Brief: 22 April, ‘Uncle Angus’ en ‘n onseker tyd

Na aanleiding van die hewige debat oor “Uncle Angus” wat op sosiale media aan die gang is, kan ek nie verhelp om oor ‘n paar dinge te wonder nie. Dit is duidelik dat hierdie debat baie mense erg ontstel aan beide kante en intussen bloei daar seker weer vanaand ‘n boer ongesiens in die agtergrond.

Ek ken nie vir “Uncle Angus” nie. Ek is nie hier om ‘n oordeel te vel oor die man in die middel van die storm nie. Dit kom my nie toe nie. Hierdie is ‘n eerlike poging om objektief na die situasie rondom die saamtrek te kyk… Zoem-Zoem draai die bye terwyl ek my kop dieper in die bynes steek…

Die eerste vraag is hoekom duisende mense 100km, 400km, 1000km sal ry om na die saamtrek te kom? Daar was al baie sulke aksies deur ander mense, maar niemand kon so baie mense trek nie. Kom die mense omdat dit “Uncle Angus” is? Hoekom is dit nie goed genoeg vir duisende mense om daardie dag in jou huis of gemeenskap of plaaslike kerk te bid nie, maar eerder daar waar “Uncle Angus” is? Baie mense reken hy is ‘n ware man van God, maar as dit die argument is, beteken dit indirek dat jou plaaslike geestelike leier nie ‘n man van God is nie? Of is “Uncle Angus” ‘n beter/groter man van God? Is daar trappe van vergelyking? Wat maak “Uncle Angus” beter as die geestelike leier in jou gemeenskap?

Die tweede vraag is of gebed meer kragtig is in ‘n groep? Ek neem aan al die mense wat soontoe gaan, bid by hulle huise ook? Met ander woorde daar is nie meer mense wat gaan bid daardie dag as die vorige dag of die dag daarna nie. Hulle gaan nou net saam op een plek bid. Maak dit ‘n verskil? As gebed kragtiger is in groot groepe, hoekom is die Bybelse opdrag dan om in jou binnekamer te gaan bid?

Die derde vraag is: wat verwag die mense van die 23ste April? Moenie ‘n fout maak om te dink ek dink nie God is in staat om in te gryp en wonders te laat gebeur nie. Ek is oortuig dat Hy op Sy tyd ingryp en uitkoms gee, maar ek kan nie verhelp om te wonder of die mense dink die 23ste April gaan beter wees nie. Indien ons almal oortuig is dat dit die geval is, dat dinge die 23ste April gaan beter wees, hoekom dan so lank wag? Hoekom dan nog ‘n maand se plaasmoorde, verkragtings en ander gruwelike dade laat gebeur? As ons regtig oortuig is dat so aksie dinge kan verander, dan moet ons mos haas maak daarmee?

Op 22 April 1994 was Suid Afrika besig om reg te maak om die ou vlag te stryk, verkiesing te hou en die nuwe Suid-Afrika te betree. Elders in Afrika gebeur die volgende:

April 22, 1994: More than 7,000 Tutsi are murdered at Gatwaro-Kibuye stadium. Interahamwe and members of the army assassinate the sub-prefect of Butare Zéphanie Nyilinkwaya and 14 members of his family. At Sovu convent, 6,500 people are killed with guns, machetes and clubs. A further 500 are trapped in a garage and burnt to death, using petrol supplied by nuns.

(https://inyurabwenge.wordpress.com/2014/10/06/the-real-rwanda-untold-story/)

Nou voor jy van jou stoel afval en aanneem ek maak die afleiding dat die saamtrek aangeval gaan word, haal net eers diep asem. Dit is nie die punt wat ek wil maak nie.

