ekonomiese groei – Bladsy 2

SA myne moet aanpas by Chinese vraag

Beleggingsgroei en hoë vlakke van skuld het kommer laat ontstaan dat China die risiko van ‘n eiendomsborrel in die gesig staar, een wat dreig om die hele ekonomie te destabiliseer as dit moet bars.

Amptelike doeanedata wat Sondag vrygestel is, het markvrese aangewakker en sit bykomende druk op die reeds gespanne globale kommoditeitspryse.

China se invoer van groot kommoditeite het verlede maand gedaal nadat maatskappye afgeskaal het op bestellings om oortollige voorraad in te werk.

Oor die afgelope maand het die prys van ystererts gedaal met meer as 11%.

Pryse vir staalsteenkool het met die helfte gedaal sedert die begin van 2012, terwyl ysterertspryse tot minder as $95 per ton gesak het van ‘n hoogtepunt van meer as $190 in 2011. Die pryse van koper, goud en ander kommoditeite het ook onder druk kom.

Die totale netto wins van die top 40 globale mynmaatskappye het 72% getuimel tot die laagste punt in ‘n dekade.

China is die wêreld se grootste invoerder van grondstowwe en koper van twee derdes van die wêreld se oorsese ystererts. Die daling in die invoer en gevolglike daling in kommoditeitspryse is ‘n ramp vir mynmaatskappye, waarvan baie reeds met klein marges worstel.

Dit is veral die geval in Suid-Afrika, waar die stygende koste soos elektrisiteit, gekombineer met toenemende mededingende arbeidskoste van mynbou ‘n onaantreklike belegging maak.

Afgesien van ‘n algemene verlangsaming in die wêreld se tweede grootste ekonomie, is die strukturele probleme by ons land se mynmaatskappye ook ‘n kopseer.

China se oorgang van ‘n vaste-bate, produksiegedrewe ekonomie na ‘n verbruiker-gedrewe ekonomie is negatief vir staal en ystererts, maar positief vir ander kommoditeite soos koper en sink.

Met dit in gedagte, sal plaaslike mynprodusente gedwing word om strukturele veranderinge te maak indien hulle is winsgewend wil bly in die toekoms.

Platinumstaking kan NOP kaap

Die sukkelende ekonomie is ‘n terugslag vir die ANC se belofte van groei en werkskepping onder die Nasionale Ontwikkelingsplan.

Die effek van die staking op die ekonomie is reeds groot en die handelstekort sal na verwagting toeneem.

Die ANC beplan om die energie-sektor as ‘n modus van werkskepping uit te bou. Daar is ook megaplanne vir die vervoer-infrastruktuur, water en sanitasie.

Afgesien van die ekonomie wat swaar trek, is die platinum-staking die spreekwoordelike strooihalm wat die kameel se rug kan breek.

Die staking is dus ‘n prioriteit vir die regering, en Gwede Mantashe, die ANC se sekretaris-generaal, het Amcu se posisie wat deur “wit buitelanders” geartikuleer word, skerp gekritiseer.

Mantashe het ná ‘n drie-dag-sessie van die ANC se nasionale uitvoerende komitee gesê ‘n ontleding van die verkiesing is gedoen by die vergadering.

Die party het erken dat sy oorwinning ‘n “mandaat” vir die ANC is om vorentoe te stu om groot staatsondersteunde infrastruktuurplanne in werking te stel.

Mantashe het nie uitgebrei oor die inmenging van “vreemde magte” nie, maar Amcu word bygestaan in ‘n tegniese kapasiteit deur ‘n buitelandse NRO, die Alternative Information and Development Centre (AIDC), ‘n “alternatiewe dinkskrum”, wat ‘n party was tot die loononderhandelinge.

Suid-Afrika huiwer op die rand van ‘n resessie nadat 0,6% vir die eerste kwartaal se negatiewe groei aangeteken is.

Talle bevraagteken Amcu se motiewe om die kloof tussen die partye wat vir maande al verby mekaar praat, verder te verdiep.

Die staking word gelei deur Amcu, wat reeds met agterdog deur die regerende party bejeën word omdat die nuwe unie die ANC se National Union of Mineworkers (NUM) by platinummyne vervang het.

Amcu het loonongelykhede en werksomstandighede in die mynbousektor, die hoeksteen van die land se ekonomie, reeds herhaaldelik uitgelig en vir solank as wat die staking duur poog Amcu om hul posisie te regverdig op die basis van die “klassestryd”.

Hierin word hulle ook ondersteun deur agente van George Soros se Open Society, OSISA.

Mantashe het tereg opgemerk dat die Labour Resources Centre in Kaapstad vakbondlede oplei, maar nog nooit direk betrokke was by onderhandelinge nie, waar vakbonde gewoonlik vir hulself kan praat.

