Internasionale Moedertaaldag!

Namhlanje lusuku lokubhiyozelwa kwelwimi zomthonyama.

Dit is isiXhosa vir: “Vandag is Internasionale Dag van Moedertaal”, ‘n Unesco-gebeurtenis gemik op die bevordering van taalkundige en kulturele diversiteit.

Maar meer moet gedoen word om inheemse tale te kry op dieselfde vlak as Engels en Afrikaans, sê dr. Paula Gains, ‘n navorsings- en ontwikkelingskonsultant vir die Molteno Instituut vir Taal en Geletterdheid.

Die tema vir vanjaar se Internasionale Dag van Moedertaal is “moedertaalonderrig en inklusiewe onderwys”.

“Leer in ‘n taal wat hulle kan verstaan ​​is noodsaaklik vir kinders om hul reg tot gehalte-onderwys te geniet. Moedertaal en veeltalige onderwys is die sleutel tot die vermindering van diskriminasie, die bevordering van insluiting en die verbetering van leeruitkomste vir almal,” lui die Unesco-verklaring.

Gains sê navorsing het aangedui dat kinders beter presteer op skool wanneer die basiese begrippe wat in die grondslagfase bekendgestel word, “gegrond is in huistale”.

“In vergelyking met Engels en Afrikaans, is Afrikatale ver agter in terme van die nodige hulpbronne soos die literatuur en handboeke sowel as onderwysers wat vaardig [genoeg] is om hulle te leer,” sê Gains.

“Maar Suid-Afrika het die tersiêre instellings en akademici beskikbaar om hierdie situasie om te keer, maar net as die politieke wil en finansiële steun bestaan ​​om dit te doen.”

Sy het gesê, omdat daar so min inheemse taalonderrigmateriaal in die land is, is baie ouers geneig om hul kinders te stuur na Engels-medium skole.

In ‘n onlangse studie in Kameroen is bevind dat kinders wat in hul huistaal geleer het beter presteer as dié wat in Engels onderrig is in lees en wiskunde.

Breadline-Africa het  beaam dat ontsettend belangrik is. “Taal is van kritieke belang,” sê Puleng Phooko, projekbestuurder van dié nie-winsgewende organisasie wat armoede bestry.

Volgens Unesco sal, as niks gedoen word nie, die helfte van die meer as 6000 tale vandag teen die einde van die eeu verdwyn.

“Met die verdwyning van ongeskrewe en ongedokumenteerde tale, sal die mensdom net ‘n kulturele rykdom verloor nie, maar ook belangrike voorvaderlike kennis ingebed, in die besonder in inheemse tale, inboet,” het Unesco gesê.

Volgens Unesco is inheemse tale in sub-Sahara Afrika en Suid-Amerika van die mees bedreigde tale.

Tsjeggië ontdek ook perdevleis

Die Tsjeggiese Republiek het die jongste land geword waar perdevleis in voedselprodukte wat as beesvleis gemerk is, gevind is.

Die ontdekking, wat deur die staatbeheerde Tsjeggiese Landbou- en Voedselinspeksie-owerheid gemaak is, is die eerste in dié land sedert soortgelyke gevalle in ander lande aangemeld is.

Die owerheid het Woensdag gesê DNS-toetse het bewys dat daar perdevleis in lasagne-bolognaise is wat deur die maatskappy Tavola S.A. Comigel vervaardig is en by ‘n Tesco-winkel in die westelike stad Plzen verkoop is.

Tesco is beveel om die kos te herroep en toetse duur voort.

Perdevleis is in verskeie voedselprodukte in Europa gevind, soos in burgers, lasagne, pastasous, op spyskaarte van restaurante, in skooletes en selfs in hospitaaletes.

Frankryk waarsku sy burgers om Kameroen te verlaat

Frankryk het Woensdag sy burgers wat in die mees noordelike deel van Kameroen woon aangeraai om die gebied “so vinnig as moontlik” te verlaat ná die ontvoering van ‘n Franse familie van sewe.