DIe punt wat ek wil maak, is dat terwyl een groep met een idee sit, daar ander groepe is met ander idees. Gevaarlike agendas is besig om kop uit te steek. Lelike, bose dinge is aan die broei en ons gaan heel moontlik nog onbeskryflike boosheid sien en ervaar in ons leeftyd. Gaan ‘n dag van gebed dit kan omdraai? Ek is dalk liggelowig of te realisties, maar ek reken die kanse is goed dat daar ‘n boer aangeval sal word na die 22ste April. Ek reken dat daar ‘n lewe geneem sal word in hierdie land na die 22ste April. Ek reken dat die opwinding rondom die byeenkoms vir baie mense van korte duur sal wees as hulle Maandag die koerant optel en sien wat gaan aan in die land…

Is dit dan “Uncle Angus” se skuld? Het ons dan nie ver genoeg gery vir die saamtrek nie? Het ons dan nie hard genoeg gebid nie? Is ons geloof te klein?

Nee.

Ek is van mening dat ons mense op soek is na ‘n “quick-fix”. Ek dink ons mense sien “Uncle Angus” se saamtrek in baie dieselfde lig as wat ‘n boemelaar ‘n loterykaartjie sien. Dit is ‘n kans. As dit werk, dan het ons vrede in die land op 23 April 2017. Dan is daar nie meer boosheid oor nie en ons almal lewe lekker en verdien baie geld en gaan hou vakansies by die see.

Want dan hoef ons nie ons weë te verander nie.

Kom ons maak ‘n Boere-som. As 1 miljoen mense die geld wat hulle sou bestee om na “Uncle Angus” te gaan luister (diesel, koeldrank, padkos, donasie, ens) vat en dit aan ‘n volksorganisasie skenk dan praat ons van R100 miljoen Rand wat skielik aangewend kan word vir die verligting van armoede onder ons mense, beveiliging van plase, werkskepping… Met R100 miljoen bou ons ‘n volkstaat! Maar op Saterdag 22 April gaan daar moonlik ‘n miljoen mense wees wat R100 meer diesel gaan uitry, ‘n koeldrank vir die pad koop, dalk tolgeld betaal en die werklikheid is dat daar moontlik R100 miljoen na besighede soos SANRAL, brandstofmaatskappye, Coke, Wimpy en dies meer sal gaan…

Maar wat is die ander kant van die argument?

Ons mense is vuisvoos en verwilderd en hier is iemand wat aan hulle hoop bied. Hier is iemand wat die verbeelding aangryp en ten minste iets doen. “Uncle Angus” is die naaste aan ‘n leiersfiguur wat daar bestaan vir baie mense. Hier is ‘n man van God wat ten minste iets probeer, so hoekom pla dit ander mense? Wat het dit met enige iemand anders te maak as ek saam met duisende mense wil saambid vir die land?

Kom ons wees nou maar eerlik- ons is maar lekker suurgat oor die storie. Meeste van ons is al langer as twee dekades besig om te baklei vir die volk en een en elke leier betrokke in die stryd ken die gevoel om voor ‘n saal met 20 mense te staan. Hier kom ‘n Engelsman verby en hy trek honderde duisende van ons mense op een dag saam…

Ons is die moer in vir ons eie mense wat met soveel passie en vuur iemand wat nie eers deel van ons volk is nie, ondersteun. Ons is die moer in want hy praat nie eers ons taal nie, maar mense bid saam met hom terwyl ons eie verootmoedigingsaksies geïgnoreer word. Ons is die moer in omdat ons mense hande vol geld in sy bakke gooi, terwyl hulle nie R50 het vir ons aksies om boere te beveilig op plase nie. Ons is die moer in omdat hy al weer vir die land se probleme bid terwyl ons volk soveel nood het en gebed nodig het. Ons is die moer in omdat ons nie weet van enige fondse wat hy al ooit beskikbaar gemaak het vir ons kultuur, taal, voortbestaan nie…

Ons is diep die moer in, maar eintlik nie vir “Uncle Angus” nie… Ons is die moer in vir ons eie mense. Dit voel soos verraad wanneer ons volk elke hand op die ploeg so bitter nodig het om te oorleef en dan ry duisende mense verby om saam met ‘n Engelsman vir die reënboognasie te bid… Ons is bitter oor die tyd, moeite en geld wat ons eie mense so maklik opoffer vir so ‘n saamtrek, maar dan nie R50 het vir ons eie Godgegewe volk nie…

