Regbank straf Franse Areva oor Eskom-tender

Die Amerikaanse firma Westinghouse se kanse om ‘n reuse Eskom-tender te bekom het aansienlik verbeter nadat die Appèlhof ‘n tender aan die Franse kernmaatskappy, Areva, ter syde te stel het.

Britse en Amerikaanse invloedsmouse het die beslissing verwelkom wat Eskom se toekenning aan Areva in die wiele ry.

Die DA het gesê dit is ‘n bewys van grootskaalse “tenderkorrupsie” by die maatskappy, alhoewel dit wil voorkom asof die beslissing dui op ‘n politieke keuse van die regbank teen Frankryk en nie geskoei is op gesonde regsbeginsels nie.

‘n Woordvoerder oor Energie, Gordan Mackay, het selfs die besluit van die Appèlhof verwelkom omdat dit die politieke inmenging in die toekenning van tenders aan Hitachi vir die bou van die Medupi kragstasie omkeer.

Hy het vermoedens bevestig dat die afdanking van Nene as Minister van Finansies verband hou met die staat se kerntenders.

Die tender van sowat R5 miljard wat Eskom aan die Franse kernmaatskappy Areva toegeken het, is deur ‘n direkte mededinger, die Toshiba-filiaal Westinghouse uitgedaag.

Eskom wil hê dat Areva die ses stoomkragopwekkers vervang by die Koeberg-kragstasie. Westinghouse was Areva se enigste mededinger, maar het in Maart ‘n hofstryd teen Areva verloor. Hulle het toe teen die beslissing geappelleer.

Woensdag se uitspraak het gehandel oor Eskom se besluit om weens “strategiese” faktore die tender toe te ken.

Areva en Westinghouse was die enigste bieërs wat aan die tegniese kriteria kon voldoen, daarom sal Westinghouse outomaties die tender kon ontvang na die jongste uitspraak.

Eskom het die tender in Augustus verlede jaar aan Areva gegee as gevolg van strategiese oorwegings wat insluit dat Areva die oorspronklike vervaardiger van die toerusting by Koeberg was en oor meer ervaring beskik.

Areva het daarbenewens ‘n gedetailleerde skedule vir die voltooiing van die werk met hulle tenderaansoek ingehandig met slegs ‘n drie-maande-marge wat toelaat vir foute, iets wat Westinghouse nie kon ewenaar nie.

Westinghouse woedend oor Franse kontrak

Die wêreld se grootste vervaardiger van kernbrandstof, Westinghouse gaan appelleer teen ‘n hofbeslissing wat weier om die tenderproses ter waarde van meer as R4 miljard met Eskom, weer oop te stel.

Die Franse maatskappy, Areva het die kontrak gekry om stoomkragopwekkers te vervang.

Westinghouse, wat deel van Toshiba in Japan is, beweer die tenderproses om die Koeberg-kernkragsentrale in die Wes-Kaap van stoomkragopwekkers te voorsien, is onder verdenking.

Die Hooggeregshof in Johannesburg het sy aansoek verlede week van die hand gewys.

Die dringende aansoek in die Suid-Gautengse hooggeregshof in September verlede jaar wat Eskom se besluit om die kontrak aan Areva toe te ken vir die vervanging van ses stoomkragopwekkers by die Koeberg-kernkragsentrale, is die kern van die dispuut.

Westinghouse probeer die regering dwing om dokumentasie te oorhandig om sy beweringe te staaf.

Op 5 September het Eskom die kontrak met Areva vir die stoomkragopwekkers by Koeberg in 2018 aangegaan. Die 2018-installasie skedule val saam met die onderhoudsaktiwiteite wat beplan word vir die fasiliteit.

Eskom se waarnemende groepbestuurder vir tegnologie en kommersiële sake, Matshela Koko sê daar was geen hindernis met die ondertekening van die kontrak met Areva nie, aangesien Westinghouse nooit geïdentifiseer is as die voorkeurbieër in die tenderproses wat in 2011 begin het nie.

Suid-Afrika se Departement van Energie is midde in ‘n kernstorm danky ‘n ander ooreenkoms wat met die Russiese maatskappy Rosatom onderteken is vir nuwe kernkragsentrales wat Russiese VVER-reaktore behels.