Die ministerie van buitelandse sake het verder ook gewaarsku teen reis in die gebied waar Kameroen aan Nigerië en Tsjad grens.

Die ontvoering van die Moulin-Fournier-gesin hou verband met Frankryk se ses-weke lange militêre veldtog om Islamitiese ekstremiste uit die noorde van Mali te verdryf, het Jean-Yves Le Drian, die minister van verdediging, gesê.

“Hierdie is groepe wat gehoor gee aan dieselfde fundamentalisme, wat dieselfde metodes het, van Mali tot in Somalië en Nigerië… Hulle wil ‘n wettelose sone tussen die Golf van Guinee en Soedan skep,” het LeDrian gesê.

Altesaam 15 Franse burgers is reeds in Afrika ontvoer. Sewe mense word in die Sahel-streek aangehou deur militante groepe wat bande met Al-Kaïda het en een is deur Ansaru, wat in Nigerië opereer, ontvoer.

Die drie volwassenes en vier kinders is vroeg Dinsdag ontvoer terwyl hulle op ‘n reis in die Waza Nasionale Park in die verre noorde van Kameroen was. Hulle is daarna oor die grens geneem.

Eskom-verhogings sal landbou knou

Die staatsbeheerde Eskom se voorgestelde tariefverhoging sal ‘n negatiewe uitwerking hê op die landboubedryf, het die Food and Allied Workers’ Union (Fawu) in ‘n verklaring gesê.

“Ons het vasgestel dat die reuse-styging in elektrisiteitspryse ‘n negatiewe uitwerking sal hê op die kostestruktuur, nie net vir vervaardigers nie, maar ook vir boere,” lui die verklaring.

Die vakbond het gesê boere het dus geen keuse om werkers af te lê om kostes te besnoei nie.

“Ons doen ‘n beroep op die Nasionale Energiereguleerder van Suid-Afrika (Nersa) om nie Eskom se belaglike versoek toe te staan nie.”

Nersa het vroeër vandeesmaand openbare verhore gehou oor die voorgestelde tariefverhogings.

Eskom het gevra vir ‘n jaarlikse tariefverhoging van 16% oor die volgende vyf jaar.

Die Minister van Openbare Ondernemings, Malusi Gigaba, het met rolspelers in Eskom se Medupi-kragstasie gesprek gevoer om ‘n ooreenkoms te bereik sodat die konstruksiewerk op Lephalale hervat kan word.

Gigaba se woordvoerder, Richard Mantu, sê die minister is van mening dat dit van die uiterste belang is om die situasie by Medupi te stabiliseer en te verseker dat konstruksiewerk onmiddellik hervat kan word.

Hy sê nog vertragings sal ‘n nadelige invloed op die ekonomie hê. Ses-en-veertig werkers is Vrydag by die kragstasie in hegtenis geneem na gewelddadige betogings.

Eskom het die kragstasie verlede maand gesluit toe kontrakwerkers begin staak het. Konstruksiewerk is ook ontwrig toe werkers in September verlede jaar ophou werk het.

Moet Khoi en San hul grond terugkry?

“Die president se staatsrede was net ‘n herhaling van ou mislukte ANC beleidsrigtings. Hierdie oplossings slaag reeds vir negentienjaar nie daarin om Suid-Afrika se ernstige probleme van werkloosheid, korrupsie, swak ekonomiese groei en nuwe beleggings op te los nie,” het dr. Pieter Mulder, VF Plus-leier gesê. Dr. Mulder het deelgeneem aan die debat in die parlement oor die President se staatsrede.

“Om dieselfde fout oor en oor te maak en dan te verwag dat jy ‘n ander resultaat gaan kry, is gelyk aan malheid,” het Albert Einstein gesê. Dit is presies wat die afgelope negentien jaar in Suid-Afrika gebeur. Daar moet vars en nuwe planne kom om hierdie probleme op te los.

Minister Nkwinti se aankondiging dat grondeise voor 1913 heropen word, veroorsaak groot nuwe onsekerheid in die landbou gemeenskap.

