Spanning tussen landbou en mynbou laai op

Landbougrond, en die spanning tussen landbou en mynbou in Suid-Afrika en wêreldwyd, gaan al hoe meer onder die kollig kom namate dit al hoe moeiliker gaan raak om genoeg kos vir die wêreld se bevolking te produseer op steeds minder beskikbare grond.

Navorsing wat die department van landbou in 2011 gedoen het, het getoon dat ‘n gebied so groot soos die Nasionale Kruger-wildtuin reeds permanent in Suid-Afrika vir landbou verlore gegaan het weens mynbou, verstedeliking en ander ontwikkelings.

So sê dr. Pieter Mulder, adjunkminister van landbou, bosbou en visserye wat vanoggend AgriSA se kongres oor landbou en mynbou in Pretoria geopen het.

Dr. Mulder het in sy toespraak verwys na die skaarste van top-gehalte landbougrond in die land, en die groeiende impak wat faktore soos mynbou en landelike ontwikkeling in ‘n toenemende mate daarop het.

Van ‘n provinsie soos Mpumalanga se totale oppervlak is 4,55 miljoen hektaar sogenaamde graad 1- tot 4 grond. Volgens die klassifikasie-tabel is dit goeie bewerkbare en volhoubare grond wat geskik is vir die kweek van gewasse. Hiervan is 3,17 miljoen hektaar reeds afgestaan aan mynbou en prospektering. ‘n Skokkende totaal van 70% volgens Mulder.

Hy sê mynbou in Suid-Afrika was die grootste dryfkrag agter die ontstaan en ekonomiese ontwikkeling van Suid-Afrika as ‘Afrika se mees gevorderde en rykste ekonomie’. Terselfdertyd speel landbou ‘n uiters belangrike rol betreffende voedselvoorsiening en landelike ontwikkeling wat van kritieke belang is vir die land se sosiaal-ekonomiese en –politieke stabiliteit. Die vraag is hoe hierdie twee aktiwiteite in belang van Suid-Afrika en die toekoms teenoor mekaar gebalanseer word.

Suid-Afrika se oppervlak beslaan 122 miljoen hektaar grond waarvan sowat 100 miljoen hektaar, of 82.3%, as ‘landbougrond’ geklassifiseer kan word. Hoë kwaliteit landbougrond wat geskik is vir intensiewe voedselproduksie in Suid-Afrika beslaan egter net 12,75 miljoen hektaar – dit is slegs sowat 13% van die land se totale oppervlak.

Gegewe Suid-Afrika se eiesoortige klimaatsomstandighede, word 98% van die oppervlak geklassifiseer as gebied met ‘ernstige beperkings’. Dit is weens faktore soos klimaat (reënval), grondoppervlak en -kwaliteit. Hierdie is half-woestyn en woestyngebiede soos die Karoo en die Kalahari-woestyn.

Navorsing toon aan dat die wêreld se graanproduksie sedert 2008 drie keer minder as die aanvraag was. Die globale landboumarkte is ook so wisselvallig dat dit van die grootste belang is dat Suid-Afrika in toenemende mate na homself sal moet omsien was voedselsekerheid aanbetref.

Volgens dr. Mulder is die effek van die skaarste van landbougrond ‘n wêreldwye probleem. Internasionaal het voedselskaarste toegeneem van 800 miljoen mense in 1996 tot 925 miljoen in 2011.

Met die wêreldwye bevolkingsgroei word bereken dat teen die jaar 2030 ‘n bykomende 20 miljoen hektaar landbougrond ontgin sal moet word ten einde genoeg voedsel te kan produseer.

Teen 2050, wanner die wêreldbevolking 9 miljard bereik, sal ‘n bykomende 1 miljard ton graanprodukte en 200 miljoen ton vleis geproduseer moet word om huidige voedselvoorsiening te handhaaf.

Navorsing wat in 2005 in Suid-Afrika gedoen is, dui daarop dat 51,6% van alle Suid-Afrikaners al honger gely het en dat slegs 20,2% geen voedselgebrek ly nie.

Onlangse navorsing van die Waternavorsingskommissie en die Mediese Navorsingsraad het bevind dat ten minste 20 miljoen Suid-Afrikaners van alle ouderdomme honger en ondervoed is.

Tog moet die ekonomiese belangrikheid van die mynbousektor in Suid-Afrika nie misken word nie, sê dr. Mulder. Die land se totale minerale reserwes is van die waardevolste ter wêreld, met ‘n geraamde waarde van R20,3 triljoen.

“Die sektor voorsien werk aan 1,3 miljoen mense. Dit is 2,7% van die land se totale werkkrag. Dit genereer meer as 50% van die land se valuta, lok beleggers en verskaf 13,2% van Suid-Afrika se korporatiewe belasting-inkomste.”