Ons moet daaroor kom. Dit is nie vir ons om “Uncle Angus” en sy volgelinge te oordeel nie. Laat hy die Woord verkondig op sy eie terme, in sy eie taal en op sy eie manier… Dit maak ons tog niks. Laat die mense wat eerder hulle tyd, energie en geld op hom as in ons volk beststee dit doen. Laat ons wat nog altyd baklei het vir ons mense uit ons eie sakke en voor sale met 20 mense in, aanhou om dit te doen, want dit is op ons harte gelê, nie op syne nie.

Dalk net een laaste uitdaging aan die mense wat wel “Uncle Angus” toe gaan. Ek daag julle uit om ná die 23ste April R100 te skenk vir elke boer wat vermoor word op sy plaas aan die volksorganisasie van jou keuse. Dit is een ding om saam met “Uncle Angus” te gaan bid, maar dit is iets anders om regtig betrokke te raak by jou eie mense se toekoms. Dit is maklik om vir die dag of die naweek deur te skiet Bloemfontein toe, maar dit is moeite om in die aand na werk jou gemeenskapsvergadering by te woon. Myns insiens kan ‘n volk nie oorleef as daardie volk nie bereid is om te werk aan die oorlewing nie. As daar nie dade is nie, wat moet ons Vader dan seën?

In goeie sportmansgees belowe ek dan dat as daar in die ses maande na 22 April nie ‘n enkele boer of volksgenoot vermoor word nie, dat ek al “Uncle Angus” se boeke, DVD’s en CD’s sal koop en persoonlik by sy volgende saamtrek sal wees…

Is mos net “fair” of hoe “Uncle Angus”?

— J. S. van der Merwe

Nabetragting oor Majuba-byeenkoms

Watter rol speel die geskiedkundige veldslag by Majuba op 27 Februarie 1881 vandag? Dié vraag hou my nogal besig ná verlede naweek se Majuba-byeenkoms wat deur ‘n beraamde 2000 mense bygewoon is (sien foto’s hierby).

Saterdagoggend het ek die Majuba-berg saam met honderde ander Majuba-gangers uitgeklim. Bo-op die berg is ‘n groot klomp Engelse soldate wat tydens die veldslag gedood is (slegs ‘n enkele Boer of Afrikaner het gesneuwel) begrawe, terwyl die plek waar die Engelse bevelvoerder, generaal Colley, getref is met ‘n wit kruis gedenk word.

Een van die massagrafte vir Britse soldate bo-op die berg
Een van die massagrafte vir Britse soldate bo-op die berg

Nadat ‘n groep studente van die cantus-gildes van Tukkies en die PUK in 1981 begin het om die berg jaarliks te besoek, neem die saamtrek jaarliks in getalle toe. Dis veral jongmense wat Majuba toe kom en die hele byeenkoms gee die gevoel van ‘n Voortrekkerkamp soos wat baie Afrikanerkinders steeds gereeld meemaak.

Vele vlae wat regdeur ons geskiedenis van 363 jaar in die land gebruik is, is deur die perdekommando tydens Saterdagoggend se vlaghysing vertoon. Daar was selfs drie ossewaens met bewaringsgeesdriftiges wat in periodekostuums selfs in die waens geslaap en gekampeer het. Noem dit jou 1836-model-karavaan!

Elke moontlike vlag wat ons deur die geskiedenis al gebruik het, is deur die perderuiters vertoon, met my gunsteling, die Prinsevlag, heel regs
Elke moontlike vlag wat ons deur die geskiedenis al gebruik het, is deur die perderuiters vertoon, met my gunsteling, die Prinsevlag, heel regs