“Waarom word so ‘n aankondiging gemaak voor al die detail deurdink is? Slegs die volledige detail, wat nou nie gestel word nie, kan al die onsekerhede en vals verwagtinge uit die weg ruim. Die Khoi en San wil weet of hulle grond kan terugeis tot 1200 toe hulle in die hele Suid-Afrika teenwoordig was. Daar is San-tekeninge in die Drakensberge, in Zoeloeland by Nkandla en waar Kaapstad vandag staan. Kan hulle dit alles eis?” het dr. Mulder gevra.

Die Vryheidsfront Plus glo dat die huidige arbeidswetgewing gewysig word want hulle ontmoedig werkgewers om nuwe werk te skep. Die arbeidswette beskerm lede van vakbonde ten koste van die werkloses.

Dr. Mulder het na die goeie verhouding verwys wat tussen Dinuzulu die Zoeloekoning en Louis Botha as Eerste Minister bestaan het.

“Elke keer as ek in Pretoria verby die straatnaamveranderinge ry en ek sien hoe die ANC ‘n rooi streep deur Louis Botha se naam getrek het, is ek opnuut kwaad. Ek beleef dit as die miskenning van my helde en van die Suid-Afrikaanse geskiedenis,” volgens Mulder.

Geheime ontmoetings tussen Noord-Korea, VSA oopgevlek

Senior Amerikaanse regeringsamptenare het geheime gesprekke met Noord-Korea gehou by ten minste drie geleenthede in 2011 en 2012, het die Japannese dagblad Asahi Shimbun berig.

Hoewel die besoeke potensiële implikasies vir Japan kon inhou, het Washington nie sy veiligheidsvennoot ingelig nie en slegs een geleentheid informeel bevestig toe die Japannese kant aangedring het en druk begin uitoefen het, het die regering en ander bronne in Japan, Suid-Korea en die Verenigde State van Amerika gesê.

Die US State Department het selfs die ministerie van buitelandse sake gewaarsku teen verdere navrae, en gesê dit sal bilaterale verhoudings benadeel, het die bronne gesê.

Amerikaanse militêre vliegtuie het van ‘n lugmagbasis in Guam na Pjongjang gereis en terug op April 7, 2012, en weer op ‘n langer besoek van 18-20 Augustus, het die bronne gesê.

Daar word geglo dat diegene wat aan boord was Sydney Seiler, direkteur van Korea by die Amerikaanse Nasionale Veiligheidsraad, en Josef DeTrani, wat die Noord-Korea lessenaar by Nasionale Intelligensie, ingesluit het.

Hulle het met Noord-Koreaanse amptenare vergader en beleid bespreek na aanleiding van die dood van die leier Kim Jong Il in Desember 2011.

Die Noord-Koreaanse afvaardiging het ingesluit Jang Song Thaek, vise-voorsitter van die Kommissie vir Nasionale Verdediging en die man van Kim Jong Il se suster. Jang word as ‘n mentor vir Kim Jong Un, wat sy vader opgevolg het as sy land se leier beskou.

Die Japannese regering het besonderhede van die vlug verneem slegs na verslae van amateurs wat aktiwiteit by militêre basisse monitor en ook deur die ontleding van lugverkeer en vlugplanne.

Toe Japan amptelik navraag doen, het Amerikaanse amptenare hul frustrasie uitgespreek dat die versoek gemaak is, met verwysing na die onderwerp se vertroulike aard. Die State Department het gewaarsku dat indien Japan verder wil uitvis, dit Washington en Tokyo se bande kan skade berokken.

Die derde besoek wat Asahi Shimbun bevestig het, is een wat plaasgevind het in November 2011. Bronne het gesê dat ten minste een militêre vliegtuig van die Guam-lugmagbasis met swaar toerusting opgestyg het, waaronder stootskrapers, opgelaai van Yokota lugmagbasis in die weste van Tokyo en na Pjongjang gevlieg.

Daar word geglo dat die afvaardiging amptenare van die Amerikaanse Pacific Command ingesluit het. Hulle het met die Noord-Koreaanse amptenare “gesels om die oorblyfsels van Amerikaanse soldate gedood tydens die Koreaanse Oorlog van 1950-1953 terug te bring”, het die bronne gesê.