Hy sê om die situasie in Suid-Afrika deeglik te bestuur, is twee woorde veral belangrik. Dit is beskerming en verantwoordelike bestuur.

Dit is die staat se plig en verantwoordelikheid deur die departement van landbou, bosbou en visserye, om deur wetgewing en ander maatreëls toe te sien dat grond behoue bly en bewaar word vir die toekoms. En dit is die plig van die landbouers om die kosbare lewensbron wat in hulle besit is, verantwoordelik te bestuur, sê dr. Mulder.

Rusland en Shell teken ooreenkoms oor skalie

Benewens die gasooreenkoms tussen Nederland en Rusland sal Royal Dutch Shell ook met Gazprom saamwerk om skalie te ontgin.

Nord Stream, die gaspyplyn uit Rusland, sal die Russiese energiereus Gazprom groter toegang tot Brittanje gee, wat ‘n jaarlikse vraag van 100 miljard kubieke meter het. Rusland is ‘n energieverskaffer.

Vir Nederland, sal langtermyn-samewerking met Gazprom en die Gasunie verseker dat gasvloei aanhou as sy gasreserwes daal. Die land sal na verwagting in 2025 ‘n netto-invoerder van gas wees.

Nord Stream het ‘n jaarlikse kapasiteit van 55 miljard kubieke meter, genoeg om aan ongeveer 10% van die EU se jaarlikse gas behoeftes te voorsien. Die pyplyn tref landmassa in Lubmin, in die noordooste van Duitsland.

As gevolg van die reëls wat die markaandeel vir individuele verspreiders binne die Europese Unie beperk, was Gazprom nog nie in staat om die pyplyn te gebruik teen maksimum kapasiteit nie.

“Die infrastruktuur in die noordweste van Europa kan ‘n bietjie verder verbeter, sodat hulle (Nederland) ondersteuning nodig het (van Rusland) vir belegging,” sê Hans Van Cleef, ‘n ABN Amro energie-ekonoom.

“Rusland sou natuurlik graag voordeel wil trek uit hierdie nodus in die toekoms.”

Gazprom het ook twee handelsooreenkomste met Royal Dutch Shell onderteken – een vir gesamentlike skalie-olie-eksplorasie en ontginning, en die ander vir gesamentlike eksplorasie en ontginning van koolwaterstowwe in Rusland self.

Rusland wil gas aan Nederland, Brittanje verkoop

Het Russische Gazprom en de Gasunie van Nederland gaan de uitbreiding van de Nord Stream, de pijpleiding die via de Baltische Zee aardgas van Siberië naar Europa brengt, onderzoeken.

Dat maakte minister Henk Kamp van Economische Zaken maandag bekend tijdens een ontmoeting van het Russische en Nederlandse bedrijfsleven in Amsterdam.

Beide bedrijven tekenen tijdens het bezoek van de Russische president Vladimir Poetin een intentieverklaring hiertoe.

De mogelijke uitbreiding is bedoeld voor transport van gas naar Groot-Brittannië. Gazprom heeft een belang van 51 procent in Nord Stream en Gasunie heeft een belang van 9 procent. Gazprom en Gasunie werken al enige tijd samen.

Rusland geldt in de wereld als een grootleverancier van fossiele brandstoffen. Een derde van de ruwe olie in Nederland komt dan ook uit dit land. In totaal komt het grootste gedeelte van de minerale brandstoffen die in Nederland worden gebruikt,19 procent, uit Rusland.

Angie swyg oor SADTU-sloerstaking

Angie Motshekga, minister van basiese onderwys, is doodstil oor die beplande sloerstaking van onderwysers.

“Die minister gaan nie kommentaar lewer oor die kwessie nie,” het haar woordvoerder, Hope Mokgatlhe, Maandag in ‘n SMS-boodskap gesê.

Die onderwysersunie SADTU het Maandag gedreig om met ‘n sloerstaking te begin as die skole dié week heropen.

Dit is om te eis dat Angie Motshekga, minister van basiese onderwys, en haar direkteur-generaal, Bobby Soobrayan, bedank, het Mugwena Maluleke, sekretaris-generaal van SADTU, gesê.

Skole in die binneland en skole aan die kus heropen Dinsdag ná die vakansie.

Maluleke het gesê Motshekga se departement het nie die salarisse van nasieners van matriekvraestelle verhoog ingevolge ‘n ooreenkoms wat in 2011 bereik is nie.

“Die minister laat die land in die steek en sy ondermyn kollektiewe bedinging. Haar leierskap beïnvloed die gehalte van onderwys,” het Maluleke gesê.

Volgens Maluleke sal onderwysers slegs by skole opdaag om klas te gee. Hulle sal nie ekstra pligte verrig soos om take na te sien, werksessies by te woon en departementele gaste te verwelkom nie.

