VN-gesprekke oor outonome wapens misluk ná Russiese teenkanting

Onderhandelinge by die Verenigde Nasies in Genève oor die internasionale regulering van outonome wapens het op ‘n dooie punt uitgeloop nadat Rusland beswaar gemaak het teen ‘n voorstel om onderhandelinge oor ‘n regtens bindende verdrag te begin.

Volgens The Guardian het die beraad oor die Konvensie oor Sekere Konvensionele Wapens (CCW) ná ‘n week se samesprekings in die vroeë oggendure tot stilstand gekom toe die deelnemende lande nie oor ‘n onderhandelingsmandaat kon saamstem nie.

Die konvensie funksioneer volgens die konsensusbeginsel, wat beteken dat alle partye met ‘n besluit moet saamstem voordat dit aanvaar kan word. Rusland se teenkanting was dus voldoende om die voorgestelde mandaat te kelder.

Hoewel ‘n groot meerderheid lande ‘n nuwe internasionale verdrag oor outonome wapens steun, kon die vergadering uiteindelik slegs oor ‘n afgewaterde formulering ooreenkom. Daarvolgens moet lande voortgaan om by wyse van konsensus ‘n internasionale instrument te ontwikkel, sonder dat dit noodwendig regtens bindende verpligtinge sal skep.

Militêre moondhede verdeeld

Volgens The Guardian het Rusland die onderhandelingsproses vertraag, terwyl verskeie ander militêre moondhede ook huiwerig was om hulle tot ‘n bindende protokol te verbind.

Die Verenigde State het nie die voorgestelde bindende verdrag gesteun nie. Een van die argumente wat teen verdere regulering aangevoer word, is dat bestaande internasionale humanitêre reg reeds voldoende voorsiening vir die gebruik van wapens in oorlogvoering maak.

Meer as 100 lande het hulle egter vir nuwe reëls uitgespreek. Hulle voer aan dat outonome wapens, veral stelsels wat met behulp van kunsmatige intelligensie teikens kan identifiseer en aanval, nuwe regs- en etiese vraagstukke skep.

Verskeie Europese en NAVO-lande, asook Oekraïne, China en Iran, het steun vir of bereidwilligheid tot ‘n nuwe protokol uitgespreek.

Ander lande, waaronder Suid-Korea, Japan, Turkye, Brittanje, Frankryk en Duitsland, het volgens die berig eerder ‘n nie-bindende ooreenkoms verkies.

Dertien jaar se gesprekke sonder ‘n deurbraak

Die mislukking van die jongste onderhandelingsronde volg ná sowat dertien jaar se internasionale gesprekke oor die regulering van outonome wapens.

Voorstanders van strenger beheer meen dat die internasionale gemeenskap reeds te lank sloer, veral omdat outonome wapentegnologie vinnig ontwikkel en sekere vorme daarvan reeds in militêre operasies gebruik word.

Volgens The Guardian is aansienlike gedeeltes van ‘n moontlike verdrag reeds uitgewerk, maar politieke verdeeldheid verhinder dat die onderhandelinge tot ‘n bindende ooreenkoms lei.

Die kernvraag is hoeveel menslike beheer oor die keuse en aanval van teikens behoue moet bly wanneer wapens toenemend deur algoritmes en kunsmatige intelligensie bestuur word.

Die jongste mislukking in Genève beteken dat daar voorlopig geen nuwe internasionale verdrag is wat spesifiek bindende beperkings op sulke wapens instel nie.

Bron: The Guardian, 21 November 2026