EU maak vyande oor Zim

In ‘n ongewone opwelling van optimisme, het die Europese Unie Zimbabwe se politieke hervorming geprys en sanksies teen top-Zanu-PF-lede opgehef.

Zanu is egter steeds kwaad omdat hulle nie al die sanksies opgehef het nie. Die meeste ontleders kan daarbenewens nie heeltemal mooi begryp waarom die EU skielik so bemoedig voel nie.

Lede van die Europese Unie se buitelandse sake Raad het Maandag in Brussel besluit sanksies teen Zanu-PF en Robert Mugabe se bewind moet hersien word. “Die EU verwelkom die ooreenkoms wat bereik is deur die politieke partye in Zimbabwe oor ‘n ontwerp-grondwet en die aankondiging van ‘n referendum,” lui ‘n verklaring wat vrygestel is deur die raad. “Hierdie is ‘n stap vorentoe in die implementering van die globale politieke ooreenkoms en voeg verdere momentum aan die hervormingsproses wat die weg baan vir die hou van vreedsame, deursigtige en geloofwaardige verkiesings.”

Tog, in Zimbabwe, is die nuus nie met entoesiasme begroet nie. Terwyl Morgan Tsvangirai se Beweging vir Demokratiese Verandering die gedeeltelike opheffing van sanksies as ‘n welkome gebaar sien, het Zanu-PF se woordvoerder Rugare Gumbo ontsteld gereageer oor Europa se voortgesette betrokkenheid: “Ons glo die huidige skuif […] is bedoel om die belange van die lande wat ruwe diamante uit ons myne haal, te dien.”

Lindiwe Zulu, President Jacob Zuma se internasionale betrekkinge adviseur en leier van die Suid-Afrikaanse span wat die fasilitering lei, het die Zanu-PF-posisie meer diplomaties herhaal. Zulu gesê die EU moet sanksies heeltemal ophef, en Suid-Afrika ondersteun nie die EU se geleidelike benadering nie.

Die skeptici wat Europa se motiewe bevraagteken, let op dat België gevra het dat die staatsbeheerde Zimbabwe Mining Development Corporation van die sanksielys verwyder moet word, sodat Zimbabwe met die uitvoer van diamante en goud kan voortgaan.

Ander meen egter dat veral die berugte Marange diamantveld ‘n sentrale rol speel in die ondersteuning van Zanu-PF se heerskappy.

Onteiende Zimbabwiese boere van JusticeZimababwe meen sanksies moet volgehou word: “Ons glo dat vandag se besluit [van die EU om sanksies gedeeltelik op te hef] om Mugabe te beloon in reaksie op niks, hierdie gedrag sal vererger.”

Die Europese Unie is weliswaar ‘n bietjie oor-optimisties met hul bemoedigende assessering van Zimbabwe se vordering:

Daar het nie veel gebeur met die politieke hervormingsproses in Zimbabwe nie. Polisieklopjagte en intimidasie duur steeds onverpoos voort, met die verskil dat die koerante moeg geraak het om daaroor verslag te doen.

Die onverwagse besluit het dus geen positiewe sentimente jeens die EU gaande gemaak nie, nie van enige van die betrokkenes nie.

Gays, komediante versaak Oscar

Organiseerders van “Dit raak beter, Suid-Afrika”, ‘n veldtog teen homofobie, het alle bande met Oscar Pistorius verbreek.

Die veldtog, wat geloods sal word by die Kaapstadse Holocaust Centre om 19:00, het die ondersteuning van talle bekendes, insluitend talle modelle, Meneer Gay Wêreld 2011 Francois Nel, televisie aanbieders en struggle held Ahmed Kathrada.

Die veldtog is byna drie jaar gelede begin deur die Amerikaanse skrywer Dan Savage en is gerugsteun deur Aartsbiskop Desmond Tutu, die Amerikaanse president Barack Obama, die aktrise Anne Hathaway en pop-ster, Lady Gaga, wat almal gay jongmense aanmoedig om teen diskriminasie te stry.