Toe hy gevra is of Amcu se motiewe werkers se eise ondermyn, het hy gesê werkers kan “gebruik” word vir duistere agendas.

Brian Ashley van AIDC, sê die sentrum help Amcu met die “komplekse model van aanbiedings van die [myn]maatskappye”.

Die sentrum se senior ekonoom is die Sweed Dick Forslund, ‘n buitelandse burger. Forslund moes al voorheen ‘n openbare apologie teenoor Mike Schussler aanteken nadat hy Schussler belaster het in ‘n poging om oor “ongelykhede” te moraliseer.

Ekonomiese ontleders het Forslund as ‘n propagandis beskryf en ‘n liggewig.

Amcu kon nie vir kommentaar bereik word nie.

Werkloosheid styg

Suid-Afrika se werkloosheidskoers het in die tweede kwartaal van die jaar tot 25,6% gestyg, hoofsaaklik as gevolg van verlore poste in landbou en vervaardiging.

Daar was 122 000 méér mense teen einde Junie sonder werk as in die vorige drie maande, wat die aantal werkloses tans op 4,7 miljoen te staan bring.

Nog ‘n kommerwekkende styging is dat die aantal ontmoedigde werksoekers van die eerste tot die tweede kwartaal met 35 000 meer geword het.

In die eerste kwartaal (tot einde Maart) was die werkloosheidskoers 25,2%.

In vergelyking met verlede jaar het werkloosheid in die tweede kwartaal met 5,7% gegroei.

Daar is 18 000 poste in vervaardiging besnoei en 26 000 in landbou. Selfs in die sektor vir gemeenskaps- en maatskaplike dienste – wat die staatsdiens insluit – het 22 000 poste verloor.

Konstruksie het egter 62 000 poste geskep en handel 52 000. In die mynbou is 9 000 poste geskep en in vervoer 19 000.

Die Reserwebank meen ekonomiese groei vanjaar sal nie 2% haal nie – die stadigste sedert die 2009-resessie. Die land word ingeperk deur trae vraag uit Europa, terwyl inflasie plaaslik verbruikers se sak raak. Meer as 60% van die besteding in die ekonomie word deur verbruikers gedoen.

Die regering se teiken is dat 5 miljoen poste teen 2020 geskep word, maar dit sou ’n groeikoers van minstens 5% vereis. – Bloomberg

Ekonomiese groei deur innovasie

Hoe word daardie klein bietjie ekstra, daardie finale hupstoot vir ekonomiese groei gekry?

Deur nog meer uit inovasiekrag te put, aldus Brainport, die tegnologiese sentrum by Eindhoven in Nederland.

Hiervolgens kan tussen 0,5 en 1% groter groei bewerkstellig word deur kennis en kundigheid in ‘n moderne nywerheidsbeleid saam te voeg (cluster).

Die dinkskrum onder die leiding van premier Jan-Peter Balkenende het pas so ‘n plan aan die kabinet voorgelê, en stel ‘n raamwerk voor vir die volgende tien jaar. Dié plan, so hoop Brainport, gaan hoofstuk 1 van die regeerakkoord van die nuwe kabinet vorm. ‘n Nuwe kabinet is onderweg nadat een van die huidige regering se koalisievennote, De Parij van de Arbeid, onttrek het en ‘n vervroegde verkiesing afgedwing het.

Die nuwe regering moet ingevolge dié plan nie soseer fokus op besparings nie, maar vra waar dit geld (deur die innovasie) kan verdien.

Brainport bestaan uit 90 bedrywe en 8 000 navorsers en ingenieurs, maar beveel aan dat nog vyf ander kennissentra aangewys moet word.

Nederland, soos ander Europese lande, staar ‘n stywe uitdaging in die gesig. Die ekonomiese mag verskuif na Asië, en met dreigende trekorte aan fgrondstowwe, kan Nederland nie maar net handjies gevou sit en wag nie.

“Ons moet uitblink in ons prestasies,” aldus Wiebe Draijer. Hy meen Nederland moet konsentreer op sy sterkpunte in ‘n beperkte aantal sleutelgebiede. Deur skerp keuses vir ‘n aantal sterk ekonomiese sektore te maak, staan Nederland ‘n goeie kans om homself internasionaal te handhaaf, en van mededingers te onderskei.

Die dinkskrum kon egter nie ‘n seepgladde model op die tafel plaas nie. Dit gaan elke jaar meer Euro’s sluk, en tot 6 miljard in 2020 oploop. Boonop was Nederlanders in die verlede traag om keuses ten gunste van sekere bedrywe te maak. En ten laaste is die uitdaging dat nie net top-opgeleides betrek kan word nie, maar ook top-talent. En dit gaan innovering uit die boonste gestoeltes vereis.

Hoofbron: Trouw