“Aanvullende eksamens wat in Februarie afgelê is, sal nie nagesien word nie. Dit word gewoonlik in April gedoen.”

Onderwysers was vroeër vanjaar woedend toe die regering voorgestel het dat onderwys tot ‘n noodsaaklike diens verklaar word, wat dit onwettig maak om te staak.

Zuma gryp in by wanorde in munisipaliteit

Verskeie raadslede van die Mbizana-munisipaliteit in die Oos-Kaap is deur die bestuur van die ANC aangesê om te bedank, het die party in die provinsie Maandag gesê.

“Die party se president [Zuma] en sy ses toplede het Vrydag die Mbizana- plaaslike munisipaliteit besoek, wat sedert middel-2012 probleme ervaar,” het Mlibo Qoboshiyane, woordvoerder vir die ANC in die Oos-Kaap, gesê.

Die munisipaliteit se burgemeester, speaker, en hoofsweep is aangesê om Maandag te bedank. Die munisipale bestuurder se kontrak moet ook hersien word.

Dit sal die vestiging van ‘n nuwe administrasie moontlik maak, het Qoboshiyane gesê.

Die munisipaliteit is verlede jaar onder administrasie geplaas ná die skorsing van Simphiwe Thobela, die munisipale bestuurder. Dié skorsing en ‘n rits onwettige raadsvergaderings is later deur ‘n hof ongeldig verklaar.

“[Daar was] algehele verset teen provinsiale en nasionale leiding,” het Qoboshiyane gesê.

‘n Spesiale raadsvergadering sal gehou word om nuwe leiers aan te stel.

‘Ons is nie bang vir oorlog nie’

Die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag (SANW) staan gereed om die M23-rebellegroep in die ooste van die Demokratiese Republiek van die Kongo aan te vat het ‘n woordvoerder Maandag gesê.

“Ons is nie bang om oorlog te voer nie,” het Xolani Mabanga, woordvoerder van die SANDF, aan SAfm gesê.

“As hulle [M23] oorlog verklaar teen personeel van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag, is ons gereed om hulle aan te vat. Ons, as die SANW, sal nooit van koers af gebring word deur enige omstandighede terwyl ons dít najaag wat die regering van Suid-Afrika ons gevra het om te doen nie.”

Mabanga het gesê die situasie in die ooste van die DRK verskil van die ontplooiing van Suid-Afrikaanse soldate in die Sentraal-Afrikaanse Republiek. Altesaam 13 soldate is in dié land dood.

“Ons weet wat die konflik is [in die DRK], terwyl ons nie dieselfde kan sê oor die situasie in die SAR nie.”

Mabanga wou nie sê hoeveel soldate in die DRK ontplooi sal word as deel van ‘n ingrypingsmag van die Verenigde Nasies nie.

“Toe ons by die SANW aangesluit het, het ons gesê ons is bereid om te sterf en ons is bereid om enigiets te doen en daarom is dít die opoffering wat ons vir die land maak.

“Ons is nie bang om oorlog te voer nie. Ons is nie bang om enige plek te gaan waar ons gevra word om te wees nie,” het Mabanga gesê.

Die VN se Veiligheidsraad het verlede week ‘n resolusie aanvaar wat die ontplooiing van ‘n ingrypingsmag in die DRK goedkeur.

Verskeie gewapende groepe, insluitend M23-rebelle, is in die ooste van die DRK aktief, waar hulle probeer om beheer oor die land se minerale rykdom te kry.

Jansen retireer oor Mandela

Prof. Jonathan Jansen, rektor van die Universiteit van die Vrystaat, het Maanadag ‘n berig verwerp waarvolgens by gesê het hy wens oudpres. Nelson Mandela sterf.

“Ek wens regtig Madiba leef vir altyd. Ek wens ook sommige joernaliste wil meer etiek hê voor hulle ‘n boodskap heeltemal verdraai,” het Jansen Maandagoggend getwiet.

‘n Twitter-gebruiker het aan Jansen gesê: “Ek neem aan die ‘berig’ oor jou wat wens Mandela is dood, is gemors? Wat die koerante sal doen om ‘n storie te kry is skokkend”.

Jansen het reageer deur te sê dit is “absolute gemors”.

Lacea Loader, sy woordvoerder, het gesê ‘n verklaring oor die kwessie sal later Maandagoggend uitgereik word.

FW prys Thatcher se positiewe rol

Oud-Premier Margaret Thatcher het ‘n beter begrip van Suid-Afrika se gekompliseerdheid en geo-strategiese realiteite gehad as die meeste van haar tydgenote, het oudpresident FW de Klerk Maandag in ‘n verklaring gesê.