In sy video, wat nie meer in die veldtog ingesluit word nie, sê Pistorius in Engels: “Onthou net dat jy spesiaal is. Jy hoef nie te bekommer nie. Jy hoef nie te verander nie. Neem ‘n diep asemteug en onthou: Dit sal beter word.”

Die gestremde atleet het vroeër aan die aanklaer tydens sy hofverskyning op aanklag van moord gesê hy verstaan nie Afrikaans nie, en is Engelssprekend.

Atletiek Gauteng-Noord se algemene bestuurder Walter Vilakazi het gesê dat daar geen besware teen Pistorius se ontvangs van die toekenning van die Jaar-titel Saterdag was nie. Hy het gesê die tydperk wat in ag geneem word, is Januarie tot Desember 2012.

“As ons die toekenning terugtrek, watter redes gebruik ons​​?”

Intussen het die bruin grapjas Trevor Noah kritiek ontvang vir sy twiet: “En die Oscar gaan na…die tronk!”

PRAAG-gesprek oor ons toekoms Vrydag in Pretoria

‘n Informele kafeegesprek oor “ons toekoms: polities, ekonomies, kultureel”, word eerskomende Vrydagoggend 22 Februarie om 10.30 in Pretoria gehou. Epos inlig[by]praag.org vir die adres.

‘n Besoekende Nederlandse parlementslid sal ook die gesprek bywoon en vrae aangaande die verhouding van Afrikaners tot Nederland en Europa beantwoord.

Alle lesers is welkom om dit by te woon. Aangesien plekke in die kafee beperk is, word u versoek om so gou moontlik per epos van u te laat hoor. Sluit ook u selfoonnommer op die epos na inlig[by]praag.org in.

SA’ners is die vuilste mense in die wêreld

Suid-Afrikaners is van die vuilste mense in die wêreld wanneer dit kom by persoonlike higiëne, het ‘n studie bevind.

Die studie is deur die vervaardiger van antibakteriese produkte Dettol onderneem en gister vrygestel. Saam met China, is Suid-Afrikaners die mense wat die minste omgee wanneer dit kom by higiëne.

Die opname is gedoen oor die higiëniese gewoontes van 12.000 mense in 12 lande, 1000 van elk.

Smerige mense is minder geneig om hul hande te was, terwyl hande as “die voertuie wat infeksies dra” bekend is.

Die studie het aan die lig gebring dat tuisma’s die mees higiëniese is, met 64,5% wat hulle hande meer as vyf keer ‘n dag was.

Universiteitstudente het die ergste gevaar, met slegs 44,5% wat hul hande dikwels was.

Ouer Suid-Afrikaners (ouer as 55) is meer geneig om hul hande gereeld te was as mense tussen die ouderdomme van 16 en 24.

Daar is gevind dat vroue uit Australië, Brasilië, Kanada, China, Frankryk, Duitsland, Indië, Maleisië, die Midde-Ooste, die Verenigde Koninkryk en die VSA meer geneig is om hul hande te was as hul manlike eweknieë.

Maar in Suid-Afrika is daar geen verskil nie, waar mans en vroue ewe geneig, dalk ongeneig is om hul hande te was.

In Suid-Afrika is ‘n “gevoel van walging oor die moontlikheid van kontaminasie” die belangrikste determinant vir higiëne, gevolg deur goeie maniere.

‘n Konsultant vir die Nasionale Instituut vir Oordraagbare Siektes by Wits-universiteit, professor Barry Schoub het gesê skoon hande is ‘n maklike manier om die voorkoming van die verspreiding van infeksies te bevorder en hy betreur die aantal mense wat uit openbare toilette loop sonder om hulle hande te was.

“Hoes- en nies-etiket” is ook baie belangrike maniere om goeie higiëne te bewaar, sê Schoub.

Hy het aanbeveel dat ‘n siek persoon “‘n snesie gebruik en dit dan weggooi, of hoes in die waaie van jou elmboog of arm, eerder as in jou hand.”