Die regering sê egter kernsamewerking tussen Suid-Afrika en Rusland is maar een van die “meer as 60” samewerkingsooreenkomste wat onderteken is deur die Suid-Afrikaanse regering om “verskillende energiebronne” te ontgin.

Westinghouse vat Eskom aan oor ‘politieke inmenging’

Westinghouse, ‘n Amerikaans-Japanse kernkragmaatskappy het Maandag ’n tweede hofgeding teen Eskom aanhangig gemaak.

Die toekenning van die Koeberg-vernuwingskontrak aan die Franse maatskappy Areva is in die spervuur.

Westinghouse het Maandag hofstukke by die Suid-Gautengse hooggeregshof ingedien waarin hy die hof versoek om die kontrak van R4,2 miljard wat Eskom in Augustus aan Areva toegeken het, nietig te laat verklaar.

Die kontrak behels lewering van nuwe stoomopwekkers in die twee kernreaktors. Die stoomopwekkers moet vervang word na ‘n ontwerpleeftyd van 30 jaar.

Die stoomopwekkers se leeftyd kan nog langer uitgerek word weens die hofgeding wat die veiligheidsrisiko’s ook verhoog.

Die reaktors het in 1984 en 1985 in bedryf gekom en moet dus in 2014 en 2015 vervang word, maar vertragings met die toekenning van die kontrak en die hofsaak beteken dat die stoomopwekkers eers in 2018 vervang sal kan word.

Westinghouse voer aan dat die kontrak “deur politieke inmenging” aan Areva toegewys is. Bewerings van omkopery is ook in die hofstukke genoem.

Die ramp by die Foekoesjima-kernaanleg in Japan het intussen duisende mense in Tokio Dinsdag die strate laat invaar. Die aanleg is deur Westinghouse ontwerp.

Daar heers fel kritiek teen die regering se skuif om weer twee van Japan se kernreaktors aan te skakel.

Meer as 16,000 aktiviste het in die Japannese hoofstad betoog teen die 10 September-besluit om twee reaktors by die Sendai-aanleg weer te begin.

Franse slaan vure dood oor nuwe reaktor

Frankryk probeer vure doodslaan nadat drie lande kommer uitgespreek het oor die beheer- en veiligheidstelsels van hulle nuwe ontwerp kernreaktor.

Franse amptenare sal na verwagting owerhede in die Verenigde Arabiese Emirate kontak in ‘n poging om Golfstate te oorreed om hulle tender te oorweeg. Dit is die grootste tender vir kernkrag tot nog toe.

Die Franse maatskappy Areva, mede-ontwerper van die EKR-reaktor, Total en GDF Suez is onder die drie maatskappye wat tender om ten minste vier, en moontlik ses reaktors te bou in die VAE.

Die EKR is ‘n Evolusionêre kragreaktor. Dit werk met water onder druk en is aanvanklik die Europese waterdrukreaktor genoem. Die ontwerp is deur Framatome (nou Areva NP), Electricité de France (EDF) en Siemens AG in Duitsland onderneem.

Die EKR is die wêreld se derde generasie reaktor en Frankryk se fokus in die atoomenergiesektor.

Die kommer wat hierdie week uitgespreek is, het Frankryk se kanse bederf. Die mededingers, Suid-Korea en die VSA, moes ook kritiek verduur, maar nie soveel soos die Franse nie.

Die nadeel vir die Franse is dat hulle die EKR-reaktor van meet af aan as ‘n veiliger opsie aangebied het.

Finland en Frankryk bou tans aan twee sulke reaktors.

Die Franse sê die besware oor veiligheid is vanweë hulle deursigtige veiligheidsmaatreëls.

Kernkragowerhede in Finland, Brittanje en Frankryk wat hulle kommer uitgespreek het oor die onafhanklikheid van die EKR se veiligheidstelsels van operasionele beheer, het voorheen al gekla oor die konstruksie van die reaktors.

Die EDF en Areva het onder skoot gekom die afgelope paar maande, veral in Finland waar die bou van die reaktor al met drie maande vertraag is en etlike miljarde euro oor die begroting is.

Areva het belowe om die beheerstelsel te verbeter teen die einde van die jaar.

Die Franse regering sê die kwessie het buite beheer geraak omdat die Franse kernowerheid, ‘n onafhanklike liggaam, ‘n deursigtige beleid voorstaan en alle korrespondensie op die internet publiseer.

 

травы для полоскания десенпрокурор Фильчаков