Onderwysdepartement: Swart verkragtingskultuur ‘n kopseer in skole

Die heksejag teen die “rassistiese” regter Mabel Jansen – wat vermoedelik gevoer word om EFF-leier Julius Malema se politieke loopbaan te red – het Suid-Afrika se swart verkragtingskultuur belig.

Die departement van basiese onderwys het verlede jaar verklaar dat die verkragtingskultuur in swart skole ‘n probleem is. Dit sluit laerskole in wat regstreeks dui op ‘n verkragtingskultuur.

Die verkragting van twee sewe-jarige skoolmeisies deur ses seuns by ‘n skool in Vosloorus, het glo verlede jaar gedurende skoolure by Rebonthseng Primêre Skool plaasgevind.

Phumla Sekhonyane, ‘n woordvoerder van die departement het gesê die seuns het nie verstaan dit is ‘n oortreding nie. Hulle het slegs gedink hulle speel, het sy gesê.

Sekhonyane het gesê die seuns het na die verkragting vir die twee meisies geld aangebied en laggend gesê dis vir lobola.

Die Gautengse Onderwysdepartement sê hulle is in kennis gestel van die voorval deur die plaaslike gemeenskap en nie die skool nie, vermoedelik omdat dit algemeen by die skool is.

Premier David Makhura en die LUR vir onderwys Panyaza Lesufi het eers daarna in Augustus 2015 ingegryp.

Die skool se beheerliggaam het die seuns, tussen sewe en tien jaar oud vir vyf dae geskors, terwyl hulle ‘n dissiplinêre proses aan die gang gesit het.

Die departement het na oorleg met die ouers en skool verklaar dat hulle bekommerd is oor die manier waarop die voorval gehanteer is en dat die skoolveiligheidsbeleid nie gevolg is nie.

‘n Paar maande tevore het die LUR met ‘n soortgelyke geval by ‘n skool in Tshwane te doene gehad, en toe gesê dit is een van die kwessies wat telkens opduik.

Lesufi het toe opdrag gegee dat berading ook uitgebrei moet word om die ouers van al die kinders in te sluit.

Tien swart seuns het in Februarie in die Durbanse streekhof verskyn vir die beweerde bende-verkragting van ‘n 15-jarige meisie by ‘n skool in Lamontville.

Die polisie ondersoek die voorval nadat ‘n video van die verkragting op sosiale media versprei is.

Die video is na bewering deur een van die betrokke seuns gepos wat daaroor gespog het, en het onder die aandag van die polisie gekom nadat ‘n onderwyser die video gesien en gerapporteer het.

Vyftien seuns is in hegtenis geneem, met vyf van hulle wat in die Durbanse landdroshof verskyn het. Die ander 10, minderjarig, is vrygelaat in die bewaring van hul ouers.

Die polisie ondersoek ‘n klag van verkragting nadat ‘n kleuter (2) na bewering verlede maand by ‘n kleuterskool in Strand verkrag is.

‘n Mediese dokter het die ma se vermoede dat haar kind verkrag is, bevestig. Die kleuter is glo onlangs anaal verkrag en het ou wonde aan haar vroulike dele gehad wat gewys het sy is voorheen al verkrag.

Kapt. FC van Wyk, ‘n polisiewoordvoerder, het bevestig dat die polisie ‘n aanklag van verkragting ondersoek.

Intussen het die vermeende verkragter van ‘n 14-jarige skoolmeisie wie se aansoek om borgtog op 15 Maart in die plaaslike landdroshof geweier is, Vrydag vlugtig in die landdroshof in Cradock verskyn.

Die getroude onderwyser, se naam kan nie genoem word totdat hy gepleit het nie.

Die landdroshof het hom by ‘n vorige geleentheid borgtog geweier. Die skool se naam word weerhou om die identiteit van die slagoffer te beskerm.

Sadou dreig Onderwysdepartement met regstappe

Die onderwysvakbond, Sadou dreig om die departement van basiese onderwys hof toe te sleep oor die bekendmaking van die verslag oor die ondersoek na die geld-vir-poste-skandaal waarin die vakbond glo impliseer word.

Sadou sê hulle is die reg ontneem om op die Ministeriële Taakspan se oorspronklike dokument te reageer, het RSG berig.