Soos iemand teenoor my opgemerk het: “Majuba is vir ons oorwinningsgrond.” Afgesien van Bloedrivier en Magersfontein, is daar seker nie nog ‘n plek waar ons ons vyande so oortuigend verslaan het soos by Majuba nie. Wat die huidige Mujuba-terrein ook uniek maak, is dat dit volkome in privaatbesit (of dan volksbesit) verkeer in die vorm van die Majubatrust. Die plaas met die berg was voorheen in die hande van die Ossewabrandwag en daarna die Potchefstroomse Universiteit vir C.H.O., tans bekend as die Noordwes-universiteit. ‘n Mens sidder by die gedagte aan wat die huidige swart, Engelssprekende rektor, Dan Kgwadi, met Majuba sou aangevang het indien dit nie in 2002 deur die trust vir ‘n bedrag van R300 000 aangekoop is nie. Blykbaar het 300 Afrikaners elkeen R1 000 geskenk om Majuba te bekom en dit toon in watter mate ons tog kan “saamstaan” as dit belangrik is.

'n "Britse soldaat" bo-op die berg
‘n “Britse soldaat” bo-op die berg

Soos die bestaan van Finland moontlik gekenmerk word deur die Finne se eeue lange stryd teen die Swede en Russe, dra ons geskiedenis die letsels van ons konstante gevegte met Engeland. So onlangs as die tweede wêreldoorlog moes die klein Finse volk nog 93 000 soldate in gevegte met Russe afstaan.

Die plek waar generaal Colley doodgeskiet is
Die plek waar generaal Colley doodgeskiet is

Weliswaar word ons nie meer deur Groot Brittanje beset nie, maar Engeland is konstant in ons land teenwoordig deur middel van die Engelse taal, die British Council en die Britse media wat steeds ‘n propaganda-oorlog teen ons voer al is ons tans magteloos en verdruk.

Selfs die Kasteel in Kaapstad is aanvanklik deur die V.O.C. gebou om ons land teen ‘n Engelse aanval te verskans. Die teurreur van die 1980’s sou ook nooit plaasgevind het as Brittanje nie radikale Engelstalige “Suid-Afrikaners” gehuisves en hulle deur Swede laat befonds het nie.

Vandaar dus die betekenis van Majuba: ‘n plek waar ons die Engelse op hul baadjie gegee en vir twee goue dekades daarna in die Transvaal onafhanklikheid gesmaak het. Mense besef nie vandag watter geweldige oplewing daar op alle gebiede tussen 1881 en 1899 onder ons mense plaasgevind het nie: polities, ekonomies én kultureel. Sonder die steun van Kruger vir ‘n Nederlandstalige staatsdiens en onderwys, sou daar vandag geen Afrikaanse taal gewees het nie. Die mees aktiewe Kaapse taalstryder, S.J. du Toit, het ook tussen 1882 en 1888 as superintendent van onderwys in die Z.A.R. diens gedoen.

Die ossewaens met die misbedekte berg in die agtergrond
Die ossewaens met die misbedekte berg in die agtergrond

In sy mooi toespraak op Saterdag 28 Februarie, het mnr. Andries Breytenbach verwys na Majuba as “simbool van vryheid” wat soms deur die mis bedek word, maar ander kere weer helder in die sonlig skitter. Die vorm van Mujaba wat vaagweg soos ‘n paramide daar uitsien, vertoon daarom ook ‘n ooreenkoms met die Voortrekkermonument in Pretoria. Soos hy dit gestel het:

Daardie berg staan vas en geen mensehand kan dit uitwis nie.

Anders as byvoorbeeld die Taalmonument in die Paarl wat tans vir ANC- polities korrekte doeleindes misbruik word, kan Majuba as natuurlike berg nie sonder meer “oorgeneem en getransformeer” word nie. Selfs die Voortrekkermonument mag in die toekoms deur die ANC of SAKP steen vir steen afgebreek word, maar Majuba as “natuurlike piramide” en simbool van ons oorwinning sal vir altyd bly staan.