“Thatcher het die behoefte verstaan om die bekommernisse en aspirasies van alle Suid-Afrikaners te oorweeg in hul soektog na ‘n konstitusionele konsensus.”

“Om hierdie rede was sy in staat om ‘n positiewe rol te speel in die ondersteuning van ons eie proses van transformasie in Suid-Afrika,” het De Klerk gesê.

“Sy sal nie net as een van Brittanje se grootste leiers beskou word nie, maar ook as ‘n leier wie se beleidspunte ‘n groot impak op wêreldpolitiek gehad het,” het hy gesê.

“Ons het verskeie kere in die Kaap en in Londen ontmoet nadat sy as premier uitgetree het en voor haar beroerte in 2002. Ek voel geëerd om Margaret Thatcher as ‘n vriend te kon hê,” het hy gesê.

Ystervrou oorlede

Margaret Thatcher, wat die Verenigde Koninkryk se langsdienende premier in die vorige eeu was, is ná ‘n beroerte oorlede. Sy was 87 jaar oud.

Thatcher se woordvoerder, Lord Bell, het haar as een van die groot premiers van alle tye beskryf. Hy het aan Sky News gesê: “Ons sal nooit weer iemand soos sy sien nie.”

Hy het gesê Thatcher het mense se lewens verander.

Hy het die voormalige premier, die dogter van ‘n kruidenier van Grantham, beskryf as die beste leier van die Konserwatiewe Party benewens Winston Churchill.

“Sy was net ‘n fantastiese mens – met uitsonderlike charisma, baie gefokus, lief vir haar land, mal daaroor om in die regering te dien en het haar lewe daaraan gewy om mense se lewens te verbeter… ek dink die geskiedenis sal haar met baie begrip onthou.”

David Cameron, die huidige premier, het ook sy medelye uitgespreek: “Ek het met groot hartseer uitgevind van Lady Thatcher se dood. Ons het ‘n groot leier, ‘n goeie premier en ‘n wonderlike Brit verloor.”

‘n Verklaring van Buckingham-paleis het gelui: “Die koningin is hartseer om die nuus te ontvang van Barones Thatcher se dood. Haar majesteit sal ‘n private boodskap van simpatie aan die familie uitreik.”

Downing-straat het aangekondig dat ‘n volle seremoniële begrafnis by die St Paulus-katedraal vir haar gehou sal word.

Thatcher, het tussen 1979 en 1990 as Britse leier gedien.

Geweld dreig oor waterprojek in Lesotho

Die Polihali-dam wat in Lesotho gebou gaan word om deel uit te maak van die Hoogland-waterprojek wat water aan Suid-Afrika sal voorsien, is in die gedrang nadat die jeugliga-forum van Lesotho gevra het dat die konstruksiewerk opgeskort word.

Talle koerante het berig dat die koalisie-regering se Basotho National Party, die hoof-opposisie, die Democratic Congress en die Lesotho Peoples Congress briewe aan die eerste minister Tom Thabane geskryf het waarin hulle dreig dat die jeug gemobiliseer sal word as deel van die voortslepende protes-aksie teen die dam.

Die dam sal nie net water aan Suid-Afrika verskaf nie, maar ook elektrisiteit vir Lesotho opwek. Bouwerk aan die dam van nege-miljard rand moet teen 2016 begin.

Ingeligte bronne sê die faksies veg want wie die Private Sector Foundation of Lesotho (PSFL) beheer sal goed geposisioneer wees om voordeel te trek uit winsgewende tenders in die Lesotho Hooglandwaterprojek se M7.3 miljard Polihali-damprojek in Mokhotlong.

Osman Moosa bly voorsitter en hy sal sy finansiële spierkrag gebruik om kontrakte te monopoliseer.

Moosa het groot regeringstenders, selfs nadat sy reputasie as ‘n sakeman deur ‘n skuldigbevinding oor belastingontduiking in die gedrang gebring is.

Sommige PSFL lede vrees dat sy kriminele rekord die konsortium se kanse om groot kontrakte te kry, in gevaar kan stel.

Moosa en buitelandse beleggers sal baat vind by die Polihali-konstruksie,” sê ‘n PSFL lid. Moosa, sy seun Shameen Moosa en hul maatskappy Selkol 1983 (Edms) Bpk is skuldig bevind aan 198 aanklagte van belastingontduiking in Augustus verlede jaar.

Verlede jaar het Lesotho en Suid-Afrika ‘n ooreenkoms onderteken om te begin aan die LHWP Fase II. Die projek sal waarskynlik met Suid-Afrikaanse belastingeld betaal word, aangesien Lesotho besonder arm is.

Die projek sluit die konstruksie van die Polihali-dam en die uitbreiding van die Muela hidrokragstasie in Butha-Buthe in om meer elektrisiteit vir die twee lande te genereer.