Blykbaar is rolspelers met duistere motiewe soos in Suid-Afrika se Boeremagverhoor – waar die owerhede oënskynlik onskuldiges tot geweld aangehits het – nie beperk tot ons land nie. In September 2012, na ‘n 21-maande-verhoor, het ‘n hof drie voormalige weermag-generaals in Turkye tot 20 jaar gevonnis omdat hulle glo ‘n staatsgreep beplan het. Dit was maar die puntjie van die ysberg.
Die hof het gesê die verweerders was van plan om ‘n oorlog te voer met naburige Griekeland en ontploffings in Turkse moskees te organiseer byna ‘n dekade gelede om ‘n staatsgreep teen premier Erdogan se regering te regverdig.
Saam met die generaals, is byna 330 beamptes, insluitend senior lui, skuldig bevind in die beplanning van die staatsgreep. Al die verweerders ontken die aanklagte as onregverdig en onwettig, en sê die getuienis is doelvervaardig.
Honderde ander Turkse beamptes word insgelyks beskuldig van sameswering teen die staat.
“Altesaam ongeveer 15 persent van die top weermaglui, wat kolonels en generaals insluit, is afgedank,” sê ‘n waarnemer. Die Turkse bewindhebbers wou kennelik die invloed van die weermag breek, volgens kenners eers die mees invloedryke groep in Turkse politiek.
“Dit is die belangrikste oorsaak van hierdie groot ontnugtering in die weermag.”
Volgens berigte in die media, is daar tans sowat 10 persent van alle Turkse generaals en admiraals, 348, agter tralies toegesluit.
Aan die einde van Januarie 2013 het die uittog van Turkse dienende beamptes ‘n nuwe rondte in die stryd tussen die premier en sy weermag aangekondig. Turkye se nommer twee, en vlootbevelvoerder Admiral Nusret Guner het bedank, na bewering oor die aanhouding van honderde van sy kollegas. Sy voortydige vrywillige aftrede het gelei tot nog ‘n vlaag bedankings.
“In die afgelope paar jaar is my kamerade, sommige oor wie se patriotisme ek nie twyfel nie, en nog nooit die geringste twyfel gehad het nie, skuldig bevind,” het Nusret Guner, in sy afskeidstoespraak aan sy kollegas gesê. Hy het ook gesê hy het gevra om toegelaat te word om te bedank in September verlede jaar, onmiddellik na die sensasionele staatsgreepverhoor, maar sy versoek is nie toegestaan nie.
In die tussentyd het Erdogan se Turkye aktief ondersteuning aan die rebellekant in die Siriese burgeroorlog verleen, waar Ankara tradisioneel eers goeie verhoudings met Damaskus gehandhaaf het.
Ankara se ondersteuning aan die Siriese rebelle beloof om in die toekoms in ‘n nagmerrie vir die premier te ontaard. Koerdiese separatiste wat droom van ‘n staat van hul eie het baie meer aktief in beide Turkye en Sirië geraak. En aangesien die swaarste las van die gewapende aanvalle van die Koerdiese militante op die Turkse leër se paraatheid rus, kan die verslegtende toestand in die Turkse leër ernstige probleme in die nabye toekoms beteken.
Recep Erdogan glo hy is ‘n kalief en die nuwe sultan van die Ottomaanse Ryk met sy beleid wat het gelei tot “zero vriende”, sê sy kritici.
Intussen het die hoof van die Nederlandse intelligensie-agentskap gewaarsku dat dosyne Nederlandse burgers wat saam met rebelle in Sirië veg, kan terugkeer as geharde, getraumatiseerde en selfs groter radikale vegters.
In ‘n seldsame onderhoud met die Nederlandse televisie Donderdag, het Rob Bertholee, hoof van die Algemene Intelligensie en Sekuriteit, gesê dat die getal Nederlandse onderdane in Sirië vinnig groei en hy is bekommerd oor hul terugkeer omdat hulle sy aan sy die stryd met radikale Islamitiese rebelle in die burgeroorlog voer.
“In my waarneming is daar groot rede tot kommer as gevolg van die gevegservaring wat hulle verkry, die ideologiese oortuigings en die feit dat hulle getraumatiseer kan word daar,” het Bertholee aan Nieuwsuur gesê.
Daar was nog geen terreuraanvalle in Nederland onlangs nie, maar owerhede het gewaarsku oor die groeiende risiko van die Moslems wat oorsee gaan om vir hulle geloof te veg en dan terugkeer huis toe.
‘n Deskundige het Vrydag gewaarsku dat die kwessie nie net die Nederland, maar oor die hele Europa, tot probleme kan lei.
Peter Knoope, direkteur van die Internasionale Sentrum vir Teen-terrorisme in Den Haag, het gesê die werklike probleme kan na vore kan tree wanneer die Siriese burgeroorlog uiteindelik eindig. Hy het gesê na konflikte soos die een in Sirië, daar gewoonlik ‘n soort herverspreiding van die vegters na iewers anders is. Hulle is geleer om te veg, en sommige van hulle weet nie hoe om op te hou nie, sê hy.
Soos Knoope, het Bertholee gesê die probleem is nie net ‘n Nederlandse een nie. Hy beraam dat honderde mense van regoor Europa en dosyne van die Nederlande na Sirië gereis het om, in wat hulle beskou as ‘n heilige oorlog, te gaan veg.
Die Nederlandse assesserings sluit aan by Frankryk wat ook kommer oor sy burgers wat in Mali by radikale Islamitiese vegters aansluit, uitgespreek het. Dié werwing vind plaas in weerwil van die Franse militêre teenwoordigheid in Mali.
Franse polisie het vier jeugdiges hierdie week in hegtenis geneem wat vermoedelik probeer het om by radikale Islamitiese vegters in Wes-Afrika aan te sluit, en radikale imams geskors om openbare orde te help bewaar. Die Franse voorstede beloof om die toekomstige slagveld te wees, waar die staat se toepassing wet en orde reeds tot ‘n groot mate die aftog geblaas het.
Die Bertholee sê propaganda wat die burgeroorlog romatiseer help om jongelinge in Sirië se maalstroom van geweld in te lok, wat moeilik kan wees om te ontsnap.
“Ek dink baie van die djihad-vegters wat gaan besef baie vinnig dit is minder romanties as hulle vertel is,” het hy gesê. “Maar op terseldertyd besef hulle daar is geen pad terug nie.”
лобановский депутат
Die eerste reaksie wat die skryfster Riana Scheepers had toe haar ouers in ‘n plaasaanval beseer is, is om te verklaar: “My ma en pa was nie twee rassiste wat in ’n wit toring gesit het nie.”