Vandat ek in Egipte was, word ek soveel te meer deur piramides geboei. Die piramide is naamlik ‘n soort teken van Afrikabeskawing, selfs die geboorteplek van die Mediterreense beskawing wat later op die Europese sou uitloop. Ek verstout my om te dink dat die Afrikanerbeskawing van Suid-Afrika en die Egipties/Griekse beskawing van Noord-Afrika die enigstes is wat ooit op dié vasteland geskep is en ‘n groot opbloei beleef het. Tussen die Voortrekkermonument, Majuba en die piramides van Egipte strek vier tot vyf duisend jaar se geskiedenis, waartydens die stryd teen barbarisme, dekadensie en verval byna konstant gewoed het. Van die magtige Rome, wat ook eens oor Noord-Afrika geheers het, het daar niks oorgebly nie!

Hoewel die jaarlikse Majuba-fees vergeleke met ander volksfeeste reeds ‘n byna ongekende sukses geniet, is daar nog ruimte om byvoorbeeld die hoeveelheid kulturele aktiwiteite daar uit te brei. Vrydagoggend het ons ‘n slypskool vir opstelskrywers op hoërskool aangebied. Die GHA reël vanjaar ‘n opstelkompetisie vir skoolleerlinge met een van twee temas om van te kies: “Slagtersnek” of “Afrikaans 90”. Sodoende word ons kinders aan die dink gesit oor ons geskiedenis en ons taal. Hulle kry die geleentheid om hul eie navorsing te doen en daaroor te besin.

Daar het ook Saterdag 28 Februarie ‘n skyngeveg tussen Boere en Engelse plaasgevind, waaraan ‘n Engelstalige vereniging van Johannesburg deelgeneem het. Oral in die kamp en teen die hange van die berg het ‘n mens veral “Britse soldate” in volle rooi mondering teëgekom, waarvan die meeste baie goed Afrikaans kon praat! Daar was egter ook heelwat mense in deftige Boeredrag met spesiaal gemaakte bandoliere wat deur ‘n leerwerkster van Pretoria, Biani Grune, van BG Leerwerk met die hand gemaak word. Sy het heel naweek fluks sake gedoen, ook met meer gewone gordels en swepe wat deur omtrent elke kind op die terrein aangekoop is.

Ons het ‘n PRAAG-stalletjie beman en ek het persoonlik ‘n hele paar van ons boeke verkoop, hoewel ons net drie titels saamgeneem het: die Paul Kruger-biografie, Negrologie en Kreeftegang. Dis vir my ‘n riem onder die hart om te weet dat nog mense só aan ons PRAAG-boeke, waaronder geskiedenis, vertalings en letterkunde, blootgestel kon word.

Met die sensuur en Grootbroerbeheer wat daar deesdae op kampusse en toenemend by ander monumente (soos die Taalmonument?) toegepas word, kan Majuba dalk ook vir simposia, literêre skryfskole en ander aktiwiteite gebruik word. Ná alles, en solank die terrein deur die trust besit word, verteenwoordig dit reeds ‘n stukkie “bevryde grondgebied” waar ons oor die hede en die verlede kan besin, maar ook die Afrikaanse kultuur kan bevorder noudat hy staatloos geraak het.

Die uitsig bo van Majuba af
Die uitsig bo van Majuba af

Om bo van die berg af na die piepklein kampeerterrein en herberg van Majuba te kyk, is ‘n ervaring wat die uur se steil stap bergop die moeite werd maak.

Majuba, wat in Zoeloe “plek van die duiwe” beteken, is regtig vrye Afrikanergrond wat deur ons almal benut behoort te word om die huidige Afrikaanse beweging tot groter en groter hoogtes te laat vorder, ampers soos ‘n mens die berg self bestyg. Dis nie te ver van Pretoria en die Rand af nie en ook van die Vrystaat af bereikbaar. Die berg en omgewing is asemrowend mooi en op Volksrust is daar blykbaar verskeie gastehuise ook vir diegene wat meer gerief verkies as om te kampeer of in die herberg te oornag.

Wat van ‘n PRAAG-naweek op Mujaba? Of dalk moet ons van ons buitelandse vriende ook aanstaande jaar op 27 Februarie saamnooi dat hulle ‘n Afrikaner- patriotiese byeenkoms in sy volle glorie en hartlikheid kan ervaar?