidkeels geroep: “Bid vir ons! Bid vir ons!” Mense van alle ouderdomme, stande en kleure het mekaar verdring in kerke en ander plekke waar bidure gehou is.

Die Groote Kerk kon die eerste Sondag ná die aardbewing nie die menseskare bevat nie. Die predikante het hulle kans waargeneem om hul gemeentes op te wek tot bekering en heiligmaking. Lidmate wat in hul ywer verslap het, het opnuut verplig gevoel om vir die sieleheil van hulleself en anderte ywer. Party was gou weer afvallig, maar vir ander het die gebeurtenis “tot blywende seën geword” en ‘n merkbare invloed gehad op die kerklike lewe, skryf die kerkhistorikus Adriaan Moorrees.

Dié beskrywing is een van ‘n aantal uiteenlopende verslae oor godsdiens en sedes aan die Kaap. Ds. Meent Borcherds van Stellenbosch het geskryf dat die “verderflike stelsel van die ongeloof” wat sy “slangenhoofd” in dele van Europa uitgesteek het, hier met afkeer ontvang is.

Volgens Lichtenstein moes mense partykeer tot drie weke kerk toe en terug reis, “oor steile berge en deur diep en gevaarlike riviere, soos die Jode van ouds na hul tempel in Jerusalem, en op hul terugreis oordenk hulle wat hulle gehoor het om dit dus vir hulle van nut te maak.”

Aan die ander kant was daar ‘n aantal ontuggevalle op die Kaapse kerkregisters. “Some of our Duch ladies […] are not all that they should be”, het lady Anne Barnard beweer.

‘n Besluit van groot belang vir die toekoms was die invoer van Gesange. In Nederland het die Gereformeerde Kerk die Evangelische Gezangen op 1 Januarie 1807 in gebruik geneem. Aangesien die Nasionale Sinode van Dordrecht die sing van alle liedere behalwe die Psalms en ‘n paar duidelik vermelde gesange verbied het, is die saadjie gesaai vir ontevredenheid en verset.

Dit het later gelei tot skeurings in die Nederlandse kerk, wat sedert 1816 offisieel as die Nederlandse Hervormde Kerk bekend was, asook die Kerk in Suid-Afrika. Op die tweede Sondag van Januarie 1814 is die gesange in die gemeente Kaapstad in gebruik geneem, en kort daarna in buitegemeentes. Teen dié tyd was die NG Kerk, soms ook Hervormde Kerk genoem, een van die min Kaapse instellings met voorlopig ‘n Hollandse karakter. Daar was in 1806 sewe gemeentes: Kaapstad, Stellenbosch, Drakenstein, Swartland, Tulbagh, Graaff-Reinet en Swellendam.

slot machine