Die departement het besluit om dit met twee weke terug te hou sodat gesprekke met vakbonde en ander belangegroepe kan plaasvind.

Die verslag moes aanvanklik in Februarie bekendgestel word. Daarna sou die minister, Angie Motshekga dit verlede Vrydag bekendmaak.

‘n Ondersoek deur ‘n Sondagkoerant twee jaar gelede het onthul hoe onderwysposte vir R30 000 rand verkoop word.

Sadou sê sy versoeke aan die regering word geïgnoreer.

Die departement van basiese onderwys sê hulle kan nie verstaan hoekom Sadou met regstappe dreig nie.

Swak matriek-uitslae vandag bekend

Swak matriekuitslae sal na verwagting Dinsdag bekend wees.

Die gehalteversekeringsliggaam Umalusi het vroeër bekend gemaak dat die 2015-matrikulante swakker gevaar het as die vorige jaar.

Matrieks wat nie deurgekom het nie, kwalifiseer vir aanvullende eksamens of ‘n hermerk vir die vakke waarin hulle gedink het hulle beter in sou vaar.

Die slaagsyfer is voorheen kunsmatig hoog gehou deur ‘n beleid om punte aan swart leerlinge wat nie Engels of Afrikaans praat as hulle eerste taal nie, toe te ken.

Die matriekslaagsyfer hoogtepunt was 78,2% in 2013.

Verlede jaar het dit afgeneem tot 75,8%, en na verwagting sal dit met nog 5% daal in 2015.

Die minister van Basiese Onderwys Angie Motshekga sal die matriekuitslae en slaagsyfer by die Vodacom-ouditorium in Midrand aankondig.

Die departement hoop om kennis van Engels op te gradeer.

Basiese onderwys se woordvoerder, Elia Mhlanga het gesê die daling is verwag om twee redes: Die toename in die standaard van vraestelle en die feit dat dit die tweede keer is dat eksamens vir die nuwe kurrikulum geskryf word.

Professor Sarah Gravett, dekaan van die Fakulteit Opvoedkunde aan die Universiteit van Johannesburg, het gesê die fiksasie met die slaagsyfer is ‘n vermorsing van tyd.

“Die slaagsyfer of aantal mense wat geslaag het beteken niks.

“Wat belangrik is, is die aantal mense wat toelatingsvakke [soos wiskunde, fisiese wetenskap en rekeningkunde] slaag,” het sy gesê.

Onderwysvakbonde fel gekant teen assesseringstoetse

Onderwysvakbonde en die minister van basiese onderwys, Angie Motshekga, het vroeër tot ‘n vergelyk gekom dat ‘n periode van 90 dae gegun sou word vir herondersoek.

Intussen het vyf vakbonde aangedui dat hulle gekant is teen die Jaarlikse Nasionale Asesseringstoetse.

Verteenwoordigers sê hulle het nooit vir die toetse gevra nie en stem nie saam met die minsister se aankondiging dat dit vanjaar tussen 1 en 4 Desember moet plaasvind nie.

Volgens die Suid-Afrikaanse Onderwys Unie se Chris Klopper, was dit gedoen om ‘n nuwe model vir sistemiese evaluering daar te stel, maar Motshekga sing nou ‘n ander deuntjie.

Hy sê die toetse was nooit bedoel om elke kind in die stelsel te assesseer nie, en verder word daar niks met die inligting gedoen wat ingesamel word nie.

Klopper sê in ‘n ordelike stelsel sal kinders in sekere grade getoets word om die uitvalpunte te bepaal. Dit word gedoen om tekortkominge uit te wys sodat verbeteringe gedoen kan word.

Hy sê die vaardighede van onderwysers, hul foute en hul vakkennis kom sodoende onder die loep, maar die ondersoek het nooit plaasgevind nie.

Onderbesteding en growwe wanbestuur in onderwys

Noordwes Departement van Openbare Werke het met die bou van nuwe skole en klaskamer gesloer en veroorsaak dat die onderwysdepartement op sy onderwysinfrastruktuurtoelae onderbestee het.

Ander redes wat aangevoer is vir die vertraging van projekte, is dat twee groot projekte deur subkontrakteurs tot stilstand gebring is toe hulle op beter betaling aangedring het.

Openbare onrus in Schweizer-Reneke toe inwoners daarop aangedring het dat lede van die gemeenskap aangestel word en ‘n geskil oor grond tussen die tradisionele leiers en die munisipaliteit vir ‘n ander projek het ook daartoe gelei dat projekte sloer.

Die provinsiale departement sê benewens al die probleme sukkel hulle ook met onbetroubare kontrakteurs.

Die besteding van provinsies se toelaes is vroeër vandeesmaand deur die nasionale department van basiese onderwys en nasionale departement van finansies tydens ‘n sitting van die portefeuljekomitee van basiese onderwys in die parlement bespreek.

President Jacob Zuma het intussen ‘n proklamasie onderteken wat die Spesiale Ondersoekeenheid vra om ondersoek in te stel na die sake van die beleërde departement van onderwys in die Oos-Kaap.

Van die bewerings wat ondersoek gaan word is wanadministrasie, growwe wangedrag en onwettige bedrywighede deur werknemers en amptenare wat met skape en bokke betaal vir poste.

‘n Woordvoerder van die presidensie, Harold Maloka sê ‘n verdere ondersoek sal behels dat die geld wat wanbestee is, teruggekry word.

Departement sê lokasie-skole net so goed soos model C

‘n Amptenaar van die Departement van Basiese Onderwys, James Ndlebe sê ouers se persepsies dat skole buite hul eie woongebiede gehalte-onderwys aanbied, is jammer.

Hy het gesê daar is selfs mense wat die persepsie gebruik om geld te maak.

Beide model C en lokasie-skole gebruik dieselfde leerplanne wat gevolg moet word.

Ndlebe het in ‘n onderhoud op SA FM se Forum@8 gesê beide model C en lokasie-skole bied gehalte-onderwys.

Hy sê die vervoer kinders van een gebied na ‘n ander is ‘n duur oefening. Dié uitlatings kom te midde van ouers wat hul kinders registreer vir die 2016-akademiese jaar en vir ure lank buite skole uitkamp.

Ndlebe sê een van die uitdagings wat die departement in die gesig staar, is die tekort aan skole, veral in Gauteng. Dit is as gevolg van ekonomiese migrasie en die aantal huise wat gebou word in verskillende gebiede.

Nog ‘n rede is die sluiting van skole in sekere gebiede. Ndlebe sê sommige van die skole word gesluit omdat jong volwassenes na voorstede verhuis.

‘Derde taal is inligting-oorlading’

Angie Motshekga
Angie Motshekga

Vakbonde en Engelstalige onderwyskundiges het hul kommer uitgespreek oor die aanleer van ‘n derde taal, en gesê dit kan nie in die oorvol kurrikulum ingepas word nie.

Die Departement van Onderwys het in Mei aangekondig dat ‘n derde taal aangeleer sal word vir Graad R en Graad 1 leerlinge volgende jaar, maar besonderhede oor die implementering is nog nie bekend nie.

Die idee was om “veeltaligheid en sosiale samehorigheid te bevorder” asook Afrika-tale in gebiede waar hulle is nie meer gepraat word nie, te verhoog, het die departement gesê.

Basil Manuel, president van die Nasionale Professionele Onderwysersorganisasie van Suid-Afrika, die tweede grootste onderwysersunie in die land, het gesê die gedetailleerde voorsteldokument is dringend nodig.

Manuel het sy kommer uitgespreek oor ‘n derde taal in die kurrikulum. “Daar is ‘n gevoel dat die CAPS kurrikulum propvol is, wat beteken dat onderwysers sal tyd steel van ander vakke, en dit is ‘n probleem.”

Dr Graham Dampier, ‘n dosent in die Universiteit van Johannesburg se departement van onderwys, het gesê die bekendstelling van ‘n derde taal is problematies.

“Eerstens, daar is inligtingoorlading. Ons het reeds onderrig in Engels en ‘n huistaal [in graad 1 tot 3].”

Kinders leer in hulle huistaal vir die eerste drie jaar en bemeester nie Engels goed genoeg om aan te gaan met die slegs-Engels kurrikulum wat begin in graad 4 nie, het hy gesê.

Die Suid Afrikaanse Onderwys-Unie het Basiese Onderwys Minister Angie Motshekga gevra om die gebrek aan tyd en ‘n tekort aan onderwysers om ‘n derde taal aan te leer, te bespreek.